Γιάννης Χατζής: Ο ελληνικός τουρισμός σε σημείο καμπής – Όταν οι λάθος δείκτες οδηγούν σε λάθος πολιτικές

Σε άρθρο του ο Πρό­ε­δρος της Πα­νελ­λή­νιας Ομο­σπον­δί­ας Ξε­νο­δό­χων κ Γιάν­νης Χα­τζής ανα­φέ­ρει τα εξής: Υπάρ­χει ένα πα­ρά­δο­ξο που χα­ρα­κτη­ρί­ζει σή­με­ρα τη δη­μό­σια συ­ζή­τη­ση για τον ελ­λη­νι­κό του­ρι­σμό. Όσο με­γα­λύ­τε­ρη γί­νε­ται η συμ­βο­λή του στην εθνι­κή οι­κο­νο­μία, τόσο πε­ρισ­σό­τε­ρο αξιο­λο­γεί­ται με δεί­κτες που αδυ­να­τούν να πε­ρι­γρά­ψουν την πραγ­μα­τι­κή του κα­τά­στα­ση.

Την τε­λευ­ταία δε­κα­πε­ντα­ε­τία ο του­ρι­σμός δεν εξε­λί­χθη­κε απλώς σε έναν ακόμη πα­ρα­γω­γι­κό κλάδο. Κατά τη διάρ­κεια της δη­μο­σιο­νο­μι­κής κρί­σης απο­τέ­λε­σε έναν από τους βα­σι­κούς πυ­λώ­νες οι­κο­νο­μι­κής αν­θε­κτι­κό­τη­τας. Στην πε­ρί­ο­δο της παν­δη­μί­ας απέ­δει­ξε ότι δια­θέ­τει θε­σμι­κή ωρι­μό­τη­τα, επι­χει­ρη­σια­κή ευ­ε­λι­ξία και επεν­δυ­τι­κή αντο­χή, συμ­βάλ­λο­ντας κα­θο­ρι­στι­κά στην τα­χύ­τε­ρη ανά­καμ­ψη της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας. Σή­με­ρα απο­τε­λεί τον ση­μα­ντι­κό­τε­ρο εξα­γω­γι­κό κλάδο υπη­ρε­σιών της χώρας, στη­ρί­ζει εκα­το­ντά­δες χι­λιά­δες θέ­σεις ερ­γα­σί­ας και δη­μιουρ­γεί οι­κο­νο­μι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα σε πε­ριο­χές όπου ελά­χι­στοι άλλοι κλά­δοι μπο­ρούν να λει­τουρ­γή­σουν ως μο­χλοί ανά­πτυ­ξης.

Η επι­τυ­χία αυτή, όμως, συ­νο­δεύ­τη­κε από μια στρε­βλή δη­μό­σια συ­ζή­τη­ση. Ο του­ρι­σμός με­τα­τρά­πη­κε στα­δια­κά σε εύ­κο­λο πεδίο λαϊ­κι­σμού. Η έν­νοια του υπερ­του­ρι­σμού χρη­σι­μο­ποιεί­ται συχνά χωρίς χω­ρι­κή ή χρο­νι­κή τεκ­μη­ρί­ω­ση. Η αδυ­να­μία πολ­λών ελ­λη­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών να πραγ­μα­το­ποι­ή­σουν δια­κο­πές απο­δί­δε­ται απο­κλει­στι­κά στον του­ρι­σμό, πα­ρα­βλέ­πο­ντας ότι πρό­κει­ται κυ­ρί­ως για ζή­τη­μα δια­θέ­σι­μου ει­σο­δή­μα­τος. Πα­ράλ­λη­λα, η ει­κό­να που δη­μιουρ­γεί­ται είναι ότι το σύ­νο­λο των επι­χει­ρή­σε­ων του κλά­δου λει­τουρ­γεί σε συν­θή­κες υψη­λής κερ­δο­φο­ρί­ας.

Η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα είναι πολύ δια­φο­ρε­τι­κή.

Το με­γα­λύ­τε­ρο σφάλ­μα της δη­μό­σιας συ­ζή­τη­σης είναι ότι συγ­χέ­ει τις επι­δό­σεις του προ­ο­ρι­σμού με την οι­κο­νο­μι­κή κα­τά­στα­ση των επι­χει­ρή­σε­ων που τον συ­γκρο­τούν. Οι αφί­ξεις αυ­ξά­νο­νται. Τα συ­νο­λι­κά έσοδα αυ­ξά­νο­νται. Αυτό όμως δεν ση­μαί­νει αυ­το­μά­τως ότι αυ­ξά­νε­ται η βιω­σι­μό­τη­τα, η πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τα ή η δυ­να­τό­τη­τα επέν­δυ­σης των ξε­νο­δο­χεια­κών επι­χει­ρή­σε­ων, ιδιαί­τε­ρα σε μια οι­κο­νο­μία στην οποία η ονο­μα­στι­κή αύ­ξη­ση των του­ρι­στι­κών εσό­δων οφεί­λε­ται κυ­ρί­ως στον πλη­θω­ρι­σμό και όπου η πραγ­μα­τι­κή αξία ανά επι­σκέ­πτη είναι στά­σι­μη πάνω από 15 χρό­νια.

Η δομή του ελ­λη­νι­κού ξε­νο­δο­χεια­κού τομέα πα­ρα­μέ­νει κατά βάση μι­κρο­με­σαία. Χι­λιά­δες οι­κο­γε­νεια­κές επι­χει­ρή­σεις λει­τουρ­γούν σε ένα πε­ρι­βάλ­λον συ­νε­χούς αύ­ξη­σης του λει­τουρ­γι­κού κό­στους, υψη­λού κό­στους χρη­μα­το­δό­τη­σης, αυ­στη­ρό­τε­ρων πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών απαι­τή­σε­ων και διαρ­κούς ανά­γκης ανα­βάθ­μι­σης των εγκα­τα­στά­σε­ων και των υπη­ρε­σιών τους. Οι μα­κρο­οι­κο­νο­μι­κοί δεί­κτες δεν απο­τυ­πώ­νουν αυτή την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα. Απο­τυ­πώ­νουν μόνο το μέ­γε­θος της αγο­ράς, όχι την υγεία της.

Αυτό ακρι­βώς είναι το ση­μείο κα­μπής στο οποίο βρί­σκε­ται σή­με­ρα ο ελ­λη­νι­κός του­ρι­σμός. Εάν συ­νε­χί­σου­με να πα­νη­γυ­ρί­ζου­με για τα ρεκόρ αφί­ξε­ων χωρίς να εξε­τά­ζου­με την πραγ­μα­τι­κή αν­θε­κτι­κό­τη­τα των επι­χει­ρή­σε­ων, κιν­δυ­νεύ­ου­με να οδη­γη­θού­με σε λαν­θα­σμέ­νες πο­λι­τι­κές επι­λο­γές. Ένας στρα­τη­γι­κός κλά­δος δεν αξιο­λο­γεί­ται απο­κλει­στι­κά από τη ζή­τη­ση. Αξιο­λο­γεί­ται από την ικα­νό­τη­τά του να συ­νε­χί­σει να επεν­δύ­ει, να και­νο­το­μεί, να δη­μιουρ­γεί ποιο­τι­κές θέ­σεις ερ­γα­σί­ας και να πα­ρα­μέ­νει διε­θνώς αντα­γω­νι­στι­κός.

Υπάρ­χουν ορι­σμέ­να δε­δο­μέ­να που αξί­ζει να απο­τε­λέ­σουν τη βάση της δη­μό­σιας συ­ζή­τη­σης.

Η Ελ­λά­δα δια­θέ­τει σή­με­ρα ένα από τα πλέον ανα­βαθ­μι­σμέ­να ξε­νο­δο­χεια­κά προ­ϊ­ό­ντα της Με­σο­γεί­ου, απο­τέ­λε­σμα πο­λυ­ε­τών ιδιω­τι­κών επεν­δύ­σε­ων. Οι ερ­γα­σια­κές σχέ­σεις στον ξε­νο­δο­χεια­κό κλάδο ρυθ­μί­ζο­νται εδώ και πάνω από μισό αιώνα από συλ­λο­γι­κές συμ­βά­σεις ερ­γα­σί­ας, ενώ ο κλά­δος επεν­δύ­ει διαρ­κώς στη βιω­σι­μό­τη­τα, στην ενερ­γεια­κή ανα­βάθ­μι­ση και στη μεί­ω­ση του πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κού απο­τυ­πώ­μα­τος. Κυ­ρί­ως όμως απο­τε­λεί τον βα­σι­κό ανα­πτυ­ξια­κό πυ­λώ­να της ελ­λη­νι­κής πε­ρι­φέ­ρειας και ιδιαί­τε­ρα της νη­σιω­τι­κής Ελ­λά­δας, δη­μιουρ­γώ­ντας οι­κο­νο­μι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα, συ­γκρα­τώ­ντας τον πλη­θυ­σμό και στη­ρί­ζο­ντας την κοι­νω­νι­κή συ­νο­χή σε πε­ριο­χές όπου οι δυ­να­τό­τη­τες οι­κο­νο­μι­κής δια­φο­ρο­ποί­η­σης είναι πε­ριο­ρι­σμέ­νες.

Η δη­μό­σια συ­ζή­τη­ση οφεί­λει επο­μέ­νως να απο­μα­κρυν­θεί από τους εύ­κο­λους τί­τλους και να επι­κε­ντρω­θεί στις πραγ­μα­τι­κές προ­κλή­σεις. Από τις αφί­ξεις στην πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τα. Από τα συ­νο­λι­κά έσοδα στην από­δο­ση των επεν­δύ­σε­ων. Από τις γε­νι­κεύ­σεις στη δομή της αγο­ράς. Από τον λαϊ­κι­σμό στη χά­ρα­ξη τεκ­μη­ριω­μέ­νης πο­λι­τι­κής.

Το πραγ­μα­τι­κό δια­κύ­βευ­μα, επο­μέ­νως, δεν είναι αν ο ελ­λη­νι­κός του­ρι­σμός θα κα­τα­γρά­ψει ακόμη μία επι­τυ­χη­μέ­νη χρο­νιά. Είναι αν η χώρα θα συ­νε­χί­σει να χα­ράσ­σει πο­λι­τι­κές που ενι­σχύ­ουν την αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα, τη βιω­σι­μό­τη­τα των επι­χει­ρή­σε­ων και την ανά­πτυ­ξη της πε­ρι­φέ­ρειας ή αν θα εγκλω­βι­στεί σε μια δη­μό­σια συ­ζή­τη­ση που βα­σί­ζε­ται σε εσφαλ­μέ­νες πα­ρα­δο­χές.

Όταν επι­μέ­νου­με να αξιο­λο­γού­με έναν στρα­τη­γι­κό κλάδο με τους λάθος δεί­κτες, η κοινή γνώμη ανα­πό­φευ­κτα απο­προ­σα­να­το­λί­ζε­ται από απλου­στευ­τι­κές ανα­γνώ­σεις και επι­φα­νεια­κά επι­χει­ρή­μα­τα. Και όταν η στρα­τη­γι­κή πο­ρεία της οι­κο­νο­μί­ας αρ­χί­ζει να επη­ρε­ά­ζε­ται από δογ­μα­τι­κές προ­σεγ­γί­σεις ή από αφη­γή­μα­τα που ανα­δει­κνύ­ουν ανύ­παρ­κτα προ­βλή­μα­τα, ενώ υπο­βαθ­μί­ζουν τις πραγ­μα­τι­κές διαρ­θρω­τι­κές αδυ­να­μί­ες, η δη­μό­σια πο­λι­τι­κή κα­τα­λή­γει με σχε­δόν μα­θη­μα­τι­κή ακρί­βεια στην εφαρ­μο­γή εσφαλ­μέ­νων και ορι­ζό­ντιων πα­ρεμ­βά­σε­ων.

Τα μέτρα αυτά μπο­ρεί να αντα­πο­κρί­νο­νται πρό­σκαι­ρα στις πιέ­σεις της συ­γκυ­ρί­ας ή της επι­και­ρό­τη­τας, όμως σπά­νια αντι­με­τω­πί­ζουν την ουσία των προ­βλη­μά­των. Αντί­θε­τα, δια­τα­ράσ­σουν τη λει­τουρ­γία της αγο­ράς, απο­δυ­να­μώ­νουν την επεν­δυ­τι­κή εμπι­στο­σύ­νη, επι­βα­ρύ­νουν δυ­σα­νά­λο­γα τις μι­κρές και με­σαί­ες επι­χει­ρή­σεις και τε­λι­κά αλ­λοιώ­νουν τη δομή ενός κλά­δου που απο­τε­λεί θε­μέ­λιο της οι­κο­νο­μι­κής ζωής της πε­ρι­φέ­ρειας. Η συ­ζή­τη­ση για τον χω­ρο­τα­ξι­κό σχε­δια­σμό απο­τε­λεί χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα του κιν­δύ­νου που δη­μιουρ­γεί­ται όταν σύν­θε­τες ανα­πτυ­ξια­κές επι­λο­γές επι­χει­ρεί­ται να αντι­με­τω­πι­στούν με ορι­ζό­ντιες λο­γι­κές και όχι με τεκ­μη­ριω­μέ­νη ανά­λυ­ση.

Η Ελ­λά­δα έχει ανά­γκη από πο­λι­τι­κές που βα­σί­ζο­νται στα πραγ­μα­τι­κά δε­δο­μέ­να της οι­κο­νο­μί­ας και όχι στις εντυ­πώ­σεις. Διότι όταν οι λάθος δεί­κτες πα­ρά­γουν λάθος συ­μπε­ρά­σμα­τα, ακο­λου­θούν ανα­πό­φευ­κτα λάθος πο­λι­τι­κές. Και το κό­στος αυτών των πο­λι­τι­κών δεν το πλη­ρώ­νει μόνο ο του­ρι­σμός. Το πλη­ρώ­νει η αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα της χώρας, η ανα­πτυ­ξια­κή προ­ο­πτι­κή της πε­ρι­φέ­ρειας και, τε­λι­κά, η ίδια η ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία.

Πηγή: insider.gr