Ανοιγμα των σχολείων υπό τη σκιά του κορωνοϊού – Τι γνωρίζουν έως τώρα οι επιστήμονες

Πρέπει να ανοί­ξουν τα σχολεία ή όχι εν μέσω παν­δη­μίας; Ποια σχολεία να ανοί­ξουν πρώτα και πότε; Πόσο κιν­δυ­νεύ­ουν τα παιδιά; Αυτά τα ερω­τή­ματα απα­σχο­λούν τους επι­στή­μο­νες, τις κυβερ­νή­σεις, τους γονείς και γενι­κό­τερα τους πολίτες σε πολλές χώρες, καθώς κάποιες ήδη έκαναν τα πρώτα βήματα επα­να­λει­τουρ­γίας των σχο­λι­κών μονάδων, ενώ άλλες χώρες – μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα – σύντομα θα ακο­λου­θή­σουν.

Παρόλο που υπάρ­χουν «γκρίζες ζώνες» στις γνώσεις των επι­στη­μό­νων, οι περισ­σό­τε­ροι διεθνώς -και στη χώρα μας- συμ­φω­νούν ότι τα παιδιά κιν­δυ­νεύ­ουν λιγό­τερο και ότι τα σχολεία μπορούν και πρέπει στα­διακά να ανοί­ξουν ξανά, έστω και με κάποιο ανα­πό­φευ­κτο ρίσκο – ένα ρίσκο που, άλλωστε, συνο­δεύει γενι­κό­τερα την άρση των περιο­ρι­στι­κών μέτρων (lockdown).

Γενικά, οι επι­στή­μο­νες διεθνώς συμ­φω­νούν ότι μετά το άνοιγμα των σχο­λείων είναι θέμα λίγων εβδο­μά­δων να φανεί κατά πόσο θα αυξη­θούν τα κρού­σματα. Και ασφαλώς η κάθε χώρα παρα­κο­λου­θεί τις εξε­λί­ξεις στις άλλες.

Υπό το φως των ενθαρ­ρυ­ντι­κών – έως τώρα στοι­χείων – και προ­κει­μέ­νου να ωφε­λη­θούν τα παιδιά τόσο για τη μόρφωση όσο και για την ψυχική ισορ­ρο­πία τους (αλλά και των γονιών τους!), μερικές κυβερ­νή­σεις, μετά από εισή­γηση των επι­στη­μο­νι­κών συμ­βού­λων τους, απο­φά­σι­σαν να ανοί­ξουν στα­διακά τα σχολεία, αρχής γενο­μέ­νης από τη Δανία που στις 15 Απρι­λίου έστειλε στο σχολείο τα παιδιά έως 11 ετών.

Από τις 29 Απρι­λίου η Γερ­μα­νία έκανε κάτι ανάλογο, αλλά με μεγα­λύ­τε­ρης ηλικίας μαθητές. Στο Ισραήλ οι πρώτες τρεις τάξεις του Δημο­τι­κού άνοιξαν στις 3 Μαΐου (με παρου­σία περίπου του 60% των μαθητών), ενώ οι δύο τελευ­ταίες τάξεις του Λυκείου θα ακο­λου­θή­σουν σε μερικές μέρες.

Η Ολλαν­δία και το Κεμπέκ του Καναδά θα ανοί­ξουν πολλά δημο­τικά στις 11 Μαΐου. Στις περισ­σό­τε­ρες περι­πτώ­σεις, το μέγεθος των τάξεων θα είναι μειω­μένο και η σχολική εβδο­μάδα «κου­τσου­ρε­μένη».

Οι ενθαρ­ρυ­ντι­κές ενδεί­ξεις υπέρ ανοίγ­μα­τος των σχο­λείων

Χαρα­κτη­ρι­στική, σύμφωνα με το Science, είναι η περί­πτωση ενός εννιά­χρο­νου αγοριού από τη Βρε­τα­νία που είχε κολ­λή­σει Covid-19 τον Ιανουά­ριο, όταν βρι­σκό­ταν σε δια­κο­πές στις γαλ­λι­κές ‘Αλπεις. Το παιδί είχε ελαφριά μόνο συμ­πτώ­ματα, επέ­στρεψε στο δημο­τικό του και δια­γνώ­στηκε αργό­τερα με τη νόσο. Είναι αξιο­ση­μεί­ωτο ότι δεν μετέ­δωσε τον κορω­νοϊό σε κανέναν συμ­μα­θητή του, ούτε σε καμία άλλη από τις συνο­λικά 72 επαφές του που ιχνη­λα­τή­θη­καν. Ούτε καν τα δύο αδέλφια του δεν μολύν­θη­καν, ενώ λίγες εβδο­μά­δες μετά και τα τρία παιδιά κόλ­λη­σαν τον ιό της γρίπης και του κρυο­λο­γή­μα­τος.

Η ιστορία αυτή δεν είναι μεμο­νω­μένη. Αρκετές μελέτες έχουν δώσει ενδεί­ξεις ότι τα παιδιά είναι λιγό­τερο πιθανό να μολυν­θούν από τον κορω­νοϊό SARS-CoV-2 και συχνά δεν τον μετα­δί­δουν σε άλλους. Συνεπώς, δεν μπορούν να θεω­ρη­θούν φορείς υπερ-μετάδοσης, όπως υπήρχε αρχικά ο φόβος, με βάση και την εμπει­ρία των ιών της γρίπης και του κρυο­λο­γή­μα­τος που μετα­δί­δο­νται εύκολα μεταξύ των παιδιών.

Μια πρό­σφατη ανα­σκό­πηση όλων των έως τώρα επι­στη­μο­νι­κών δεδο­μέ­νων δεν μπόρεσε να βρει ούτε μια περί­πτωση παιδιού κάτω των δέκα ετών που να έχει μετα­δώ­σει τον κορω­νοϊό σε κάποιον άλλο. Επι­προ­σθέ­τως, οι αριθμοί παγκο­σμίως δεί­χνουν σαφώς ότι ένα μικρό παιδί έχει μηδα­μινή πιθα­νό­τητα να αρρω­στή­σει σοβαρά και να πεθάνει από Covid-19.

Επι­φυ­λά­ξεις και μελέτες

Ορι­σμέ­νοι επι­στή­μο­νες παρα­μέ­νουν επι­φυ­λα­κτι­κοί. Μερικοί ανη­συ­χούν ότι, ακόμη κι αν τα παιδιά μετα­δί­δουν λιγό­τερο τον κορω­νοϊό, δεν παύουν να κάνουν πολλές ανε­ξέ­λεγ­κτες επαφές, ιδίως στο σχολείο. Σύμφωνα με τον Ιταλό επι­δη­μιο­λόγο Μάρκο Ατζέλι του Ιδρύ­μα­τος Bruno Kessler, τα παιδιά έχουν περίπου το ένα τρίτο της πιθα­νό­τη­τας να μολυν­θούν σε σχέση με τους ενή­λι­κες, αλλά έχουν επίσης περίπου τρι­πλά­σιες επαφές από τους μεγά­λους, οπότε υπάρχει φόβος για επι­τά­χυνση της μετά­δο­σης του ιού μετά το άνοιγμα των σχο­λείων.

Για να υπάρξει περισ­σό­τερη σιγου­ριά μεταξύ των επι­στη­μό­νων, άρχισαν να προ­γραμ­μα­τί­ζο­νται αρκετές μελέτες, με πιο σημα­ντική αυτή των Εθνικών Ινστι­τού­των Υγείας των ΗΠΑ, με την ονο­μα­σία HEROS (Human Epidemiology and Response to SARS-CoV-2) και με επι­κε­φα­λής την καθη­γή­τρια Τίνα Χάρτερτ της Ιατρι­κής Σχολής του Πανε­πι­στη­μίου Βάντερ­μπιλτ, που θα παρα­κο­λου­θή­σει επί έξι μήνες 2.000 οικο­γέ­νειες και τα παιδιά τους (συνο­λικά 6.000 άτομα). Ανάλογη μελέτη σε πραγ­μα­τικό χρόνο μετά­δο­σης θα κάνουν Καναδοί επι­στή­μο­νες του Νοσο­κο­μείου St. Michael του Τορόντο σε 1.000 οικο­γέ­νειες με παιδιά, καθώς και Ολλαν­δοί ερευ­νη­τές.

«Η διε­νέρ­γεια μελετών παράλ­ληλα με το άνοιγμα των σχο­λείων θα είναι πραγ­μα­τικά σημα­ντική», δήλωσε η λοι­μω­ξιο­λό­γος δρ Σούζαν Κόφιν του Νοσο­κο­μείου Παίδων της Φιλα­δέλ­φεια των ΗΠΑ. Έως τώρα, λόγω κλει­σί­μα­τος των σχο­λείων και παρα­μο­νής των παιδιών στο σπίτι, ήταν δύσκολο να μελε­τη­θεί άμεσα αν και πόσο τα παιδιά μετα­δί­δουν την Covid-19 σε άλλα παιδιά ή στους ενη­λί­κους. Επι­πλέον πολύ λίγα τεστ κορω­νοϊού έχουν γίνει διεθνώς σε παιδιά.

Οι έως τώρα μελέτες δεν δίνουν μια συνε­κτική εικόνα. Μια έρευνα στην Ισλαν­δία (μία από τις λίγες χώρες που κάνουν μαζικά τεστ κορο­νοϊού σε όλο τον πλη­θυ­σμό) δεν βρήκε καθόλου λοι­μώ­ξεις σε 848 παιδιά έως δέκα ετών που ελέγ­χθη­καν, έναντι ποσο­στού σχεδόν 1% στα παιδιά άνω των δέκα ετών. Μια άλλη ανάλυση σχεδόν 150.000 ατόμων με Covid-19 βρήκε ότι μόνο το 1,7% ήταν κάτω των 18 ετών.

Από την άλλη, μια κινε­ζική μελέτη 391 κρου­σμά­των και σχεδόν 1.300 στενών επαφών τους δια­πί­στωσε ότι τα παιδιά είναι σχεδόν εξίσου πιθανό με τους μεγά­λους να μολυν­θούν.’Αλλες μελέτες έχουν κατα­λή­ξει στην εκτί­μηση ότι τα παιδιά με Covid-19 είναι εξίσου μετα­δο­τικά με τους ενή­λι­κες. Ακόμη πιο ασαφής είναι η εικόνα για τους πιθα­νούς κιν­δύ­νους μετά­δο­σης από παιδιά με ελά­χι­στα ή καθόλου συμ­πτώ­ματα.

Ερευ­νη­τές του Ολλαν­δι­κού Εθνικού Ινστι­τού­του Δημό­σιας Υγείας και Περι­βάλ­λο­ντος (RIVM) που εξέ­τα­σαν προ­σε­κτικά πώς η Covid-19 εξα­πλώ­θηκε σε 54 νοι­κο­κυ­ριά με συνο­λικά 123 ενή­λι­κους και 116 παιδιά έως 16 ετών, δεν βρήκαν ούτε μια οικο­γέ­νεια στην οποία το παιδί να είναι ο πρώτος ασθενής που μετέ­δωσε τον κορο­νοϊό στους άλλους.

Επίσης, από τις 43 ιχνη­λα­τη­μέ­νες επαφές των παιδιών και των εφήβων με Covid-19, καμία δεν μολύν­θηκε. Οι σκε­πτι­κι­στές αντι­τεί­νουν ότι το δείγμα ήταν πολύ μικρό για να εξα­χθούν ασφαλή συμπε­ρά­σματα, όμως -σε συν­δυα­σμό και με άλλες μελέτες- η ολλαν­δική κυβέρ­νηση πεί­στηκε να ανοίξει τα δημο­τικά σχολεία την επόμενη εβδο­μάδα.

Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ