Φωτιές 2021 – Σοκαριστικά στοιχεία: Ήδη πιο πολλές καμμένες εκτάσεις απ’ όλο το 2019 ή το 2020

«Απα­ραί­τητα τα εναέρια μέσα, αλλά αν δεν μπει στη φωτιά η μπότα του πυρο­σβέ­στη δε σβήνει»

Με τις κατα­στρο­φι­κές φωτιές να μαί­νο­νται σε Εύβοια και Ηλεία και λίγες μέρες τις κατα­στρο­φι­κές πυρ­κα­γιές στη Ρόδο αλλά και την Βαρυ­μπό­μπη που κατέ­κα­ψαν χιλιά­δες στρέμ­ματα γης, τα στοι­χεία για τις φωτιές του 2021 είναι σοκα­ρι­στικά.

Όπως ανα­φέ­ρει στο ethnos.gr ο Ανδρια­νός Γκουρ­μπά­τσης, Αντι­στρά­τη­γος – Υπαρ­χη­γός ΠΣ, ε.α, Νομικός Ειδικός Ερευ­νη­τής και Δικα­στι­κός Πραγ­μα­το­γνώ­μο­νας Διε­ρεύ­νη­σης Εγκλη­μά­των Εμπρη­σμού, μέσα στο πρώτο τρίμηνο αντι­πυ­ρι­κής περιό­δου του 2021 έχουν καεί περισ­σό­τε­ρες εκτά­σεις απ’ ότι όλο το 2019 ή το 2020.

Εκταση που ισούται με την καμένη έκταση ολό­κλη­ρου του 2019 είχε απο­τε­φρω­θεί στις πυρ­κα­γιές που σημειώ­θη­καν φέτος έως τις 31 Ιουλίου, δηλαδή μόλις στο πρώτο τρίμηνο της αντι­πυ­ρι­κής περιό­δου. Αν μάλιστα συνυ­πο­λο­γι­στούν και οι εκτά­σεις που έγιναν στάχτη στην Βαρυ­μπό­μπη, αλλά και στα υπό­λοιπα πύρινα μέτωπα των πρώτων ημερών του Αυγού­στου, το ισο­ζύ­γιο ξεπερνά και αυτό των πυρ­κα­γιών που σημειώ­θη­καν καθόλη τη διάρ­κεια του 2020.

Αυτό επι­ση­μαί­νει στο «ethnos.gr» ο Ανδρια­νός Γκουρ­μπά­τσης, Αντι­στρά­τη­γος – Υπαρ­χη­γός ΠΣ, ε.α, Νομικός Ειδικός Ερευ­νη­τής και Δικα­στι­κός Πραγ­μα­το­γνώ­μο­νας Διε­ρεύ­νη­σης Εγκλη­μά­των Εμπρη­σμού.

Την ίδια στιγμή η Ελλάδα εξα­κο­λου­θεί να επεν­δύει κατά βάση στην κατα­στολή και όχι στην πρόληψη των πυρ­κα­γιών έχοντας αφαι­ρέ­σει από τις Δασικές Υπη­ρε­σίες κάθε σχετική με τη δασο­πυ­ρό­σβεση αρμο­διό­τητα, ενώ ταυ­τό­χρονα αφήνει απόλυτα υπο­στε­λε­χω­μέ­νες τις Δασικές Υπη­ρε­σίες. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι αυτή τη στιγμή στο Δασαρ­χείο της Πάρ­νη­θας δεν υπάρχει ούτε ένας δασο­λό­γος παρά το γεγονός ότι θεω­ρεί­ται εμβλη­μα­τικό λόγω της ύπαρξης του Εθνικού Δρυμού. Αλλά και στο Δασαρ­χείο Μεγάρων (πρό­σφατη είναι η φωτιά στα Γερά­νεια Ορη) αυτή τη στιγμή υπη­ρε­τεί μόνο ένας δασο­λό­γος.

Βάσει των συμπε­ρα­σμά­των της μελέτης που έκανε ο κ. Γκουρ­μπά­τσης από τον απο­λο­γι­σμό του πρώτου τρι­μή­νου της τρέ­χου­σας αντι­πυ­ρι­κής περιό­δου προ­κύ­πτει:

Αύξηση των αγρο­το­δα­σι­κών πυρ­κα­γιών κατά 19,3%, σε σχέση με το 2020 και 10,3%, σε σχέση με το 2019

Αύξηση των καμένων εκτά­σεων κατά 49,3%, σε σχέση με το 2020 και 116,6%, σε σχέση με το 2019

Απο­τέ­φρωση έκτασης ίσης με την καμένη έκταση ολό­κλη­ρου του 2019

«Μέχρι τις 31 Ιουλίου είχαν καεί 162.000 στρέμ­ματα. Σήμερα ο αριθμός αυτός έχει ήδη ανέβει σε περίπου 200.000 με τις φωτιές της Βαρυ­μπό­μπης, της Λίμνης Ευβοίας και της Ρόδου. Πλέον δεν έχουμε ξεπε­ρά­σει μόνο ολό­κληρο το 2019 σε καμ­μέ­νες εκτά­σεις, αλλά και το 2020, το 2018 και το 2017», μας εξηγεί.

Οσο για τις αιτίες, ο κ. Γκουρ­μπά­τσης επι­ση­μαί­νει ότι η Ελλάδα επι­μέ­νει να ρίχνει το βάρος στην κατα­στολή αντί της πρό­λη­ψης: «Και από την κατα­στολή, ρίχνουμε το βάρος μόνο στα εναέρια μέσα, η χρη­σι­μό­τητα των οποίων είναι μεν δεδο­μένη για την ανα­χαί­τιση μιας πυρ­κα­γιάς, αλλά παράλ­ληλα θα πρέπει να γνω­ρί­ζουμε πως αν δεν μπει στη φωτιά η μπότα του πυρο­σβέ­στη, η φωτιά δε σβήνει».

Μία ακόμα αντί­φαση είναι το γεγονός πως η αύξηση των καμένων εκτά­σεων παρα­τη­ρεί­ται σε μια αντι­πυ­ρική περίοδο κατά την οποία έχει μισθω­θεί για πρώτη φορά στην ελλη­νική ιστορία ο μεγα­λύ­τε­ρος αριθ­μη­τικά στόλος πτη­τι­κών μέσων αερο­πυ­ρό­σβε­σης και συνα­κό­λουθα υπάρχει η μεγα­λύ­τερη οικο­νο­μική επι­βά­ρυνση του κρα­τι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού από τον ιδιαί­τερα αυξη­μένο κόστος της κατα­στο­λής των πυρ­κα­γιών δασών και υπαί­θρου.

Ετσι, για πρώτη φορά στην ιστορία του Πυρο­σβε­στι­κού Σώματος αλλά και γενι­κό­τερα στην ιστορία της αερο­πυ­ρό­σβε­σης στην Ελλάδα κατά την τρέ­χουσα αντι­πυ­ρική περίοδο έχουν μισθω­θεί συνο­λικά 31 πτητικά μέσα για την αερο­πυ­ρό­σβεση (10 Ε/Π βαρέως τύπου, 12 Ε/ Π μεσαίου τύπου, 1 Α/Φ Beriev, 6 Α/Φ Air Tractor και 2 Α/Φ (Β-142) μετα­φο­ράς προ­σω­πι­κού και αερο­πυ­ρό­σβε­σης), με κόστος – όπως περι­γρά­φει ο κ. Γκουρ­μπά­τσης – μόνον για την εγκα­τά­σταση 49.149.200 ευρώ, χωρίς να περι­λαμ­βά­νε­ται το κόστος του πτη­τι­κού έργου που υπο­λο­γί­ζε­ται στο ίδιο ύψος.

Αντί­στοιχα το 2019 μισθώ­θη­καν συνο­λικά 18 πτητικά μέσα (6 Ε/Π βαρέως τύπου και 12 Ε/Π μεσαίου τύπου), με συνο­λικό κόστος δηλαδή για εγκα­τά­σταση και το πτητικό έργο 31.390.000 ευρώ και το 2020 μισθώ­θη­καν συνο­λικά 21 πτητικά μέσα (9 Ε/Π βαρέως τύπου και 12 Ε/ Π μεσαίου τύπου), με κόστος μόνον για την εγκα­τά­σταση χωρίς το πτητικό έργο 31.565.000 ευρώ.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κός είναι και ο μηχα­νι­σμός για την πρόληψη και κατα­στολή της εγκλη­μα­τι­κό­τη­τας των εμπρη­σμών σε δάση. Εντός της φετινής περιό­δου ο μηχα­νι­σμός εξι­χνί­ασε και συνέ­λαβε τους δράστες εγκλη­μά­των εμπρη­σμού σε δάση (από αμέλεια και από πρόθεση) σε ποσοστό 0,5%

«Η Διεύ­θυνση Αντι­με­τώ­πι­σης Εμπρη­σμών είναι υπο­στε­λε­χω­μένη. Τα μισά άτομα έχουν μετα­κι­νη­θεί στην ομάδα ιχνη­λά­τη­σης κρου­σμά­των κορο­νοιού» λέει ο κ. Γκουρ­μπά­τσης.

Ανα­φε­ρό­με­νος στη χθεσινή φωτιά στη Βαρυ­μπό­μπη, σημειώ­νει ότι πράγ­ματι η φωτιά δημιουρ­γεί ένα μικρο­κλίμα στην περιοχή που καί­γε­ται αλλά αυτό συμ­βαί­νει ύστερα από διά­στημα κάποιων ωρών και όχι αυτό­ματα με την έναρξή της.

Για την καθυ­στέ­ρηση της άφιξης των σταθ­μευ­μέ­νων στη Σκύρο Κανα­ντέρ, σημειώ­νει ότι αυτή ειναι μια πρα­κτική που ακο­λου­θεί­ται εδώ και πολλά χρόνια καθώς τα εν λόγω μέσα πράγ­ματι δεν μπορούν να απο­γειω­θούν σε υψηλές θερ­μο­κρα­σίες: «Αυτό που φρο­ντί­ζαμε παλαιό­τερα είναι τις ημέρες αυξη­μέ­νου κιν­δύ­νου ορι­σμένα να πετούν για επι­τή­ρηση ώστε να επέμ­βουν άμεσα αν χρεια­στεί. Δε γνωρίζω αν χθες έγινε κάτι τέτοιο και από τα αμφίβια που θα μπο­ρού­σαν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν για τον ίδιο σκοπό».

«Λάθος η αφαί­ρεση της δασο­πυ­ρό­σβε­σης από τη Δασική Υπη­ρε­σία»

Αν και ήταν από τους ανθρώ­πους, οι οποίοι το 1998 είχαν ειση­γη­θεί τη μετα­φορά της αρμο­διό­τη­τας της δασο­πυ­ρό­σβε­σης από τη Δασική στην Πυρο­σβε­στική Υπη­ρε­σία, ο Αντι­στρά­τη­γος ε.α. ανα­γνω­ρί­ζει πλέον ότι επρό­κειτο για λάθος: «Λει­τουρ­γή­σαμε πεπλα­νη­μένα πιστεύ­ο­ντας ότι θα είμαστε όχι μόνο πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κοί, αλλά και πιο οικο­νο­μι­κοί. Η ιστορία δείχνει ότι θύματα και κόστη αυξή­θη­καν από τότε».

Σύμφωνα με τα στοι­χεία δεύ­τε­ρης μελέτης που έχει εκπο­νή­σει, προ­κύ­πτει ότι από τον συνο­λικό αριθμό των 56.326 δασικών πυρ­κα­γιών που προ­κλή­θη­καν μεταξύ 1980 – 2021 έχασαν τη ζωή τους 250 άνθρω­ποι και υπέ­στη­σαν σοβαρό τραυ­μα­τι­σμό (εγκαύ­ματα) άλλοι 102.

Η πιο φονική πυρ­κα­γιά ήταν αυτή στο Μάτι πριν τρία χρόνια, η οποία άφησε πίσω της 102 νεκρούς. Πρό­κει­ται για τον υψη­λό­τερο κατα­γε­γραμ­μένο αριθμό θανάτων που προ­κλή­θη­καν από μία ανε­ξέ­λεγ­κτη φονική πυρ­κα­γιά στην Ευρώπη από το 1900 και μετά.

Την ίδια στιγμή από τη μελέτη των τελευ­ταίων 41 ετών προ­κύ­πτει ότι:

Στην Ελλάδα κάθε χρόνο κατά μέσο όρο χάνουν τη ζωή τους από δασικές πυρ­κα­γιές 6 άνθρω­ποι και τραυ­μα­τί­ζο­νται σοβαρά άλλοι 3.

Τα 8 στα 10 θύματα από δασική πυρ­κα­γιά έχασαν τη ζωή τους κατά το διά­στημα από το έτος 1998 μέχρι σήμερα (2021), όπου η κατα­στολή των δασικών πυρ­κα­γιών είναι ευθύνη του Πυρο­σβε­στι­κού Σώματος

Η συντρι­πτική πλειο­ψη­φία των θυμάτων από δασικές πυρ­κα­γιές έχασαν τη ζωή τους σε ανοιχτό (εξω­τε­ρικό) χώρο

Το 1 στα 2 θύματα από δασικές πυρ­κα­γιές στην Επι­κρά­τεια απώ­λε­σαν τη ζωή τους από πυρ­κα­γιά που προ­κλή­θηκε στην Αττική.

Την εκ νέου αλλαγή του θεσμι­κού πλαι­σίου ώστε να επα­να­συν­δε­θούν οι Δασικές Υπη­ρε­σίες με το φυσικό τους αντι­κεί­μενο, το δάσος και την προ­στα­σία του έχουν ζητήσει επα­νει­λημ­μέ­νως οι δασο­λό­γοι. Πρό­σφατα μάλιστα έστει­λαν και επι­στολή στον Πρω­θυ­πουργό, Κυριάκο Μητσο­τάκη από τον οποίο ζητούν να διορ­θώ­σει το λάθος του 1998.

«Η Δασική Υπη­ρε­σία έχει εξαι­ρε­θεί εντελώς από το αντι­κεί­μενο της πρό­λη­ψης. Παρα­μέ­νει εκτός από περι­πο­λίες, δεν έχει δικαί­ωμα να επαν­δρώ­νει πυρο­φυ­λά­κια» λέει στο «ethnos.gr» ο αντι­πρό­ε­δρος της Πανελ­λή­νιας Ενωσης Δασο­λό­γων Δημο­σίων Υπαλ­λή­λων, Νίκος Μπό­κα­ρης: «Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει ούτε πρόληψη, αλλά σχεδόν ούτε και κατα­στολή αφού από τη δασο­πυ­ρο­σβεση έχουμε φτάσει σχεδόν απο­κλει­στικά στην αερο­πυ­ρό­σβεση. Σήμερα όλα περιο­ρί­ζο­νται στα εναέρια μέσα και το σύστημα καταρ­ρέει».

Για όσους βρί­σκο­νται κοντά στα δάση αλλά και για την Ευρω­παική Επι­τροπή έχει πλέον ξανα­νοι­ξει η συζή­τηση για την ανα­γκαιό­τητα των χερ­σαίων μέσων πυρό­σβε­σης. Ωστόσο για να εμπλα­κεί εκ νέου η Δασική Υπη­ρε­σία στο αντι­κεί­μενο θα πρέπει πρώτα να ενι­σχυ­θεί καθώς οι τελευ­ταίοι 15 δασο­λό­γοι προ­σλή­φθη­καν το 2009 με απο­τέ­λε­σμα σήμερα να υπη­ρε­τούν περίπου 450 δασο­πό­νοι και 500 δασο­λό­γοι σε 160 υπη­ρε­σίες και εμβλη­μα­τικά δασαρ­χεία όπως αυτό της Πάρ­νη­θας να μην έχουν αυτή τη στιγμή δασο­λόγο.

Αλλά ακόμα και οι 700 επο­χι­κοί, οι οποίοι έχει ανα­κοι­νω­θεί ότι θα ενι­σχύ­σουν το σύστημα δεν έχουν ακόμα κατα­νε­μη­θεί στις υπη­ρε­σίες ενώ είναι ήδη Αύγου­στος.

Κι όλα αυτά την ώρα που τα δασαρ­χεία καλού­νται να διεκ­πε­ραιώ­σουν σειρά σημα­ντι­κών μεταρ­ρυθ­μί­σεων μεταξύ των οποιων και οι δασικοί χάρτες.

Ευρω­παική Επι­τροπή: Κρίσιμη η πρόληψη

Κι ενώ η Ελλάδα εξα­κο­λου­θεί να επεν­δύει σημα­ντικά σε εναέρια μέσα κατα­στο­λής, στην Ευρώπη έχει ήδη γίνει αντι­λη­πτή η ανα­γκαιό­τητα της χερ­σαίας επέμ­βα­σης. Όπως επι­ση­μαί­νε­ται στη φετινή μελέτη της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής για την πρόληψη των ανε­ξέ­λεγ­κτων πυρ­κα­γιών: «θα πρέπει να τεθεί ως προ­τε­ραιό­τητα η απόδοση μεγα­λύ­τε­ρης προ­σο­χής στις πρα­κτι­κές πρό­λη­ψης των πυρ­κα­γιών βάσει χερ­σαίων λύσεων στο πλαίσιο της ολο­κλη­ρω­μέ­νης δια­χεί­ρι­σης των δασών. Οι εν λόγω πρα­κτι­κές μπορούν να κατα­λή­ξουν σε τοπία με μεγα­λύ­τερη αντοχή και ανθε­κτι­κό­τητα στις πυρ­κα­γιές και σε κοι­νό­τη­τες καλύ­τερα εξο­πλι­σμέ­νες για την αντι­με­τώ­πιση των ανα­με­νό­με­νων κιν­δύ­νων. Οι πρα­κτι­κές πρό­λη­ψης μπορούν να σώσουν ζωές, μέσα βιο­πο­ρι­σμού και τη φύση, εφόσον σχε­διά­ζο­νται και εφαρ­μό­ζο­νται ορθά και εγκαί­ρως. Σε σχέση με παλαιό­τε­ρες προ­σεγ­γί­σεις, στο πλαίσιο της ολο­κλη­ρω­μέ­νης δια­χεί­ρι­σης θα συνε­κτι­μώ­νται πολι­τι­κές πρό­λη­ψης, ετοι­μό­τη­τας και αντι­με­τώ­πι­σης των πυρ­κα­γιών συνο­λικά και θα απο­φεύ­γε­ται ο δια­χω­ρι­σμός των μέτρων, των δράσεων και του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού».

Σύμφωνα με την Επι­τροπή, περισ­σό­τε­ρες και μεγα­λύ­τε­ρης έντασης πυρ­κα­γιές, μακρύ­τερη περί­ο­δος υψηλού κιν­δύ­νου και ολοένα αυξα­νό­με­νος επη­ρε­α­ζό­με­νος πλη­θυ­σμός, είναι τα βασικά χαρα­κτη­ρι­στικά των ανε­ξέ­λεγ­κτων πυρ­κα­γιών στις χώρες της Ευρώπης. Παρά το γεγονός ότι με το πέρασμα των ετών το ζήτημα των πυρ­κα­γιών επη­ρε­ά­ζει και χώρες που βρί­σκο­νταν εκτός του …πύρινού κάδρου έως τώρα, στον ευρω­παϊκό νότο, δηλαδή στην Πορ­το­γα­λία, την Ισπανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ελλάδα εξα­κο­λου­θεί να εντο­πί­ζε­ται το 85% των καμένων εκτά­σεων στην Ευρώπη. Σε αυτές τις πέντε χώρες καί­γο­νται περίπου μισό εκα­τομ­μύ­ριο εκτάρια γης κατά μέσο όρο ετησίως κατά την τελευ­ταία 20ετία.

Πηγή ethnos.gr