Νησιά που δειλά δειλά «πρασινίζουν» – Στα ενεργειακά βήματα Χάλκης και Αστυπάλαιας

Ο Πόρος πρό­κει­ται να γίνει το τρίτο πράσινο νησί στην Ελλάδα, στο πλαίσιο της πρω­το­βου­λίας GR-eco Islands, μετά τη Χάλκη και την Αστυ­πά­λαια. Ομως, πόσο πράσινα είναι στην πραγ­μα­τι­κό­τητα τα πράσινα νησιά; Η πρω­το­βου­λία εστιά­ζει προς το παρόν σε ενερ­γειακά ζητή­ματα και σε λιγό­τερο ρυπο­γό­νες μετα­φο­ρές, δεν καλύ­πτει ωστόσο απορ­ρίμ­ματα, λύματα, αλλά και την «παρα­γωγή» νερού. Σε επι­κοι­νω­νιακό επίπεδο δείχνει να λει­τουρ­γεί εξαι­ρε­τικά, αυξά­νο­ντας κατα­κό­ρυφα την επι­σκε­ψι­μό­τητα των νησιών, μια εξέλιξη που όμως δεν λει­τουρ­γεί απα­ραί­τητα προς όφελος της βιω­σι­μό­τη­τας των μικρών νησιω­τι­κών τόπων.

Την Παρα­σκευή, το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος υπέ­γραψε στο Ντου­μπάι συμ­φω­νία με την Abu Dhabi Future Energy Cοmpany – Masdar, ώστε η τελευ­ταία να χρη­μα­το­δο­τή­σει έργα πρά­σι­νης υπο­δο­μής στον Πόρο. Σύμφωνα με την ανα­κοί­νωση του υπουρ­γείου, το πεδίο της συνερ­γα­σίας αφορά την εγκα­τά­σταση φωτο­βολ­ταϊ­κού συστή­μα­τος 7 MW, την εισα­γωγή ηλε­κτρι­κού πλοίου και τη μετα­τροπή των υφι­στά­με­νων επι­βα­τη­γών σκαφών σε ηλε­κτρικά, τον πράσινο μετα­σχη­μα­τι­σμό του στόλου οχη­μά­των του νησιού και την εφαρ­μογή ενός μοντέ­λου μηδε­νι­κών απο­βλή­των.

Ο Πόρος είναι το τρίτο νησί στην Ελλάδα που εντάσ­σε­ται σε αυτή την πρω­το­βου­λία, η οποία ονο­μά­στηκε GR-eco Islands και επι­κε­ντρώ­νε­ται στην απαν­θρα­κο­ποί­ηση της ηλε­κτρι­κής παρα­γω­γής μικρών νησιών και στην υλο­ποί­ηση βασικών έργων υπο­δο­μής. Τα πρώτα δύο ήταν η Αστυ­πά­λαια (σε συνερ­γα­σία με τη Volkswagen) και κατόπιν η Χάλκη (με τη Citroën και άλλες εται­ρείες). Στην Αστυ­πά­λαια (που δεν είναι δια­συν­δε­δε­μένη με το ηπει­ρω­τικό ηλε­κτρικό σύστημα) το πρό­γραμμα μέχρι στιγμής εστίασε στην κινη­τι­κό­τητα. Οπως ανα­φέ­ρει ο δήμαρ­χος του νησιού Νίκος Κομη­νέας, η «διπλή» επι­δό­τηση (από πλευράς υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος και VW) της αγοράς ηλε­κτρι­κού οχή­μα­τος έχει οδη­γή­σει μέχρι στιγμής στην από­κτηση 110 ηλε­κτρι­κών οχη­μά­των στο νησί. «Από τότε που ξεκί­νησε το πρό­γραμμα δεν έχει αγο­ρα­στεί κανένα συμ­βα­τικό όχημα στο νησί», εξηγεί.

Στην Αστυ­πά­λαια, το πρό­γραμμα περι­λάμ­βανε την αντι­κα­τά­σταση των οχη­μά­των των κρα­τι­κών υπη­ρε­σιών, την τοπο­θέ­τηση φορ­τι­στών και την ανά­πτυξη ενός συστή­μα­τος βιώ­σι­μης μετα­φο­ράς, που περι­λαμ­βά­νει ένα λεω­φο­ρείο που κινεί­ται κατ’ απαί­τηση όσων χρη­σι­μο­ποιούν τη σχετική εφαρ­μογή και τον δια­μοι­ρα­σμό δια­δρο­μών (car sharing).

Στον Πόρο προ­βλέ­πο­νται: εγκα­τά­σταση φωτο­βολ­ταϊ­κών 7 MW, ηλε­κτρικό πλοίο, μετα­τροπή των επι­βα­τη­γών σκαφών σε ηλε­κτρικά, πρά­σι­νος στόλος οχη­μά­των.

Τέλος, βρί­σκε­ται πλέον υπό κατα­σκευήν, από τη ΔΕΗ Ανα­νε­ώ­σι­μες, υβρι­δι­κός σταθμός παρα­γω­γής ενέρ­γειας που σε πρώτη φάση θα περι­λαμ­βά­νει ένα φωτο­βολ­ταϊκό 3 MW και μπα­τα­ρίες για την απο­θή­κευση ενέρ­γειας. «Σε πρώτη φάση θα καλύ­πτει το 50% των αναγκών του νησιού, σε δεύτερη φάση, με την προ­σθήκη μιας ανε­μο­γεν­νή­τριας, θα καλύψει το 80%-90% της περιό­δου αιχμής», λέει ο κ. Κομη­νέας. Αυτό, ωστόσο, που θα ήθελε ο δήμος θα ήταν να συμ­με­τά­σχει στην παρα­γωγή ενέρ­γειας μέσω ενερ­γεια­κής κοι­νό­τη­τας. «Δυστυ­χώς το αίτημά μας δεν έγινε δεκτό», εξηγεί.

Αντι­θέ­τως στη Χάλκη, το φωτο­βολ­ταϊκό που τοπο­θε­τή­θηκε στο νησί έγινε στο πλαίσιο ενερ­γεια­κής κοι­νό­τη­τας (ChalkiΟn), με απο­τέ­λε­σμα να επω­φε­λεί­ται μέρος της τοπικής κοι­νω­νίας με μείωση ή μηδε­νι­σμό του λογα­ρια­σμού. Στο πλαίσιο του προ­γράμ­μα­τος αντι­κα­τα­στά­θη­καν τα κρατικά οχήματα με ηλε­κτρικά από τη Citroën, εγκα­τα­στά­θη­καν φορ­τι­στές, ενώ δημιουρ­γή­θηκε δίκτυο 5G. «Τώρα ο δήμος ολο­κλη­ρώ­νει μελέτη για την παρα­γωγή ενέρ­γειας από τα κύματα με κοι­νο­τική χρη­μα­το­δό­τηση», λέει ο δήμαρ­χος Βαγ­γέ­λης Φρα­γκά­κης. «Επι­θυ­μία μας θα ήταν να είμαστε πλήρως αυτό­νο­μοι ενερ­γειακά μέσω της απο­θή­κευ­σης ενέρ­γειας, γιατί αυτή τη στιγμή είμαστε δια­συν­δε­δε­μέ­νοι με τη Ρόδο».

Αρκούν όμως αυτά για να χαρα­κτη­ρι­στεί ένα νησί «πράσινο»; Και τα δύο νησιά υστε­ρούν σε σύγ­χρο­νες μεθό­δους δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των. «Βάσει του περι­φε­ρεια­κού σχε­δια­σμού, η Χάλκη στέλνει όλα της τα απορ­ρίμ­ματα στη Ρόδο. Κάνουμε προ­σπά­θειες ανα­κύ­κλω­σης με ένα σύστημα με χωρι­στές σακού­λες και ημέρες απο­κο­μι­δής, αλλά το καλο­καίρι είναι αδύνατο να γίνει σωστή δουλειά με έναν υπάλ­ληλο στην καθα­ριό­τητα και έναν οδηγό», εξηγεί ο κ. Φρα­γκά­κης. «Η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου είχε υπο­σχε­θεί ότι θα κάνει δέκα νησιά μηδε­νι­κών απορ­ριμ­μά­των. Δεν είναι όμως απλό όταν μιλάς για μικρούς νησιω­τι­κούς δήμους με περιο­ρι­σμένα έσοδα. Το σύστημα που έχει η Τήλος, το οποίο ανέ­πτυξε ιδιω­τική εται­ρεία, είναι πάρα πολύ δαπα­νηρή ιστορία, η Αστυ­πά­λαια δεν έχει τη δυνα­τό­τητα να χρη­μα­το­δο­τή­σει κάτι τέτοιο», λέει ο κ. Κομη­νέας.

Η Χάλκη έχει πλέον ένα επι­πρό­σθετο πρό­βλημα: την απότομη αύξηση του του­ρι­σμού. «Το 2019 είχαμε 20.000 επι­σκέ­πτες, φέτος 100.000. Μεγάλος αριθμός έρχεται με ημε­ρή­σιες εκδρο­μές. Δεν είναι δυνατόν να δια­χει­ρι­στούμε τόσο κόσμο», λέει ο κ. Φρα­γκά­κης. Οσον αφορά την παρα­τή­ρηση του πρω­θυ­πουρ­γού κατά την έναρξη του προ­γράμ­μα­τος, ότι η Χάλκη έπρεπε να γίνει νησί χωρίς αυτο­κί­νητο, ο κ. Φρα­γκά­κης δεν είναι αισιό­δο­ξος. «Δεν είναι εύκολο να πεις στον πολίτη να μην έχει αμάξι. Θα έπρεπε ωστόσο να περιο­ρι­στεί η χρήση Ι.Χ. από τους επι­σκέ­πτες, δεν χρειά­ζε­ται αυτο­κί­νητο το νησί».

Πηγή kathimerini.gr