ΝΥΤ: «Ελέφαντας στο δωμάτιο» για το ΝΑΤΟ η τουρκική επιθετικότητα

Όλο και πιο διεκ­δι­κη­τική, φιλό­δοξη και απο­λυ­ταρ­χική, η Τουρκία έχει γίνει «ο ελέ­φα­ντας στο δωμάτιο» για το ΝΑΤΟ, ανα­φέ­ρουν Ευρω­παίοι διπλω­μά­τες. Αλλά, σύμφωνα με τους ίδιους, είναι ένα θέμα που λίγοι θέλουν να συζη­τή­σουν.

Μέλος του ΝΑΤΟ από το 1952, η Τουρκία είναι πολύ μεγάλη, ισχυρή και στρα­τη­γικά σημα­ντική – είναι το σταυ­ρο­δρόμι μεταξύ Ευρώπης και  Ασίας – για να κατα­στεί δυνατή μια ανοιχτή αντι­πα­ρά­θεση μαζί της, εξηγούν αξιω­μα­τού­χοι της Συμ­μα­χίας.

Η Τουρκία έχει αψη­φή­σει κάθε κριτική της συμπε­ρι­φο­ράς της ως «αδι­καιο­λό­γητη». Ωστόσο, κάποιοι πρε­σβευ­τές του ΝΑΤΟ πιστεύ­ουν ότι η Τουρκία αντι­προ­σω­πεύει πλέον μια ανοιχτή πρό­κληση στις δημο­κρα­τι­κές αξίες και στη συλ­λο­γική άμυνα της Συμ­μα­χίας.

Μια πιο επι­θε­τική, εθνι­κι­στική και θρη­σκό­λη­πτη Τουρκία έρχεται όλο και περισ­σό­τερο σε αντί­θεση με τους δυτι­κούς συμ­μά­χους της σχετικά με τη Λιβύη, τη Συρία, το Ιράκ, τη Ρωσία καθώς και τους ενερ­γεια­κούς πόρους στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Η μετα­στροφή της Τουρ­κίας προς το «δίκαιο του ισχυρού» ύστερα από 17 χρόνια με ηγέτη τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν είναι κάτι που επίσης έχει θορυ­βή­σει άλλα μέλη του ΝΑΤΟ.

«Καθί­στα­ται δύσκολο να περι­γρά­ψει κανείς την Τουρκία ως σύμμαχο των ΗΠΑ», ανα­φέ­ρει ο Φίλιπ Χ. Γκόρ­ντον, σύμ­βου­λος εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής και πρώην βοηθός γραμ­μα­τέας του κράτους, ο οποίος είχε ανα­λά­βει τα ζητή­ματα που αφο­ρού­σαν την Τουρκία όσο καιρό ήταν στην εξουσία ο Ομπάμα.

Παρόλα αυτά, η Τουρκία μοιάζει να αποκτά μια ελευ­θε­ρία κινή­σεων, λένε ανα­λυ­τές, καθώς ο δρόμος μένει ανοι­χτός για εκείνη λόγω μιας έλλει­ψης συνοχής στην ηγεσία των Ηνω­μέ­νων Πολι­τειών, η οποία οξύν­θηκε περαι­τέρω από την περι­φρό­νηση του προ­έ­δρου Τραμπ για το ΝΑΤΟ και του ξεκά­θα­ρου θαυ­μα­σμού του για τον Ερντο­γάν.

«Δεν μπορεί κανείς να κατα­λά­βει ποια είναι η πολι­τική των ΗΠΑ για την Τουρκία και δεν φαί­νε­ται καν ποια είναι η θέση του Τραμπ», εξηγεί ο Γκόρ­ντον. «Είναι ένα μεγάλο δίλημμα για την πολι­τική των ΗΠΑ, όπου φαί­νε­ται να δια­φω­νούμε στρα­τη­γικά σχεδόν σε όλα τα θέματα».

Αυτές οι στρα­τη­γι­κές δια­φο­ρές πολ­λα­πλα­σιά­ζο­νται. Σε αυτές συμπε­ρι­λαμ­βά­νε­ται η υπο­στή­ριξη της Τουρ­κίας προς διά­φο­ρες ένοπλες ομάδες στη Συρία, η αγορά ενός εξε­λιγ­μέ­νου ρωσικού αντια­ε­ρο­πο­ρι­κού συστή­μα­τος παρά τις έντονες ενστά­σεις των ΗΠΑ και άλλων μελών του ΝΑΤΟ, η παρα­βιά­σεις του εμπάρ­γκο όπλων στη Λιβύη, οι επι­θε­τι­κές γεω­τρή­σεις στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, η συνεχής «δαι­μο­νο­ποί­ηση» του Ισραήλ και η αυξα­νό­μενη παρα­πλη­ρο­φό­ρηση, η οποία χρη­μα­το­δο­τεί­ται από το κράτος.

Όμως, η γενι­κό­τερη επι­φυ­λα­κτι­κό­τητα των αξιω­μα­τού­χων του ΝΑΤΟ να αντι­με­τω­πί­σουν την Τουρκία δεν έχει βοη­θή­σει, λένε οι ανα­λυ­τές, υπο­δει­κνύ­ο­ντας τον γενικό γραμ­μα­τέα, Γενς Στόλ­τεν­μπεργκ, καθήκον του οποίου είναι να κρατάει την συμ­μα­χία των 30 χωρών ενωμένη αλλά φαί­νε­ται να δείχνει υπερ­βο­λική ανε­κτι­κό­τητα τόσο στην αμε­ρι­κα­νική όσο και στην τουρ­κική κακή συμπε­ρι­φορά.

Η τελευ­ταία σοβαρή συζή­τηση μεταξύ πρε­σβευ­τών του ΝΑΤΟ σχετικά με την πολι­τική της Τουρ­κίας, έγινε στα τέλη του προη­γού­με­νου έτους, παρά την αγορά του αντια­ε­ρο­πο­ρι­κού συστή­μα­τος, S-400.

Το ΝΑΤΟ λει­τουρ­γεί σε μια βάση «συναί­νε­σης» κι έτσι οι αντιρ­ρή­σεις που εκφρά­ζο­νται από την Τουρκία μπορούν να φρε­νά­ρουν οποια­δή­ποτε πολι­τική και οι διπλω­μά­τες της είναι επι­με­λείς και πεπει­ρα­μέ­νοι «σχετικά με κάθε ζήτημα», σύμφωνα με αξιω­μα­τούχο του ΝΑΤΟ.

Η Γαλλία έχει επίσης χρη­σι­μο­ποι­ή­σει το απο­τε­λε­σμα­τικό της βέτο για να κυνη­γή­σει τα εθνικά της συμ­φέ­ρο­ντα αλλά ποτέ για να υπο­νο­μεύ­σει τη συλ­λο­γική άμυνα, σύμφωνα με τους εκπρο­σώ­πους του ΝΑΤΟ.

Ωστόσο, η Τουρκία έχει σταθεί εμπόδιο σε συνερ­γα­σίες με χώρες τις οποίες «αντι­πα­θεί», όπως το Ισραήλ, η Αρμενία, η Αίγυ­πτος και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Ειδι­κό­τερα, για πολλούς μήνες η Τουρκία εμπό­διζε ένα νατοϊκό σχέδιο για την άμυνα της Πολω­νίας και των βαλ­τι­κών χωρών, οι οποίες συνο­ρεύ­ουν με τη Ρωσία. Η Τουρκία επι­θυ­μούσε, επίσης, το ΝΑΤΟ να κατα­γρά­ψει διά­φο­ρες ένοπλες κουρ­δι­κές ομάδες, οι οποίες έχουν πολε­μή­σει για την ανε­ξαρ­τη­σία τους, ως «τρο­μο­κρα­τι­κές», πρα­κτική την οποία δεν ακο­λου­θεί το ΝΑΤΟ.

Η Τουρκία έχει κυνη­γή­σει τα εθνικά της συμ­φέ­ρο­ντα στη βόρεια Συρία, όπου έχει πλέον περισ­σό­τερα από 10.000 στρα­τεύ­ματα, καθώς και στη Λιβύη, όπου η στρα­τιω­τική της υπο­στή­ριξη σε μια «απο­τυ­χη­μένη» κυβέρ­νηση την βοήθησε να πάρει ως αντάλ­λαγμα μερίδιο από τους πλού­σιους ενερ­γεια­κούς πόρους της Λιβύης.

Επι­πλέον, τον Ιούνιο τρία τουρ­κικά πολε­μικά πλοία ήρθαν αντι­μέ­τωπα με γαλλική φρεγάτα κοντά στη Λιβύη.

Ενώ η Ευρω­παϊκή Ένωση έχει απο­στολή να ενι­σχύ­σει το εμπάρ­γκο όπλων στη Λιβύη, αυτό δεν ισχύει και για το ΝΑΤΟ. Η φρεγάτα εμπλε­κό­ταν σε μια δια­φο­ρε­τική νατοϊκή απο­στολή που είχε να κάνει με τις μετα­να­στευ­τι­κές ροές, αλλά καθώς η Τουρκία και η Γαλλία υπο­στη­ρί­ζουν δια­φο­ρε­τι­κές πλευρές στον λιβυκό εμφύλιο, η αντι­πα­ρά­θεση μεταξύ συμ­μά­χων του ΝΑΤΟ ήταν ανη­συ­χη­τική.

Η Τουρκία ανέφερε ότι το πλοίο μετέ­φερε βοήθεια και όχι όπλα και έχει αρνηθεί ότι παρε­νό­χλησε τη γαλλική φρεγάτα. Αξιω­μα­τού­χοι του ΝΑΤΟ ανέ­φε­ραν ότι η στρα­τιω­τική επι­τροπή της συμ­μα­χίας ερευνά το ζήτημα και ότι οι απο­δεί­ξεις δεν είναι τόσο ξεκά­θα­ρες όσο ισχυ­ρί­ζε­ται η γαλλική πλευρά.

Ο Γάλλος πρό­ε­δρος Εμμα­νουέλ Μακρόν είδε τη συγκε­κρι­μένη σύγκρουση ως αφορμή για να υπο­στη­ρί­ξει άλλη μια φορά την άποψη ότι το ΝΑΤΟ πλη­σιά­ζει σε «εγκε­φα­λικό θάνατο» καθώς μοιάζει ανίκανο να επι­βλη­θεί στην Τουρκία ή να δράσει με έναν συντο­νι­σμένο πολι­τικό τρόπο.

Αναφορά γίνεται και στις εντά­σεις μεταξύ Τουρ­κίας και Ελλάδας. Ειδι­κό­τερα, γίνεται λόγος για την απαί­τηση της Τουρ­κίας να λάβει μερίδιο από τα ευρή­ματα φυσικού αερίου το 2015 στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, κάτι που οδήγησε σε συμ­φω­νίες και συμ­μα­χίες μεταξύ της Ελλάδας, της Κύπρου, του Ισραήλ και της Αιγύ­πτου.

Οι θαλάσ­σιες διεκ­δι­κή­σεις είναι υπό αμφι­σβή­τηση και ο Ερντο­γάν δια­μαρ­τυ­ρή­θηκε τον Ιούνιο ότι «ο στόχος ήταν να φυλα­κί­σουν τη χώρα μας, η οποία έχει τη μεγα­λύ­τερη ακτο­γραμμή στη Μεσό­γειο, σε μια παρά­κτια λωρίδα από όπου μπορείς μοναχά να πιάσεις ψάρια με καλάμι».

Στη συνέ­χεια έστειλε πλοία ανοιχτά της Κύπρου για να κάνουν έρευνες, κάτι που είχε ως απο­τέ­λε­σμα την επιβολή κυρώ­σεων από την Ευρώπη, και ανέφερε ότι θα έκανε το ίδιο και κοντά στη Ρόδο, οδη­γώ­ντας την Ελλάδα στο να απει­λή­σει με στρα­τιω­τική απά­ντηση. Την περα­σμένη εβδο­μάδα, η Γερ­μα­νίδα καγκε­λά­ριος Άγκελα Μέρκελ παρε­νέβη και παρό­τρυνε τον Ερντο­γάν να καθυ­στε­ρή­σει τις δράσεις του, καθώς προ­ω­θού­νται συνο­μι­λίες.

Σε ό,τι αφορά την επίσημη αμε­ρι­κα­νική θέση, είναι ουσια­στικά να παρο­τρύ­νει την Τουρκία «να φρε­νά­ρει τις δράσεις που προ­κα­λούν εντά­σεις» στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, ανα­φέ­ρει ο Αμε­ρι­κα­νός ανα­πλη­ρω­τής βοηθός υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών για την Ευρώπη και την Ευρασία.

«Θέλουμε τους φίλους και τους συμ­μά­χους μας – και ας θυμη­θούμε ότι όλοι, η Τουρκία, η Ελλάδα και οι ΗΠΑ, είναι και οι τρεις σύμ­μα­χοι του ΝΑΤΟ – θέλουμε οι φίλοι και σύμ­μα­χοι στην περιοχή να προ­σεγ­γί­σουν αυτά τα ζητή­ματα σε πνεύμα συνερ­γα­σίας», ανέφερε.

«Υπάρχει ανάγκη για μια μεγάλη συζή­τηση σχετικά με το τι πρέπει να γίνει με την Τουρκία», ανέφερε ανώ­τα­τος Ευρω­παίος διπλω­μά­της «αλλά δεν είναι για τώρα».

Πηγή: kathimerini.gr