New York Times: Η Ρόδος και η ισορροπημένη ζωή

Χαζεύ­ο­ντας στη Ρόδο κάτω από τον κατα­γά­λανο ουρανό, σκέ­φτηκα ότι το μένος της προ­σπά­θειας να χαρα­χθούν αυστη­ρές εθνικο – θρη­σκευ­τι­κές γραμμές στην αλλη­λε­πί­δραση των ανθρώ­πων είναι μάταιος κόπος. Ανέβηκα σε έναν πύργο ρολόι. Από κάτω, η ανε­μο­δαρ­μένη πόλη της Ρόδου: το κάστρο του ρωμαιο­κα­θο­λι­κού τάγ­μα­τος των Ιπποτών του Αγ. Ιωάννη, που για πάνω από δύο αιώνες είχαν το νησία ως έδρα τους για να πολε­μούν στους Αγίους Τόπους. Κοιτάζω τριγύρω. Μινα­ρέ­δες και τζαμιά που έχτισαν Οθω­μα­νοί, οι οποίοι κατα­τρό­πω­σαν τους ιππότες της Ρόδου το 1522. Η Πλατεία των Εβραίων Μαρ­τύ­ρων, με ένα μνημείο για την εξο­λό­θρευση των Εβραίων της Ρόδου και της Κω το 1944 από τους Ναζί.

Χρι­στια­νοί, μου­σουλ­μά­νοι και Εβραίοι περ­πά­τη­σαν σε αυτό το νησί. Πολέ­μη­σαν, ναι. Αλλά επίσης έζησαν μαζί και επέ­τρε­ψαν στα μέρη λατρείας τους να βρί­σκο­νται σε κοντινή από­σταση. Το τουρ­κικό προ­ξε­νείο έσωσε δεκάδες Εβραί­ους από τους Γερ­μα­νούς. Πιο πέρα απλώ­νε­ται η θάλασσα. Κοίταξα στην απέ­να­ντι πλευρά και φαντά­στηκα το Χαλέπι και τον απέ­ρα­ντο τάφο της Συρίας, όχι και τόσο μακριά. Σου­νί­τες και σιίτες, Κούρδοι και αλε­βί­τες, ξένες δυνά­μεις και απα­ρα­τσίκ, πολε­μούν στη γη ενός δολο­φό­νου δικτά­τορα και μίας βάρ­βα­ρης τζι­χα­ντι­στι­κής αίρεσης. Οι Εβραίοι της Συρίας έχουν φύγει από καιρό, τώρα και πολλοί Χρι­στια­νοί.

Ο Ρώσος πρό­ε­δρος Βλα­ντί­μιρ Πούτιν νομίζει ότι μπορεί να διορ­θώ­σει τα προ­βλή­ματα αυτού που έχει απο­μεί­νει από τη χώρα κάνο­ντας επί­δειξη της ρωσικής ισχύος. Καλή του τύχη σε αυτή την κατα­κόμβη. Η κόπωση του πολέμου θα έρθει και στη Συρία. Αυτό μας έχει διδάξει η Ιστορία. Αλλά, όπως στους θρη­σκευ­τι­κούς πολέ­μους του 17ου αιώνα, μπορεί να χρεια­στούν δεκα­ε­τίες. Η Συρία έχει γίνει το επί­κε­ντρο κάθε είδους φανα­τι­σμού που προ­κα­λεί­ται από τα θρη­σκευ­τικά σχί­σματα, την κρατική κατα­πί­εση και τη λαϊκή εξέ­γερση στο όνομα της δημο­κρα­τίας. Αυτές οι δυνά­μεις, στη δυσλει­τουρ­γική Μέση Ανατολή, δεν θα εξα­φα­νι­στούν σύντομα.

Κατη­φό­ρισα – περ­νώ­ντας δίπλα από αδέ­σπο­τες γάτες, ξερά φύλλα ανάμεσα στις γυα­λι­στε­ρές πέτρες και παιδιά να παίζουν αδέξια ακορ­ντεόν – προς τη συνα­γωγή Καάλ Καντός Σαλόμ. Ήταν κλειστή. Προ­βλη­μα­τί­στηκα. Ήμουν σε κρουα­ζιέρα και είχα χάσει την αίσθηση του χρόνου. Δια­βά­ζο­ντας την ταμπέλα απ΄ έξω, πίστεψα ότι η συνα­γωγή έπρεπε να είναι ανοιχτή. Μετά ο Μελ Ρόζεν­μπεργκ και ο Μπένι Ντουά­νις, από το Ισραήλ, μου θύμισαν ότι ήταν Σάββατο – η μονα­δική ημέρα που η ταμπέλα έλεγε ότι η συνα­γωγή παρα­μέ­νει κλειστή. Αρχί­σαμε να μιλάμε. Περί­εργο που η συνα­γωγή ήταν κλειστή στο Σαμπάτ, αλλά είχαν παρα­μεί­νει ελά­χι­στοι Εβραίοι στη Ρόδο.

Η συνα­γωγή λει­τουρ­γεί και ως μουσείο. Σε κοντινή από­σταση βρί­σκε­ται η Πλατεία των Εβραίων Μαρ­τύ­ρων. Το μνημείο είναι προς τιμήν των «1604 εβραίων μαρ­τύ­ρων της Ρόδου και της Κω που δολο­φο­νή­θη­καν στα ναζι­στικά στρα­τό­πεδα εξό­ντω­σης». Συγκε­ντρώ­θη­καν το καλο­καίρι του 1944 και εστά­λη­σαν στο Άου­σβιτς. Πόσο φιλό­τι­μοι ήταν οι Γερ­μα­νοί που συγκέ­ντρω­ναν τους Εβραί­ους των απο­μα­κρυ­σμέ­νων νησιών ενώ το Τρίτο Ράιχ κατέρ­ρεε. Ο φανα­τι­σμός στα καλύ­τερά του. Χάθηκα, μεθυ­σμέ­νος από την ομορφιά του τοπίου. Ο αέρας, το φως και η θερ­μο­κρα­σία ήταν όλα τέλεια. Απρό­σμενα ευχά­ρι­στα δρο­μά­κια οδη­γού­σαν σε μία σκιερή πλατεία.

Κάθισα να φάω καλα­μάρι. Λίγο αργό­τερα βρέθηκα να μιλάω με έναν ιδιο­κτήτη εστια­το­ρίου για τις ελλη­νι­κές προ­πό­σεις – «Στην υγεία μας» λένε σήμερα, «Σε μία ισορ­ρο­πη­μένη ζωή» έλεγαν μεταξύ άλλων στην αρχαία Ελλάδα. Μου φάνηκε κατάλ­λη­λος επί­λο­γος στο υπέροχο ιντερ­λού­διο των καμπα­να­ριών και των μινα­ρέ­δων και των εβραϊ­κών μνη­μείων, η σωκρα­τική ιδέα ότι η ανθρω­πό­τητα πρέπει να επι­λέ­γει τον μέσο δρόμο, να απο­φεύ­γει τα άκρα, να απο­κό­πτει την υπερ­βολή και να αποζητά την ισορ­ρο­πία.

Του Cohen Roger