Η αδήλωτη εργασία ανέρχεται στο 25% του ΑΕΠ

Το 30% των Ελλήνων έχει αγο­ρά­σει αδήλωτα αγαθά και υπη­ρε­σίες δαπα­νώ­ντας κατά μέσο όρο 750 ευρώ, με τη Διεθνή Οργά­νωση Εργα­σίας (ILO) να εκτιμά ότι η αδήλωτη οικο­νο­μία στη χώρα μας αγγίζει το 1/4 του επί­ση­μου ΑΕΠ. Οι τομείς με μεγάλη επιρ­ρέ­πεια στη χρήση αδή­λω­της εργα­σίας είναι ο του­ρι­σμός, η σίτιση, οι κατα­σκευές, η γεωργία, οι οικια­κές υπη­ρε­σίες και το εμπόριο. Οσο για τα επαγ­γέλ­ματα με τη μεγα­λύ­τερη τάση εισφο­ρο­α­πο­φυ­γής είναι δικη­γό­ροι, γιατροί, λογι­στές, καθη­γη­τές ιδιαί­τε­ρων μαθη­μά­των και μηχα­νι­κοί, με τις διε­θνείς μελέτες να εκτι­μούν ότι το πραγ­μα­τικό εισό­δημά τους μπορεί να είναι έως και 2,5 φορές μεγα­λύ­τερο από το δηλού­μενο. Μάλιστα, το ILO επι­ση­μαί­νει ότι αδήλωτη εργασία παρέ­χουν όλες οι κοι­νω­νι­κές ομάδες. Καθώς οι μεθο­δο­λο­γι­κές προ­σεγ­γί­σεις δια­φέ­ρουν από μελέτη σε μελέτη, η Οργά­νωση, στο πλαίσιο της εκπό­νη­σης μελέτης για το υπουρ­γείο Εργα­σίας, ανα­φέ­ρει στοι­χεία σύμφωνα με τα οποία απο­κα­λύ­πτε­ται ότι το 46,7% του ευρύ­τε­ρου εργα­τι­κού δυνα­μι­κού δρα­στη­ριο­ποιεί­ται στην αδήλωτη εργασία.

Ενόψει δε της μνη­μο­νια­κής δέσμευ­σης για ανα­διάρ­θρωση της λει­τουρ­γίας του Σώματος Επι­θε­ώ­ρη­σης Εργα­σίας, η Οργά­νωση κατα­γρά­φει την έκταση αλλά και τη φύση της αδή­λω­της εργα­σίας στην Ελλάδα, με δεδο­μένο ότι η χώρα μας τοπο­θε­τεί­ται μεταξύ χωρών με τη μεγα­λύ­τερη αδήλωτη οικο­νο­μία στην Ευρώπη των «28». Και δια­πι­στώ­νει ότι υπάρχει μια «κατώ­τερη βαθμίδα» που μπαίνει στη μαύρη απα­σχό­ληση ωθού­μενη από ανάγκη (κυρίως νέοι και άτομα με οικο­νο­μι­κές δυσκο­λίες), υπάρχει όμως και μια «ανώτερη βαθμίδα» απαρ­τι­ζό­μενη από επαγ­γελ­μα­τι­κές ομάδες όπως δικη­γό­ροι, γιατροί, λογι­στές, οι οποίοι απο­κο­μί­ζουν μεγάλα οφέλη από την αδήλωτη εργασία τους, ενώ είναι ταυ­τό­χρονα αυτοί που αγο­ρά­ζουν όσο κανείς άλλος αγαθά –π.χ. οικια­κές υπη­ρε­σίες καθα­ριό­τη­τας και συντή­ρη­σης– στη «μαύρη αγορά».

Σύμφωνα με την έκθεση του ILO, αδήλωτα αγαθά και αδή­λω­τες υπη­ρε­σίες αγο­ρά­ζει το 24% των ανέργων, αλλά το 40% των αυτο­α­πα­σχο­λου­μέ­νων. Δηλαδή, οι σχετικά εύποροι είναι αυτοί που έχουν περισ­σό­τε­ρες πιθα­νό­τη­τες να επω­φε­λού­νται από την αγορά αδή­λω­των αγαθών και υπη­ρε­σιών.

Μεταξύ των προ­τά­σεων που παρα­θέ­τει το ILO προς την ελλη­νική κυβέρ­νηση αλλά και στους εκπρο­σώ­πους των θεσμών, είναι η βελ­τί­ωση της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας των ηλε­κτρο­νι­κών συστη­μά­των, η δια­λει­τουρ­γι­κό­τητα και ανταλ­λαγή δεδο­μέ­νων, η ύπαρξη ρήτρας στις συμ­βά­σεις δημο­σίων έργων ώστε οι ανά­δο­χοι να δεσμεύ­ο­νται να μην προ­σλά­βουν αδή­λω­τους, η δημιουρ­γία «λευκής λίστας» νόμιμων εργο­δο­τών, η επα­νε­ξέ­ταση του συστή­μα­τος επι­βο­λής κυρώ­σεων και είσπρα­ξης προ­στί­μων, καθώς και η απο­θάρ­ρυνση της χρήσης μετρη­τών και κίνητρα για αύξηση ηλε­κτρο­νι­κών πλη­ρω­μών. Το ILO επι­ση­μαί­νει πως η Ελλάδα ακο­λου­θεί μια προ­σέγ­γιση ανα­γκα­στι­κής συμ­μόρ­φω­σης αντί οικειο­θε­λούς συνερ­γα­σίας και ενθάρ­ρυν­σης της δηλω­μέ­νης οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας και προ­τεί­νει μεταξύ άλλων τον περιο­ρι­σμό της δια­φθο­ράς του δημο­σίου τομέα, καθώς έχει απο­δει­χθεί πως όσο μεγα­λύ­τερη είναι η δια­φθορά στο Δημόσιο τόσο εκτε­νέ­στερη είναι η αδήλωτη εργασία, αλλά και η αύξηση των δαπανών για επεμ­βά­σεις στην αγορά εργα­σίας και στήριξη των πλέον ευπαθών ομάδων (π.χ. ανέργων).

Ηδη, η «Κ» έχει απο­κα­λύ­ψει ότι μεταξύ των προ­τά­σεων που εξε­τά­ζει το υπουρ­γείο ενόψει της δύσκο­λης δια­πραγ­μά­τευ­σης με τους εκπρο­σώ­πους των θεσμών, το φθι­νό­πωρο είναι η μείωση του προ­στί­μου στα 3.500 ευρώ με παράλ­ληλη υπο­χρέ­ωση του εργο­δότη να προ­σλά­βει με σύμβαση ορι­σμέ­νου χρόνου τον εργα­ζό­μενο που δια­πι­στώ­θηκε ότι απα­σχο­λούσε, χωρίς να τον ασφα­λί­ζει. Οι τελικές προ­τά­σεις θα ορι­στι­κο­ποι­η­θούν εντός των επό­με­νων εβδο­μά­δων.