ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Ακαθάριστα Οικόπεδα: Τι αλλάζει σε δηλώσεις, ελέγχους, πρόστιμα το 2026

news room 3 λεπτά ανάγνωση
ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΑ ΟΙΚΟΠΕΔΑ

Τα ακα­θά­ρι­στα οικό­πεδα παρα­μέ­νουν ένα από τα πιο κρίσιμα –και κοι­νω­νικά φορ­τι­σμένα– μέτωπα της αντι­πυ­ρι­κής προ­στα­σίας, καθώς συν­δέ­ο­νται άμεσα με τον κίνδυνο εκδή­λω­σης και εξά­πλω­σης πυρ­κα­γιών κοντά σε κατοι­κη­μέ­νες περιο­χές.

Μετά από δύο συνε­χό­με­νες αντι­πυ­ρι­κές περιό­δους έντονης πίεσης, «εκπαί­δευ­σης» των πολιτών και των δήμων, ελέγχων και χιλιά­δων δηλώ­σεων καθα­ρι­σμού, η Πολι­τεία επι­χει­ρεί να περάσει σε μια πιο «ώριμη» φάση εφαρ­μο­γής του μέτρου.\

Στο πλαίσιο αυτό, το σχέδιο νόμου «Ενεργή Μάχη» του υπουρ­γείου Κλι­μα­τι­κής Κρίσης & Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας εισάγει αλλαγές που αγγί­ζουν τόσο το θεσμικό πλαίσιο των ακα­θά­ρι­στων οικο­πέ­δων όσο και τον ρόλο των εμπλε­κό­με­νων φορέων, με έμφαση στην πρόληψη, την ανα­λο­γι­κό­τητα των κυρώ­σεων και την πιο ενεργή συμ­με­τοχή της Πυρο­σβε­στι­κής στους ελέγ­χους, σε μια χρονιά–ορόσημο όπως το 2026, όπου το χρο­νο­διά­γραμμα των καθα­ρι­σμών, οι έλεγχοι και οι κυρώ­σεις ανα­μέ­νε­ται να εφαρ­μο­στούν με πιο συστη­μα­τικό και αυστηρά ελεγ­χό­μενο τρόπο.

Πιο συγκε­κρι­μένα, με το σχέδιο νόμου «Ενεργή Μάχη» –το πακέτο παρεμ­βά­σεων του Υπουρ­γείου Κλι­μα­τι­κής Κρίσης & Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας για ανα­μόρ­φωση του πλαι­σίου πρό­λη­ψης, ετοι­μό­τη­τας και από­κρι­σης απέ­να­ντι σε πυρ­κα­γιές και λοιπές κατα­στρο­φές– μπαί­νουν στο ίδιο «κάδρο» και τα ακα­θά­ρι­στα οικό­πεδα: «δένει» πιο καθαρά ο ρόλος της Πυρο­σβε­στι­κής στους ελέγ­χους, μπαίνει λογική ανα­λο­γι­κό­τη­τας στις κυρώ­σεις (με διά­κριση ουσίας/τυπικής συμ­μόρ­φω­σης) και προ­βλέ­πο­νται εναλ­λα­κτι­κοί τρόποι υπο­βο­λής δήλωσης για πολίτες που κιν­δυ­νεύ­ουν να μείνουν εκτός της ψηφια­κής δια­δι­κα­σίας (ηλι­κιω­μέ­νοι, ΑμεΑ, άτομα με αντι­κει­με­νική αδυ­να­μία χρήσης e-υπηρεσιών).

Στο πρα­κτικό σκέλος του 2026, εφόσον οι ρυθ­μί­σεις προ­χω­ρή­σουν σύμφωνα με τον τρέ­χο­ντα σχε­δια­σμό, ο καθα­ρι­σμός και η υπο­χρε­ω­τική υποβολή υπεύ­θυ­νης δήλωσης στο Εθνικό Μητρώο οριο­θε­τεί­ται από 1η Απρι­λίου έως 30η Μαΐου κάθε έτους, με πρό­βλεψη ότι μπορεί να δοθεί παρά­ταση ανάλογα με τις και­ρι­κές συν­θή­κες.

Το στίγμα για το «ποιος κάνει τι» επίσης αλλάζει: οι Δήμοι δια­τη­ρούν τον ρόλο της ενη­μέ­ρω­σης των υπό­χρεων, των δειγ­μα­το­λη­πτι­κών ελέγχων και –όπου χρειά­ζε­ται– των αυτε­πάγ­γελ­των καθα­ρι­σμών, όμως η Πυρο­σβε­στική αποκτά πιο σαφώς προσ­διο­ρι­σμένη αρμο­διό­τητα ελέγχου συμ­μόρ­φω­σης, ειδικά μετά από καταγ­γε­λίες και σε περιο­χές αυξη­μέ­νου κιν­δύ­νου, ενώ προ­βλέ­πε­ται και «παράλ­ληλη» δυνα­τό­τητα επι­βο­λής προ­στί­μων (ανάλογα με το ποιος δια­πι­στώ­νει την παρά­βαση).

Στο κομμάτι των κυρώ­σεων, επι­διώ­κε­ται ένας εξορ­θο­λο­γι­σμός ώστε τα πρό­στιμα να είναι ανα­λο­γικά και απο­τρε­πτικά και δεν θα επι­βάλ­λο­νται ορι­ζό­ντια αλλά λαμ­βά­νο­ντας υπ’όψιν βασικές παρα­μέ­τρους όπως είναι η έκταση του οικο­πέ­δου. Παράλ­ληλα, για να περιο­ρι­στεί ο «ψηφια­κός απο­κλει­σμός», προ­βλέ­πε­ται μη ψηφια­κός εναλ­λα­κτι­κός τρόπος υπο­βο­λής για ηλι­κιω­μέ­νους, άτομα με ανα­πη­ρία και όσους δεν μπορούν αντι­κει­με­νικά να χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν ηλε­κτρο­νι­κές υπη­ρε­σίες, ενώ προ­βλέ­πε­ται και Κέντρο Υπο­στή­ρι­ξης Υπο­βο­λής Δηλώ­σεων στο Υπουρ­γείο.

Σήμερα, η υπο­χρέ­ωση εξα­κο­λου­θεί να «κου­μπώ­νει» πάνω στην αντι­πυ­ρική περίοδο (1 Μαΐου – 31 Οκτω­βρίου) και στη δήλωση μέσω της πλατ­φόρ­μας akatharista.apps.gov.gr, με το Υπουρ­γείο να υπεν­θυ­μί­ζει ότι ο χώρος πρέπει να δια­τη­ρεί­ται καθαρός σε όλη τη διάρ­κεια της αντι­πυ­ρι­κής περιό­δου.

Στην πράξη, το μέτρο «ωρίμασε» μέσα από δύο πολύ δια­φο­ρε­τι­κές χρονιές: το 2024 χαρα­κτη­ρί­στηκε από άνιση αντα­πό­κριση των δήμων, με 185 από τους 334 να έχουν συν­δε­θεί στην πλατ­φόρμα (δηλαδή σχεδόν οι μισοί εκτός), την ώρα που το υπουρ­γείο μιλούσε για περίπου 830.000 καθα­ρι­σμένα οικό­πεδα ως σημείο ανα­φο­ράς για το τι μπορεί να πετύχει η υπο­χρέ­ωση όταν «δου­λεύει» ο μηχα­νι­σμός. Το 2025, αντί­θετα, το βάρος έπεσε στην ψηφιακή συμ­μόρ­φωση: με την προ­θε­σμία να κλείνει στις 15 Ιουνίου 2025, κατα­γρά­φη­καν 701.823 δηλώ­σεις καθα­ρι­σμού, ενώ 329 δήμοι είχαν συν­δε­θεί στην πλατ­φόρμα, ένδειξη πιο μαζικής κινη­το­ποί­η­σης σε επίπεδο ΟΤΑ, αλλά και ότι το σύστημα «τραβάει» κυρίως στο τέλος, αφού την τελευ­ταία ημέρα κατα­τέ­θη­καν σχεδόν 90.000 δηλώ­σεις.

Από εκεί και μετά, όμως, φάνηκε το πραγ­μα­τικό τεστ αντοχής: το κομμάτι των ελέγχων και της επι­βο­λής. Από 16 Ιουνίου έως 2 Οκτω­βρίου 2025 κατα­γρά­φη­καν 11.230 καταγ­γε­λίες, ελέγ­χθη­καν 9.214 (περίπου 82%) και μέχρι 25 Σεπτεμ­βρίου 2025 είχαν επι­βλη­θεί 1.428 πρό­στιμα από την Πυρο­σβε­στική, η οποία για πρώτη φορά ανέλαβε συστη­μα­τικά τον έλεγχο των καταγ­γε­λιών. Παράλ­ληλα, μέσα από τους ελέγ­χους φάνηκαν και τα «γκρίζα» σημεία: περι­πτώ­σεις ψευδών καταγ­γε­λιών, περι­πτώ­σεις όπου ο ιδιο­κτή­της καθά­ρισε σε δεύτερο χρόνο ή περι­στα­τικά όπου η καταγ­γε­λία δεν αντι­στοι­χούσε καν σε οικό­πεδο που όφειλε να καθα­ρι­στεί, ένα μείγμα που ανε­βά­ζει τον φόρτο, καθυ­στε­ρεί την ουσία και μετα­τρέ­πει τον μηχα­νι­σμό σε άσκηση δια­χεί­ρι­σης όγκου.

Όπως φαί­νε­ται, οι δηλώ­σεις μπορούν να «πιάσουν» μεγά­λους αριθ­μούς, αλλά η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα κρί­νε­ται εκεί όπου το σύστημα δυσκο­λεύ­ε­ται περισ­σό­τερο, στην επι­βε­βαί­ωση επί του πεδίου, στη στο­χευ­μένη προ­τε­ραιο­ποί­ηση κιν­δύ­νου και στην ικα­νό­τητα των δήμων να μη μείνουν απλοί «δια­χει­ρι­στές» της πλατ­φόρ­μας.

Πηγή: insider.gr

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.