Έρευνα ΓΣΕΒΕΕ: Ποιες δεξιότητες ζητάνε οι εργοδότες – Το αίνιγμα των κενών θέσεων εργασίας

Γιατί ενώ οι εγγε­γραμ­μέ­νοι στα μητρώα της ΔΥΠΑ άνεργοι προ­σεγ­γί­ζουν το ένα εκα­τομ­μύ­ριο, οι οκτώ στις δέκα επι­χει­ρή­σεις δηλώ­νουν ότι δυσκο­λεύ­ο­νται να βρουν εργα­ζό­με­νους με τις κατάλ­λη­λες δεξιό­τη­τες;

Πόσες είναι τελικά οι κενές θέσεις εργα­σίας στην Ελλάδα, που δεν καλύ­πτο­νται από το υπάρχον εργα­τικό δυνα­μικό;  Είναι 260.000 όπως εκτιμά η Κεντρική Ένωση Επι­με­λη­τη­ρίων Ελλάδας; Είναι 360.000, όταν συνυ­πο­λο­γί­ζο­νται και οι ανάγκες για εποχικά εργα­ζό­με­νους; Ή μήπως είναι 200.000 όπως ανέφερε ο κεντρι­κός τρα­πε­ζί­της Γιάννης Στουρ­νά­ρας;

Πρό­κει­ται για ερω­τή­ματα που δύσκολα μπορούν να απα­ντη­θούν με αντι­κει­με­νικά στοι­χεία, αφού βασί­ζο­νται στις υπο­κει­με­νι­κές εκτι­μή­σεις των ίδιων των εργο­δο­τών.

Μια γεύση για το ποιες είναι οι δεξιό­τη­τες που ζητάνε περισ­σό­τερο οι εργο­δό­τες στην Ελλάδα και γιατί δυσκο­λεύ­ο­νται να τις βρουν, μας δίνει η νέα έρευνα του Ινστι­τού­του Μικρών Επι­χει­ρή­σεων της Γενικής Συνο­μο­σπον­δίας Επαγ­γελ­μα­τιών  Βιο­τε­χνών Εμπόρων Ελλάδας (ΙΜΕ-ΓΣΕΒΕ).

«Ήπιες» δεξιό­τη­τες

Η έρευνα που εκπο­νή­θηκε σε συνερ­γα­σία με την εται­ρεία δημο­σκο­πή­σεων GPO, σε δείγμα περίπου 1000 επι­χει­ρή­σεων, κυρίως μικρών και μικρο­με­σαίων, από όλη την Ελλάδα, επι­κε­ντρώ­νει κυρίως στις «ήπιες» ή ορι­ζό­ντιες δεξιό­τη­τες – τα λεγό­μενα soft skills. Σε αντι­δια­στολή με τις κάθετες δεξιό­τη­τες ή hard skills, που αφορούν τις εξει­δι­κευ­μέ­νες γνώσεις σε κάθε τομέα, οι ήπιες και κοινωνικο-συναισθηματικές δεξιό­τη­τες αφορούν ποιό­τη­τες που σχε­τί­ζο­νται με την προ­σω­πική ανά­πτυξη, τη συνερ­γα­σία και την απο­τε­λε­σμα­τική επι­κοι­νω­νία στα σύγ­χρονα επαγ­γελ­μα­τικά περι­βάλ­λο­ντα, ιδίως στις επι­χει­ρή­σεις.

Σύμφωνα με την ανάλυση του ΙΜΕ-ΓΣΕΒΕΕ, οι ήπιες και κοινωνικο-συναισθηματικές δεξιό­τη­τες θεω­ρού­νται κρί­σι­μες για την επαγ­γελ­μα­τική εξέλιξη, καθώς το εργα­σιακό περι­βάλ­λον χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από συνε­χείς αλλαγές, γεγονός που  απαιτεί από τους εργα­ζο­μέ­νους την ικα­νό­τητα προ­σαρ­μο­γής στις νέες συν­θή­κες καθώς και την απο­τε­λε­σμα­τική συνερ­γα­σία με τους συνα­δέλ­φους τους.

Ειδικά για την αγορά εργα­σίας στην Ελλάδα, και στην Ευρώπη, η ανάγκη για ανά­πτυξη αυτών των δεξιο­τή­των είναι ολοένα και πιο επι­τα­κτική, καθώς οι τεχνο­λο­γι­κές και κοινωνικο-οικονομικές προ­κλή­σεις απαι­τούν νέες ικα­νό­τη­τες.

Σύμφωνα με τα ευρή­ματα της έρευνας του ΙΜΕ-ΓΣΕΒΕΕ οι Έλληνες εργο­δό­τες, ιδίως στις ΜμΕ ανα­ζη­τούν ένα μείγμα «σκληρών» και «ήπιων» δεξιο­τή­των, με έμφαση στις ψηφια­κές δεξιό­τη­τες. Ωστόσο λιγό­τε­ροι από τους μισούς διορ­γα­νώ­νουν δράσεις επι­μόρ­φω­σης και κατάρ­τι­σης των εργα­ζο­μέ­νων εντός της επι­χεί­ρη­σης.

Οι πιο κρί­σι­μες δεξιό­τη­τες

Στο ερώτημα «ποιες  θεω­ρείτε ότι θα είναι οι πιο κρί­σι­μες δεξιό­τη­τες για τα επόμενα πέντε χρόνια», το 44,2% των εργο­δο­τών ανέφερε τις ψηφια­κές δεξιό­τη­τες, το 36,2% τις τεχνι­κές δεξιό­τη­τες για το επάγ­γελμα, το 31,9% τη ικα­νό­τητα συνε­χούς μάθησης, ανά­πτυ­ξης και προ­σαρ­μο­γής και τ 27,7% τις επι­κοι­νω­νια­κές ικα­νό­τη­τες και τις δεξιό­τη­τες δια­χεί­ρι­σης πελατών.

Ακο­λου­θούν με χαμη­λό­τερα ποσοστά η ικα­νό­τητα συνεργασίας-ομαδικής εργα­σίας (10,9%), η ικα­νό­τητα επί­λυ­σης προ­βλη­μά­των (10,4%) και οι δεξιο­τη­τες προ­γραμ­μα­τι­σμού και οργά­νω­σης (8,8%).

Μόλις το 6,3% θεωρεί κρί­σι­μες τις δεξιό­τη­τες προ­σαρ­μο­γής στην πράσινη ανά­πτυξη και το 6,8% τη δια­χεί­ριση χρόνου.

Παρά­γο­ντες που μετα­βάλ­λουν την εργασία

Ως προς τον τόπο από­κτη­σης αυτών των δεξιο­τή­των, οι εργο­δό­τες θεωρούν, σε μεγάλο ποσοστό, ότι αυτές απο­κτώ­νται στην εκπαί­δευση και στην εργασία από κοινού (65,5%), ενώ λιγό­τε­ροι είναι εκείνοι που πιστεύ­ουν ότι αυτές απο­κτώ­νται μόνο στην εργασία (35%). Στην ερώτηση για τους παρά­γο­ντες που θεωρούν ότι μετα­βάλ­λουν το περιε­χό­μενο και τη μορφή της εργα­σίας στην επι­χεί­ρηση, οι ιδιο­κτή­τες πιστεύ­ουν ότι ο εμπο­ρι­κός αντα­γω­νι­σμός (54,1%), τα νέα οργα­νω­τικά μοντέλα (14,2%) και οι τεχνο­λο­γι­κές και­νο­το­μίες/ψηφιο­ποί­ηση (55,7%) παίζουν τον πιο καθο­ρι­στικό ρόλο

Κενές θέσεις εργα­σίας

Σε ό,τι αφορά τις ειδι­κό­τη­τες που εντο­πί­ζο­νται κενές θέσεις εργα­σίας, ο ένας στους τέσ­σε­ρις εργο­δό­τες – από αυτούς που ανα­ζη­τούν υπάλ­ληλο – ανέφερε ελλεί­ψεις σε ειδι­κευ­μέ­νους τεχνί­τες και ασκού­ντες συναφή επαγ­γέλ­ματα (26,5%). Ακο­λου­θούν από κοντά οι κενές θέσεις εργα­σίας για απα­σχο­λού­με­νους σε παροχή υπη­ρε­σιών και πωλητές (24,6%). Το 17,6% ανέφερε ότι υπάρ­χουν κενές θέσεις εργα­σίας για επαγ­γελ­μα­τίες και το 13,2% για υπαλ­λή­λους γρα­φείου. Αντι­θέ­τως φαί­νε­ται να είναι μικρή η ζήτηση για τεχνι­κούς (6,6%), ανει­δί­κευ­τους εργάτες και χει­ρώ­να­κτες (5,5%), χει­ρι­στές βιο­μη­χα­νι­κών εγκα­τα­στά­σεων, μηχα­νη­μά­των και συναρ­μο­λο­γη­τές (5,5%).

Ωστόσο, ανα­φέ­ρε­ται  ότι το δείγμα της έρευνας απο­τε­λεί­ται κυρίως από επι­χει­ρή­σεις που δρα­στη­ριο­ποιού­νται σε μεγάλο ποσοστό στις δύο μεγάλες περι­φέ­ρειες της χώρας, κυρίως στον κλάδο των υπη­ρε­σιών και του εμπο­ρίου. Απου­σιά­ζουν οι νέοι επι­χει­ρη­μα­τίες, καθώς οι ηλικίες των ιδιο­κτη­τών είναι από 41-60 ετών, οι οποίοι είναι κυρίως κάτοχοι πανε­πι­στη­μια­κού πτυχίου ή από­φοι­τοι Λυκείου, ενώ λίγοι είναι εκείνοι που έχουν κάποιο μετα­πτυ­χιακό τίτλο σπουδών.

Η πλειο­νό­τητα των επι­χει­ρή­σεων που μετεί­χαν στην έρευνα είναι μικρού μεγέ­θους (μέχρι 9 άτομα) και οι εργα­ζό­με­νοι σε αυτές εργά­ζο­νται με καθε­στώς πλήρους απα­σχό­λη­σης.

Τέλος, παρα­τη­ρεί­ται ότι οι θέσεις εργα­σίες για τις περισ­σό­τε­ρες επι­χει­ρή­σεις παρέ­μει­ναν ίδιες, δίχως να υπάρ­χουν κενές θέσεις για τις οποίες να πραγ­μα­το­ποιεί­ται συστη­μα­τική προ­σπά­θεια για εύρεση υπαλ­λή­λου. Από το σύνολο των 1003 ερω­τη­μα­το­λο­γίων, σχεδόν το 82% ανέ­φε­ραν ότι δεν έχουν κενές θέσεις εργα­σίας, και μόλις 18% ανα­ζη­τούν ενεργά υπάλ­ληλο. Ενδια­φέ­ρον παρου­σιά­ζει το εύρημα ότι οι περισ­σό­τε­ρες επι­χει­ρή­σεις δεν δια­θέ­τουν ηλε­κτρο­νικό κατά­στημα και δεν συμ­με­τέ­χουν σε πλατ­φόρ­μες πώλησης προ­ϊ­ό­ντων και παροχής υπη­ρε­σιών.

Λόγοι που δεν καλύ­πτο­νται οι θέσεις εργα­σίας

Στο δείγμα των εργο­δο­τών που συμ­με­τεί­χαν στην έρευνα, όσοι είχαν κενές θέσεις εργα­σίας, ανέ­φε­ραν ως βασικό  παρά­γο­ντα αδυ­να­μίας πλή­ρω­σης της θέσης την έλλειψη ενδια­φέ­ρο­ντος από τη μεριά των εργα­ζο­μέ­νων και κατά δεύτερο λόγο την έλλειψη εργα­σια­κής εμπει­ρίας ή κατάλ­λη­λων δεξιο­τή­των. Μόλις το 13% των εργο­δο­τών ανα­φέ­ρει ότι η θέση μένει κενή επειδή οι υπο­ψή­φιοι δεν θεωρούν ικα­νο­ποι­η­τι­κούς τους όρους εργα­σίας (π.χ. αμοιβή, εξέλιξη, εποχική εργασία, βάρδιες). Ακόμα λιγό­τε­ροι απο­δί­δουν τη δυσκο­λία κάλυψης των κενών θέσεων στον αντα­γω­νι­σμό από άλλους εργο­δό­τες (9%), και ελά­σχι­στοι σε άλλους παρά­γο­ντες, π.χ. ότι η εργασία είναι σε απο­μα­κρυ­σμένο σημείο, δεν υπάρχει συγκοι­νω­νία κ.ά (4%).

Ανα­ντι­στοι­χία δεξιο­τή­των

Από τις απα­ντή­σεις των εργο­δο­τών στα ερω­τη­μα­το­λό­για, ακόμα και από εκεί­νους που δεν έχουν κενές θέσεις εργα­σίας τη συγκε­κρι­μένη περίοδο, προ­κύ­πτει ότι αντι­με­τω­πί­ζουν δυσκο­λία να βρουν υπο­ψή­φιους εργα­ζό­με­νους με το με το κατάλ­ληλο μείγμα/κεφά­λαιο δεξιο­τή­των που απαι­τεί­ται για τη δική τους επι­χεί­ρηση, για το δικό τους αντι­κεί­μενο εργα­σίας.

Το γεγονός αυτό, ανα­φέ­ρουν οι ερευ­νη­τές, «κατα­δει­κνύει τον δια­με­σο­λα­βού­μενο χαρα­κτήρα της έννοιας της δεξιό­τη­τας, αλλά και το ότι αυτές δεν μπορούν να ιδωθούν εκτός του εργα­σια­κού πλαι­σίου όπου ανα­πτύσ­σο­νται». Πρό­κει­ται δηλαδή σε μεγάλο βαθμό για υπο­κει­με­νι­κές εκτι­μή­σεις των εργο­δο­τών, που δεν έχουν να κάνουν μόνο με τις γενι­κό­τε­ρες τάσεις στην αγορά εργα­σίας, που επη­ρε­ά­ζουν την προ­σφορά ή έλλειψη δεξιο­τή­των, αλλά και με τα ποιες δεξιό­τη­τες θεωρούν οι ίδιοι οι εργο­δό­τες σημα­ντι­κές ή κρί­σι­μες για τη λει­τουρ­γία τους.

Ένα ενδια­φέ­ρον εύρημα είναι ότι οι εργο­δό­τες δεν προ­τι­μούν τους «υπερ­προ­σο­ντού­χους» εργα­ζό­με­νους, που έχουν περισ­σό­τερα προ­σό­ντα και δεξιό­τη­τες από αυτά που θεωρούν απα­ραί­τητα. Ο λόγος είναι ότι δεν μπορούν να τους παρέ­χουν τις οικο­νο­μι­κές απο­λα­βές και δυνα­τό­τη­τες εξέ­λι­ξης ανά­λο­γες με τα προ­σό­ντα. Θεωρούν ότι αν τους δώσουν τελικά τη δουλειά, οι υπερ­προ­σο­ντού­χοι εργα­ζό­με­νοι απλώς θα συμ­βι­βά­ζο­νται προ­σω­ρινά, και θα ψάχνουν εν τω μεταξύ για κάτι καλύ­τερο.

Πηγή: in,gr