Μαρτ. Κανελλάκης: Επιστημονικά στοιχεία για το ελάφι Πλατώνι

Από τον γνωστό χει­ρουργό – οφθαλ­μί­α­τρο κ. Μαρτίνο Κανελ­λάκη μας απε­στάλη προς δημο­σί­ευση η ακό­λουθη επι­στολή, σχετικά με το ελάφι Πλατώνι.

Κ. διευ­θυ­ντά,

Θα ήθελα με αφορμή τα τελευ­ταία γεγο­νότα, που είχαν ως θέμα τον υπο­τι­θέ­μενο υπερ­πλη­θυ­σμό των ελαφιών και τις ζημιές που προ­κα­λούν στις καλ­λιέρ­γειες, να σας παρα­θέσω κάποια επι­στη­μο­νικά στοι­χεία.

Η όλη συζή­τηση άρχισε εντελώς επι­πό­λαια και ήταν κατα­δι­κα­σμένη από την αρχή αφού βασί­στηκε σε μία λάθος υπόθεση. Συμπέ­ρα­ναν ότι επειδή υπάρ­χουν πολλά ελάφια σε μια συγκε­κρι­μένη περιοχή ότι υπάρχει και υπερ­πλη­θυ­σμός. Αν υπάρ­χουν δηλαδή χιλιά­δες μύγες σε ένα κρε­ο­πω­λείο, όλη η Ρόδος είναι πλημ­μυ­ρι­σμένη με μύγες. Βασι­σμέ­νοι λοιπόν σε αυτόν τον λάθος συλ­λο­γι­σμό και χωρίς να χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν έρευνες και μελέτες που έχουν εκπο­νη­θεί και χωρίς την σύγ­χρονη αρωγή ειδικών, δημιούρ­γη­σαν μια επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία βασι­σμένη σε λάθος βάση και απο­φάν­θη­καν ότι πρέπει να γίνει μείωση του πλη­θυ­σμού, κάποιοι δε χρη­σι­μο­ποιώ­ντας ακόμα και δρα­στικά μέσα όπως το κυνήγι ή η εκτό­πισή τους σε άλλα μέρη, αυτού του μονα­δι­κού στον κόσμο αρχαίου είδους ελαφιού, το οποίο έχουμε το μονα­δικό και αξιο­ζή­λευτο στον κόσμο προ­νό­μιο να ευρί­σκε­ται στην περιοχή μας ήδη από την 6η χιλιε­τία π.Χ.

Σας κατα­θέτω λοιπόν δύο διε­θνείς μελέτες οι οποίες απο­δει­κνύ­ουν το αντί­θετο και ανα­κοι­νώ­θη­καν σε διεθνή επι­στη­μο­νικά περιο­δικά και συγκε­κρι­μένα των Anna Μ. De Marinis & Marco Masseti – στο Mammalia 2021, 85(3):227-230 και στο Deer Specialist Group Newsletter No 33 ISSN 2312-4644 το οποίο ασχο­λεί­ται παγκο­σμίως με τα ελάφια, ταράν­δους κ.λπ. Στις δύο αυτές μελέτες των οποίων οι ερευ­νη­τές με την αρωγή της απο­κε­ντρω­μέ­νης διοί­κη­σης με την παρου­σία τότε και του ίδιου του κ. Νίκου Θεο­δω­ρίδη, την Γενική Διεύ­θυνση Δασών και το τμήμα Προ­στα­σίας Περι­βάλ­λο­ντος Ρόδου (!) έγινε προ­σπά­θεια να μετρη­θεί με συγκε­κρι­μένη μέθοδο ο πλη­θυ­σμός των ελαφιών αλλά και των κατσι­κιών και να ανα­λύ­σει τα προ­βλή­ματα που προ­κύ­πτουν από την συνύ­παρξη αυτών των δύο ειδών. Επι­πλέον, σε ημερίδα που διορ­γα­νώ­θηκε στο Ροδίνι από τους Εθε­λο­ντές Ρόδου και ήταν υπό την αιγίδα της απο­κε­ντρω­μέ­νης διοί­κη­σης και συγκε­κρι­μένα του κ. Νίκου Θεο­δω­ρίδη, την Διεύ­θυνση Δασών και συγκε­κρι­μένα της κα Καίτης Μπα­λα­τσούκα, του Δήμου Ρόδου και με την οικο­νο­μική ενί­σχυση της περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου και με προ­σκε­κλη­μέ­νους τον καθη­γητή του πανε­πι­στη­μίου Θεσ/νίκης κ. Χρήστο Βλάχο, την δασο­λόγο κα Κων/να Παπα­στερ­γίου και τον επι­κοι­νω­νιο­λόγο κ. Γιάννη Φώτη, εξή­χθη­σαν και από τις μελέτες αλλά και από την ημερίδα κάποια συμπε­ρά­σματα που αφορούν τα ελάφια και συγκε­κρι­μένα την επι­βί­ωσή τους και το τι πρέπει να γίνει. Με βάση τις μετρή­σεις υπάρχει στην Ρόδο μια ανα­λο­γία ελαφιών με κατσι­κιών 1 προς 50-60 περίπου, δηλαδή για κάθε χίλια ελάφια υπάρ­χουν περίπου 50000 αιγο­πρό­βατα.

Η ζημιά που προ­κα­λούν τα κατσί­κια είναι τρο­μα­κτική και μπορούν να ερη­μώ­σουν στην κυριο­λε­ξία έναν τόπο. Οι φωτο­γρα­φίες των καθη­γη­τών ήταν συγκλο­νι­στι­κές. Πώς ήταν πριν και πώς έγιναν μετά κάποιες περιο­χές αφότου ήρθαν τα αιγο­πρό­βατα. Βοσκοί περι­φράσ­σουν τις πηγές και τους νερό­λακ­κους ώστε να ποτί­ζουν τα κατσί­κια τους, όπως μας έχει ανα­φέ­ρει ο ακτι­βι­στής άγριας ζωής Μανώλης Σαρρής. Οι πυρ­κα­γιές είναι μια από τις αιτίες που δημιουρ­γεί­ται έλλειψη τροφής και κατα­στρο­φής της φυσικής κατοι­κίας τους. Σε αντί­θεση, δεν επη­ρε­ά­ζει ιδιαί­τερα τα αιγο­πρό­βατα που έχουν μεγα­λύ­τερο φάσμα δια­τρο­φής και πράγ­ματι τρεις ημέρες μετά, τις περ­σι­νές κατα­στρο­φι­κές πυρ­κα­γιές πήγαμε με τον Πανα­γιώτη Αυγε­ρινό του Συλ­λό­γου Προ­στα­σίας Περι­βάλ­λο­ντος Ρόδου και είδαμε εκα­το­ντά­δες κατσί­κια στις καμένες περιο­χές των Πετα­λού­δων να τρώνε ό,τι απέ­μεινε από τα ελαιό­δε­ντρα. Ούτε ΕΝΑ ελάφι. Υπάρχει άφθονο φωτο­γρα­φικό υλικό στην διάθεση του κάθε ενδια­φε­ρο­μέ­νου. Τα δηλη­τη­ριώδη δολώ­ματα που βάζουν βοσκοί για να σκο­τώ­σουν ζώα που θα μπο­ρού­σαν να βλάψουν τα κατσί­κια τους, όπως κυνη­γε­τικά σκυλιά, αλε­πού­δες και με αυτόν τον τρόπο έχουμε και παρά­πλευ­ρες απώ­λειες άγριας ζωής, όπως ελάφια, ασβούς, κου­νά­βια και άλλα άγρια ζώα.

Επι­πλέον, εκτός της λαθρο­θη­ρίας, που ευτυχώς η Διεύ­θυνση Δασών και συγκε­κρι­μένα ο Στα­μά­της Χουρ­δά­κης κάνουν υπε­ράν­θρω­πες προ­σπά­θειες για την εξά­λειψή της, έχουμε και τα τροχαία ατυ­χή­ματα για τα οποία ενο­χο­ποιεί­ται η υπερ­βο­λική ταχύ­τητα. Όταν πήγα με συνερ­γείο του δήμου να γρά­ψουμε πάνω στο οδό­στρωμα, σε διάφορα περά­σματα ελαφιών, με φωσφο­ρί­ζουσα μπογιά «ΑΡΓΑ ΕΛΑΦΙΑ» οι ίδιοι οι υπάλ­λη­λοι του δήμου εξε­πλά­γη­σαν που οι οδηγοί δεν συμ­μορ­φω­νό­ντου­σαν και έτρεχαν ιλιγ­γιω­δώς.

Συμπε­ρα­σμα­τικά και ως μόνη λύση είναι η δημιουρ­γία δύο ή τριών περιο­χών στα δάση μας, τα οποία και προσ­διο­ρί­στη­καν κιόλας, ως κατα­φύ­για για την προ­στα­σία γενικά της άγριας ζωής και ανα­φέ­ρο­μαι ότι δεν υπάρ­χουν μόνο τα ελάφια αλλά υπάρχει και η μονα­δική ροδί­τικη αλεπού και ο ροδί­τι­κος ασβός που κιν­δυ­νεύ­ουν και αυτά με εξα­φά­νιση, καθώς και άλλα άγρια ζώα. Σε αυτά τα κατα­φύ­για θα προ­βλε­φθεί να υπάρχει νερό – πηγές και σε πολύ άσχημες περιό­δους, πυρ­κα­γιές, ξηρασία, να δίνεται τροφή όπως έχουμε κάνει κατά καιρούς εθε­λο­ντές Ροδίτες. Τα δε κατσί­κια επι­τέ­λους θα πρέπει να περιο­ρι­στούν σε περιο­χές που θα επι­τη­ρού­νται από τους βοσκούς τους και οι οποίοι επι­δο­τού­νται ήδη για αυτό και να μην κάνουν βόλτες στους δρόμους της πόλης και στις αυλές μας. Η εμφά­νιση κατσι­κιών, που, στην καρδιά της κοι­λά­δας των Πετα­λού­δων και συγκε­κρι­μένα στην λιμνούλα με τα γεφυ­ρά­κια, στην γνωστή εκπομπή ταξι­διών Happy Traveler του Ευτύχη Μπλέτσα την ώρα που δια­φή­μιζε την Κοιλάδα των Πετα­λού­δων μόνο ντροπή και λύπη δημιουρ­γεί για την αδια­φο­ρία αυτών που ανέ­λα­βαν να κλη­ρο­νο­μή­σουν αυτόν τον τόπο στα παιδιά μας. Η δημιουρ­γία αυτών των κατα­φυ­γίων θα μπο­ρούσε και να απο­τε­λέ­σει και στοι­χείο έλξης εκλε­κτών ξένων και ντόπιων επι­σκε­πτών οι οποίοι δεν ενδια­φέ­ρο­νται για την φρε­νί­τιδα κάποιων που στον βωμό του κέρδους έχουν γεμίσει την Ρόδο με παρά­γκες.

Ο καθη­γη­τής Marco Masseti ο οποίος μας τιμάει ζώντας στην πόλη μας έχοντας αγο­ρά­σει και σπίτι, έχει δηλώσει επα­νει­λημ­μέ­νως ότι είναι στην διάθεση οποιου­δή­ποτε πολι­τι­κού ή υπη­ρε­σια­κού παρά­γο­ντα θα ήθελε να βρει λύση για αυτό το εντελώς απλό πρό­βλημα. Αυτό που δεν πρέπει όλοι να ξεχνάμε είναι ότι τα ελάφια και τα άλλα άγρια ζώα είναι ελεύ­θερα πλά­σματα και δεν είναι ιδιο­κτη­σία κανενός ώστε να απο­φα­σί­ζει για την τύχη τους. Όλοι εμείς ξεχω­ρι­στά είμαστε η μονα­δική φωνή τους και οφεί­λουμε να κάνουμε τα πάντα για την προ­στα­σία τους.

Με εκτί­μηση

Μαρ­τί­νος Κανελ­λά­κης

Χει­ρουρ­γός

Οφθαλ­μί­α­τρος