Ποιες ελληνικές περιφέρειες χτυπούν περισσότερο οι δασμοί Τραμπ

Η επιβολή δασμών ύψους 20% από τις ΗΠΑ σε ευρω­παϊκά προ­ϊ­ό­ντα έχει εγείρει εύλογες ανη­συ­χίες για την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα των ευρω­παϊ­κών εξα­γω­γών. Οι δασμοί αυτοί εφαρ­μό­ζο­νται ορι­ζό­ντια στις εισα­γω­γές από όλα τα κράτη-μέλη της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης και εκτι­μά­ται ότι θα επη­ρε­ά­σουν δυσμε­νώς συγκε­κρι­μέ­νους τομείς της ευρω­παϊ­κής παρα­γω­γής, ιδίως εκεί­νους που στη­ρί­ζο­νται έντονα στην αγορά των ΗΠΑ.

Αυτό επι­ση­μαί­νει σε άρθρο του το Παρα­τη­ρη­τή­ριο Περι­φε­ρεια­κών Πολι­τι­κών επι­ση­μαί­νο­ντας ότι παρότι σε εθνικό επίπεδο οι εξα­γω­γές της Ελλάδας προς τις ΗΠΑ αντι­προ­σω­πεύ­ουν μόλις το 4,2% του συνόλου, η ανάλυση σε περι­φε­ρειακή βάση απο­κα­λύ­πτει σημα­ντι­κές δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις ως προς τον βαθμό εξάρ­τη­σης από την αμε­ρι­κα­νική αγορά. Τα στοι­χεία για το 2023 υπο­δει­κνύ­ουν ότι ορι­σμέ­νες Περι­φέ­ρειες δια­τη­ρούν ιδιαί­τερα υψηλό ποσοστό εξα­γω­γών προς τις ΗΠΑ, γεγονός που ενδέ­χε­ται να τις καθιστά περισ­σό­τερο ευά­λω­τες στις πρό­σφα­τες δασμο­λο­γι­κές αλλαγές.

Όπως σημειώ­νει το παρα­τη­ρη­τή­ριο, παρά τη διαρκώς βελ­τιού­μενη πορεία των ελλη­νι­κών εξα­γω­γών προς τις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες τα τελευ­ταία έτη, ο βαθμός εξάρ­τη­σης της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας από την αμε­ρι­κα­νική αγορά παρα­μέ­νει σχετικά χαμηλός. Σύμφωνα με πρό­σφατα δια­θέ­σιμα στοι­χεία, το 2024 οι ελλη­νι­κές εξα­γω­γές προς τις ΗΠΑ δια­μορ­φώ­θη­καν στα 2,41 δισ. ευρώ (ΕΛΣΤΑΤ & ΣΕΒΕ, 2024). Το μέγεθος αυτό των εξα­γω­γών προς τις ΗΠΑ αντι­στοι­χεί μόλις στο 1% του ελλη­νι­κού Ακα­θά­ρι­στου Εγχώ­ριου Προ­ϊ­ό­ντος (ΑΕΠ), γεγονός που κατα­δει­κνύει την περιο­ρι­σμένη έκθεση της χώρας στις συγκε­κρι­μέ­νες εμπο­ρι­κές εξε­λί­ξεις. Συνεπώς, ενώ η νέα δασμο­λο­γική πολι­τική των ΗΠΑ ενδέ­χε­ται να επη­ρε­ά­σει μεμο­νω­μέ­νους εξα­γω­γι­κούς κλάδους και επι­χει­ρή­σεις, ο συνο­λι­κός αντί­κτυ­πος στην ελλη­νική οικο­νο­μία ανα­μέ­νε­ται να είναι σχετικά ήπιος.

Δια­φο­ρο­ποι­η­μέ­νος βαθμός έκθεσης σε περι­φε­ρειακό επίπεδο

Παρότι σε εθνικό επίπεδο οι εξα­γω­γές της Ελλάδας προς τις ΗΠΑ αντι­προ­σω­πεύ­ουν μόλις το 4,2% του συνόλου, η ανάλυση σε περι­φε­ρειακή βάση απο­κα­λύ­πτει σημα­ντι­κές δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις ως προς τον βαθμό εξάρ­τη­σης από την αμε­ρι­κα­νική αγορά. Τα στοι­χεία για το 2023 υπο­δει­κνύ­ουν ότι ορι­σμέ­νες Περι­φέ­ρειες δια­τη­ρούν ιδιαί­τερα υψηλό ποσοστό εξα­γω­γών προς τις ΗΠΑ, γεγονός που ενδέ­χε­ται να τις καθιστά περισ­σό­τερο ευά­λω­τες στις πρό­σφα­τες δασμο­λο­γι­κές αλλαγές.

Χαρα­κτη­ρι­στική είναι η περί­πτωση της Στερεάς Ελλάδας, όπου το 15,4% των εξα­γω­γών κατευ­θύ­νε­ται προς τις ΗΠΑ, ποσοστό που υπερ­βαί­νει κατά πολύ τον εθνικό μέσο όρο. Παρό­μοια αυξη­μένη έκθεση παρου­σιά­ζει και η Ανα­το­λική Μακε­δο­νία και Θράκη (9,1%), ενώ η Πελο­πόν­νη­σος (6,9%), η Δυτική Ελλάδα (5,6%) και το Νότιο Αιγαίο (5,4%) ακο­λου­θούν με σημα­ντικά μερίδια.

Από την άλλη πλευρά, Περι­φέ­ρειες όπως η Αττική και τα Ιόνια Νησιά εμφα­νί­ζουν περιο­ρι­σμένη εξάρ­τηση, με ποσοστά εξα­γω­γών προς τις ΗΠΑ κάτω του 2,5%, γεγονός που υπο­δη­λώ­νει μειω­μένη άμεση έκθεση στις σχε­τι­κές δασμο­λο­γι­κές επι­βα­ρύν­σεις. Η δια­φο­ρο­ποί­ηση αυτή επι­βε­βαιώ­νει την ύπαρξη δια­φο­ρε­τι­κών παρα­γω­γι­κών και εξα­γω­γι­κών προφίλ ανά Περι­φέ­ρεια, τα οποία σχε­τί­ζο­νται τόσο με τη διάρ­θρωση της τοπικής βιο­μη­χα­νίας όσο και με τη γεω­γρα­φική ή θεμα­τική στό­χευση των εξα­γω­γών.

Η ανάλυση της περι­φε­ρεια­κής εξει­δί­κευ­σης καθί­στα­ται κρίσιμη, καθώς ο αντί­κτυ­πος των νέων εμπο­ρι­κών φραγμών από τις ΗΠΑ δεν θα είναι ομοιο­γε­νής. Περι­φέ­ρειες με έντονη εξα­γω­γική παρου­σία στην αμε­ρι­κα­νική αγορά ενδέ­χε­ται να αντι­με­τω­πί­σουν αυξη­μέ­νες πιέσεις, ιδίως εάν οι εξα­γό­με­νοι κλάδοι περι­λαμ­βά­νο­νται στους επι­βα­ρυ­μέ­νους με δασμούς. Αντι­θέ­τως, περιο­χές με δια­φο­ρο­ποι­η­μένη εξα­γω­γική στό­χευση ή μεγα­λύ­τερη εξάρ­τηση από την ευρω­παϊκή ή μεσο­γειακή αγορά ενδέ­χε­ται να παρα­μεί­νουν ανε­πη­ρέ­α­στες.

Η γεω­γρα­φική κατα­νομή των επι­πτώ­σεων καθιστά επι­τα­κτική την ανάγκη για στο­χευ­μέ­νες παρεμ­βά­σεις σε περι­φε­ρειακό επίπεδο, με στόχο τη στήριξη επι­χει­ρή­σεων που δρα­στη­ριο­ποιού­νται σε αγορές υψηλού εμπο­ρι­κού κιν­δύ­νου και την προ­ώ­θηση στρα­τη­γι­κών δια­φο­ρο­ποί­η­σης εξα­γω­γι­κών προ­ο­ρι­σμών. Οι πολι­τι­κές αυτές μπορούν να ενι­σχύ­σουν τη συνο­λική ανθε­κτι­κό­τητα της ελλη­νι­κής εξα­γω­γι­κής βάσης και να συμ­βά­λουν στην ισόρ­ροπη περι­φε­ρειακή ανά­πτυξη (ΕΛΣΤΑΤ & ΣΕΒΕ, 2024).

Η εικόνα των εξα­γω­γών σε περι­φε­ρειακό επίπεδο

Το 2023 οι ελλη­νι­κές εξα­γω­γές ανήλθαν σε 50,4 δισ. ευρώ, σημειώ­νο­ντας πτώση 8,3% σε σχέση με το 2022. Ωστόσο, η συνο­λική επίδοση της τελευ­ταίας πεντα­ε­τίας παρα­μέ­νει θετική (+56,1%), επι­βε­βαιώ­νο­ντας την ενί­σχυση της διε­θνούς παρου­σίας της ελλη­νι­κής παρα­γω­γής.

Η Αττική δια­τη­ρεί την πρω­το­κα­θε­δρία με 28 δισ. ευρώ εξα­γω­γών, αν και κατέ­γραψε ετήσια μείωση 8,4%. Ακο­λου­θεί η Κεντρική Μακε­δο­νία με 7,9 δισ. ευρώ και μικρή κάμψη 1,8%. Αντί­θετα, η Πελο­πόν­νη­σος παρου­σί­ασε τη μεγα­λύ­τερη ετήσια υπο­χώ­ρηση (-26,2%), περιο­ρί­ζο­ντας τη συνο­λική πεντα­ετή της επίδοση στο 19,8%.

Ιδιαί­τερα δυνα­μι­κές εμφα­νί­ζο­νται Περι­φέ­ρειες όπως τα Ιόνια Νησιά (+319,1%), η Κρήτη (+97,9%), η Ήπειρος (+75,0%) και η Δυτική Ελλάδα (+79,0%), οι οποίες ενί­σχυ­σαν θεα­μα­τικά την εξα­γω­γική τους βάση. Στον αντί­ποδα, το Νότιο Αιγαίο σημεί­ωσε έντονη ετήσια πτώση (-30,4%), παρά την ισχυρή πεντα­ετή αύξηση (+84%). Το Βόρειο Αιγαίο, παρότι παρου­σί­ασε άνοδο το 2023 (+42,3%), εξα­κο­λου­θεί να υπο­λεί­πε­ται του 2019 (-38,9%).

Συνο­λικά, ενώ το 2023 χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από επι­βρά­δυνση, η περί­ο­δος 2019–2023 απο­τυ­πώ­νει την πρόοδο της χώρας στην εξω­στρέ­φεια. Η άνιση γεω­γρα­φική κατα­νομή των επι­δό­σεων ανα­δει­κνύει την ανάγκη για στο­χευ­μέ­νες περι­φε­ρεια­κές πολι­τι­κές που θα ενι­σχύ­σουν τη δια­φο­ρο­ποί­ηση, την και­νο­το­μία και τη διεθνή δια­σύν­δεση των τοπικών οικο­νο­μιών (ΕΛΣΤΑΤ & ΣΕΒΕ, 2024).

Πηγή: euro2day.gr