Η Αγκυρα ανεβάζει ένταση και η Αθήνα ανησυχεί…

Στο τηλε­φώ­νημά του προς την καγκε­λά­ριο της Γερ­μα­νίας, Αγκελα Μέρκελ, την περα­σμένη Πέμπτη, ο πρω­θυ­πουρ­γός Αλ. Τσίπρας ουσια­στικά περιέ­γραψε μια ανη­συ­χία την οποία είχαν αρκετοί στην Αθήνα όταν ξεκί­νησε η προ­σφυ­γική κρίση. Η ανη­συ­χία αυτή εντο­πι­ζό­ταν στην πιθα­νό­τητα χρη­σι­μο­ποί­η­σης του προ­σφυ­γι­κού προ­βλή­μα­τος και της σύγκρου­σης της Ευρώπης με την Τουρκία, ως εργα­λείου πίεσης στα αμιγώς ελλη­νο­τουρ­κικά θέματα.

Η απο­τυ­χη­μένη από­πειρα πρα­ξι­κο­πή­μα­τος της 15ης Ιουλίου και η εξα­πό­λυση σφοδρών διώξεων ενα­ντίον των «σκληρών» κεμα­λι­στών αξιω­μα­τι­κών του τουρ­κι­κού στρατού δημιούρ­γη­σαν μια πρό­σκαιρη αισιο­δο­ξία. Και τούτο διότι πριν από τις 15 Ιουλίου οι Τούρκοι πολι­τι­κοί συχνά απέ­δι­δαν την κινη­τι­κό­τητα στο Αιγαίο στη συχνή αυτο­νό­μηση των αξιω­μα­τι­κών της Στρα­τιάς του αρχι­πε­λά­γους και της Πολε­μι­κής Αερο­πο­ρίας. Ωστόσο, η έκταση στις δύο συγκε­κρι­μέ­νες δομές του τουρ­κι­κού στρατού, σε συν­δυα­σμό με την «επα­νεκ­κί­νηση» –ήδη από τον Σεπτέμ­βριο– της παρεμ­βα­τι­κής κινη­τι­κό­τη­τας στο Αιγαίο, κατέ­στησε στην Αθήνα σαφές ότι η Αγκυρα παρα­μέ­νει στη γραμμή των αμφι­σβη­τή­σεων.

Διπλω­μα­τι­κές πηγές ανέ­φε­ραν ότι επί της ουσίας, η Τουρκία θέτει ζήτημα Αιγαίου εκμε­ταλ­λευό­μενη τους εξής παρά­γο­ντες:

Πρώτον, την ανοικτή εκκρε­μό­τητα του Κυπρια­κού και τη βούληση του διε­θνούς παρά­γο­ντα να την οδη­γή­σει σε επίλυση με ταχείες δια­δι­κα­σίες.

Δεύ­τε­ρον, το γεγονός ότι η Ευρώπη εισέρ­χε­ται σε εκλο­γικό έτος, το οποίο έχει ήδη σχεδόν «παρα­λύ­σει» τις δύο μεγα­λύ­τε­ρες χώρες, Γερ­μα­νία και Γαλλία, και παρα­σύ­ρει σε ομφα­λο­σκό­πηση τις υπό­λοι­πες. Σε αυτή την κατη­γο­ρία εντάσ­σο­νται και οι ΗΠΑ, οι οποίες μέχρι και τις 20 Ιανουα­ρίου θα βρί­σκο­νται σε μετα­βα­τικό στάδιο, με έναν απερ­χό­μενο πρόεδρο δίχως ουσια­στι­κές δυνα­τό­τη­τες. Η παραί­νεση της Κομι­σιόν προς την Τουρκία να σεβα­στεί τα χωρικά ύδατα και τον εναέριο χώρο της Ελλάδας, είναι μεν ένα θετικό στοι­χείο, απο­τε­λεί δε ένδειξη της γρα­φειο­κρα­τι­κής αδυ­να­μίας της Ε.Ε. να αρθρώ­σει ουσια­στικό και ξεκά­θαρο λόγο για τα ζητή­ματα κυριαρ­χίας στο Αιγαίο.

Τρίτον, την προ­φα­νώς δυσμενή οικο­νο­μική συγκυ­ρία για την Ελλάδα.

Τέταρ­τον, την πρω­το­φανή –για τα σύγ­χρονα ιστο­ρικά δεδο­μένα– κατάρ­ρευση της τουρ­κι­κής αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης.

Και, πέμπτον, την επίσης άνευ προη­γου­μέ­νου ιδε­ο­λο­γικά παρά­δοξη σύμπλευση ανάμεσα στο AKP και τους ακραί­ους πολι­τι­κούς εκπρο­σώ­πους των «Γκρίζων Λύκων». Αυτό σημαί­νει ότι επί της ουσίας, είτε η Αγκυρα επι­ζη­τεί «λύση-πακέτο» για κάθε διαφορά (έμμεση ή άμεση) μεταξύ Ελλάδας και Τουρ­κίας, είτε ασκεί ασφυ­κτική πίεση σε όλα τα μέτωπα, προ­κει­μέ­νου να ανα­γκά­σει την Αθήνα να απο­δε­χθεί συμ­βι­βα­σμό στο Κυπριακό.

Το τηλε­φώ­νημα

Νωρίς το πρωί της Παρα­σκευής, όταν ο κ. Ν. Ανα­στα­σιά­δης τηλε­φώ­νησε στον κ. Αλ. Τσίπρα προ­κει­μέ­νου να τον ενη­με­ρώ­σει για την απόφαση που ελήφθη υπό την αιγίδα του ΟΗΕ για πολυ­μερή διά­σκεψη στις 12 Ιανουα­ρίου 2017, στο Μέγαρο Μαξίμου αντι­λή­φθη­καν ότι η διμερής συνά­ντηση Ελλάδας-Τουρκίας πρέπει να δρο­μο­λο­γη­θεί το ταχύ­τερο δυνατόν. Ο κ. Τσίπρας ενη­με­ρώ­θηκε (με καθυ­στέ­ρηση) από τον κ. Ανα­στα­σιάδη, λίγο προτού συνα­ντη­θεί με τον ειδικό σύμ­βουλο του ΟΗΕ για το Κυπριακό που, εν τω μεταξύ, είχε φθάσει στην Αθήνα.

Η εξέλιξη αυτή ήρθε προτού η Αθήνα προ­λά­βει να εξέλθει από τη δημόσια αμφι­σβή­τηση της ελλη­νι­κής κυριό­τη­τας των Ιμίων από τον Τούρκο ΥΠΕΞ Μεβλούτ Τσα­βού­σο­γλου και την κλι­μά­κωση του θέματος από τον εκπρό­σωπο Τύπου Χουσεΐν Μου­φτού­ο­γλου, ο οποίος την Παρα­σκευή πρα­κτικά υπο­γράμ­μισε ότι δεν δια­τυ­πώ­θηκε τίποτε περισ­σό­τερο από μια σταθερή θέση της Τουρ­κίας τα τελευ­ταία 20 χρόνια.

Την τουρ­κική επι­θε­τική κινη­τι­κό­τητα συμπλη­ρώ­νουν όλες αυτές τις ημέρες σειρά από NOTAM και NAVTEX με τις οποίες τίθεται εν αμφι­βόλω σχεδόν όλο το status quo του Αιγαίου και του Καστελ­λό­ρι­ζου. Οι τελευ­ταίες τέσ­σε­ρις NAVTEX για στρα­τιω­τι­κές ασκή­σεις, βυθο­μέ­τρηση και έρευνες επα­να­λαμ­βά­νουν ένα μοτίβο απο­κλει­σμού του Καστελ­λό­ρι­ζου (778/16 και 785/16) και απο­κο­πής των ΑΟΖ Ελλάδας και Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας. Είχαν προη­γη­θεί δύο NOTAM την Πέμπτη και την Παρα­σκευή, μέσω των οποίων η Τουρκία απέρ­ρι­πτε το δικαί­ωμα της Ελλάδας να πραγ­μα­το­ποιεί ασκή­σεις σε συνο­λικά 12 νησιά, από το Καστελ­λό­ριζο, την Κάσο και τη Χίο, μέχρι τη Λήμνο, τη Λέσβο και τον Αγιο Ευστρά­τιο.

Το ΝΑΤΟ

Τίποτε από όλα αυτά δεν είναι πρω­τό­γνωρο για διπλω­μά­τες και στρα­τιω­τι­κούς, ωστόσο λει­τουρ­γεί επι­βα­ρυ­ντικά για τη συνο­λική ατμό­σφαιρα. Σε επίπεδο επι­χει­ρή­σεων στο Αιγαίο, το επόμενο ζήτημα που θα κληθεί να δια­χει­ρι­στεί η Αθήνα αφορά τη δράση του ΝΑΤΟ στο Αιγαίο, η οποία θα συνε­χι­στεί ώς το τέλος Δεκεμ­βρίου. Δεν θα πρέπει να θεω­ρεί­ται καθόλου απίθανη η επέ­κταση και για την περίοδο από 1ης Ιανουα­ρίου 2017, ωστόσο όπως έχει φανεί από διαρ­ροές και δηλώ­σεις αξιω­μα­τού­χων της Συμ­μα­χίας, η Τουρκία ανα­ζη­τεί έναν ευρύ­τερο ρόλο στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, αφή­νο­ντας το Αιγαίο σε δεύτερη μοίρα. Την ερχό­μενη Τρίτη και Τετάρτη, πραγ­μα­το­ποιεί­ται στις Βρυ­ξέλ­λες η Σύνοδος Κορυφής των υπουρ­γών Εξω­τε­ρι­κών του ΝΑΤΟ και, μεταξύ άλλων, ανα­μέ­νε­ται ο κ. Τσα­βού­σο­γλου να δηλώσει την ετοι­μό­τητα της Τουρ­κίας να ανα­λά­βει πιο ενεργό ρόλο.

Καθη­με­ρινή