Νέα γνωμοδότηση για το δημοτικό φόρο

Δια­φω­τι­στική, για το πού βρί­σκε­ται σήμερα η ένδικη διαφορά μεταξύ του Δήμου Ρόδου και της κοι­νο­πρα­ξίας που κατα­σκεύ­ασε το νοσο­κο­μείο της Ρόδου, για τη συνταγ­μα­τι­κό­τητα του ΔΗ.ΦΟ.ΔΩ., είναι η γνω­μο­δό­τηση του προϊ­στα­μέ­νου της Νομικής Υπη­ρε­σίας Δήμου Ρόδου, κ. Θεοδ. Παπα­γε­ωρ­γίου, ενώπιον της Οικο­νο­μι­κής Επι­τρο­πής.

Στη γνω­μο­δό­τηση ανα­φέ­ρο­νται συγκε­κρι­μένα τα εξής:

«Ενώπιον της Ολο­μέ­λειας του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας, εκδι­κά­ζο­νται στις 9-5-2014 ύστερα από παρα­πο­μπή του Β’ Τμή­μα­τος του ΣτΕ (αποφ. 3930-3931/2013 Β’ Τμ. ΣτΕ) δύο αιτή­σεις αναι­ρέ­σεως α) αρ. καταθ. 4990/2006 – πρό­σθε­τοι λόγοι αρ. καταθ. 1240/2009 β) αρ. καταθ. 3789/2010, οι οποίες ασκή­θη­καν εκ μέρους της Κ/Ξ με την επω­νυ­μία «Κοι­νο­πρα­ξία Νοσο­κο­μείου Ρόδου «ΤΕΡΝΑ Α.Ε. – ΑΚΤΩΡΑ Τ.Ε. – ΕΜΠΕΔΟΣ Α.Ε. – J.P. ΑΒΑΞ Α.Ε. – IMEC GMBH», ανα­φο­ρικά με την αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τητα του άρθρου 60 του Ν. 2214/1994 περί του Δημο­τι­κού Φόρου Δωδε­κα­νή­σου.

Η κατά πλειο­ψη­φία του Β’ Τμή­μα­τος του ΣτΕ αιτιο­λο­γία των απο­φά­σεων παρα­πο­μπής, έκρινε ότι υφί­στα­ται ζήτημα αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τη­τας, επειδή ο ΔΗ.ΦΟ.ΔΩ. αντί­κει­ται στην αρχή της φορο­λο­γι­κής ισό­τη­τας και της καθο­λι­κό­τη­τας του φόρου.

Ειδι­κό­τερα η ως άνω αιτιο­λο­γία εκτί­μησε και εστιά­ζε­ται στα εξής δύο θέματα:

α) «Οι κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μι­κές συν­θή­κες επι­βο­λής του φόρου, 50 περίπου χρόνια μετά την ένωση της Δωδε­κα­νή­σου με την Ελλάδα (ανα­φε­ρό­μενη και στον προϊ­σχύ­σα­ντα δημο­τικό φόρο κατα­να­λώ­σεως Δωδε­κα­νή­σου), είναι προ­φα­νώς, δια­φο­ρε­τι­κές εκείνων που υπήρχαν κατά τα αμέσως επόμενα της ένωσης αυτής έτη και δικαιο­λο­γού­σαν μια ειδική έναντι άλλων περιο­χών της χώρας, με τα αυτά χαρα­κτη­ρι­στικά, μετα­χεί­ριση. Τούτο προ­κύ­πτει άλλωστε και από τη δια­φαι­νό­μενη σε σειρά νεό­τε­ρων φορο­λο­γι­κών ρυθ­μί­σεων μετα­βολή της ουσια­στι­κής εκτί­μη­σης του νομο­θέτη, σύμφωνα με την οποία η Δωδε­κά­νη­σος δεν αντι­με­τω­πί­ζε­ται μεμο­νω­μένα, αλλά μαζί με άλλες περιο­χές με τα αυτά χαρα­κτη­ρι­στικά».

Για την τεκ­μη­ρί­ωση της παρα­πάνω άποψης γίνεται στην αιτιο­λο­γία επί­κληση δια­τά­ξεων: α) Των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών Φ.Π.Α. οι οποίοι πλέον δεν ισχύουν μόνο για τα Δωδε­κά­νησα αλλά και για τα άλλα νησιά του Αιγαίου Πελά­γους.

β) Των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών φορο­λο­γίας εισο­δή­μα­τος και της από­δο­σης ποσο­στού 20% υπέρ των Ο.Τ.Α Δωδε­κα­νή­σου, που πλέον ανα­φέ­ρο­νται και σε άλλες παρα­με­θό­ριες περιο­χές της Θράκης, του Βορείου Αιγαίου, της Ηπείρου και της Μακε­δο­νίας και γ) των φορο­λο­γι­κών απαλ­λα­γών και μειώ­σεων φορο­λο­γίας εισο­δή­μα­τος και λοιπές φορο­λο­γίες για ανα­πτυ­ξια­κούς και εθνι­κούς λόγους (συγκρά­τηση και αύξηση πλη­θυ­σμού) και σε άλλες περιο­χές που καθό­ρισε με γενικό και αντι­κει­με­νικό τρόπο (νησιά με πλη­θυ­σμό κάτω των 3.100 κατοί­κων).

Ούτε από τη φύση του ΔΗ.ΦΟ.ΔΩ. ούτε προ­πα­ρα­σκευα­στικά της θέσπι­σης του άρθρου 60 του Ν. 2214/1994 δεν τεκ­μη­ριώ­θη­καν λόγοι που με πάγιο τρόπο δικαιο­λο­γούν την επιβολή του ΔΗ.ΦΟ.ΔΩ. υπέρ μόνο των Ο.Τ.Α. Δωδε­κα­νή­σου σε βάρος των ασκού­ντων οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα στη Δωδε­κά­νησο. Ειδι­κό­τερα, κατά την αιτιο­λο­γία, θα έπρεπε να γίνει επί­κληση, με συγκε­κρι­μένο τρόπο και με συγκε­κρι­μένη εξει­δί­κευση των λόγων που επι­βάλ­λουν το φόρο, συν­θη­κών που θα δικαιο­λο­γού­σαν μια τέτοια δια­φο­ρο­ποί­ηση, χωρίς αυτές οι συν­θή­κες να προ­σι­διά­ζουν και σε άλλες περιο­χές της χώρας.

Έτσι παρά την επί­κληση στις από 1-10-1995 και 21-8-2012 γνω­μο­δο­τή­σεις των Καθη­γη­τών Σπ. Φλο­γαϊτη και Ελ. Θεο­χα­ρο­πού­λου, αντι­στοί­χως, και στο προ­σκο­μι­σθέν 3153/2012 έγγραφο της Διεύ­θυν­σης Οικο­νο­μι­κών του Υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών, εκφρά­σεων και συν­θη­κών, όπως η ιδιαι­τε­ρό­τητα της παρα­με­θο­ρίου και του νησιω­τι­κού συμπλέγ­μα­τος και των απο­μο­νω­μέ­νων νησιών, η αύξηση εσόδων προς εκπλή­ρωση απο­στο­λής Ο.Τ.Α, ο του­ρι­στι­κός προ­ο­ρι­σμός κ.λ.π. της Δωδε­κα­νή­σου, αυτές, κατά την παρα­πεμ­πτική αιτιο­λο­γία, προ­σι­διά­ζουν και σε άλλες περιο­χές, έτσι ώστε τελικά θα δικαιο­λο­γού­νταν όχι όμως μόνον για τη Δωδε­κά­νησο.

Για τον λόγο αυτό, χωρίς δηλαδή συγκε­κρι­μένη εξει­δί­κευση των λόγων που επι­βά­λουν τον ΔΗ.ΦΟ.ΔΩ μόνο στη Δωδε­κά­νησο, δεν αρκεί η επί­κληση των δια­τά­ξεων των άρθρων του Συντάγ­μα­τος 102 παρ. 6, της ερμη­νευ­τι­κής δήλωσης του άρθρου 101, του άρθρου 106 παρ. 1 αλλά και του άρθρου 9 του Ν. 1850/1989 (Ευρω­παϊ­κός Χάρτης Τοπικής Αυτο­νο­μίας), περί των ιδιαί­τε­ρων συν­θη­κών των νησιω­τι­κών περιο­χών, την ανά­πτυξη των παρα­με­θό­ριων νησιω­τι­κών περιο­χών, και του δικαιώ­μα­τος των Ο.Τ.Α., στα πλαίσια της εθνικής οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής, σε επαρ­κείς ίδιους πόρους, τους οποίους μπορούν να δια­θέ­τουν ελεύ­θερα κατά την άσκηση των αρμο­διο­τή­των τους, του­λά­χι­στον δε ένα μέρος αυτών πρέπει να προ­έρ­χε­ται από τοπι­κούς φόρους και τέλη των οποίων το ύψος έχουν δικαί­ωμα να ορίζουν μέσα στα όρια του νόμου.

Τα προ­βλε­πό­μενα από τις παρα­πάνω δια­τά­ξεις του Συντάγ­μα­τος και του Ευρω­παϊ­κού Χάρτη Τοπικής Αυτο­νο­μίας μέτρα, οφεί­λουν να κινού­νται εντός των ορίων που τάσσουν οι λοιπές συνταγ­μα­τι­κές δια­τά­ξεις και αρχές, και επί του προ­κει­μέ­νου επί των ορίων που τάσσουν η αρχή της φορο­λο­γι­κής ισό­τη­τας και της καθο­λι­κό­τη­τας του φόρου, οι οποίες κατά την παρα­πεμ­πτική απόφαση παρα­βιά­ζο­νται επειδή ο ΔΗ.ΦΟ.ΔΩ επι­βάλ­λε­ται και μάλιστα πάγια, μόνο στους ασκού­ντες οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα στη Δωδε­κά­νησο υπέρ των ΟΤΑ αυτής.

Αντί­θετα η κατά τη μειο­ψη­φία του Β’ Τμή­μα­τος του ΣτΕ αιτιο­λο­γία των απο­φά­σεων παρα­πο­μπής, έκρινε ότι η επιβολή του ΔΗ.ΦΟ.ΔΩ., ως εκ του είδους και του σκοπού του, δεν είναι αυθαί­ρετη, ούτε συνταγ­μα­τι­κώς ανε­πί­τρε­πτη.

Ειδι­κό­τερα η ως άνω αιτιο­λο­γία εκτί­μησε και εστιά­ζε­ται στα εξής επίσης δύο θέματα:

α) Ο ΔΗ.ΦΟ.ΔΩ. στη­ρί­ζε­ται σε γενικά και αντι­κει­με­νικά κρι­τή­ρια, αντα­πο­κρι­νό­μενα προ­δή­λως στις κρα­τού­σες τοπικές συν­θή­κες στο με γεω­γρα­φι­κές ιδιαι­τε­ρό­τη­τες παρα­με­θό­ριο νησιώ­τικο σύμπλεγμα της Δωδε­κα­νή­σου, κυρίως, λόγω του κατά τα κοινώς γνωστά χαρα­κτήρα αυτού ως κατ’ εξοχήν του­ρι­στι­κού προ­ο­ρι­σμού πρώτης προ­τε­ραιό­τη­τας και δη μεγάλου αριθμού αλλο­δα­πών του­ρι­στών, συνε­πα­γό­με­νου επί πλέον έξοδα για την εκτέ­λεση κατάλ­λη­λων έργων υπο­δο­μής και την αντι­με­τώ­πιση της αυξη­μέ­νης του­ρι­στι­κής κίνησης.

β) Ο ΔΗ.ΦΟ.ΔΩ. απο­βλέ­πει στην εξα­σφά­λιση πόρων κρι­νό­με­νων από το νομο­θέτη απα­ραι­τή­των για την αντι­με­τώ­πιση των προ­α­να­φε­ρό­με­νων τοπικών αναγκών και συνα­κό­λουθα την αρτιό­τερη εκπλή­ρωση των σκοπών της τοπικής αυτο­διοί­κη­σης και την επι­βε­βλη­μένη, λόγω του χαρα­κτήρα της περιο­χής, ενδυ­νά­μωση και διεύ­ρυνση του ρόλου της πρώτης προς όφελος των δημοτών, χωρίς ανε­πί­τρε­πτες δια­κρί­σεις.

Ως εκ τούτου, η ως άνω φορο­λο­γική μετα­χεί­ριση δικαιο­λο­γη­μένη, ενόψει των προ­ε­κτε­θέ­ντων, εκ της δια­φο­ράς συν­θη­κών και κινού­μενη εντός του δια­γρα­φό­με­νου κυρίως από το άρθρο 102 παρ. 5 του Συντάγ­μα­τος πλαι­σίου, είναι συνταγ­μα­τι­κώς ανεκτή και δεν αντί­κει­ται στις αρχές της ισό­τη­τας και της καθο­λι­κό­τη­τας (πρβλ. ΣτΕ 2626/1980, 3990/1987, 1475, 1754, 3620, 4646/1990)».