«Το μόνο που μπορώ να διασώσω είναι η αξιοπρέπεια και η ανθρωπιά»

Oι εθε­λο­ντές δια­σώ­στες είναι «ιδιαί­τε­ροι» άνθρω­ποι. Με υψηλό αίσθημα καθή­κο­ντος, με διάθεση σεβα­σμού της ομάδας τους και, κυρίως, των ανθρώ­πων τους οποίους σπεύ­δουν να βοη­θή­σουν. Και με μία αξιο­ζή­λευτη ταπει­νό­τητα. Του­λά­χι­στον αυτός που γνώρισα εδώ και κάποιους μήνες. Ο δια­σώ­στης των «Σαβ­βα­τιά­τι­κων Συνα­ντή­σεων» απο­κα­λύ­φθηκε ότι ήταν δια­σώ­στης, μόνον πριν από λίγες ημέρες, όταν ακύρωσε μία προ­γραμ­μα­τι­σμένη συνά­ντησή μας. «Πρέπει να πάμε επει­γό­ντως στο Μάτι», μου είπε, την ώρα που οι εικόνες από την κατα­στροφή στην Ανα­το­λική Αττική «στοί­χειω­ναν», η μία μετά την άλλη, την οθόνη και το μυαλό μου και οι δηλώ­σεις κάποιων κυβερ­νη­τι­κών ανέ­δι­δαν οσμή πανικού και κυνι­σμού. Οσμή πιο απο­πνι­κτική από αυτή της ίδιας της φωτιάς.

Τις επό­με­νες ημέρες επι­κοι­νω­νού­σαμε τακτικά. Και συνήθως ολι­γό­λογα. «Μα γιατί δεν θέλεις να μιλή­σουμε για το Μάτι;» ρωτούσα επίμονα, όταν πια το έργο τους είχε ολο­κλη­ρω­θεί. «Γιατί δεν είμαι ούτε δημο­σιο­γρά­φος, ούτε κάνω δημό­σιες σχέσεις», μου απα­ντούσε μονό­τονα. Μέχρι που στο μέιλ μου ήρθε το ακό­λουθο κείμενο. Με την άδειά του, το φιλο­ξενώ:

Το ημε­ρο­λό­γιο ενός δια­σώ­στη

«Με το πρώτο φως του ηλίου, η πεντα­με­λής ομάδα ετοι­μά­ζε­ται. Ο συνά­δελ­φός σου γίνεται ο καλύ­τε­ρος φίλος και ο καλύ­τε­ρος ψυχο­λό­γος αυτές τις ώρες. Μπορεί να πέρασαν επτά μήνες από την τελευ­ταία φορά που συνερ­γα­στή­καμε, όμως δενό­μα­στε αμέσως ξανά. Κοι­τα­ζό­μα­στε και ξέρουμε πως, όπως στο παρελ­θόν, έτσι και τώρα θα αντι­κρί­σουμε τα ίδια. Πόνο, θλίψη, κατα­στροφή. Θα αντι­κρί­σουμε τον θάνατο. Και τον φόβο. Τον δικό μας φόβο.

Ελέγ­χουμε ξανά τον χάρτη και τον εξο­πλι­σμό τόσο τον δικό μας όσο και του συνα­δέλ­φου μας, παίρ­νουμε νερό και φαρ­μα­κείο, επι­βι­βα­ζό­μα­στε. Σε δέκα λεπτά θα είμαστε στο σημείο. Στον δρόμο κανείς δεν μιλάει. Η μυρωδιά του καμένου κυριαρ­χεί.

Πλη­σιά­ζο­ντας συνα­ντάμε πυρο­σβέ­στες, εξα­ντλη­μέ­νους, αλλά δυνα­τούς. Τους ρωτάμε αν χρειά­ζο­νται κάτι, μας κάνουν νόημα και ενή­με­ροι για την απο­στολή μας μας αφήνουν να περά­σουμε. Αυτοί είναι ήρωες, παίρ­νεις δύναμη βλέ­πο­ντάς τους. Οδη­γώ­ντας μέσα από στενά περά­σματα που δεν επι­τρέ­πουν λάθη, φτά­νουμε. Κατε­βαί­νουμε και φοράμε τον εξο­πλι­σμό. Κράνη, μάσκες, γάντια… Ενα σύντομο briefing, ξεκι­νάμε.

Το πρώτο σπίτι που θα μπούμε είναι μικρό και σχεδόν ολο­κλη­ρω­τικά κατε­στραμ­μένο. Δεν υπάρχει φράχτης παρά μόνο η σιδε­ρέ­νια πόρτα εισόδου, που στέ­κε­ται ειρω­νικά όρθια, και κάποιοι μαυ­ρι­σμέ­νοι τοίχοι. Περ­νώ­ντας αρι­στερά της πόρτας μπαί­νουμε στη μαύρη αυλή. Τα πόδια βυθί­ζο­νται στη στάχτη. Χωρίς τις κατάλ­λη­λες μπότες θα φύγεις εγκαυ­μα­τίας. Ελέγ­χουμε παντού, προ­χω­ρώ­ντας με μικρά, αργά και σταθερά βήματα: Ενα πετα­μένο κουτάλι στη βάση ενός μαύρου δέντρου, ένα λιωμένο παπού­τσι, ένα παιδικό κου­κλάκι στην άκρη του οικο­πέ­δου… Αραγε ανήκουν στον ιδιο­κτήτη ή σε κάποιους που έτρεχαν να σωθούν; Και ποιος ξέρει; Σώθηκαν; Η μυρωδιά του καμένου ξύλου, της καμένης σάρκας, του καμένου πλα­στι­κού, είναι διάχυτη στον χώρο. Είναι απο­πνι­κτική.

Βρι­σκό­μα­στε στην είσοδο του σπιτιού. Πριν μπούμε, ελέγ­χουμε τους πιθα­νούς κιν­δύ­νους. Προέχει η ασφά­λεια του δια­σώ­στη. Παρα­τη­ρούμε. Στην οροφή, κερα­μί­δια και δοκάρια έτοιμα να πέσουν. Στο ύψος μας, σπα­σμένα τζάμια και καρφιά που προ­ε­ξέ­χουν. Στο πάτωμα, σπα­σμένα γυαλιά και μπου­κά­λια, καρφιά… Πρέπει να είμαστε προ­σε­κτι­κοί. Προ­χω­ρούμε “κατά μόνας”.

Το μυαλό αδειά­ζει από σκέψεις και το σώμα αγνοεί την αφόρητη ζέστη. Συγκε­ντρώ­νε­σαι στην έρευνα. Σε αυτό που βλέπεις, μυρί­ζεις, και ακούς. Ακούς μόνο την ανάσα σου και τον ήχο από τα βήματα πάνω στους σωρούς από σπα­σμένα κερα­μί­δια, καμένα ξύλα, μπάζα… Ενας θερ­μο­σί­φω­νας στη μέση του δωμα­τίου που μέχρι πριν από λίγες ώρες ήταν, όπως φαί­νε­ται, σαλόνι. Η ομάδα συνε­χί­ζει σε αυτό που μοιάζει με μπάνιο. Παρα­δό­ξως, έχει μείνει σχεδόν ανέπαφη μόνο η λεκάνη. Προ­χω­ράμε στον χώρο της κου­ζί­νας. Σπα­σμένα πιάτα και ποτήρια παντού. Ενα ανοιχτό, πεσμένο πλυ­ντή­ριο. Τίποτα. Δίπλα, το σιδε­ρέ­νιο τραπέζι άντεξε.

Η δυσο­σμία είναι έντονη. Ενα ψυγείο πεσμένο πρη­νη­δόν με ανοιχτή την πόρτα. “Μιχάλη, βοήθησέ με», φωνάζω. Ο Μιχάλης, όπως και οι υπό­λοι­ποι της ομάδας, είναι εξαι­ρε­τι­κός συνά­δελ­φος. Συνερ­γα­ζό­μα­στε άριστα και ξέρει πότε χρειά­ζο­μαι κάτι και τι, χωρίς πολλά λόγια. “Ετοιμοι; Ενα, δύο, τρία!” Με μια κίνηση γυρί­ζουμε το ψυγείο. Νιώθω τον ιδρώτα να παγώνει ακα­ριαία και την ανάσα μου να στα­μα­τάει… Κάποιος στην προ­σπά­θειά του να σωθεί βρήκε φριχτό θάνατο… Πόσο μαρ­τυ­ρι­κές ήταν οι τελευ­ταίες του στιγμές; Αν πέθανε από ασφυξία ή από την ίδια τη φωτιά, δεν το γνωρίζω αυτή τη στιγμή. Αυτό που βλέπω όμως είναι τρο­μα­κτικό. Είναι η στιγμή που πρέπει να δια­τη­ρή­σεις την ψυχραι­μία σου.

Για να συνε­χί­σεις το έργο σου πρέπει να μάθεις να χει­ρί­ζε­σαι και τις σκέψεις σου. Μπορείς; Φωνάζω τον επι­κε­φα­λής της απο­στο­λής να επι­κοι­νω­νή­σει με την Πυρο­σβε­στική. Δια­κο­μιδή, ταυ­το­ποί­ηση… Εμείς θα συνε­χί­σουμε. Το ίδιο και οι πυρο­σβέ­στες. Και οι ιατρο­δι­κα­στές.

Τι θα γίνει όμως με τους συγ­γε­νείς και φίλους των θυμάτων; Πώς θα συνε­χί­σουν να ζουν; Πώς θα μπορέσω εγώ να ελα­φρύνω το δάκρυ τους; Αυτή τη στιγμή το μόνο που μπορώ να κάνω είναι να απαλύνω τις ψυχές των ίδιων των θυμάτων. Βρί­σκο­ντας τον απαν­θρα­κω­μένο συγγενή και φίλο, δίνω τέλος στην αγωνία της οικο­γέ­νειας. Τους επι­τρέπω να θρη­νή­σουν και να τιμή­σουν τον νεκρό.

Επι­στρέ­φο­ντας στη βάση, κάποιοι πολίτες μας συγ­χαί­ρουν. Ειλι­κρινά, δεν κατα­λα­βαίνω γιατί. Σήμερα βρήκαμε έναν νεκρό. Δια­σώ­στης; Το μόνο που μπορώ να διασώσω είναι η αξιο­πρέ­πεια και η ανθρω­πιά».