Ανοιχτή επιστολή Αλέκου Παπαδόπουλου στους αρχηγούς ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ: Ανεύθυνες και αστόχαστες πολιτικές μπορεί να οδηγήσουν εκ νέου σε χρεοκοπία

Ο κ. Παπα­δό­που­λος, σε ανοιχτή επι­στολή προς τους τρεις πολι­τι­κούς αρχη­γούς των μεγάλων κομ­μά­των, κάνει λόγο για μια ρόδινη εικόνα που εμφα­νί­ζε­ται στους ψηφο­φό­ρους όσον αφορά την εξέλιξη και τα μεγέθη της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, κρύ­βο­ντας τα δομικά προ­βλή­ματα και προει­δο­ποιεί ότι ανεύ­θυ­νες και αστό­χα­στες επε­κτα­τι­κές πολι­τι­κές μπορεί να οδη­γή­σουν εκ νέου σε χρε­ο­κο­πία.

«Η ευθύνη σας ως επι­κε­φα­λής των κομ­μά­των εξου­σίας θα είναι βαριά και μη συγ­γνω­στή αν η χώρα εκτρο­χια­στεί δημο­σιο­νο­μικά, μέσα σε αυτήν την 10ετία ή στις αρχές της επό­με­νης», λέει στους αρχη­γούς ο Αλέκος Παπα­δό­που­λος.

Η επι­στολή

«Ανοιχτή επι­στολή προς τους Αρχη­γούς των τριών μεγα­λύ­τε­ρων ελλη­νι­κών κομ­μά­των.

Θέμα: Τα ρίσκα του εξω­ραϊ­σμού της δημο­σιο­νο­μι­κής κατά­στα­σης

Αξιό­τι­μοι κύριοι Πρό­ε­δροι της Νέας Δημο­κρα­τίας, ΣΥΡΙΖΑ -ΠΣ, ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ,

Απευ­θύ­νο­μαι σ’ εσάς με αίσθηση ευθύνης, επί­γνω­σης και σεβα­σμού, με αφορμή την πρό­σφατη ανα­κοί­νωση της ΕΛΣΤΑΤ, η οποία ανα­κοί­νωσε, μεταξύ άλλων, ότι το 2022 έκλεισε με πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα 273 εκ. Το συγκε­κρι­μένο δημο­σιο­νο­μικό στοι­χείο προ­βλή­θηκε μετ’ επι­τά­σεως ως δήθεν πρω­το­φα­νές επί­τευγμα, ενώ αντί­θετα άλλα δημο­σιο­νο­μικά στοι­χεία μεί­ζο­νος σημα­σίας προ­βλή­θη­καν ανε­παρ­κώς ή απο­σιω­πή­θη­καν παντε­λώς.

 

Συγκε­κρι­μένα, απο­σιω­πή­θηκε ότι το 2022:

 

(α) Το απο­τέ­λε­σμα εκτέ­λε­σης του Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού ήταν έλλειμμα 4.727 εκ. (επι­ση­μαί­νε­ται ότι το απο­τέ­λε­σμα του Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού είναι η διαφορά ανάμεσα στα έσοδα και τις δαπάνες περι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των τόκων, ενώ το πρω­το­γε­νές απο­τέ­λε­σμα είναι η διαφορά ανάμεσα στα έσοδα και τις δαπάνες χωρίς τους τόκους).

 

(β) Το ύψος του δημό­σιου χρέους σε από­λυ­τους αριθ­μούς ξεπέ­ρασε αυτό που είχε κατά την κορύ­φωση της πρό­σφα­της κρίσης χρέους το 2011 και έφτασε τα 356.256 εκ. (171,3% του ΑΕΠ), το υψη­λό­τερο από την είσοδο της χώρας στη ζώνη του ευρώ.

 

(γ) Το ύψος του κρα­τι­κού χρέους ξεπέ­ρασε αυτό που ήταν κατά την κορύ­φωση της πρό­σφα­της κρίσης χρέους το 2011 και έφτασε τα 400.276 εκ. (192,4% του ΑΕΠ), μακράν το υψη­λό­τερο από την είσοδο της χώρας στη ζώνη του ευρώ.

 

(δ) Οι κυβερ­νη­τι­κές εγγυ­ή­σεις – εν δυνάμει χρέος- ξεπέ­ρα­σαν τα 29,8 δισ., μακράν οι μεγα­λύ­τε­ρες από την είσοδο της χώρας στη ζώνη του ευρώ.

(ε) Το πραγ­μα­τικό ΑΕΠ υπο­λεί­πε­ται ακόμη του πραγ­μα­τι­κού ΑΕΠ που είχε η χώρα πριν από την πρό­σφατη κρίση χρέους (ΑΕΠ 2011: 194,2 δισ., ΑΕΠ 2022: 192,1 δισ.)

 

(στ) Το ονο­μα­στικό ΑΕΠ είναι ελαφρώς μεγα­λύ­τερο από το ονο­μα­στικό ΑΕΠ που είχε η χώρα πριν από την πρό­σφατη κρίση χρέους (ΑΕΠ 2011: 203,3 δισ., ΑΕΠ 2022: 208 δισ.).

 

Χωρίς διάθεση να αμφι­σβη­τήσω το νομό­τυπο των εγγρα­φών και την εγκυ­ρό­τητα των στοι­χείων της ΕΛΣΤΑΤ, επι­ση­μαίνω ότι η σύμ­με­τρη προβολή των παρα­πάνω συνιστά προ­σπά­θεια εξω­ραϊ­σμού της δημο­σιο­νο­μι­κής κατά­στα­σης και σημα­ντικό πολι­τικό ρίσκο δημο­σιο­νο­μι­κής δια­χεί­ρι­σης την επομένη των εκλογών, ανε­ξαρ­τή­τως απο­τε­λέ­σμα­τος. Γιατί οι αγορές και οι οίκοι αξιο­λό­γη­σης είναι σε θέση να ακτι­νο­γρα­φούν ακρι­βέ­στερα τα μεγέθη και να απαι­τή­σουν προ­σαρ­μο­γές τις οποίες το εκλο­γικό σώμα θα είναι ανέ­τοιμο να δεχτεί. Σ’ αυτό το πνεύμα θέλω να κάνω και κάποιες επι­πλέον επι­ση­μάν­σεις.

 

Προ­κα­λεί ιδιαί­τερη εντύ­πωση και εύλογα ερω­τη­μα­τικά η τερά­στια διαφορά (44,1 δισ.) μεταξύ δημό­σιου και κρα­τι­κού χρέους. Η διαφορά αυτή ήταν μόλις 12 δισ. το 2011 και 25 δισ. το 2019. Δεδο­μέ­νου ότι το Κράτος είναι ένας μόνο από τους εκα­το­ντά­δες φορείς της Γενικής Κυβέρ­νη­σης, πώς εξη­γεί­ται το δημόσιο χρέος να είναι πολύ μικρό­τερο από το κρατικό χρέος;

 

Η απά­ντηση στο ερώτημα αυτό προ­κύ­πτει από τη σύγκριση των ορισμών δημό­σιου και κρα­τι­κού χρέους. Δημόσιο χρέος είναι το σύνολο των χρεών όλων των φορέων της Γενικής Κυβέρ­νη­σης προς τρίτους (δανει­στές εκτός Γενικής Κυβέρ­νη­σης), ενώ κρατικό χρέος είναι το σύνολο των χρεών του Κράτους προς όλους τους δανει­στές του (εντός και εκτός Γενικής Κυβέρ­νη­σης).

 

Πώς γίνεται, λοιπόν, όλοι οι φορείς της Γενικής Κυβέρ­νη­σης μαζί να έχουν χρέος πολύ μικρό­τερο από το χρέος του Κράτους; Προ­φα­νώς το υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών, προ­κει­μέ­νου να εμφα­νί­σει το δημόσιο χρέος μικρό­τερο, υπερ­δι­πλα­σί­ασε το δανει­σμό του Κράτους από φορείς της Γενικής Κυβέρ­νη­σης και απέφυγε ισόποσο δανει­σμό από τις αγορές. Συγκε­κρι­μένα, ο ΟΔΔΗΧ είχε δανει­στεί στις 31.12.2022 από την Τράπεζα της Ελλάδος με συμ­φω­νίες επα­να­γο­ράς (repos) δια­θέ­σιμα των φορέων της Γενικής Κυβέρ­νη­σης 46,7 δισ. Το χρέος αυτό δεν προ­σμε­τρά­ται στο δημόσιο χρέος, αφού στο δημόσιο χρέος προ­σμε­τρά­ται μόνο το χρέος του Κράτους προς τους δανει­στές του εκτός Γενικής Κυβέρ­νη­σης.

 

Οι όγκοι δημό­σιου και κρα­τι­κού χρέους θα πρέπει να αντι­με­τω­πί­ζο­νται με μεγάλη επι­φυ­λα­κτι­κό­τητα, αφού στο τέλος του 2022:

 

(α) Υπήρχαν απλή­ρω­τες ληξι­πρό­θε­σμες υπο­χρε­ώ­σεις 1.710 εκ. ( ήδη 2.502 εκ. τέλος Μαρτίου 2023).

 

(β) Υπήρχαν εκκρε­μείς επι­στρο­φές φόρων 658 εκ.

 

(γ) Είχε ετε­ρο­χρο­νι­στεί η πληρωμή δαπανών 1.383 εκ. ευρώ.

 

(δ) Υπήρχαν εκκρε­μείς κατα­πτώ­σεις εγγυ­ή­σεων 1.300 εκ. και

 

(ε) ενδε­χο­μέ­νως πολλές ακόμη άγνω­στου ύψους υπο­χρε­ώ­σεις.

 

Οι τερά­στιοι όγκοι δημό­σιου και κρα­τι­κού χρέους, η διαρκώς επι­δει­νού­μενη διάρ­θρωσή τους (μεγάλη αύξηση του πολύ βρα­χυ­πρό­θε­σμου δανει­σμού, repos), καθώς και η αλμα­τώ­δης αύξηση των επι­το­κίων δανει­σμού εμβάλ­λουν σε ανη­συ­χία σχετικά με τη δυνα­τό­τητα του Κράτους να αντα­πο­κρι­θεί στις υπο­χρε­ώ­σεις του.

 

Η Κυβέρ­νηση δια­βε­βαιώ­νει ότι τα ταμειακά δια­θέ­σιμα της χώρας δια­τη­ρού­νται σε υψηλά επίπεδα (περίπου όσα παρέ­λαβε το 2019, 36-38 δισ.) και εξα­σφα­λί­ζουν μία άνεση δανει­σμού, καθώς και μία σιγου­ριά αν προ­κύ­ψουν δυσκο­λίες. Ωστόσο, από τα παρα­πάνω δεδο­μένα ανα­κύ­πτουν ορι­σμένα σοβαρά και κρίσιμα ερω­τή­ματα:

 

(α) Αν τα ταμειακά δια­θέ­σιμα των φορέων της Γενικής Κυβέρ­νη­σης είναι 36-38 δισ., τότε πώς μπόρεσε η Κυβέρ­νηση να δανει­στεί 46,7 δισ. στις 31.12.2022;

 

(β) Αφού η Κυβέρ­νηση έχει ήδη δανει­στεί και δαπα­νή­σει όλα τα δια­θέ­σιμα των φορέων της Γενικής Κυβέρ­νη­σης, πώς αυτά εξα­κο­λου­θούν να είναι δια­θέ­σιμα για την αντι­με­τώ­πιση μιας έκτα­κτης ανάγκης;

 

(γ) Τα δια­θέ­σιμα των ασφα­λι­στι­κών ταμείων (Κοινό Κεφά­λαιο) με τι όρους τα δανεί­στηκε η Κυβέρ­νηση από την Τράπεζα της Ελλάδος; ειδι­κό­τερα, τα ταμειακά δια­θέ­σιμα του Ταμείου Επι­κου­ρι­κής Κεφα­λαιο­ποι­η­τι­κής Ασφά­λι­σης (οι εισφο­ρές των εργα­ζο­μέ­νων στους ατο­μι­κούς κου­μπα­ρά­δες που δια­φη­μί­ζει η Κυβέρ­νηση) με τι όρους τα δανεί­στηκε;

 

(δ) Είναι θεμιτό να δανεί­ζε­ται η Κυβέρ­νηση τις εισφο­ρές των εργα­ζο­μέ­νων με συμ­φω­νίες επα­να­γο­ράς (repos) για ταμειακή διευ­κό­λυνσή της και λογι­στική μείωση του δημό­σιου χρέους;

 

(ε) Ποιος μεριμνά για την απο­δο­τική επέν­δυση των δια­θε­σί­μων των ασφα­λι­στι­κών ταμείων προς όφελος εργα­ζο­μέ­νων και συντα­ξιού­χων;

 

(στ) Ποιος εκπρο­σω­πεί τα συμ­φέ­ρο­ντα εργα­ζο­μέ­νων και συντα­ξιού­χων στις συμ­φω­νίες επα­να­γο­ράς (repos) που συνά­πτει ο ΟΔΔΗΧ με την Τράπεζα της Ελλάδος και δανεί­ζε­ται τις εισφο­ρές τους;

 

(ζ) Σκο­πεύει και είναι σε θέση η Κυβέρ­νηση να επι­στρέ­ψει τα δανεικά από τα ασφα­λι­στικά ταμεία (Κοινό Κεφά­λαιο), ώστε να αξιο­ποι­η­θούν απο­δο­τι­κό­τερα;

 

Οι αστα­μά­τητα προ­βαλ­λό­με­νες ανα­βαθ­μί­σεις, η μη κατά­κτηση της επεν­δυ­τι­κής βαθ­μί­δας, σημαί­νει ότι τα ελλη­νικά ομόλογα βρί­σκο­νται ακόμη εκτε­θει­μένα στη ζώνη της κερ­δο­σκο­πι­κής κατη­γο­ρίας και η κατ’ εξαί­ρεση αγορά τους από την ΕΚΤ δεν πρέπει να θεω­ρεί­ται δεδο­μένη και άνευ όρων. Κατόπιν αυτών είναι αυτο­νό­ητο ότι τα περι­θώ­ρια επι­πλέον δανει­σμού για τη χώρα είναι πολύ περιο­ρι­σμένα. Τυχόν υπέρ­βαση αυτών των περι­θω­ρίων η όποια αξιο­πρό­σε­κτη διό­γκωση του δανει­σμού από τις αγορές ανα­πό­φευ­κτα θα οδη­γή­σει σε αύξηση των περι­θω­ρίων κιν­δύ­νου στα επι­τό­κια δανει­σμού. Δυστυ­χώς, ο δανει­σμός από τις αγορές φαί­νε­ται ότι είναι πλέον για την Κυβέρ­νηση και τη χώρα μονό­δρο­μος, ο οποίος είναι πολύ πιθανό να κατα­λή­γει σε δύσβατο μονο­πάτι αν δεν γίνει μια πιο συνετή δια­χεί­ριση των προσ­δο­κιών. Με αυτό το σκε­πτικό, ο ακριβής προσ­διο­ρι­σμός της δημο­σιο­νο­μι­κής κατά­στα­σης της χώρας πριν από τις επι­κεί­με­νες εκλογές μπορεί να απο­τρέ­ψει την επα­νά­ληψη των δεινών της τραυ­μα­τι­κής κρίσης χρέους.

 

Η συνεχής και συγ­χρο­νι­σμένη προβολή μιας ρόδινης εικόνας για την κατά­σταση των δημό­σιων οικο­νο­μι­κών δεν υπη­ρε­τεί το δημόσιο συμ­φέ­ρον και δεν επι­τρέ­πει στον πολίτη να χαράξει και να ακο­λου­θή­σει αξιό­πι­στη προ­σω­πική και επαγ­γελ­μα­τική πορεία. Πρό­σφατο παρά­δειγμα, η καται­γι­στική και συγ­χρο­νι­σμένη προβολή του σχετικά ασή­μα­ντου και ουσια­στικά ανύ­παρ­κτου πρω­το­γε­νούς πλε­ο­νά­σμα­τος και η εξα­φά­νιση του ελλείμ­μα­τος πολλών δισε­κα­τομ­μυ­ρίων, καθώς και της πρω­το­φα­νούς διό­γκω­σης δημό­σιου και κρα­τι­κού χρέους. Θα είναι άραγε αυτές οι εκλογές ευκαι­ρία να τεθούν προς συζή­τηση τα πραγ­μα­τικά προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζει η κοι­νω­νία μας ή θα επα­να­λη­φθούν τα ίδια σφάλ­ματα που μας οδή­γη­σαν στη πρό­σφατη χρε­ο­κο­πία;

 

Η ευθύνη σας ως επι­κε­φα­λής των κομ­μά­των εξου­σίας θα είναι βαριά και μη συγ­γνω­στή αν η χώρα εκτρο­χια­στεί δημο­σιο­νο­μικά, μέσα σε αυτήν την 10ετία ή στις αρχές της επό­με­νης κάτω από το βάρος των επα­να­λαμ­βα­νό­με­νων ανεύ­θυ­νων και αστό­χα­στων επε­κτα­τι­κών πολι­τι­κών.

 

Πιστεύω βαθιά και επι­τρέψτε μου να σας προ­τείνω την άμεση συγκρό­τηση από κοινού μιας στα­θε­ρής Εθνικής Δημο­σιο­νο­μι­κής Στρα­τη­γι­κής, έστω μετά τις εκλογές, ως άφευκτη ανάγκη λόγω της επι­κίν­δυνα ασθε­νούς ακόμη ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας.

 

Νομίζω ότι αυτά και πολλά άλλα αδιά­ψευ­στα και βοώντα στοι­χεία για την πραγ­μα­τική κατά­σταση της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας σας υπο­χρε­ώ­νουν, ως επι­κε­φα­λής των κόμ­μα­των εξου­σίας, να ακο­λου­θή­σετε αυτόν τον ανα­πό­φευ­κτο, οδυνηρό, προ­σω­πικό και πολι­τικό μονό­δρομο.

 

Με τιμή

 

Αλέκος Παπα­δό­που­λος, πρώην Υπουρ­γός Οικο­νο­μι­κών»