Γ. Χριστοδουλόπουλος: «Ενας πληθυσμός άνω των 2000 ελαφιών μπορεί για τη Ρόδο να θεωρηθεί υπερπληθυσμός»

Κύριε Χρι­στο­δου­λό­πουλε, λίγοι Έλληνες επι­στή­μο­νες γνω­ρί­ζουν το ελάφι τόσο καλά όσο εσείς. Πότε ασχο­λη­θή­κατε για πρώτη φορά με το ελάφι;

Υπη­ρέ­τησα τη στρα­τιω­τική μου θητεία στη Ρόδο ως κτη­νί­α­τρος την περίοδο 1993-1994, έχοντας μόλις ολο­κλη­ρώ­σει τις σπουδές μου στις ΗΠΑ. Γνώρισα τον αεί­μνη­στο Θωμά Μαζα­ράκη, στρα­τιω­τικό κτη­νί­α­τρο ο οποίος μου πρό­τεινε να συνερ­γα­στούμε. Απο­δέ­χθηκα την πρότασή του και εργά­στηκα για ενάμιση χρόνο στο ιδιω­τικό του κτη­νια­τρείο.

Θυμάμαι ότι εκείνη την περίοδο στη Ρόδο δεν υπήρχε πρό­βλημα υπερ­πλη­θυ­σμού των ελαφιών. Είχε συμβεί όμως τότε ένα περι­στα­τικό, το οποίο ενδε­χο­μέ­νως να θυμάται ακόμη ο κόσμος.

Στην τάφρο ζούσε μία μικρή αγέλη και θανα­τώ­θηκε ένα από τα άτομά της. Χρειά­στηκε να κάνω τη νεκρο­ψία του ελαφιού, καθώς δημιουρ­γή­θηκε ανα­στά­τωση επειδή εκτι­μή­θηκε ότι ο θάνατός του οφει­λό­ταν σε πυρο­βο­λι­σμό ή δηλη­τη­ρί­αση. Τελικά, όπως δια­πί­στωσα, το ζώο τραυ­μα­τί­στηκε θανά­σιμα από άλλο αρσε­νικό, πράγμα σύνηθες.

Η πρώτη μου επαφή με τα ελάφια ήταν λοιπόν στη Ρόδο και στη συνέ­χεια στην Νέα Ζηλαν­δία και στην Αμερική.

Πώς μπο­ρούμε να δια­πι­στώ­σουμε εάν όντως υπάρχει πρό­βλημα υπερ­πλη­θυ­σμού;

Επι­στρέψτε μου αρχικά να επι­ση­μάνω, πώς όταν έχουμε ευαι­σθη­σίες οικο­λο­γι­κές, όταν νοια­ζό­μα­στε για το περι­βάλ­λον και την προ­στα­σία του, πράγμα πολύ σωστό και αξιέ­παινο, καθώς το επι­βάλ­λουν οι ανάγκες των καιρών μας, θα πρέπει πρώτα απ’ όλα να νοια­ζό­μα­στε για το οικο­σύ­στημα. Δεν Γνωρίζω ποιος ακριβώς είναι ο αριθμός των ελαφιών στη Ρόδο και δεν μπορώ να ξέρω αν υπάρχει κάποιος ο οποίος πραγ­μα­τικά το γνω­ρί­ζει.

Αυτό που μπο­ρούμε να πούμε με βεβαιό­τητα, είναι ότι κάθε πλη­θυ­σμός πάνω από 2000 άτομα για τα δεδο­μένα του ορεινού όγκου της Ρόδου, θα πρέπει να θεω­ρεί­ται υπερ­πλη­θυ­σμός.

Δεν είναι απίθανο να έχει αυξηθεί ο πλη­θυ­σμός του σε τέτοιο βαθμό ώστε να προ­κα­λούν ζημιές στις καλ­λιέρ­γειες όπως υπο­στη­ρί­ζουν οι αγρότες. Για να έχουμε όμως μία συγκε­κρι­μένη εικόνα, πρέπει να υπάρξει μία συγκε­κρι­μένη μελέτη.

Κυρίως όμως, καλό θα ήταν να ενη­με­ρω­θεί η κοινή γνώμη ότι πρέπει να ελέγ­χε­ται ο πλη­θυ­σμός, καθώς αυτό είναι το σωστό για το περι­βάλ­λον και το οικο­σύ­στημα.

Αυτός είναι ο σκοπός μας ως πολι­τι­σμέ­νοι άνθρω­ποι που δρούμε και σκε­πτό­μα­στε με μεθο­δι­κό­τητα και με ψυχραι­μία.

Ευθύ­νο­νται οι πυρ­κα­γιές και το γεγονός ότι το ελάφι έχασε το ενδιαί­τημα του για τις κατα­στρο­φές των καλ­λιερ­γειών;

Ενδε­χο­μέ­νως. Δεν έχω όμως ενδεί­ξεις για κάτι τέτοιο. Μπορεί να ισχύει, μπορεί να είναι απλά μία από τις αιτίες. Θα ήταν σε κάθε περί­πτωση μία λογι­κο­φα­νής εξήγηση.

Οι υπερ­πλη­θυ­σμοί των ελαφιών υπάρ­χουν σε πολλά μέρη του πλανήτη. Στην περί­πτωση της Ρόδου συγκε­κρι­μένα, το ελάφι δεν έχει φυσι­κούς εχθρούς, οπότε είναι λογικό να δημιουρ­γή­θηκε υπερ­πλη­θυ­σμός. Δεν υπάρχει κοινώς, κάποιο επι­στη­μο­νικό παρά­δοξο για την αύξηση του πλη­θυ­σμού του.

Ποιες θα ήταν οι ενδε­δειγ­μέ­νες λύσεις, ώστε να ελεγ­χθεί ο πλη­θυ­σμός των ελαφιών;

Θα πρέπει αρχικά να συστα­θεί μία ομάδα που με στο­χευ­μένη τεχνο­γνω­σία θα χει­ρι­στεί το θέμα. Πολλά βήματα μπορούν να γίνουν με τελευ­ταίο τη σήμανση των ζώων και τη στεί­ρωση επι­λεγ­μέ­νων ανα­πα­ρα­γω­γι­κών ατόμων, κατά προ­τε­ραιό­τητα των αρσε­νι­κών.

Και όταν μιλάμε για στεί­ρωση δεν εννο­ούμε τον ευνου­χι­σμό των αρσε­νι­κών ζώων. Αυτό αντεν­δεί­κνυ­ται μάλιστα. Εννο­ούμε απλώς την απο­λί­νωση του σπερ­μα­τι­κού πόρου, ώστε να μην είναι γόνιμος. Αυτή η παρέμ­βαση θεω­ρεί­ται φιλική και έτσι χει­ρί­ζε­ται ο πλη­θυ­σμός πολλών ομάδων ελαφιών π.χ. στις ΗΠΑ. Υπάρ­χουν εκεί πολλές υπη­ρε­σίες που κάνουν αυτό το πράγμα. Υπάρ­χουν σύγ­χρονα εργα­λεία πλέον. Η στεί­ρωση των θηλυκών μπορεί να επι­τευ­χθεί ακόμη και μέσω εμβο­λίων.

• Εκτιμώ κύριε καθη­γητά ότι θα χρεια­στούν χρόνια μέχρι να φέρει απο­τέ­λε­σμα η μέθοδος των στει­ρώ­σεων… Δεν θα έπρεπε να είχε ξεκι­νή­σει αυτή η προ­σπά­θεια χρόνια πριν;

Σήμερα που φθάσει σε κρίσιμο σημείο το θέμα, πρέπει να συστα­θεί μία υπη­ρε­σία που θα ανα­λά­βει αυτή την απο­στολή. Σήμερα είναι ο κατάλ­λη­λος χρόνος. Δεν χρεια­ζό­ταν να γίνει χθες. Στο μεταξύ μέχρι να φτά­σουμε στον έλεγχο του πλη­θυ­σμού, υπάρ­χουν και άλλες λύσεις που μπορούν να εφαρ­μο­στούν άμεσα.

Ανα­φέ­ρε­στε στο ελεγ­χό­μενο κυνήγι, όπως ισχύει σε πολι­τείες των ΗΠΑ και στον Καναδά;

Μην περι­μέ­νετε από εμένα έκθεση ιδεών υπέρ ή κατά του κυνη­γιού. Εκείνο που θα σας απα­ντήσω, είναι πώς με σύγ­χρο­νες μεθό­δους μπορεί να ελεγ­χθεί ο πλη­θυ­σμός του ελαφιού. Όντως σε αρκετές πολι­τείες της Αμε­ρι­κής και στον Καναδά εφαρ­μό­ζε­ται το κυνήγι, υπάρ­χουν όμως αντι­δρά­σεις εκ μέρους της κοι­νω­νίας και για αυτό συστά­θη­καν οι υπη­ρε­σίες των στει­ρώ­σεων. Είναι υπαρκτή μέθοδος το ελεγ­χό­μενο κυνήγι. Δεν απο­τε­λεί όμως απο­δε­κτή επιλογή των σύγ­χρο­νων κοι­νω­νιών.

Άλλες λύσεις υπάρ­χουν;

Υπάρ­χουν λύσεις που μπορούν αυτό το οποίο θεω­ρούμε ότι απο­τε­λεί πρό­βλημα, να μετα­τρα­πεί σε πλε­ο­νέ­κτημα. Από τη στιγμή που υπάρχει ένας πλη­θυ­σμός νέων ζώων, θα μπο­ρούσε να δημιουρ­γη­θεί ένα πάρκο 10 στρεμ­μά­των ώστε να δια­τη­ρεί­ται εκεί ένας πλη­θυ­σμός. Μπο­ρούμε επίσης να είμαστε σε επαφή με πάρκα και εθνι­κούς δρυμούς όπου θα μπο­ρούμε να στέλ­νο­νται ζώα.

Επι­τρέ­πε­ται αυτό για ένα ενδη­μικό είδος;

Ασφαλώς επι­τρέ­πε­ται, του­λά­χι­στον σύμφωνα με την ενη­μέ­ρωση που έχω. Βέβαια ο υπο­ψή­φιος απο­δέ­κτης μπορεί να έχει επι­φυ­λά­ξεις για την ενδε­χό­μενη αύξηση του πλη­θυ­σμού. Ωστόσο μπορούν να στέλ­νο­νται μόνο στει­ρω­μένα ζώα.

Ακόμη και σε ακα­τοί­κητα νησιά μπορούν να δημιουρ­γη­θούν πάρκα ελαφιών και παρα­τη­ρη­τή­ρια για τους του­ρί­στες. Επα­να­λαμ­βάνω…, δεν είναι πρό­βλημα ο υπερ­πλη­θυ­σμός, εάν γνω­ρί­ζεις πώς να το μετα­τρέ­ψεις σε πλε­ο­νέ­κτημα.

Κλεί­νο­ντας κύριε Χρι­στο­δου­λό­πουλε, το Δημο­τικό Συμ­βού­λιο Ρόδου απο­φά­σισε να διε­ρευ­νη­θεί ο τρόπος συνερ­γα­σίας με το πανε­πι­στή­μιο Θεσ­σα­λίας με στόχο την εξεύ­ρεση λύσης για τη δια­χεί­ριση του πλη­θυ­σμού των ελαφιών. Με ποιο τρόπο θα μπο­ρούσε να βοη­θή­σει το πανε­πι­στή­μιο;

Το πανε­πι­στή­μιο μπορεί να συγκρο­τή­σει την ομάδα που θα χει­ρι­στεί τη δια­χεί­ριση του πλη­θυ­σμού και να δημιουρ­γή­σει τις τεχνι­κές υπο­δο­μές που απαι­τού­νται σε συνερ­γα­σία με τους τοπι­κούς φορείς και ιδιώτες κτη­νί­α­τρους να τους δείξει όλους τους χει­ρι­σμούς που γίνο­νται πάνω στο ελάφι. Εμείς στο πανε­πι­στή­μιο Θεσ­σα­λίας δια­θέ­τουμε την τεχνο­γνω­σία. Χωρίς αυτό να σημαί­νει ότι δια­θέ­τουμε το μονο­πώ­λιο…