ΣτΕ: Η εισήγηση της δικαστού επί της αναιρέσεως του Βάιου Καλοπήτα κατά της απόφασης εκπτώσεώς του

• Ειση­γή­τρια η κ. Σοφία Παπα­κων­στα­ντί­νου και βοηθός η κ. Ελένη Μήτσιου

Την 10η Οκτω­βρίου 2024 θα εκδι­κα­στεί ενώπιον της 7μελούς συν­θέ­σεως του Γ’ Τμή­μα­τος του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας η από 19 Απρι­λίου 2024 προ­σφυγή του κ. Βάιου Καλο­πήτα, για την ακύρωση της από­φα­σης του Διοι­κη­τι­κού Πρω­το­δι­κείου Ρόδου, με την οποία ακυ­ρώ­θηκε η εκλογή του ως δημο­τι­κός σύμ­βου­λος.

Ειση­γή­τρια στην υπόθεση έχει διο­ρι­στεί η δικα­στής κ. Σοφία Παπα­κων­στα­ντί­νου και βοηθός η κ. Ελένη Μήτσιου.

Χθες η Δικα­στής υπέβαλε στο Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας την εισή­γησή της επί της ένδικης δια­φο­ράς.

Οπως τονίζει στην εισή­γηση, που δημο­σιο­ποιεί σήμερα η «δημο­κρα­τική», από την αναι­ρε­σι­βαλ­λό­μενη απόφαση και τα λοιπά παρα­δε­κτώς ληπτέα υπόψη κατ’ αναί­ρεση δια­δι­κα­στικά έγγραφα προ­κύ­πτουν τα εξής:

Κατά τις δημο­τι­κές εκλογές της 8ης Οκτω­βρίου 2023 στον Δήμο Ρόδου ο αναι­ρε­σείων συγκέ­ντρωσε 1.951 σταυ­ρούς προ­τί­μη­σης και με την 22/2023 απόφαση του Πολυ­με­λούς Πρω­το­δι­κείου Ρόδου (εκούσια δικαιο­δο­σία) ανα­κη­ρύ­χθηκε τακτι­κός δημο­τι­κός σύμ­βου­λος της εκλο­γι­κής περι­φέ­ρειας Ρόδου του συν­δυα­σμού «ΕΝΑ- ΕΝΩΜΕΝΟΙ ΑΛΛΑΖΟΥΜΕ- ΜΑΖΙ ΓΙΑ ΤΗ ΡΟΔΟ».

Η ήδη αναι­ρε­σί­βλητη, υπό την ιδιό­τητά της ως εγγε­γραμ­μέ­νης εκλο­γέως στους εκλο­γι­κούς κατα­λό­γους του Δήμου Ρόδου, άσκησε ένσταση κατά της τελευ­ταίας από­φα­σης του Πολυ­με­λούς Πρω­το­δι­κείου Ρόδου, κατά το μέρος αυτής με το οποίο είχε ανα­κη­ρυ­χθεί επι­τυ­χών δημο­τι­κός σύμ­βου­λος ο αναι­ρε­σείων…

Το διοι­κη­τικό πρω­το­δι­κείο κατέ­ληξε ότι υφί­στα­ται κώλυμα εκλο­γι­μό­τη­τας καθώς ο κ Καλο­πή­τας:… «ήταν δια­χει­ρι­στής και εταίρος με ποσοστό 50% της ιδιω­τι­κής κεφα­λαιου­χι­κής εται­ρείας «ΕΡΓΟΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Ι.Κ.Ε.» από το έτος 2015 μέχρι και τις 14 Αυγού­στου του 2023. Η εν λόγω εται­ρεία στις 14.02.2023 συμ­βλή­θηκε με το Δήμο Ρόδου με τη 8327/14.02.2023 σύμβαση κατα­σκευής έργου «ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ- ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΔΡΟΜΩΝ ΣΤΗ Δ.Κ. ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ» ποσού 124.747,27 ευρώ (μερικό σύνολο 100.602,64 ευρώ πλέον Φ.Π.Α. 24.144,63 ευρώ), διάρ­κειας 6 μηνών. Ακο­λού­θως, στη συνε­δρί­αση της 9ης Αυγού­στου 2023 της Οικο­νο­μι­κής Επι­τρο­πής του Δήμου Ρόδου, η εν λόγω εται­ρεία, της οποίας στο συγκε­κρι­μένο χρονικό διά­στημα ο καθ’ ου ήταν ακόμα δια­χει­ρι­στής και εταίρος, ορί­στηκε ανά­δο­χος (ορι­στική) του έργου κατα­σκευής ««ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΒΑΤΟΤΗΤΑΣ ΟΔΩΝ Δ.Ε. ΑΦΑΝΤΟΥ», προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 200.000 ευρώ. Από τα δεδο­μένα αυτά, προ­κύ­πτει ότι η «ΕΡΓΟΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Ι.Κ.Ε.», της οποία ο καθ’ ου ήταν δια­χει­ρι­στής και εταίρος μέχρι τις 14.08.2023, είχε συνάψει συμ­βά­σεις με τον Δήμο Ρόδου εντός του έτους 2023, ήτοι του έτους διε­ξα­γω­γής των εκλογών. Οι πλη­ρω­μές δε, οι οποίες συντε­λέ­στη­καν από τον Δήμο Ρόδου προς την εται­ρεία αυτή κατά τη διάρ­κεια του 2023 λόγω εκκρε­μών σε ισχύ συμ­βά­σεων, όπως αυτές προ­κύ­πτουν από τα σχετικά έγγραφα υπό στοι­χεία 15 και 16 -ήτοι από την από 29.12.2023 λίστα εξο­φλη­μέ­νων παρα­στα­τι­κών του Δήμου Ρόδου προς την «ΕΡΓΟΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Ι.Κ.Ε.» και την από 29.12.2023 απει­κό­νιση του Δήμου Ρόδου σχετικά με κινή­σεις του προ­μη­θευτή αυτού- απο­τε­λούν στοι­χεία, τα οποία το Δικα­στή­ριο εκτιμά ελευ­θέ­ρως, εφόσον ο καθ’ ου δεν τα προ­σβάλ­λει ως πλαστά (πρβλ. ΣτΕ 2365/2013).

Λαμ­βά­νο­ντας υπόψη όλα τα ανωτέρω, το Δικα­στή­ριο έκρινε ότι συνέ­τρεχε στο πρόσωπο του καθ’ ου το κώλυμα της περί­πτω­σης ζ΄ της παρα­γρά­φου 2 του άρθρου 10 του ν. 4804/2021 για την εκλογή του ως δημο­τι­κού συμ­βού­λου στο Δήμο Ρόδου, καθώς, μετά την 1η Ιανουα­ρίου 2023 και κατά τη διάρ­κεια του έτους μέχρι και την 14η Αυγού­στου 2023, κατείχε τη θέση δια­χει­ρι­στή και εταίρου σε ποσοστό 50% της ιδιω­τι­κής κεφα­λαιου­χι­κής εται­ρείας «ΕΡΓΟΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Ι.Κ.Ε.», η οποία δια­τη­ρούσε σε ισχύ συμ­βά­σεις με τον εν λόγω Δήμο, αξίας μεγα­λύ­τε­ρης των 10.000 ευρώ. Ως εκ τούτου, δεν μπο­ρούσε να ανα­κη­ρυ­χθεί υπο­ψή­φιος ούτε να εκλεγεί, κατά τις εκλογές της 8ης και 15ης Οκτω­βρίου 2023, τακτι­κός, εν προ­κει­μένω, δημο­τι­κός σύμ­βου­λος στον παρα­πάνω Δήμο, απορ­ρι­πτο­μέ­νων ως αβα­σί­μων όλων των αντι­θέ­των ισχυ­ρι­σμών του καθ’ ου η ένσταση».

Με την κρι­νό­μενη αίτηση του κ. Καλο­πήτα προ­βάλ­λε­ται ότι η ανωτέρω απόφαση του δικά­σα­ντος διοι­κη­τι­κού πρω­το­δι­κείου είναι αναι­ρε­τέα για τους εξής λόγους: α) λόγω παρά­βα­σης νόμου, άλλως λόγω εσφαλ­μέ­νης ερμη­νείας των δια­τά­ξεων του άρθρου 10 παρ. 2 περ. ζ΄ του ν. 4804/2021, διότι, κατά τους ισχυ­ρι­σμούς του αναι­ρε­σεί­ο­ντος, ελλεί­ψει ειδικής και ρητής πρό­βλε­ψης ως προς τον χρόνο συν­δρο­μής του κωλύ­μα­τος εκλο­γι­μό­τη­τας στη ανωτέρω διάταξη, καθώς και σύμφωνα με τα παγίως γενό­μενα δεκτά από το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας (υπό το προϊ­σχύ­σαν δίκαιο), κρί­σι­μος χρόνος συν­δρο­μής ή μη κωλύ­μα­τος εκλο­γι­μό­τη­τας που αφορά πρόσωπα ασκού­ντα απο­φα­σι­στική επιρροή επί νομικών προ­σώ­πων συν­δε­ό­με­νων με τον οικείο Ο.Τ.Α. με σύμβαση οικο­νο­μι­κού αντι­κει­μέ­νου ορι­σμέ­νης αξίας είναι η ημε­ρο­μη­νία ανα­κή­ρυ­ξης των υπο­ψη­φίων για τις δημο­τι­κές εκλογές. Συνεπώς, κατά τον αναι­ρε­σεί­ο­ντα, εσφαλ­μέ­νως το Διοι­κη­τικό Πρω­το­δι­κείο Ρόδου εφάρ­μοσε ανα­λο­γικά την περί­πτωση στ΄ της παρα­γρά­φου 2 του άρθρου 10 του ν. 4804/2021 όσον αφορά στη διά­γνωση του κρί­σι­μου χρο­νι­κού σημείου για τη συν­δρομή του κωλύ­μα­τος εκλο­γι­μό­τη­τας της περί­πτω­σης ζ΄ της παρα­γρά­φου 2 του άρθρου 10 του ίδιου ως άνω νόμου. Εξάλλου, κατά τον αναι­ρε­σεί­ο­ντα, η διάταξη της περί­πτω­σης στ΄ της παρα­γρά­φου 2 του ως άνω άρθρου 10 είναι αντι­συ­νταγ­μα­τική καθόσον εισάγει δυσα­νά­λογο περιο­ρι­σμό του δικαιώ­μα­τος του εκλέ­γε­σθαι. Και τούτο, διότι η ανάγκη για δια­φά­νεια και αποφυγή σύγκρου­σης συμ­φε­ρό­ντων ικα­νο­ποιεί­ται πλήρως είτε με τη λύση της τυχόν συνα­φθεί­σας με τον οικείο Ο.Τ.Α. συμ­βά­σεως είτε με την απο­χώ­ρηση από το σχήμα που έχει συμ­βα­τικό δεσμό με τον Ο.Τ.Α., πριν από την ανα­κή­ρυξη των υπο­ψη­φίων για τις δημο­τι­κές εκλογές, όπως παγίως προ­έ­βλεπε η νομο­θε­σία για την εκλογή των δημο­τι­κών και περι­φε­ρεια­κών αρχών. Κατά τα περαι­τέρω προ­βαλ­λό­μενα, με την επίμαχη ρύθμιση ο κοινός νομο­θέ­της στην πραγ­μα­τι­κό­τητα απαιτεί από τον υπο­ψή­φιο να έχει μερι­μνή­σει για την εκκα­θά­ριση των συμ­βα­τι­κών του σχέσεων με τον οικείο Ο.Τ.Α. δέκα (10) ολό­κλη­ρους μήνες πριν από την ημε­ρο­μη­νία διε­ξα­γω­γής των εκλογών, δηλαδή, σε ένα απο­μα­κρυ­σμένο από τις εκλογές και από την ημε­ρο­μη­νία ανα­κή­ρυ­ξης των συν­δυα­σμών και των υπο­ψη­φίων χρονικό σημείο, κατά το οποίο προ­φα­νώς δεν έχουν ακόμη δια­μορ­φω­θεί οι συν­δυα­σμοί και, κατά την κοινή πείρα, κανείς δεν γνω­ρί­ζει και δεν έχει απο­φα­σί­σει εάν θα συμ­με­τά­σχει στην εκλο­γική δια­δι­κα­σία ως υπο­ψή­φιος δημο­τι­κός σύμ­βου­λος. Τέλος, το δυσα­νά­λογο μίας τέτοιας νομο­θε­τι­κής πρό­βλε­ψης σε σχέση με το δικαί­ωμα πολι­τι­κής συμ­με­το­χής προ­κύ­πτει, κατά τον αναι­ρε­σεί­ο­ντα, και από την απλή σύγκριση των επί­μα­χων ρυθ­μί­σεων του ν. 4804/2021 με τις δια­τά­ξεις των άρθρων 56 και 57 του Συντάγ­μα­τος, στις οποίες προ­βλέ­πο­νται οι περιο­ρι­σμοί του παθη­τι­κού εκλο­γι­κού δικαιώ­μα­τος υπό τη μορφή κωλυ­μά­των και ασυμ­βι­βά­στων και β) λόγω μη λήψης υπόψη ουσιώ­δους ισχυ­ρι­σμού του αναι­ρε­σεί­ο­ντος όσον αφορά αφενός στο παρα­δε­κτό της ένστα­σης που άσκησε η αναι­ρε­σί­βλητη και αφε­τέ­ρου στη δια­φο­ρο­ποί­ηση του κωλύ­μα­τος της περί­πτω­σης ζ΄ της παρα­γρά­φου 2 του άρθρου 10 του ν. 4804/2021 σε σχέση με το το κώλυμα της περί­πτω­σης στ΄.

Για τη θεμε­λί­ωση του παρα­δε­κτού της άσκησης της κρι­νό­με­νης αίτησης προ­βάλ­λε­ται ο ισχυ­ρι­σμός, σύμφωνα με το άρθρο 53 παρ. 3 του π.δ. 18/1989 (Α’ 8), ότι υφί­στα­ται έλλειψη νομο­λο­γίας του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας ως προς το ζήτημα που ανέκυψε με την αναι­ρε­σι­βαλ­λό­μενη απόφαση και, συγκε­κρι­μένα, ως προς το ποίος είναι ο κρί­σι­μος χρόνος συν­δρο­μής ή μη του κωλύ­μα­τος εκλο­γι­μό­τη­τας που προ­βλέ­πε­ται στο άρθρο 10 παρ. 2 περ. ζ΄ του ν. 4804/2021».

Στο Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας ο κ. Καλο­πή­τας θα εκπρο­σω­πεί­ται από τον καθη­γητή Συνταγ­μα­τι­κού Δικαίου της Νομικής Σχολής του Πανε­πι­στη­μίου Θεσ­σα­λο­νί­κης και δικη­γό­ρου στα ανώτατα δικα­στή­ρια κ. Ευάγ­γελο Βενι­ζέλο.