Οι προτάσεις της ΕΣΕΕ στον πρωθυπουργό με αφορμή τη ΔΕΘ

Υπό­μνημα Θέσεων του Ελλη­νι­κού Εμπο­ρίου απέ­στειλε η Ελλη­νική Συνο­μο­σπον­δία Εμπο­ρίου & Επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας (ΕΣΕΕ) στον Πρω­θυ­πουργό, τα συναρ­μό­δια υπουρ­γεία και τα πολι­τικά κόμματα, επ’ αφορμή της 88ης ΔΕΘ.

«Οι παρα­δο­σια­κές εμπο­ρι­κές ΜμΕ σε Ευρώπη και Ελλάδα είναι αντι­μέ­τω­πες με έναν πολυ­σύν­θετο αντα­γω­νι­σμό ο οποίος ανα­μέ­νε­ται να αλλάξει το οικο­σύ­στημα του κλάδου. Η βελ­τί­ωση των όρων χρη­μα­το­δό­τη­σης είναι μια ανα­γκαία συνθήκη και αυτό αφορά και στους ευρω­παϊ­κούς πόρους. Θα πρέπει να μετα­κι­νη­θούν οι προ­τε­ραιό­τη­τες από τις μεγάλες επι­χει­ρή­σεις προς τις εμπο­ρι­κές ΜμΕ, καθώς βασική συνθήκη της κατα­νο­μής των πόρων οφείλει να είναι πλέον η συμπε­ρι­λη­πτι­κό­τητα και η ανθε­κτι­κό­τητα», ανα­φέ­ρει εισα­γω­γικά το υπό­μνημα προ­τά­σεων της ΕΣΕΕ.

«Λόγω και των γεω­οι­κο­νο­μι­κών κατα­κερ­μα­τι­σμών υπάρχει ο αντι­κει­με­νι­κός κίν­δυ­νος οι «πολυ­κρί­σεις» να κατα­στή­σουν τις εμπο­ρι­κές ΜμΕ παθη­τι­κούς δέκτες του «δίδυμου μετα­σχη­μα­τι­σμού» εντεί­νο­ντας τα ζητή­ματα αντα­γω­νι­σμού και περι­φε­ρεια­κών ανι­σο­τή­των, που απο­τε­λούν ένα διαρ­θρω­τικό ζήτημα της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας. Στο ως άνω πλαίσιο, η ΕΣΕΕ κατα­θέ­τει υπό­μνημα προ­τά­σεων με συγκε­κρι­μέ­νους άξονες πολι­τι­κής που θα συμ­βάλ­λουν στην όσο το δυνατόν γρη­γο­ρό­τερη έξοδο της οικο­νο­μίας και του ελλη­νι­κού εμπο­ρίου από τη «στενωπό» των διεθνών κρίσεων».

Το υπό­μνημα ανα­φέ­ρει τα εξής:

Εισα­γωγή

 

Στον κλάδο του εμπο­ρίου δρα­στη­ριο­ποιού­νται περί τις 227 χιλ. επι­χει­ρή­σεις οι οποίες και συνει­σφέ­ρουν στην ελλη­νική οικο­νο­μία το 12,5% του ΑΕΠ. Μία στις τέσ­σε­ρις επι­χει­ρή­σεις (25,0%) της χώρας, εξαι­ρου­μέ­νων εκείνων του αγρο­τι­κού τομέα, είναι εμπο­ρι­κές, ενώ ο κύκλος εργα­σιών του Εμπο­ρίου για το 2023 αγγίζει τα 172,6 δισ. ευρώ, επίδοση που ανέρ­χε­ται στο 37,8% του συνο­λι­κού τζίρου. Αυτό σημαί­νει πως σχεδόν 4 στα 10 ευρώ που κυκλο­φο­ρούν στην οικο­νο­μία δια­κι­νού­νται εντός του κλάδου του εμπο­ρίου.

Σε όρους απα­σχό­λη­σης, το εμπόριο δημιουρ­γεί και συντη­ρεί περί τις 700 χιλ. ποιο­τι­κές θέσεις εργα­σίας, καλύ­πτο­ντας το 16,5% της συνο­λι­κής απα­σχό­λη­σης. Παράλ­ληλα, το εμπόριο λει­τουρ­γεί ευερ­γε­τικά στην κοι­νω­νική συνοχή, καθώς οι πολύ μικρές (“micro”) επι­χει­ρή­σεις είναι εκείνες που παρέ­χουν περισ­σό­τε­ρες από τις μισές (53,7%) θέσεις εργα­σίας του κλάδου. Την ίδια στιγμή, ενδει­κτικό της δυνα­μι­κής του εμπο­ρίου είναι πως περισ­σό­τε­ροι από ένας στους τέσ­σε­ρις εργο­δό­τες της οικο­νο­μίας (26,0%) δρα­στη­ριο­ποιεί­ται στον κλάδο. Για αυτούς τους λόγους, έχει παγιω­θεί ο χαρα­κτη­ρι­σμός του εμπο­ρίου ως «του μεγα­λύ­τε­ρου εργο­δότη της χώρας».

Αξίζει επίσης να σημειω­θεί πως μόνο στον επι­μέ­ρους κλάδο του λια­νι­κού εμπο­ρίου, ο οποίος συγκε­ντρώ­νει ίσως και το ισχυ­ρό­τερο ενδια­φέ­ρον του κατα­να­λω­τι­κού κοινού, δρα­στη­ριο­ποιού­νται 142,4 χιλ. επι­χει­ρή­σεις, ή το 15,5% του συνόλου των επι­χει­ρή­σεων στην οικο­νο­μία (εξαι­ρώ­ντας εκείνες του αγρο­τι­κού τομέα). Ταυ­τό­χρονα στο λιανικό, ο κύκλος εργα­σιών το 2023 δια­μορ­φώ­θηκε σε 56,2 δισ. ευρώ (ή στο 12,3% του συνο­λι­κού τζίρου), με την απα­σχό­ληση να αγγίζει σχεδόν τους 500 χιλ. απα­σχο­λού­με­νους (δηλαδή το 11,6% των εργα­ζο­μέ­νων της οικο­νο­μίας).

Τα παρα­πάνω δεδο­μένα για το λιανικό εμπόριο επι­βε­βαιώ­νο­νται και από τον κεντρικό ρόλο που δια­δρα­μα­τί­ζει μεταξύ των 14 βιο­μη­χα­νι­κών οικο­συ­στη­μά­των της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης. Είναι το μεγα­λύ­τερο οικο­σύ­στημα σε όρους απα­σχό­λη­σης, αριθμού επι­χει­ρή­σεων και προ­στι­θέ­με­νης αξίας ενώ ταυ­τό­χρονα εξυ­πη­ρε­τεί 450 εκα­τομ­μύ­ρια κατα­να­λω­τές που δαπα­νούν το 1/3 του εισο­δή­μα­τος τους σε αγορές από τις εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις.

Ως εκ τούτου, δεν είναι τυχαίο το γεγονός πως τo λιανικό εμπόριο απο­τε­λεί έναν κλάδο που έχει σημα­ντική συνει­σφορά στους 17 Στόχους της Βιώ­σι­μης Ανά­πτυ­ξης (SDGs) του ΟΗΕ, οι οποίοι συνι­στούν το μεγάλο στοί­χημα της ευρω­παϊ­κής οικο­νο­μίας για τα επόμενα χρόνια. Το λιανικό απο­τε­λεί τον τελευ­ταίο κρίκο των αλυ­σί­δων αξίας, δια­συν­δέ­ο­ντας την πρω­το­γενή παρα­γωγή, τις βιο­μη­χα­νίες, τους εισα­γω­γείς, τους προ­μη­θευ­τές, τις εται­ρείες δια­νο­μών (couriers), τις απο­θή­κες, τις χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κές υπη­ρε­σίες, τις υπη­ρε­σίες marketing και το real estate με τους κατα­να­λω­τές. Στη βάση αυτή, μπορεί να απο­τε­λέ­σει έναν σπου­δαίο επι­τα­χυ­ντή της μετά­βα­σης στην υπεύ­θυνη κατα­νά­λωση και παρα­γωγή (Στόχος 12).

Παράλ­ληλα, το λιανικό εμπόριο έχει σημα­ντική συνει­σφορά στο Στόχο 5 (ισότητα των δύο φύλων), όπου η συμ­με­τοχή των γυναι­κών στις επι­χει­ρή­σεις του λια­νι­κού εμπο­ρίου στην Ελλάδα ανέρ­χε­ται στο 53,3% της συνο­λι­κής απα­σχό­λη­σης, όταν την ίδια περίοδο στο σύνολο της οικο­νο­μίας είναι πολύ χαμη­λό­τερη (42,9%). Στο ίδιο πλαίσιο κινεί­ται και η σημα­ντική συνει­σφορά στην επί­τευξη του Στόχου 8, που αφορά την απα­σχό­ληση και την οικο­νο­μική ανά­πτυξη. Το λιανικό εμπόριο συνε­χί­ζει να απο­τε­λεί πύλη εισόδου νέων στην αγορά εργα­σίας. Η εργασία των νέων στις εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις τους προ­σφέ­ρει βασικές δεξιό­τη­τες οι οποίες απο­τε­λούν σημα­ντική επέν­δυση στον εργα­σιακό τους βίο ενι­σχύ­ο­ντας την παρα­γω­γι­κό­τητα της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας. Η απα­σχό­ληση των νέων 15-29 ετών στο λιανικό εμπόριο δια­μορ­φώ­θηκε στο 15,5%, όταν στο σύνολο της οικο­νο­μίας είναι μικρό­τε­ρος (13,6%).

Δεν θα πρέπει να λησμο­νεί­ται το γεγονός ότι ο κλάδος του εμπο­ρίου βρί­σκε­ται στο επί­κε­ντρο της ψηφιο­ποί­η­σης. Η παν­δη­μία επι­τά­χυνε τον ψηφιακό μετα­σχη­μα­τι­σμό της οικο­νο­μίας πολ­λα­πλα­σιά­ζο­ντας τα επι­χει­ρη­μα­τικά μοντέλα του λια­νι­κού εμπο­ρίου. Η αύξηση των δια­δι­κτυα­κών πωλή­σεων, το πολυ­κα­να­λικό εμπόριο και η κυριαρ­χία των πλατ­φορ­μών απο­τε­λούν απότοκα της ψηφιο­ποί­η­σης. Η ψηφιο­ποί­ηση, συχνά, στρε­βλώ­νει τους όρους του αντα­γω­νι­σμού με τη δια­τή­ρηση τους να είναι μια κρίσιμη συνθήκη για την ανθε­κτι­κό­τητα του κλάδου. Τόσο σε ευρω­παϊκό, όσο και σε εθνικό επίπεδο, οι δια­δι­κτυα­κές πλατ­φόρ­μες (βλ. ΤΕΜU, Shein κ.α.) ανα­τρέ­πουν τους όρους του ισό­τι­μου αντα­γω­νι­σμού επη­ρε­ά­ζο­ντας αρνη­τικά τις ευρω­παϊ­κές αλλά και ελλη­νι­κές εμπο­ρι­κές ΜμΕ. Την ίδια στιγμή, ο «πρά­σι­νος μετα­σχη­μα­τι­σμός» απο­τε­λεί μονό­δρομο. Οι δεσμεύ­σεις του European Green Deal αλλά και η «πράσινη χρη­μα­το­δό­τηση» μέσω των ESG εξωθούν τις εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις σε μια πράσινη μετά­βαση η οποία δεν είναι εξ ορισμού ουδέ­τερη.

Οι παρα­δο­σια­κές εμπο­ρι­κές ΜμΕ σε Ευρώπη και Ελλάδα είναι αντι­μέ­τω­πες με έναν πολυ­σύν­θετο αντα­γω­νι­σμό ο οποίος ανα­μέ­νε­ται να αλλάξει το οικο­σύ­στημα του κλάδου. Η βελ­τί­ωση των όρων χρη­μα­το­δό­τη­σης είναι μια ανα­γκαία συνθήκη και αυτό αφορά και στους ευρω­παϊ­κούς πόρους. Θα πρέπει να μετα­κι­νη­θούν οι προ­τε­ραιό­τη­τες από τις μεγάλες επι­χει­ρή­σεις προς τις εμπο­ρι­κές ΜμΕ, καθώς βασική συνθήκη της κατα­νο­μής των πόρων οφείλει να είναι πλέον η συμπε­ρι­λη­πτι­κό­τητα και η ανθε­κτι­κό­τητα. Λόγω και των γεω­οι­κο­νο­μι­κών κατα­κερ­μα­τι­σμών υπάρχει ο αντι­κει­με­νι­κός κίν­δυ­νος οι «πολυ­κρί­σεις» να κατα­στή­σουν τις εμπο­ρι­κές ΜμΕ παθη­τι­κούς δέκτες του «δίδυμου μετα­σχη­μα­τι­σμού» εντεί­νο­ντας τα ζητή­ματα αντα­γω­νι­σμού και περι­φε­ρεια­κών ανι­σο­τή­των, που απο­τε­λούν ένα διαρ­θρω­τικό ζήτημα της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας. Στο ως άνω πλαίσιο, η ΕΣΕΕ κατα­θέ­τει υπό­μνημα προ­τά­σεων με συγκε­κρι­μέ­νους άξονες πολι­τι­κής που θα συμ­βάλ­λουν στην όσο το δυνατόν γρη­γο­ρό­τερη έξοδο της οικο­νο­μίας και του ελλη­νι­κού εμπο­ρίου από τη «στενωπό» των διεθνών κρίσεων.

 

1. Φορο­λο­γικά Θέματα

Εξαί­ρεση του Λια­νι­κού εμπο­ρίου από το νέο Φορο­λο­γικό σύστημα των ατο­μι­κών επι­χει­ρή­σεων/ελεύ­θε­ρων επαγ­γελ­μα­τιών (ν. 5073/2023). Το Λιανικό εμπόριο λει­τουρ­γεί με ανοι­χτές πόρτες και υπό­κει­ται ήδη σε αυστη­ρούς και συνε­χείς ελέγ­χους (δια­σταυ­ρώ­σεις δαπανών/εσόδων, προ­συ­μπλη­ρω­μένη δήλωση ΦΠΑ, “myDATA”, κ.α.) και ως εκ τούτου πρέπει να εξαι­ρε­θεί ρητά από την εφαρ­μογή του ελά­χι­στου τεκ­μαρ­τού φορο­λο­γη­τέου εισο­δή­μα­τος.

·Πλήρης απο­σύν­δεση του ελά­χι­στου εισο­δη­μα­τι­κού τεκ­μη­ρίου από τον κατώ­τατο μισθό του Ιδιω­τι­κού τομέα, καθώς προ­κα­λεί σειρά στρε­βλώ­σεων, αδικιών και υπέρ­με­τρων επι­βα­ρύν­σεων. Η πρότερη δια­σύν­δεσή του με τις ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές μη μισθω­τών απο­δεί­χθηκε ιδιαι­τέ­ρως επι­ζή­μια.

Ορι­στική κατάρ­γηση του τέλους επι­τη­δεύ­μα­τος το 2025 (εισο­δή­ματα 2024), τόσο για τα φυσικά πρόσωπα/ατο­μι­κές επι­χει­ρή­σεις όσο και για τα νομικά πρόσωπα/εται­ρείες (Επι­σή­μανση: παρόλο που η κατάρ­γησή του το επόμενο έτος έχει ανα­κοι­νω­θεί εδώ και μήνες, η απαλ­λαγή θα αφορά μόνο τα φυσικά πρόσωπα/ατο­μι­κές επι­χει­ρή­σεις και όχι τα νομικά πρόσωπα/εται­ρείες και τα «μπλο­κά­κια»).

· Θέσπιση μίας νέας γεν­ναίας ενιαίας ρύθ­μι­σης (72 έως 120 δόσεις) με σταθερό επι­τό­κιο 3%, για ληξι­πρό­θε­σμες οφειλές προς το Δημόσιο.

·         Επί­σπευση της έκδοσης του ηλε­κτρο­νι­κού πιστο­ποι­η­τι­κού οικο­νο­μι­κής ενη­με­ρό­τη­τας, στο οποίο θα συγ­χω­νεύ­ο­νται τόσο η φορο­λο­γική όσο και η ασφα­λι­στική ενη­με­ρό­τητα του επι­χει­ρη­μα­τία, γεγονός που θα συμ­βάλ­λει στην ταχύ­τερη διεκ­πε­ραί­ωση των επαγ­γελ­μα­τι­κών του υπο­χρε­ώ­σεων.

·         Άμεση θεσμο­θέ­τηση και εφαρ­μογή του Ειδικού Ακα­τά­σχε­του Επι­χει­ρη­μα­τι­κού Λογα­ρια­σμού σε όλες τις επι­χει­ρή­σεις.

·         Θέσπιση αφο­ρο­λό­γη­του ορίου και για τους μη μισθω­τούς και δια­μόρ­φωση του τελικού του ύψους, ανα­λό­γως  της αξίας των ηλε­κτρο­νι­κών απο­δεί­ξεων που έχουν συγκε­ντρω­θεί στη διάρ­κεια του έτους.

·         Κατάρ­γηση της προ­κα­τα­βο­λής φόρου εισο­δή­μα­τος επό­με­νου έτους τόσο για τις ατο­μι­κές επι­χει­ρή­σεις όσο και για τα νομικά πρόσωπα/ εται­ρείες.

·         Περαι­τέρω απο­κλι­μά­κωση του συντε­λε­στή φορο­λό­γη­σης κερδών των Νομικών προ­σώ­πων (ΦΕΝΠ) από το 22% στο 20%.

·         Επα­να­φορά σε μόνιμη πλέον βάση του ειδικού καθε­στώ­τος των μειω­μέ­νων κατά 30% συντε­λε­στών ΦΠΑ στα νησιά του Αιγαίου και επέ­κταση του μέτρου και στα υπό­λοιπα νησιά της χώρας.

·         Μείωση των υφι­στά­με­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ, του μειω­μέ­νου στο 11% από 13% και του κανο­νι­κού, στο 22% από 24%.

·         Αύξηση του εθνικού ορίου απαλ­λα­γής ΦΠΑ για τις μικρές επι­χει­ρή­σεις από τα 10.000 € στα 20.000 € και επι­τά­χυνση της επι­στρο­φής ΦΠΑ στις εξα­γω­γι­κές μονάδες.

·         Θεσμο­θέ­τηση και νομική κατο­χύ­ρωση της του­ρι­στι­κής εμπο­ρι­κής επι­χεί­ρη­σης, με βασικό κρι­τή­ριο την πραγ­μα­το­ποί­ηση άνω του 50% του τζίρου της κατά το τετρά­μηνο Ιουνίου – Σεπτεμ­βρίου κάθε έτους.

·         Κατάρ­γηση του συμπλη­ρω­μα­τι­κού φόρου ΕΝΦΙΑ και για την ακίνητη περιου­σία των νομικών προ­σώ­πων/εται­ρειών, κατ’ ανα­λο­γία όσων ισχύουν για τα φυσικά πρόσωπα.

·         Χορή­γηση έκπτω­σης 3% σε περί­πτωση εφάπαξ απο­πλη­ρω­μής του ΕΝΦΙΑ, κατ’ ανα­λο­γία των ισχυό­ντων για το Φόρο Εισο­δή­μα­τος Φυσικών Προ­σώ­πων.

·         Ορι­στική κατάρ­γηση των παρω­χη­μέ­νων και άδικων τεκ­μη­ρίων δια­βί­ω­σης και αντι­κα­τά­στασή τους από το Ηλε­κτρο­νικό Περιου­σιο­λό­γιο.

·         Βελ­τί­ωση της δια­λει­τουρ­γι­κό­τη­τας και ροής ανταλ­λα­γής δεδο­μέ­νων μεταξύ των ηλε­κτρο­νι­κών πλη­ρο­φο­ρια­κών συστη­μά­των του Δημο­σίου (ΑΑΔΕ, e – ΕΦΚΑ/”Εργάνη”).

·         Κατάρ­γηση του παρω­χη­μέ­νου φόρου Πολυ­τε­λείας.

·         Αυτό­ματη τιμα­ριθ­μική ανα­προ­σαρ­μογή της φορο­λο­γι­κής κλί­μα­κας εισο­δή­μα­τος, προ­κει­μέ­νου οι μη μισθω­τοί να φορο­λο­γού­νται βάσει των πραγ­μα­τι­κών και όχι των ονο­μα­στι­κών τους εισο­δη­μά­των. Τα δηλω­θέ­ντα κέρδη θα πρέπει να μειώ­νο­νται βάσει του Πλη­θω­ρι­σμού της συγκε­κρι­μέ­νης χρονιάς (χρήσης), έτσι ώστε να περιο­ρί­ζε­ται και ο βεβαιω­θείς φόρος.

2. Οικο­νο­μικά Θέματα – Ακρί­βεια – Ανα­τι­μή­σεις προ­ϊ­ό­ντων & υπη­ρε­σιών – Ενερ­γειακό κόστος

Επα­να­φορά της κρα­τι­κής επι­δό­τη­σης μέρους των εμπο­ρι­κών τιμο­λο­γίων ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος, σε ανα­λο­γία της επα­να­φο­ράς για το διά­στημα Αυγού­στου – Σεπτεμ­βρίου 2024 της κρα­τι­κής αρωγής για τους οικια­κούς λογα­ρια­σμούς, μέχρι και το τέλος του 2024.

·       Ανά­κληση της υπο­χρέ­ω­σης επι­στρο­φής επι­δο­τή­σεων της περιό­δου 2022 – 2023 (σε παρό­χους ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας) που αφο­ρού­σαν τιμο­λό­για λογα­ρια­σμών ρεύ­μα­τος μικρών επι­χει­ρή­σεων κατά τη διάρ­κεια της ενερ­γεια­κής κρίσης και οι οποίες δεν είχαν προη­γου­μέ­νως λάβει έγκριση από την Ευρω­παϊκή Ένωση.

·       Μείωση του ΦΠΑ σε βασικά αγαθά (μειω­μέ­νου  συντε­λε­στή), ιδίως των τρο­φί­μων, από το 13% στο 11%.

·       Ενερ­γο­ποί­ηση και ανα­βάθ­μιση του ρόλου της Επι­τρο­πής Αντα­γω­νι­σμού για τον έλεγχο των τιμών/εντο­πι­σμό εναρ­μο­νι­σμέ­νων πρα­κτι­κών και τον περιο­ρι­σμό της αισχρο­κέρ­δειας, ιδίως στον κλάδο των τρο­φί­μων.

·       Επέ­κταση του μέτρου του πλαφόν 3% αύξησης των εμπο­ρι­κών μισθώ­σεων του έτους 2024 και για το 2025.

·       Εντα­τι­κο­ποί­ηση ελέγχων για τον περιο­ρι­σμό του λαθρε­μπο­ρίου και φαι­νο­μέ­νων αισχρο­κέρ­δειας στην τιμή διά­θε­σης των καυ­σί­μων.

·       Μείωση του Ειδικού φόρου Κατα­νά­λω­σης (ΕΦΚ), καθώς η ανα­ζω­πύ­ρωση  του υπέρ­με­τρα υψηλού «ενερ­γεια­κού κόστους» στη διάρ­κεια του καλο­και­ριού, διο­γκώ­νει τα κόστη των επι­χει­ρή­σεων.

·       Απαλ­λαγή των λογα­ρια­σμών ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος από τέλη και φόρους υπέρ τρίτων.

 

3. ΕΣΠΑ/προ­γράμ­ματα – Ανα­πτυ­ξιακή Τράπεζα – Ταμείο Ανά­καμ­ψης

·Δημιουρ­γία ειδικού ευέ­λι­κτου δανεια­κού προ­ϊ­ό­ντος, μόνιμου χαρα­κτήρα, για την κάλυψη του κόστους μετά­βα­σης των πολύ μικρών και ΜμΕ στη νέα ψηφιακή εποχή.

·Διεύ­ρυνση των επι­λο­γών εναλ­λα­κτι­κής χρη­μα­το­δό­τη­σης των επι­χει­ρή­σεων, πέραν των τρα­πε­ζών, μέσω και­νο­τό­μων εργα­λείων και θεσμών, όπως οι μικρο­χρη­μα­το­δο­τή­σεις χαμηλού επι­το­κια­κού κόστους, οι επι­χει­ρη­μα­τι­κοί άγγελοι, τα venture capitals σχήματα για νεο­σύ­στα­τες επι­χει­ρή­σεις κ.α.

· νίσχυση του Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού της Ανα­πτυ­ξια­κής Τρά­πε­ζας (ΕΑΤ) για την απευ­θείας διο­χέ­τευση ρευ­στό­τη­τας στις μικρό­τε­ρες επι­χει­ρή­σεις, μέσω κεφα­λαίων κίνησης.

Παροχή κινή­τρων σε επι­χει­ρή­σεις και νοι­κο­κυ­ριά για τη μείωση του Ιδιω­τι­κού χρέους, ή του­λά­χι­στον την ανα­χαί­τιση της ολοένα και ανο­δι­κής του τάσης, με επι­βρά­βευση των συνεπών οφει­λε­τών και έμπρα­κτη στήριξη των ευά­λω­των υπό­χρεων. Πραγ­μα­τική στήριξη του θεσμού της δεύ­τε­ρης ευκαι­ρίας και του νέου Πτω­χευ­τι­κού κώδικα, καθώς η μέχρι και σήμερα αξιο­ποί­ηση των συγκε­κρι­μέ­νων εργα­λείων δεν είναι ικα­νο­ποι­η­τική.

·  Εισα­γωγή εγγυο­δο­τι­κών προ­ϊ­ό­ντων με περιο­ρι­σμέ­νες εξα­σφα­λί­σεις και χορή­γηση Μικρο­πι­στώ­σεων με ορθο­λο­γικά επι­τό­κια.

·       Ανα­βάθ­μιση της Ελλη­νι­κής Ανα­πτυ­ξια­κής Τρά­πε­ζας (ΕΑΤ), ώστε να ανα­δει­χθεί στον βασικό πυλώνα στή­ρι­ξης και ανά­πτυ­ξης των μικρό­τε­ρων επι­χει­ρή­σεων, οι οποίες απο­κλεί­ο­νται στη συντρι­πτική τους πλειο­ψη­φία από τον τρα­πε­ζικό δανει­σμό.

·       Ισότιμη συμ­με­τοχή του Εμπο­ρίου στο ΕΣΠΑ 2021 – 2027, με έμφαση στις επεν­δύ­σεις «Ψηφια­κού μετα­σχη­μα­τι­σμού» & «Πρά­σι­νης ανά­πτυ­ξης» των ΜμΕ και ιδίως των ατο­μι­κών επι­χει­ρή­σεων με περιο­ρι­σμένη ή ανύ­παρ­κτη πρό­σβαση στις πηγές ρευ­στό­τη­τας.

·       Βελ­τί­ωση του βαθμού δια­λει­τουρ­γι­κό­τη­τας του Πλη­ρο­φο­ρια­κού Συστή­μα­τος Κρα­τι­κών Ενι­σχύ­σεων (ΠΣΚΕ) με τα υπό­λοιπα Πλη­ρο­φο­ριακά συστή­ματα του Δημο­σίου (ΓΕΜΗ, Taxisnet, e – ΕΦΚΑ), για δια­σφά­λιση ταχύ­τε­ρης εξυ­πη­ρέ­τη­σης και παροχή ποιο­τι­κό­τε­ρων υπη­ρε­σιών.

·       Αξιο­ποί­ηση των μέσων κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης για τη διάχυση της πλη­ρο­φό­ρη­σης στο σύνολο της Επι­κρά­τειας, ανα­φο­ρικά με δράσεις και δια­δι­κα­σίες χρη­μα­το­δό­τη­σης πολύ μικρών και μικρών επι­χει­ρή­σεων.

·       Ταμείο Ανά­καμ­ψης: Ενί­σχυση της δια­σύν­δε­σης μεταξύ δια­φο­ρε­τι­κών οικο­νο­μι­κών δρα­στη­ριο­τή­των και εξά­λειψη των περι­φε­ρεια­κών ανι­σο­τή­των, μέσω στο­χευ­μέ­νων παρεμ­βά­σεων σε τοπικό επίπεδο και ανά οικο­νο­μικό κλάδο. Παράλ­ληλα, πρέπει να βελ­τιω­θεί ο βαθμός διά­χυ­σης και πλη­ρο­φό­ρη­σης των δράσεων του Ταμείου προς τις ΜμΕ, ενώ συνιστά επι­τα­κτική ανάγκη η μη προ­σμέ­τρηση ήδη ληφθει­σών ενι­σχύ­σεων (επι­στρε­πτέα προ­κα­τα­βολή κ.λ.π.) στην κάλυψη του ανώ­τα­του δικαιού­με­νου ορίου (πλαφόν) κρα­τι­κής ενί­σχυ­σης.

4.     «Κόκκινα» δάνεια & λει­τουρ­γία Χρη­μα­το­πι­στω­τι­κού συστή­μα­τος

Το πρό­γραμμα τιτλο­ποι­ή­σεων «Ηρακλής» βοήθησε τις τρά­πε­ζες να δια­γρά­ψουν από τους ισο­λο­γι­σμούς τους μεγάλο όγκο «κόκ­κι­νων» δανείων, τα οποία μετα­βι­βά­στη­καν στις εται­ρείες δια­χεί­ρι­σης, με μηδε­νικό όμως όφελος για τους οφει­λέ­τες. Τα πιστω­τικά ιδρύ­ματα με βελ­τιω­μένη πλέον την κεφα­λαιακή τους επάρ­κεια θα πρέπει να βελ­τιώ­σουν εξίσου και το ρυθμό χορή­γη­σης δανείων στην αγορά (πιστω­τική επέ­κταση).

·την παρα­πάνω δια­πί­στωση και αδήριτη ανάγκη διο­χέ­τευ­σης ρευ­στό­τη­τας στην Αγορά συνη­γο­ρεί και το γεγονός πως το επι­το­κιακό περι­θώ­ριο υφι­στά­με­νων δανείων και κατα­θέ­σεων (μέσο σταθ­μι­σμένο επι­τό­κιο όλων των δανείων μείον το μέσο σταθ­μι­σμένο επι­τό­κιο όλων των κατα­θέ­σεων) οριο­θε­τεί­ται, βάσει των τελευ­ταίων δια­θέ­σι­μων στοι­χείων του Ιουνίου 2024, στις 5,61 εκατ. μονάδες.

· Περιο­ρι­σμός των χρε­ώ­σεων και των προ­μη­θειών των Τρα­πε­ζών (χρε­ώ­σεις & έξοδα κίνησης για χρήση υπη­ρε­σιών e – banking).

·Αυστη­ρό­τερη επο­πτεία της ΤτΕ στα πιστω­τικά ιδρύ­ματα και στις εται­ρείες δια­χεί­ρι­σης δανείων, καθώς ο Κώδικας δεο­ντο­λο­γίας όχι μόνο παρα­μέ­νει ανε­φάρ­μο­στος αλλά κατα­στρα­τη­γού­νται ταυ­τό­χρονα και οι υφι­στά­με­νες νομο­θε­τι­κές δια­τά­ξεις (παρά­νο­μες δεσμεύ­σεις λογα­ρια­σμών, επι­θε­τι­κές ενέρ­γειες τρα­πε­ζών, κ.α.).

·   Άρση των αγκυ­λώ­σεων και επί­σπευση των δια­δι­κα­σιών χορή­γη­σης δανείων/κον­δυ­λίων από τις Τρά­πε­ζες. Η μείωση του αριθμού των κατα­στη­μά­των τους είχε ως απο­τέ­λε­σμα να επι­δει­νω­θούν τα ήδη υπάρ­χο­ντα προ­βλή­ματα στην επι­κοι­νω­νία και διάχυση της πλη­ρο­φό­ρη­σης στις επι­χει­ρή­σεις, ενώ ο βαθμός των παρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών, εξαι­τίας της ανε­παρ­κούς εκπαί­δευ­σης των στε­λε­χών τους, φθίνει συνεχώς.

Επιβολή αυστη­ρό­τε­ρων ποινών στις Εται­ρείες δια­χεί­ρι­σης/Servicers σε περί­πτωση μη επι­κοι­νω­νίας με τους οφει­λέ­τες, όταν το δάνειό τους μετα­βι­βά­ζε­ται από μία τράπεζα σε κάποιο Fund/Servicer.

Μεγα­λύ­τερη εμπλοκή του τρα­πε­ζι­κού συστή­μα­τος και των εται­ρειών δια­χεί­ρι­σης στην προ­σπά­θεια διεύ­ρυν­σης και επί­σπευ­σης της διμε­ρούς ρύθ­μι­σης δανείων.

5. Εξω­δι­κα­στι­κός μηχα­νι­σμός

Διορ­θώ­σεις/βελ­τιώ­σεις στον εισα­γό­μενο αλγό­ριθμο, προ­κει­μέ­νου να προ­κύ­πτουν ρεα­λι­στι­κές προ­τά­σεις που να αντα­πο­κρί­νο­νται στις ανάγκες και στις δυνα­τό­τη­τες των επι­χει­ρή­σεων. Οι προ­σφε­ρό­με­νες λύσεις δεν πρέπει να είναι τυπο­ποι­η­μέ­νες αλλά να δια­φο­ρο­ποιού­νται βάσει ΚΑΔ της κάθε επι­χεί­ρη­σης και πραγ­μα­το­ποιού­με­νου τζίρου των ΜμΕ.

Οι εται­ρείες δια­χεί­ρι­σης δανείων/Servicers, δεδο­μέ­νης της αύξησης των επι­το­κίων ανα­φο­ράς (Euribor, ΕΚΤ) και της συνε­πα­γό­με­νης διό­γκω­σης της μηνιαίας δόσης παρα­βιά­ζουν τον όρο της σύμ­βα­σης που προ­βλέ­πει την τοκο­χρε­ο­λυ­τική από­σβεση του δανείου. Για διά­στημα λοιπόν 2 ετών συνήθως βάζουν τους οφει­λέ­τες να πλη­ρώ­νουν μόνο τόκους και όχι  ανα­λο­γία τόκων + οφειλής, όπως κανο­νικά θα έπρεπε. Ως συνέ­πεια, δεν μειώ­νε­ται το ύψος της βασικής οφειλής (κεφά­λαιο οφειλής).

·Παρα­τη­ρεί­ται σημα­ντική καθυ­στέ­ρηση από την πλευρά των εται­ρειών Δια­χεί­ρι­σης/Servicers και τις υπη­ρε­σίες του e – ΕΦΚΑ στην υλο­ποί­ηση των συμ­βά­σεων του Εξω­δι­κα­στι­κού μηχα­νι­σμού. Σε αρκετές περι­πτώ­σεις η καθυ­στέ­ρηση υπερ­βαί­νει τους 3 μήνες με κίνδυνο αφενός να χαθεί η ρύθμιση και αφε­τέ­ρου να επι­βα­ρύ­νο­νται οι οφει­λέ­τες, χωρίς δική τους ευθύνη, με τόκους υπε­ρη­με­ρίας.

Η εφαρ­μογή του πλαι­σίου έχει πολύ­πλο­κες απαι­τή­σεις και παρά την πρόνοια του Νόμου να θεσπί­σει τον ρόλο του Εμπει­ρο­γνώ­μονα, οι Δικα­στές έχουν ανάγκη από «εκπαί­δευση» στα ειδικά επι­χει­ρη­μα­τικά θέματα που απο­τε­λούν τη βάση της επι­τυ­χίας των σχεδίων εξυ­γί­αν­σης.

6. Ασφα­λι­στικά – Συντα­ξιο­δο­τικά – Εργα­τικά

Ανα­γκαία η θέσπιση ενός νέου ρυθ­μι­στι­κού πλαι­σίου διευ­θέ­τη­σης οφειλών προς το Δημόσιο, προ­σαρ­μο­σμέ­νου στις ανάγκες της αγοράς. Δεδο­μέ­νης της μη επι­τυ­χίας των υφι­στά­με­νων αλλά και παλαιό­τε­ρων ρυθ­μί­σεων, συνιστά επι­τα­κτική ανάγκη η ένταξη του συνόλου των οφειλών των μη μισθω­τών ασφα­λι­σμέ­νων σε μία νέα γενναία ενιαία ρύθμιση (72 έως 120 δόσεις) με σταθερό επι­τό­κιο 3%. Βασικό της γνώ­ρι­σμα θα είναι η εξά­λειψη περιο­ρι­στι­κών δια­τά­ξεων και υπερ­βο­λι­κών απαι­τή­σεων από τους οφει­λέ­τες, γεγονός που θα συμ­βά­λει στη μείωση του υφι­στά­με­νου μεγάλου αριθμού των υπό­χρεων μη μισθω­τών που ενώ θέλουν να ρυθ­μί­σουν στην πράξη, εντού­τοις δεν μπορούν. Εξυ­πα­κού­ε­ται πως τα οφέλη μίας τέτοιας πρω­το­βου­λίας θα απο­τυ­πω­θούν και στη βελ­τιω­μένη εισπρα­ξι­μό­τητα του e – ΕΦΚΑ/ΚΕΑΟ, καθώς θα ενι­σχυ­θούν σημα­ντικά οι ροές απο­πλη­ρω­μών.

· Πλήρης εναρ­μό­νιση των όρων τήρησης και των προ­ϋ­πο­θέ­σεων ένταξης στην “πάγια” ρύθμιση ασφα­λι­στι­κών χρεών με την αντί­στοιχη για φορο­λο­γι­κές οφειλές, για την αποφυγή παρα­νο­ή­σεων και παρερ­μη­νειών.

·  Εξό­φληση των οφειλών που υπερ­βαί­νουν το ισχύον σήμερα όριο των 30.000 ευρώ για τη συντα­ξιο­δό­τηση του οφει­λέτη, σε διά­στημα 12 και όχι 2 μηνών.

· Διεύ­ρυνση από τα 5 στα 6 έτη (72 από 60 μήνες) του χρόνου εξό­φλη­σης του ανώ­τα­του ορίου οφειλών των 20.000 ευρώ.

·  Υπο­λο­γι­σμός της σύντα­ξης στο σύνολο του επι­χει­ρη­μα­τι­κού/εργα­σια­κού βίου του επι­χει­ρη­μα­τία και όχι μόνο από το 2002 και μετά.

· Για χρέη μεταξύ 20.000 – 30.000 ευρώ, η αυτό­ματη μηνιαία παρα­κρά­τηση του 60% της κατα­βαλ­λό­με­νης σύντα­ξης, με minimum παρα­κρα­τού­μενο ποσό τα 333,3 ευρώ/μήνα, απο­τυγ­χά­νει να δια­σφα­λί­σει ένα αξιο­πρε­πές ελά­χι­στο επίπεδο δια­βί­ω­σης των μη μισθω­τών συντα­ξιού­χων.

Κατάρ­γηση της υπο­χρε­ω­τι­κής κατα­βο­λής διπλής εισφο­ράς ασθε­νείας για τους μη Μισθω­τούς απα­σχο­λού­με­νους συντα­ξιού­χους. Από τη στιγμή που αυτή παρα­κρα­τεί­ται στις συντά­ξι­μες απο­δο­χές τους, δεν υπάρχει λόγος διπλο­κα­τα­βο­λής της για το εισό­δημα που προ­έρ­χε­ται από την απα­σχό­ληση του συντα­ξιού­χου.

·  Χορή­γηση ασφα­λι­στι­κής ικα­νό­τη­τας σε όλους τους μη μισθω­τούς, ανε­ξαρ­τή­τως ύπαρξης ή μη αρρύθ­μι­στων ληξι­πρό­θε­σμων οφειλών του­λά­χι­στον μέχρι το τέλος του χρόνου.

·       Επί­σπευση της έκδοσης του ηλε­κτρο­νι­κού πιστο­ποι­η­τι­κού οικο­νο­μι­κής ενη­με­ρό­τη­τας, στο οποίο θα συγ­χω­νεύ­ο­νται τόσο η φορο­λο­γική όσο και η ασφα­λι­στική ενη­με­ρό­τητα του επι­χει­ρη­μα­τία, γεγονός που θα συμ­βάλ­λει στην ταχύ­τερη διεκ­πε­ραί­ωση των επαγ­γελ­μα­τι­κών τους υπο­χρε­ώ­σεων.

·       Βελ­τί­ωση της αντα­πο­δο­τι­κό­τη­τας μεταξύ των κατα­βαλ­λό­με­νων εισφο­ρών μη μισθω­τών και των παρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών υγείας.

·       Ανα­στολή ισχύος όλων των ανα­γκα­στι­κών μέτρων είσπρα­ξης του e – ΕΦΚΑ και του ΚΕΑΟ για οφει­λέ­τες με χρέη έως 30.000 ευρώ, μέχρι τη στα­θε­ρο­ποί­ηση των ετήσιων πλη­θω­ρι­στι­κών πιέσεων στα επίπεδα του +2%.

·       Ενερ­γο­ποί­ηση του λευκού ασφα­λι­στι­κού μητρώου των επι­χει­ρή­σεων με παράλ­λη­λες εκπτώ­σεις για τους συνε­πείς επι­χει­ρη­μα­τίες (σε μόνιμη βάση επι­δό­τηση νέων προ­σλή­ψεων, χορή­γηση φορο­λο­γι­κών εκπτώ­σεων, κλπ).

·       Επέ­κταση και στον κλάδο του εμπο­ρίου, σε περιο­ρι­σμένο εύρος, υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις και για την αντι­με­τώ­πιση απο­κλει­στικά και μόνο έκτα­κτων αναγκών, του εργό­ση­μου.

7. Θεσμικά

 

·         Επι­στροφή της αρμο­διό­τη­τας καθο­ρι­σμού του ύψους του κατώ­τα­του           μισθού στους κοι­νω­νι­κούς εταί­ρους.

·       Τρι­με­ρής κοι­νω­νι­κός διά­λο­γος:

–      Επα­να­φορά των ποιο­τι­κών χαρα­κτη­ρι­στι­κών του τρι­με­ρούς κοι­νω­νι­κού δια­λό­γου, σύμφωνα με την δια­κή­ρυξη του ILO του 2008 και τις υπο­χρε­ώ­σεις της χώρας που απορ­ρέ­ουν από την Διεθνή Σύμβαση Εργα­σίας 144.

–      Ενί­σχυση των δομών του τρι­με­ρούς κοι­νω­νι­κού δια­λό­γου και άρση της θεσμι­κής τους πολυ­διά­σπα­σης.

–      Απόδοση δικαιώ­μα­τος σύγκλη­σης των τρι­με­ρών δομών και στους κοι­νω­νι­κούς εταί­ρους.

–      Ενερ­γο­ποί­ηση σε τακτική βάση της Εθνικής Επι­τρο­πής Απα­σχό­λη­σης και της Εθνικής Επι­τρο­πής Κοι­νω­νι­κής Προ­στα­σίας.

–      Επα­να­φορά του ρόλου της Οικο­νο­μι­κής και Κοι­νω­νι­κής Επι­τρο­πής (ΟΚΕ).

–      Ενί­σχυση του ρόλου του Συμ­βου­λίου Κοι­νω­νι­κής Ασφά­λι­σης (ΣΚΑ).

–      Θεσμική ενδυ­νά­μωση του Ανώ­τα­του Συμ­βου­λίου Εργα­σίας, μεγα­λύ­τερη συχνό­τητα στις συνε­δριά­σεις του και διεύ­ρυνσή του με την συμ­με­τοχή όλων των κλάδων που εκπρο­σω­πού­νται από τους εθνι­κούς κοι­νω­νι­κούς εταί­ρους και όχι μόνο μέσω κοινού εκπρο­σώ­που.

 

 

 

8.     Δ.ΥΠ.Α.

 

·       Κατάρ­γηση της εισφο­ράς υπέρ ανερ­γίας των Αυτο­τε­λώς και ανε­ξάρ­τητα απα­σχο­λου­μέ­νων (βοήθημα ανερ­γίας μη μισθω­τών), καθώς η κατα­βολή του συνε­πά­γε­ται ένα αχρεί­α­στο έξοδο για τις ενεργές εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις.  Σε αντί­θετη περί­πτωση και εφόσον παρα­μεί­νει σε ισχύ προ­τεί­νουμε:

–        Κατάρ­γηση των εισο­δη­μα­τι­κών κρι­τη­ρίων και ελα­στι­κο­ποί­ηση των όρων από­δο­σης του βοη­θή­μα­τος από την Δ.ΥΠ.Α., με παράλ­ληλη επέ­κταση της χορή­γη­σής του στους 12 από 9 και υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις μήνες που ισχύει σήμερα.

–        Προ­σαύ­ξηση του βοη­θή­μα­τος κατά 10% για κάθε προ­στα­τευό­μενο οικο­γε­νειακό μέλος του επι­χει­ρη­μα­τία και κατα­βολή ανα­λο­γού­ντων Δώρων εορτών Χρι­στου­γέν­νων & Πάσχα, όπως ακριβώς ισχύει και για τους μισθω­τούς.

9. Εργα­σιακά Θέματα

 

·       Εκσυγ­χρο­νι­σμός της νομο­θε­σίας για την προ­στα­σία της Υγείας και της Ασφά­λειας της εργα­σίας:

–      Θεσμική ενί­σχυση του Συμ­βου­λίου Υγείας και Ασφά­λειας της Εργα­σίας (ΣΥΑΕ) επάνω στον απα­ραί­τητο σχε­δια­σμό και στις δράσεις που απαι­τού­νται σε θέματα Υγείας και Ασφά­λειας.

–      Υπο­βο­ή­θηση και ενί­σχυση του ερευ­νη­τι­κού έργου και ρόλου του ΕΛΙΝΥΑΕ, το οποίο πρέπει να οριστεί και το αρμόδιο όργανο για την τήρηση των επί­ση­μων στα­τι­στι­κών.

·       Επι­θε­ώ­ρηση Εργα­σίας (ΣΕΠΕ)

–      Επα­να­φορά της διά­δρα­σης και της αμφί­δρο­μης πλη­ρο­φό­ρη­σης της Επι­θε­ώ­ρη­σης Εργα­σίας με τους κοι­νω­νι­κούς εταί­ρους.

–      Επα­νε­νερ­γο­ποί­ηση του Συμ­βου­λίου Κοι­νω­νι­κού Ελέγχου Επι­θε­ώ­ρη­σης Εργα­σίας, έστω και σε συμ­βου­λευ­τική/δια­βου­λευ­τική βάση.

–      Ουσια­στική ενη­μέ­ρωση των κοι­νω­νι­κών εταίρων και δια­βού­λευση επί των συμπε­ρα­σμά­των του έργου τεχνι­κής βοή­θειας του ILO «Υπο­στή­ριξη του λει­τουρ­γι­κού εκσυγ­χρο­νι­σμού της Επι­θε­ώ­ρη­σης εργα­σίας και των υπη­ρε­σιών Μεσο­λά­βη­σης και Διαι­τη­σίας στην Ελλάδα».

Ψηφιακή Κάρτα Εργα­σίας:

-Από 1ης Ιουλίου 2024 το λιανικό εμπόριο εντά­χθηκε συνο­λικά στο καθε­στώς υπο­χρε­ω­τι­κής τήρησης της ψηφια­κής κάρτας εργα­σίας.  Παρα­μέ­νουν αρκετά προ­βλή­ματα που έχουν να κάνουν με τις δυσκο­λίες μετά­βα­σης, την περιο­ρι­σμένη επάρ­κεια των υπο­δο­μών και την κόπωση των επι­χει­ρή­σεων από την μεγάλη προ­σπά­θεια δια­σύν­δε­σης των POS και δια­βί­βα­σης των δεδο­μέ­νων των συναλ­λα­γών τους σε πραγ­μα­τικό χρόνο. Δεδο­μέ­νων των δυσκο­λιών αυτών και του μεγάλου ύψους των προ­βλε­πό­με­νων προ­στί­μων, η ήδη επι­δει­κνυό­μενη επιεί­κεια στην εφαρ­μογή των σχε­τι­κών δια­τά­ξεων κρί­νε­ται απο­λύ­τως θετικά.

Ένα πρό­βλημα που παρα­μέ­νει αφορά στην αμέλεια του εργα­ζό­με­νου να «χτυ­πή­σει» την κάρτα εργα­σίας στην είσοδο/έξοδο.  Δεν μπορεί να υπο­κα­τα­στα­θεί στην λει­τουρ­γία αυτή από τον εργο­δότη και η ευθύνη παρα­μέ­νει στον εργο­δότη, ο οποίος κιν­δυ­νεύει αναίτια από υπέ­ρο­γκα πρό­στιμα για τα οποία δεν ευθύ­νε­ται.

Ένα δεύτερο ζητού­μενο που παρα­μέ­νει και ενδια­φέ­ρει ειδικά το εμπόριο είναι αυτό της μη επέ­κτα­σης της ευέ­λι­κτης προ­σέ­λευ­σης σε σημείο προ­γε­νέ­στερο του δηλω­θέ­ντος ωραρίου.  Ο εργα­ζό­με­νος που έρχεται κατά 10 λεπτά νωρί­τερα δεν μπορεί να περι­μέ­νει έξω από το κατά­στημα.  Εφόσον δεν υφί­στα­ται μικρό διά­στημα ανοχής, αυτές οι μικρου­περ­βά­σεις, ακόμα και αν δηλώ­νο­νται από τον εργο­δότη, τον χρε­ώ­νουν με υπε­ρερ­γα­σίες, οι οποίες, εκτός του ότι δεν αντα­πο­κρί­νο­νται στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, είναι επι­ζή­μιες χωρίς λόγο για την επι­χεί­ρηση.

Τέλος, επα­να­φέ­ρουμε το αίτημά μας για πλήρη απαλ­λαγή από τις γρα­φειο­κρα­τι­κές δια­δι­κα­σίες (τήρηση βιβλίων Ε4, Ε8, αναγ­γε­λίας τρο­πο­ποί­η­σης ωραρίου εργα­σίας, Ε11, βιβλίου αδειών).