Rhodes RICHeS: Για την εγγραφή των ιταλικών κτιρίων των Δωδεκανήσων στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO

Η εκστρα­τεία ενη­μέ­ρω­σης και ευαι­σθη­το­ποί­η­σης για τη Νεότερη Κλη­ρο­νο­μιά των Δωδε­κα­νή­σων στρέφει την προσοχή στην αρχι­τε­κτο­νική της περιό­δου 1925 – 1940

Τι κοινό έχει η Παλιά Πόλη της Ρόδου με το Μονα­στήρι και τη Χώρα της Πάτμου; Η απά­ντηση είναι εύκολη: και τα δύο μνημεία βρί­σκο­νται στον περί­φημο Κατά­λογο Παγκό­σμιας Κλη­ρο­νο­μιάς της UNESCO, από το 1988 και το 1999 αντί­στοιχα, λόγω της εξαι­ρε­τι­κής παγκό­σμιας αξίας τους.

Δεκα­ο­κτώ Μνημεία Παγκό­σμιας Κλη­ρο­νο­μιάς της UNESCO στην Ελλάδα

Στη χώρα μας υπάρ­χουν συνο­λικά δεκα­ο­κτώ μνημεία και τοπο­θε­σίες που έχουν ανα­γνω­ρι­στεί ως Παγκό­σμια Κλη­ρο­νο­μιά. Δεκαέξι από αυτά είναι πολι­τι­στικά, όπως τα δύο παρα­πάνω, και συχνά παγκο­σμίως διάσημα, όπως η Ακρό­πολη, το νησί της Δήλου και οι Μυκήνες. Δύο τοπο­θε­σίες συν­δυά­ζουν κρι­τή­ρια πολι­τι­στι­κής και φυσικής παγκό­σμιας κλη­ρο­νο­μιάς: τα Μετέωρα και το Άγιο Όρος. Και έπειτα υπάρ­χουν δεκα­τέσ­σερα άλλα μνημεία και τοπο­θε­σίες στο λεγό­μενο «Ενδει­κτικό Κατά­λογο», στον εθνικό κατά­λογο μνη­μείων και τοπο­θε­σιών που η υπο­ψη­φιό­τητα τους θα κριθεί στο μέλλον. Θα μπο­ρού­σαμε να πούμε ότι απο­τε­λεί την «αίθουσα ανα­μο­νής» για το καθε­στώς της Παγκό­σμιας Κλη­ρο­νο­μιάς.

Αυξα­νό­μενο ενδια­φέ­ρον για τη Νεότερη Κλη­ρο­νο­μιά

Αυτό που είναι εντυ­πω­σιακό για όλους αυτούς τους σημα­ντι­κούς μνη­μεια­κούς χώρους και κτίρια είναι ότι αφορά την κλη­ρο­νο­μιά μιας πολύ παλιάς περιό­δου, από την αρχαιό­τητα, τη Βυζα­ντινή περίοδο και τον Μεσαί­ωνα. Κανένα δεν αντι­προ­σω­πεύει μια πιο πρό­σφατη περίοδο της ιστο­ρίας μας. Αυτό είναι κρίμα, γιατί ακόμη και η «νεότερη» πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά – από τον 19ο και τον 20ο αιώνα – μπορεί πολύ καλά να αντι­προ­σω­πεύει μια «εξαι­ρε­τική παγκό­σμια αξία». Και η UNESCO δίνει επίσης όλο και περισ­σό­τερη προσοχή σε αυτήν τη νεότερη κλη­ρο­νο­μιά. Η Μπρα­ζί­λια, η πρω­τεύ­ουσα της Βρα­ζι­λίας, η «Λευκή Πόλη» του Τελ Αβίβ στο Ισραήλ και το έργο του Κατα­λα­νού αρχι­τέ­κτονα Γκα­ου­ντί στην Ισπανία

είναι παρα­δείγ­ματα νεό­τε­ρης κλη­ρο­νο­μιάς που έχουν απο­κτή­σει το πολυ­πό­θητο καθε­στώς Παγκό­σμιας Κλη­ρο­νο­μιάς. Μια πρό­σφατη εγγραφή, το 2017, αφορά την πρω­τεύ­ουσα της Ερυ­θραίας, την Ασμάρα, λόγω της μονα­δι­κής της μοντερ­νι­στι­κής αρχι­τε­κτο­νι­κής της δεκα­ε­τίας του 1930, μιας κλη­ρο­νο­μιάς της ιτα­λι­κής κυριαρ­χίας στην Ερυ­θραία.

Μια ευάλωτη κλη­ρο­νο­μιά

Όπως και η Ασμάρα έτσι και τα Δωδε­κά­νησα δια­θέ­τουν μια μονα­δική κλη­ρο­νο­μιά από την περίοδο του μεσο­πο­λέ­μου, που έχει μείνει από τους πρώην αποι­κια­κούς κατα­κτη­τές. Αυτή η κλη­ρο­νο­μιά, κυρίως στη Ρόδο, στην Κω και στη Λέρο, αλλά και στα άλλα δέκα νησιά, έχει πλέον γίνει, εδώ και τόσα χρόνια, ανα­πό­σπα­στο μέρος της ταυ­τό­τη­τάς μας, του καθη­με­ρι­νού μας περι­βάλ­λο­ντος και του αστικού τοπίου. Αλλά επειδή αυτή η κλη­ρο­νο­μιά είναι τριγύρω μας και αρκετοί από εμάς μπορεί ακόμη και να θυμού­νται αυτά τα κτίρια να κατα­σκευά­ζο­νται, τεί­νουμε να υπο­τι­μούμε την αξία τους.

Εκστρα­τεία για τη Νεότερη Κλη­ρο­νο­μιά των Δωδε­κα­νή­σων

Η νεότερη κλη­ρο­νο­μιά είναι ευάλωτη λόγω της μερικής νομικής προ­στα­σίας και της έλλει­ψης δημό­σιας ανα­γνώ­ρι­σης. Για πολλούς είναι σαφές γιατί ένα μεσαιω­νικό κτίριο είναι ξεχω­ρι­στό και πρέπει να προ­στα­τευ­τεί, αλλά ένα κτίριο της νεό­τε­ρης κλη­ρο­νο­μιάς θεω­ρεί­ται συχνά ως «συνη­θι­σμένο». Το πρό­τζεκτ για τη Νεότερη Κλη­ρο­νο­μιά των Δωδε­κα­νή­σων (DMH) ξεκί­νησε για να αλλάξει αυτήν την αντί­ληψη και να προ­ω­θή­σει περαι­τέρω τη νεότερη δωδε­κα­νη­σιακή κλη­ρο­νο­μιά. Η εκστρα­τεία ξεκί­νησε με παρό­τρυνση του Περι­φε­ρειάρχη Νοτίου Αιγαίου κ. Γ. Χατζη­μάρ­κου, μετά από σχετική πρόταση της Rhodes International Culture & Heritage Society (RICHeS) και υπο­στη­ρί­ζε­ται από την Υπη­ρε­σία Νεω­τέ­ρων Μνη­μείων και Τεχνι­κών Έργων Δωδε­κα­νή­σου.

Ανα­βαθ­μι­σμέ­νος του­ρι­σμός

Ο κύριος σκοπός του πρό­τζεκτ είναι διττός: πρώτον, να ευαι­σθη­το­ποι­ή­σει περαι­τέρω τους κατοί­κους και τους επι­σκέ­πτες των νησιών γι’ αυτή την κλη­ρο­νο­μιά ανα­πτύσ­σο­ντας διά­φο­ρες δράσεις, εκδη­λώ­σεις, δημο­σιεύ­σεις και

εκπαι­δευ­τικό υλικό. Επι­διώ­κει επίσης να προ­ω­θή­σει τη νεότερη κλη­ρο­νο­μιά των Δωδε­κα­νή­σων ως προ­σθήκη στο υπάρχον του­ρι­στικό προϊόν, με την τόνωση των υψηλών και βιώ­σι­μων μορφών πολι­τι­στι­κού του­ρι­σμού και με την πολι­τι­στική δια­σύν­δεση των νησιών.

Καθε­στώς Παγκό­σμιας Κλη­ρο­νο­μιάς της UNESCO

Ο δεύ­τε­ρος σκοπός, παράλ­ληλα, αλλά ανε­ξάρ­τητα από τον πρώτο, περι­λαμ­βά­νει την προ­σπά­θεια για μια πιο επίσημη ανα­γνώ­ριση της αξίας της Νεό­τε­ρης Κλη­ρο­νο­μιάς των Δωδε­κα­νή­σων και την πιθανή ένταξή της στον Κατά­λογο Μνη­μείων Παγκό­σμιας Κλη­ρο­νο­μιάς της UNESCO, προ­τεί­νο­ντας την έναρξη της δια­δι­κα­σίας προ­ε­τοι­μα­σίας για την ένταξή της στον Εθνικό Ενδει­κτικό Κατά­λογο Παγκό­σμιας Κλη­ρο­νο­μιάς.

Η νεότερη αρχι­τε­κτο­νική κλη­ρο­νο­μιά του μεσο­πο­λέ­μου στα Δωδε­κά­νησα είναι ένα εξαι­ρε­τικό παρά­δειγμα ενός συστη­μα­τι­κού έργου εκσυγ­χρο­νι­σμού και πολε­ο­δο­μίας με συγκε­κρι­μένο όραμα καθώς και αρχι­τε­κτο­νι­κής στις αρχές του 20ου αιώνα. Αυτό το πρό­γραμμα ανοι­κο­δό­μη­σης που επι­τεύ­χθηκε σε λιγό­τερο από δύο δεκα­ε­τίες ήταν άνευ προη­γου­μέ­νου για την ευρύ­τερη περιοχή και είχε ως στόχο την πολι­τι­στική και πολι­τική ενο­ποί­ηση των νησιών του αρχι­πε­λά­γους των Δωδε­κα­νή­σων μέσω της αρχι­τε­κτο­νι­κής. Για να επι­τευ­χθεί αυτό, σχε­διά­στηκε ένα εντελώς νέο αρχι­τε­κτο­νικό στυλ. Είναι επίσης ένα εξαι­ρε­τικό παρά­δειγμα αρχι­τε­κτο­νι­κών πρα­κτι­κών στη νέο-ιμπεριαλιστική περίοδο και των αυτο­κρα­το­ρι­κών φιλο­δο­ξιών μιας ευρω­παϊ­κής δύναμης τον 20ο αιώνα. Είναι το μόνο παρά­δειγμα αρχι­τε­κτο­νι­κής εκτε­τα­μέ­νης κλί­μα­κας και συστη­μα­τι­κού προ­γράμ­μα­τος δημιουρ­γίας αποι­κια­κών οικι­σμών σε ευρω­παϊκό έδαφος από μια άλλη ευρω­παϊκή αποι­κιακή δύναμη

Πως μπο­ρείτε να βοη­θή­σετε; Υπο­γράψτε την αίτηση.

Η δημόσια υπο­στή­ριξη της υπο­ψη­φιό­τη­τας έχει μεγάλη σημασία στη δια­δι­κα­σία λήψης απο­φά­σεων και στην πιθανή χορή­γηση αυτού του καθε­στώ­τος. Παρόλο που υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος, μπο­ρείτε ήδη να βοη­θή­σετε. Χρεια­ζό­μα­στε την υπο­στή­ριξή σας. Όσο περισ­σό­τε­ροι κάτοι­κοι των Δωδε­κα­νή­σων (και όχι μόνο) υπο­στη­ρί­ζουν αυτό το πρό­τζεκτ, τόσο περισ­σό­τε­ρες πιθα­νό­τη­τες θα έχει

για να πετύχει. Έτσι, αν πιστεύ­ετε ότι κτίρια όπως οι Ιαμα­τι­κές Πηγές της Καλ­λι­θέας, το Εθνικό Θέατρο στο Μαν­δράκι, το Αστυ­νο­μικό Τμήμα στη Σύμη και το Λακκί στη Λέρο αξίζουν να ανα­γνω­ρι­στούν ως Μνημεία Παγκό­σμιας Κλη­ρο­νο­μιάς της UNESCO, υπο­στη­ρίξτε μας και υπο­γράψτε την αίτηση:

https://www.openpetition.eu/petition/online/support-the-dodecanese-modern-heritage-campaign-for-unesco-world-heritage-status?fbclid=IwAR2w7gD-4JXpAvYvGTYSDriT4wy6LJvJ6oN46_kZKk_cUH1tE1mG62XH5aE&language=el_GR.utf8

Περισ­σό­τε­ρες πλη­ρο­φο­ρίες

Για περισ­σό­τε­ρες πλη­ρο­φο­ρίες σχετικά με το πρό­τζεκτ DMH μπο­ρείτε να βρείτε στη σελίδα μας στο Facebook: https://www.facebook.com/Dodecanese-Modern-Heritage-101830954863872/

Ή στην ιστο­σε­λίδα μας: www.dodecanesemodernheritage.com

Για ερω­τή­σεις ή για να λάβετε το σχετικό έντυπο μας παρα­κα­λούμε επι­κοι­νω­νή­στε μαζί μας στο: [email protected]