Ανδρέας Ανδρεάδης: Οι προκλήσεις και οι λύσεις στον Τουρισµό

Οι συ­νε­ντεύ­ξεις του πλέον σπα­νί­ζουν, αφού πα­ρα­δί­δο­ντας τη σκυ­τά­λη του ΣΕΤΕ επέ­λε­ξε να απο­τρα­βη­χτεί, όχι από τα του­ρι­στι­κά δρώµενα -αυτό είναι αδύ­να­τον, αφού ο Του­ρισµός πέρα από επι­χει­ρηµατική δρα­στη­ριό­τη­τα, απο­τε­λεί σηµείο ανα­φο­ράς για τον ίδιο-, αλλά από την έκ­θε­ση που λάµβανε, όντας επι­κε­φα­λής του ΣΕΤΕ, από τα «φώτα της δηµοσιό­τη­τας», τρό­πον τινά.

Έτσι, σήµερα, το γε­γο­νός ότι πα­ρα­χω­ρεί συ­νέ­ντευ­ξη απο­τε­λεί από µόνο του εί­δη­ση. Τα όσα, δε, λέει είναι ικανά να δηµιουρ­γή­σουν «τε­κτο­νι­κό σεισµό». Αν­δρέ­ας Α. Αν­δρε­ά­δης. Μία πο­λυ­σχι­δής προ­σω­πι­κό­τη­τα, ένας επαγ­γελµατίας µε όραµα, που έχει αφή­σει το «απο­τύ­πωµά» του, όχι µόνο στο ελ­λη­νι­κό, του­ρι­στι­κό επι­χει­ρείν, αλλά σε αυτό καθ’ αυτό, τον ελ­λη­νι­κό Του­ρισµό. Σε µία συ­νέ­ντευ­ξη-χεί­μαρ­ρο, µετά από πολύ καιρό, απο­κα­λυ­πτι­κός, όπως πάντα, ο κ. Αν­δρε­ά­δης µιλάει για όλα:

Άνοδο του ελ­λη­νι­κού Του­ρισµού Χρε­ω­κο­πία Thomas Cook Φο­ρο­λο­γία Υποδοµές Χω­ρο­τα­ξι­κό Υπερ­του­ρισµό Tour Operators Βρα­χυ­χρό­νιες µισθώ­σεις Κόκ­κι­να δά­νεια/Τρά­πε­ζες Ανα­πτυ­ξια­κό νόµο Αφελ­λη­νισµό ξε­νο­δο­χεί­ων Ikos Andalusia και επέ­κτα­ση

Η συ­νέ­ντευ­ξη του κ. Αν­δρέα Αν­δρε­ά­δη στον Κων­στα­ντί­νο Στ. Δε­ρι­ζιώ­τη, έχει ως εξής:

Mε ένα ακόμη ρεκόρ, έκλει­σε το 2019 για τον ελ­λη­νι­κό Του­ρι­σμό, παρά τις αντι­ξο­ό­τη­τες και το γε­γο­νός ότι όλες οι αγο­ρές στην ευ­ρύ­τε­ρη πε­ριο­χή μας ήταν και είναι ανοι­κτές. Ποιο είναι το σχό­λιό σας; Δια­ψεύ­δει η Ελ­λά­δα και ο ελ­λη­νι­κός Του­ρι­σμός, την κυ­κλι­κό­τη­τα και τις προ­βλέ­ψεις;

Είναι γε­γο­νός ότι υπάρ­χει ένα θε­τι­κό momentum, το οποίο απο­τυ­πώ­νε­ται και στα οι­κο­νοµικά απο­τε­λέσµατα. Ο λόγος είναι ότι το ελ­λη­νι­κό, του­ρι­στι­κό προ­ϊ­όν έχει εξε­λι­χθεί και συ­νε­χί­ζει να εξε­λίσ­σε­ται, παρά τα επιµέρους προ­βλήµατα, όπως η υψηλή φο­ρο­λο­γία και η έλ­λει­ψη χω­ρο­τα­ξι­κού σχε­διασµού. Γί­νο­νται επεν­δύ­σεις, βελ­τιώ­νο­νται οι υποδοµές, ενώ τα σηµάδια δεί­χνουν ότι ανα­νε­ώ­νε­ται η εµπι­στο­σύ­νη της αγο­ράς προς τη χώρα µας µετά τη δε­κα­ε­τή κρίση. Πά­ντως, το βέ­βαιο είναι ότι είµαστε στην αρχή ενός νέου, ενά­ρε­του κύ­κλου του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης, εφό­σον βέ­βαια γί­νουν σω­στές κι­νή­σεις και υλο­ποι­η­θούν κρίσιµες στρα­τη­γι­κές επι­λο­γές.

Η -απο­λύ­τως σο­κα­ρι­στι­κή- χρε­ω­κο­πία της Thomas Cook, θα αλ­λά­ξει κάτι στο του­ρι­στι­κό γί­γνε­σθαι;

Η πτώ­χευ­ση της Thomas Cook, αν και αναµενόµενη, έπλη­ξε την του­ρι­στι­κή αγορά, αφή­νο­ντας µεγά­λες οι­κο­νοµικές εκκρεµότη­τες. Για το µέλλον δεν έχω αµφι­βο­λία ότι το κενό θα κα­λυ­φθεί γρη­γο­ρό­τε­ρα από ότι οι πε­ρισ­σό­τε­ροι περιµένουν. Το ζητούµενο, βέ­βαια, είναι να κα­λυ­φθεί όχι µε µία από τα ίδια, δη­λα­δή µε ένα µοντέ­λο που φθί­νει.

Κύριο ζητούµενο είναι να αντι­λη­φθούµε, µε αφορµή το γε­γο­νός αυτό, ότι το του­ρι­στι­κό προ­ϊ­όν και τα δί­κτυα διά­θε­σής του αλ­λά­ζουν ρα­γδαία. Όλοι πρέ­πει να προ­σαρµοστούµε στα νέα δεδοµένα, και­νο­τοµώντας και βελ­τιώ­νο­ντας τα προ­ϊ­ό­ντα και τις υπη­ρε­σί­ες µας, όπως και τον τρόπο που τα προ­βά­λουµε, υιο­θε­τώ­ντας τε­χνο­λο­γί­ες που θα µας επι­τρέ­πουν να γνω­ρί­ζουµε και να επι­κοι­νω­νούµε κα­λύ­τε­ρα µε τους πε­λά­τες µας, µέσα από απο­τε­λεσµατικό marketing και σύγ­χρο­να κα­νά­λια διανοµής των προ­ϊ­ό­ντων µας.

Τα «από­νε­ρα» της χρε­ω­κο­πί­ας αυτής, είναι πολλά και ση­μα­ντι­κά, με το πιο ση­μα­ντι­κό ίσως να είναι η γι­γά­ντω­ση της Anex, ενός τουρ­κι­κού ομί­λου. Σας προ­βλη­μα­τί­ζει αυτό;

Εάν κα­τα­κτή­σουµε τα πα­ρα­πά­νω, οι οιεσ­δή­πο­τε πα­ρε­νέρ­γειες θα είναι βρα­χυ­πρό­θεσµες και όχι στρα­τη­γι­κής σηµασίας. Πρέ­πει να µας απα­σχο­λεί η διαρ­κής βελ­τί­ω­ση του εαυ­τού µας πολύ πα­ρα­πά­νω από αυτά που κά­νουν οι αντα­γω­νι­στές µας και που σε κάθε πε­ρί­πτω­ση δεν µπορούµε να επη­ρε­ά­σουµε.

Του­ρι­σμός όπως τον γνω­ρί­ζου­με δεν μπο­ρεί να υπάρ­χει χωρίς αε­ρο­με­τα­φο­ρές. Ο κλά­δος, ωστό­σο, διε­θνώς έχει πολλά και ση­μα­ντι­κά προ­βλή­μα­τα, ενώ οι χρε­ω­κο­πί­ες αε­ρο­πο­ρι­κών εται­ριών συ­νε­χί­ζο­νται. Ποια είναι η εκτί­μη­σή σας και πως η Ελ­λά­δα μπο­ρεί να αντι­με­τω­πί­σει τις εξε­λί­ξεις αυτές;

Με την ανα­βάθµιση των αε­ρο­δροµίων της και την πε­ραι­τέ­ρω ενί­σχυ­ση των ελ­λη­νι­κών αεροµετα­φο­ρέ­ων. Η αναµενόµενη βελ­τί­ω­ση ποιό­τη­τας και υπη­ρε­σιών των αε­ρο­δροµίων της Αθή­νας και της Θεσ­σα­λο­νί­κης, σε συν­δυασµό µε τα εκ­συγ­χρο­νισµένα και κα­λύ­τε­ρα ορ­γα­νωµένα, σε σχέση µε το πα­ρελ­θόν, πε­ρι­φε­ρεια­κά αε­ρο­δρόµια της χώρας, αλλά και το απο­τε­λεσµατι­κό­τε­ρο marketing τους προς τις αε­ρο­πο­ρι­κές εται­ρί­ες, θα συµβάλει κα­θο­ρι­στι­κά στη δηµιουρ­γία µιας έντο­να και ευ­διά­κρι­τα αντα­γω­νι­στι­κής, ελ­λη­νι­κής αγο­ράς αεροµετα­φο­ρών. Οι αε­ρο­πο­ρι­κές εται­ρί­ες εξε­λίσ­σο­νται και αυτές ρα­γδαία µε αιχµή τη µικρό­τε­ρη επι­βά­ρυν­ση του πε­ρι­βάλ­λο­ντος και τις ποιο­τι­κό­τε­ρες υπη­ρε­σί­ες, µε µικρό­τε­ρο κό­στος. Είναι λο­γι­κό να υπάρ­χουν θύµατα στον αδυ­σώ­πη­το πα­γκόσµιο αντα­γω­νισµό, τα κενά που αφή­νουν όµως θα κα­λύ­πτο­νται γρή­γο­ρα, όταν εµείς κάνουµε σωστά τη δου­λειά µας.

Είναι γε­γο­νός ότι ο κλά­δος του Του­ρι­σμού πε­ρί­με­νε πολλά από τη νέα κυ­βέρ­νη­ση και βά­σι­μα θα έλεγα, καθώς ο νυν πρω­θυ­πουρ­γός σε πα­ρεμ­βά­σεις του στον ΣΕΤΕ, τα τε­λευ­ταία χρό­νια, είχε εξαγ­γεί­λει ση­μα­ντι­κά και συ­γκε­κρι­μέ­να μέτρα. Είστε ικα­νο­ποι­η­μέ­νος από την κυ­βερ­νη­τι­κή πο­λι­τι­κή μέχρι σή­με­ρα;

Η κυ­βέρ­νη­ση έκανε αναµφί­βο­λα θε­τι­κό ξε­κί­νηµα. Η απο­κλιµάκωση της φο­ρο­λο­γί­ας, η µείωση των ασφα­λι­στι­κών ει­σφο­ρών, η αύ­ξη­ση του κα­τώ­τα­του µισθού είναι κι­νή­σεις απα­ραί­τη­τες. Όπως επί­σης ο εξορ­θο­λο­γισµός του ΦΠΑ και η πε­ραι­τέ­ρω µείωση της φο­ρο­λο­γί­ας των επι­χει­ρή­σε­ων και, κυ­ρί­ως, των ασφα­λι­στι­κών ει­σφο­ρών, που θα επι­τρέ­ψει τη δηµιουρ­γία νέων θέ­σε­ων ερ­γα­σί­ας και θα αυ­ξή­σει τις κα­θα­ρές αµοιβές των ερ­γα­ζοµένων στον του­ρισµό. Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, όλοι αντι­λαµβανόµαστε ότι όλα αυτά δεν µπο­ρούν να γί­νουν, από τη µια µέρα στην άλλη. Απαι­τεί­ται χρό­νος, τη στιγµή µάλι­στα που το µετα­να­στευ­τι­κό και οι τε­λευ­ταί­ες εξε­λί­ξεις στη Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο ανοί­γουν άλλα, και, µάλι­στα, µεγάλα µέτωπα για τη χώρα. Είναι όµως ο σηµερι­νός ρυθµός ο επιθυµητός; Όχι. Το «τέρας» της γρα­φειο­κρα­τί­ας ζει και βα­σι­λεύ­ει και υπονοµεύει καθηµερινά τις επεν­δύ­σεις. Οι δα­νει­στές δεν έχουν ακόµη πει­σθεί, ώστε να επι­τρέ­ψουν τα­χύ­τε­ρη απο­κλιµάκωση της φο­ρο­λο­γί­ας. Πι­στεύω ότι, παρά τον προ­φα­νή φόρτο ερ­γα­σί­ας του πρω­θυ­πουρ­γού, αυτός και η στενή οµάδα του θα πρέ­πει να επεν­δύ­σουν πε­ρισ­σό­τε­ρο από τον χρόνο τους στον τοµέα, κάτι που τα­κτι­κά το­νί­ζει και ο πρό­ε­δρος του ΣΕΤΕ. Παραµένω, πά­ντως, στις καλές πρω­το­βου­λί­ες και προ­θέ­σεις και είµαι συ­γκρα­τηµένα αι­σιό­δο­ξος.

Ποια θε­ω­ρεί­τε ότι είναι τα μεί­ζο­να θε­σμι­κά προ­βλή­μα­τα του Του­ρι­σμού;

Κρα­τώ­ντας το δεδοµένο ότι η Ελ­λά­δα ήταν και παραµένει σπου­δαί­ος του­ρι­στι­κός προ­ο­ρισµός, αλλά αξιο­λο­γώ­ντας τη δια­φο­ρο­ποί­η­ση που έχει επέλ­θει στον τοµέα διε­θνώς τα τε­λευ­ταία χρό­νια -απο­τέ­λεσµα των νέων αξιών που εστιά­ζουν σε θέµατα όπως η προ­στα­σία του πε­ρι­βάλ­λο­ντος ή η δια­φο­ρο­ποί­η­ση των απαι­τή­σε­ων σε επί­πε­δο φι­λο­ξε­νί­ας και δια­τρο­φής-, είναι απα­ραί­τη­τη η προ­σαρµογή µας στις απαι­τή­σεις των και­ρών. Πρέ­πει να καλ­λιερ­γη­θεί η του­ρι­στι­κή κουλ­τού­ρα µέσα από την Εκ­παί­δευ­ση. Εξυ­πα­κού­ε­ται ότι πρέ­πει να γίνει ελ­κυ­στι­κό­τε­ρη η φο­ρο­λο­γία του κλά­δου, αντί­στοι­χη µε εκεί­νη των αντα­γω­νι­στών µας. Απα­ραί­τη­τη είναι και η µείωση του έµµεσου κό­στους ερ­γα­σί­ας, δη­λα­δή οι ει­σφο­ρές που θα φέ­ρουν κα­λύ­τε­ρες αµοιβές των ερ­γα­ζοµένων στον Του­ρισµό. Κρίσιµες είναι επί­σης οι υποδοµές, καθώς και η ευ­ρύ­τε­ρη αι­σθη­τι­κή και λει­τουρ­γι­κή βελ­τί­ω­ση των προ­ο­ρισµών και των ξε­νο­δο­χεια­κών συ­γκρο­τηµάτων. Αυτό σηµαίνει οµορ­φό­τε­ρους και κα­θα­ρό­τε­ρους προ­ο­ρισµούς, ποιο­τι­κό­τε­ρα κρε­βά­τια και δια­φο­ρο­ποιηµένα προ­ϊ­ό­ντα. Στό­χος είναι να αυ­ξη­θούν οι επι­σκέ­πτες µέσου και υψη­λού ει­σο­δήµατος, οι οποί­οι είναι δια­τε­θειµένοι να δα­πα­νή­σουν χρήµατα, εάν η εµπει­ρία lifestyle που τους προ­σφέ­ρε­ται είναι ανά­λο­γη. Όλα αυτά σε ένα πλαί­σιο αει­φό­ρου ανά­πτυ­ξης και προ­σι­τής πο­λυ­τέ­λειας, που προ­ϋ­πο­θέ­τει αυ­στη­ρά ποιο­τι­κές υποδοµές, πο­λι­τι­κές πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κής ανα­βάθµισης, υιο­θέ­τη­ση στρα­τη­γι­κών µηδε­νι­κού ενερ­γεια­κού απο­τυ­πώµατος, κα­τάρ­γη­ση της χρή­σης πλα­στι­κού, κ.λπ., σε δια­σύν­δε­ση µε τον πο­λι­τισµό, την το­πι­κή γα­στρο­νοµία, τις ακαδηµίες σπορ και τις συ­νερ­γα­σί­ες µε διε­θνή brands (co-branding). Αυτή θα πρέ­πει να είναι η επόµενη ηµέρα για τον ελ­λη­νι­κό Του­ρισµό. Το επί­πε­δο υπη­ρε­σιών, υποδοµών και το πε­ρι­βάλ­λον, θα κα­θο­ρί­σουν, µαζί µε το σωστό branding και marketing, το του­ρι­στι­κό µας µέλλον.

Χω­ρο­τα­ξι­κό και επεν­δύ­σεις: μια σχέση πολύ σο­βα­ρή. Θα κα­τα­λή­ξει σε «γάμο»; Θα απο­κτή­σει επι­τέ­λους η χώρα χω­ρο­τα­ξι­κό σχε­δια­σμό; Πως επη­ρε­ά­ζει η έλ­λει­ψη αυτή τον Του­ρι­σμό; Τι γί­νε­ται με το θέμα των συ­ντε­λε­στών δό­μη­σης των ξε­νο­δο­χεί­ων, που θα μπο­ρού­σε, όπως στην Κύπρο, να λει­τουρ­γή­σει ως ανα­πτυ­ξια­κός μο­χλός στην ελ­λη­νι­κή Οι­κο­νο­μία, για πολ­λούς κλά­δους;

Θα έλεγα ότι το ισχύ­ον ει­δι­κό χω­ρο­τα­ξι­κό για τον Του­ρισµό, στο µεγα­λύ­τε­ρο µέρος του, κι­νεί­ται προς τη σωστή κα­τεύ­θυν­ση, έχουµε όµως πολύ δρόµο για να απο­κτή­σουµε ξε­κά­θα­ρους κα­νό­νες. Η ολο­κλή­ρω­ση, δε, του Κτηµατο­λο­γί­ου, όταν βέ­βαια ολο­κλη­ρω­θεί, θα βοη­θή­σει. Δυ­στυ­χώς, η γρα­φειο­κρα­τία, αλλά και οι κακές νο­ο­τρο­πί­ες ορισµένων δηµοσίων υπαλ­λή­λων, το­πι­κών αρ­χό­ντων και επι­χει­ρηµατιών, δυναµιτί­ζουν διαρ­κώς την ολο­κλή­ρω­ση ενός ορθού και ξε­κά­θα­ρου θεσµικού πλαι­σί­ου. Είναι υπο­χρέ­ω­ση της Πο­λι­τεί­ας, αλλά και των επι­χει­ρηµατιών, να κι­νη­θούν µε σύ­νε­ση και να δια­φυ­λά­ξουν την πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή, κοι­νω­νι­κή και οι­κο­νοµική αει­φο­ρία, κα­θο­ρι­στι­κούς πα­ρά­γο­ντες για τη βιωσιµότητα και πε­ραι­τέ­ρω ανά­πτυ­ξη του του­ρισµού, σύµφωνα µε το νέο µοντέ­λο. Όσο για τον συ­ντε­λε­στή δόµησης, πράγµατι µπορεί να βοη­θή­σει στην ανά­πτυ­ξη των επι­χει­ρή­σε­ων, πρέ­πει όµως να χρησιµοποι­η­θεί µε σύ­νε­ση εκεί όπου πα­ρά­γει ποιό­τη­τα και προ­στι­θέµενη αξία στον προ­ο­ρισµό και όχι εις βάρος του πε­ρι­βάλ­λο­ντος. Το χω­ρο­τα­ξι­κό είναι βα­σι­κό ζητούµενο και για τα κα­τα­λύµατα, τις µαρί­νες, τον ναυ­τι­κό του­ρισµό, ενώ επη­ρε­ά­ζει το συ­νο­λι­κό απο­τέ­λεσµα. Να ένας στρα­τη­γι­κής σηµασίας τοµέας για τη χώρα, που απαι­τεί άµεση πα­ρα­κο­λού­θη­ση από τον πρω­θυ­πουρ­γό.

Σύμ­φω­να με τα στοι­χεία της Τρα­πέ­ζης της Ελ­λά­δος, το 2019, υπήρ­ξε μια πολύ σο­βα­ρή βελ­τί­ω­ση των ει­σπρά­ξε­ων και της μέσης κατά κε­φα­λή δα­πά­νης των του­ρι­στών στην Ελ­λά­δα. Πως το εξη­γεί­τε αυτό; Πως μπο­ρεί αυτή η εξέ­λι­ξη να γίνει τάση και να συ­νε­χι­στεί;

Αν και θεωρώ τα στοι­χεία της Τρά­πε­ζας της Ελ­λά­δας αξιό­πι­στα, δεν πρέ­πει να ξεχνάµε ότι πρό­κει­ται για ένα µικρό δείγµα ορισµένων δε­κά­δων χι­λιά­δων ερωτηµατο­λο­γί­ων, σε εκατοµµύρια αφί­ξε­ων, από εκα­το­ντά­δες σηµεία και δια­φο­ρε­τι­κά µέσα. Η χώρα µας αντιµετώ­πι­σε, τα τε­λευ­ταία χρό­νια, ακραία πτώση ει­σο­δήµατος, capital controls και µεγάλη µετα­κί­νη­ση από µετρη­τά σε ηλε­κτρο­νι­κές συ­ναλ­λα­γές. Θεωρώ βέ­βαιο ότι και τα δείγµατα αυτά είναι αδύ­να­το σε κά­ποιο βαθµό να µην επη­ρε­ά­σθη­καν. Εποµένως, πιο σηµαντι­κό είναι να βλέ­πουµε τις µακρο­χρό­νιες τά­σεις παρά τα πάνω-κάτω, κάθε χρόνο. Και οι µακρο­χρό­νιες τά­σεις είναι εξαι­ρε­τι­κά θε­τι­κές, µε τα έσοδα την τε­λευ­ταία δε­κα­ε­τία να έχουν δι­πλα­σια­σθεί (2010 9,6 δισ. ευρώ – 2019 18,1 δισ. ευρώ) και οι αφί­ξεις να έχουν τρι­πλα­σια­σθεί. Το µέσο έσοδο προ­φα­νώς άλ­λα­ξε, γιατί άλ­λα­ξε τόσο το µείγµα της πε­λα­τεί­ας, όσο και οι ηµέρες παραµονής στη χώρα µας. Θυµίζω πά­ντως ότι στη µελέτη της McKinsey που εκ­πό­νη­σε ο ΣΕΤΕ το 2013 εκτιµούσαµε έσοδα το 2021 – 2023 16,5 έως 19,5 δισ. ευρώ και µας θε­ω­ρού­σαν τρε­λούς! Και όµως, όπως βλέ­πε­τε, θα τα ξε­πε­ρά­σουµε. Αυτό που συ­νέ­βη σχε­τί­ζε­ται µε τη βαθιά αλ­λα­γή νο­ο­τρο­πί­ας του του­ρι­στι­κού κόσµου, τη στρο­φή προς την εξω­στρέ­φεια και ποιό­τη­τα και τη σηµαντι­κή βελ­τί­ω­ση του προ­ϊ­ό­ντος που προ­σφέ­ρουµε. Και είµαι ιδιαί­τε­ρα πε­ρή­φα­νος για αυτό, που ο του­ρι­στι­κός µας κόσµος, µέσα στην κρίση, πέ­τυ­χε. Και, ναι, µπορεί να συ­νε­χι­στεί και να επι­τα­χυν­θεί αν συ­νε­χί­σουµε να και­νο­τοµούµε, επεν­δύ­σουµε πε­ρισ­σό­τε­ρο στις υποδοµές και τα προ­ϊ­ό­ντα µας, στο marketing και τα δί­κτυα διά­θε­σής τους, στην αει­φο­ρία και στις προ­ϋ­πο­θέ­σεις για διά­χυ­ση του τζί­ρου, µε την ανά­πτυ­ξη των λι­γό­τε­ρο δηµοφι­λών πε­ριο­χών και στην πε­ραι­τέ­ρω επιµήκυν­ση της του­ρι­στι­κής πε­ριό­δου.

Οι νίκες έχουν πολ­λούς πα­τέ­ρες, αλλά οι ήττες κα­νέ­ναν. Που οφεί­λε­ται αυτή η πέραν και των πλέον αι­σιό­δο­ξων προ­βλέ­ψε­ων ανά­πτυ­ξη, του ελ­λη­νι­κού Του­ρι­σμού; Είναι τα νέα ξε­νο­δο­χεία, είναι η μο­να­δι­κό­τη­τα της Ελ­λά­δας, είναι η κυ­βερ­νη­τι­κή πο­λι­τι­κή;

Όπως έχω ξα­να­πεί απο­τε­λεί κατά 90% νίκη του του­ρι­στι­κού µας κόσµου και κατά 10% όλων των υπο­λοί­πων. Αυτό απο­δει­κνύ­ε­ται εάν συ­γκρί­νει κα­νείς την εξέ­λι­ξη των άλλων τοµέων της οι­κο­νοµίας, την ίδια πε­ρί­ο­δο. Όλοι πέ­ρα­σαν την ίδια κρίση µε την ίδια δηµόσια διοί­κη­ση, το ίδιο πο­λι­τι­κό σύστηµα, τις ίδιες υποδοµές και µε τις ίδιες τρά­πε­ζες.

Υπάρ­χει πρό­βλη­μα υπερ­του­ρι­σμού στην Ελ­λά­δα;

Υπάρ­χουν εν­δεί­ξεις, εξέ­λι­ξη όµως που δεν αφορά µόνο στη χώρα µας. Είναι ένα θέµα, το οποίο πρέ­πει να αντιµετω­πι­στεί σο­βα­ρά από την πο­λι­τεία και τους του­ρι­στι­κούς φο­ρείς, µε τις κα­τάλ­λη­λες επι­κοι­νω­νια­κές κι­νή­σεις. «Κλει­δί» κι εδώ είναι η ποιό­τη­τα του προ­σφε­ρόµενου προ­ϊ­ό­ντος, που ανα­πό­φευ­κτα προ­σελ­κύ­ει συ­νει­δη­το­ποιηµένους τα­ξι­διώ­τες -οι οποί­οι είναι δια­τε­θειµένοι να ξο­δέ­ψουν για να απο­λαύ­σουν- και όχι ευ­και­ρια­κούς. Σα­ντο­ρί­νη | money tourism copyright photo Η βιωσιµότητα των δηµοφι­λών ελ­λη­νι­κών προ­ο­ρισµών δεν είναι αποκοµµένη από τη φέ­ρου­σα ικα­νό­τη­τά τους. Η αδυναµία ενός προ­ο­ρισµού να αντα­πο­κρι­θεί στον όγκο των επι­σκε­πτών, που δέ­χε­ται, λόγω ελ­λεί­ψε­ων στις βα­σι­κές υποδοµές, µας αποµακρύ­νει από κάθε έν­νοια αει­φό­ρου ανά­πτυ­ξης, καθώς αυτές επη­ρε­ά­ζουν αρ­νη­τι­κά το φυ­σι­κό και το δοµηµένο πε­ρι­βάλ­λον, την ασφά­λεια, την υγεία, τις δια­τρο­φι­κές συ­νή­θειες και πολλά από όσα µας κά­νουν σήµερα ελ­κυ­στι­κούς. Εκτός από τη διαφήµιση θα πρέ­πει πλέον να µας απα­σχο­λεί σο­βα­ρά και η δια­χεί­ρι­ση των ελ­λη­νι­κών προ­ο­ρισµών. Μόνον έτσι θα µπο­ρέ­σουµε να ανα­βαθµίσουµε το του­ρι­στι­κό µας προ­ϊ­όν, εξα­σφα­λί­ζο­ντας ταυ­τό­χρο­να την προ­στα­σία των φυ­σι­κών πόρων και την κοι­νω­νι­κή απο­δο­χή, ώστε να αποµακρυν­θούµε από το µοντέ­λο του µαζι­κού του­ρισµού µε τα πε­νι­χρά και εφήµερα κέρδη.

Με δε­δο­μέ­νες τις δη­μό­σιες υπο­δο­μές, ποια είναι η «αριθ­μη­τι­κή οροφή» του ελ­λη­νι­κού Του­ρι­σμού; Τι πρέ­πει να γίνει για τη βελ­τί­ω­σή τους; Χρεια­ζό­μα­στε πε­ρισ­σό­τε­ρους του­ρί­στες, «κα­λύ­τε­ρους» του­ρί­στες; Ποιο πρέ­πει να είναι το μίγμα;

Γιατί όχι πε­ρισ­σό­τε­ρους, µοιρασµένους κα­λύ­τε­ρα στον χρόνο, αλλά και κα­λύ­τε­ρους; Είναι κάτι που µπορεί να συµβεί αν όλοι αντι­λη­φθούν ότι προ­σφέ­ρουµε υψη­λού επι­πέ­δου πα­ρο­χές, lifestyle προ­σαρµοσµένο στις νέες απαι­τή­σεις, έµφαση στην το­πι­κή γα­στρο­νοµία, δρα­στη­ριό­τη­τες αθλη­τι­κές και άλλες. Όλα αυτά µπο­ρούν να προ­σελ­κύ­σουν αν­θρώ­πους µέσου και υψη­λού ει­σο­δήµατος, δια­τε­θειµένους να ξο­δέ­ψουν πε­ρισ­σό­τε­ρα.

Τα τε­λευ­ταία χρό­νια το υπουρ­γείο Του­ρι­σμού κι­νού­νταν στην λο­γι­κή των συ­νερ­γα­σιών με τους tour operators, για να αυ­ξή­σουν τις θέ­σεις στην Ελ­λά­δα. Αυτή η πο­λι­τι­κή φαί­νε­ται να αλ­λά­ζει. Ποια είναι η άποψή σας γι’ αυτό;

Οι tour operators έχουν δια­δραµατί­σει σηµαντι­κό ρόλο στη διαµόρ­φω­ση του ελ­λη­νι­κού του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος και έχουν αναµφι­σβή­τη­τη συµµετοχή στο success story. Δεν νοµίζω ότι υπάρ­χει θέµα αλ­λα­γής πο­λι­τι­κής, απλά ζητούµενο είναι η ενί­σχυ­ση του αντα­γω­νισµού µε την ανά­πτυ­ξη και άλλων εναλ­λα­κτι­κών δι­κτύ­ων διά­θε­σης. Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, πά­ντως, δου­λειά της Πο­λι­τεί­ας είναι να βοηθά στη διαρ­κή βελ­τί­ω­ση των υποδοµών, της ποιό­τη­τας, της εκ­παί­δευ­σης και του marketing, σε συ­νερ­γα­σία µε ιδιω­τι­κούς φο­ρείς, όπως η Marketing Greece και όχι να επι­δο­τεί συ­γκε­κριµένα δί­κτυα διανοµής σε βάρος του ελεύ­θε­ρου αντα­γω­νισµού.

Η Πο­λι­τεία δεί­χνει να μην έχει σαφή και ξε­κά­θα­ρη πο­λι­τι­κή τα τε­λευ­ταία χρό­νια για το μεί­ζον θέμα των βρα­χυ­χρό­νιων μι­σθώ­σε­ων. Ποια είναι η άποψή σας;

Τι πρέ­πει να γίνει; Οι βρα­χυ­χρό­νιες µισθώ­σεις δηµιούρ­γη­σαν µια νέα κα­τά­στα­ση στο του­ρι­στι­κό τοπίο, καθώς στην αρχή ήταν ανε­ξέ­λεγ­κτες. Σιγά-σιγά, ωστό­σο, γί­νο­νται βήµατα εξορ­θο­λο­γισµού -µε τη φο­ρο­λό­γη­σή τους για πα­ρά­δειγµα. Σί­γου­ρα απαι­τού­νται πολλά ακόµα, ώστε να λει­τουρ­γούν σε ένα πλαί­σιο θεµιτού αντα­γω­νισµού (ασφά­λεια, πα­ρο­χές, κ.λπ.), όπως για πα­ρά­δειγµα η ανα­λο­γι­κή φο­ρο­λό­γη­ση στις µισθώ­σεις τύπου Airbnb.

Τρά­πε­ζες: ένα πολύ με­γά­λο κε­φά­λαιο. Ακόμη δεν έχει αντι­με­τω­πι­σθεί το μεί­ζον θέμα των κόκ­κι­νων δα­νεί­ων, ενώ και η χρη­μα­το­δό­τη­ση του Του­ρι­σμού φαί­νε­ται να μην είναι αρ­κε­τή. Τι λέτε;

Αναµφί­βο­λα οι τρά­πε­ζες πρέ­πει να προ­χω­ρή­σουν στη διευ­θέ­τη­ση του κόκ­κι­νου δα­νεισµού των µεγά­λων ξε­νο­δο­χεια­κών επι­χει­ρή­σε­ων -και όχι µόνο-, ώστε να απε­γκλω­βι­στεί η χρηµατο­δό­τη­ση και να δοθεί ώθηση στην ανά­πτυ­ξη του χώρου, αλλά και γε­νι­κό­τε­ρα. Πι­στεύω ότι θα λυθεί και αυτό το θέµα, ας µην ξεχνάµε ότι µόλις ξε­κι­νάµε να βγαί­νουµε από τον κύκλο εσω­στρέ­φειας των τε­λευ­ταί­ων ετών, λόγω των οι­κο­νοµικών προ­βληµάτων.

Ανα­πτυ­ξια­κός νόμος: Πως πρέ­πει να κι­νη­θεί η κυ­βέρ­νη­ση στο θέμα αυτό; Πρέ­πει να συ­νε­χί­σει να επι­δο­τεί­ται το ξε­νο­δο­χείο;

Δεν χω­ρά­ει αµφι­βο­λία ότι µε το δύ­σκο­λο πο­λι­τι­κό και οι­κο­νοµικό πε­ρι­βάλ­λον των τε­λευ­ταί­ων ετών κρί­νε­ται πλέον η βιωσιµότητα των ελ­λη­νι­κών επι­χει­ρή­σε­ων. Ιδιαί­τε­ρα της «ρα­χο­κο­κα­λιάς» του Του­ρισµού, των χι­λιά­δων µικροµεσαί­ων επι­χει­ρή­σε­ων, που η βιωσιµότητα είναι απα­ραί­τη­τη. Ο νέος ανα­πτυ­ξια­κός νόµος χρειά­ζε­ται σωστή υλο­ποί­η­ση. Θα πρέ­πει να αξιο­ποι­η­θούν πλή­ρως και οι προ­βλέ­ψεις και οι δυ­να­τό­τη­τες που πα­ρέ­χο­νται για κάθε µέγε­θος επι­λέ­ξιµης επέν­δυ­σης, µικρής η µεγά­λης. Πα­ράλ­λη­λα, ο νόµος πρέ­πει να απο­κτή­σει µεγα­λύ­τε­ρη απλό­τη­τα και σα­φή­νεια προς τους επεν­δυ­τές, µε ξε­κά­θα­ρες οδη­γί­ες και σα­φείς χρο­νι­κές προ­θεσµίες. Και λι­γό­τε­ρη γρα­φειο­κρα­τία. Σκο­πός του νόµου είναι η προ­ώ­θη­ση της ισόρ­ρο­πης ανά­πτυ­ξης, µε σεβασµό στους πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κούς πό­ρους, η τε­χνο­λο­γι­κή ανα­βάθµιση, η διαµόρ­φω­ση µιας νέας εξω­στρε­φούς εθνι­κής ταυ­τό­τη­τας (branding), η βελ­τί­ω­ση της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας σε τοµείς υψη­λής προ­στι­θέµενης αξίας και έντα­σης γνώ­σης, η µετα­κί­νη­ση στην αλυ­σί­δα πα­ρα­γω­γής της αξίας για την πα­ρα­γω­γή πιο σύν­θε­των προ­ϊ­ό­ντων, η προ­σφο­ρά κα­λύ­τε­ρων υπη­ρε­σιών και, εν τέλει, η εξα­σφά­λι­ση κα­λύ­τε­ρης θέσης της χώρας στον διε­θνή καταµερισµό.

Υπάρ­χει θέμα αφελ­λη­νι­σμού της ξε­νο­δο­χί­ας;

Το ελ­λη­νι­κό ξε­νο­δο­χείο και ο του­ρι­σμός, είναι αλ­λη­λέν­δε­τα με τον Έλ­λη­να ξε­νο­δό­χο; Δεν θα έλεγα ότι υπάρ­χει θέµα αφελ­λη­νισµού, αλλά διεύ­ρυν­σης του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος, µε τους ξέ­νους οµίλους να φέρ­νουν ανα­γκαία κε­φά­λαια και τη δική τους εµπει­ρία. Οι επεν­δύ­σεις και το know-how στη χώρα µας είναι απα­ραί­τη­τα και όλοι µπορούµε να ωφε­λη­θούµε από αυτές.

Ποια πρέ­πει να είναι η επό­με­νη ημέρα στην εκ­προ­σώ­πη­ση του κλά­δου;

Είµαι βέ­βαιος ότι όπως εκ­προ­σω­πεί­ται απο­τε­λεσµατικά σήµερα, το ίδιο θα συµβεί και στο µέλλον. Χαίροµαι που βλέπω µία νέα γενιά ικα­νών και και­νο­τόµων επι­χει­ρηµατιών να ασχο­λού­νται µε εν­θου­σιασµό σήµερα µε τα κοινά. Αν συ­γκρί­νουµε µε δέκα-δε­κα­πέ­ντε χρό­νια πριν, η ει­κό­να είναι ασύ­γκρι­τα θε­τι­κό­τε­ρη.

πηγή money-tourism.gr