Εγκαίνια του Αρχαιολογικού Μουσείου Αγαθονησίου από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας παρουσία της υπουργού Πολιτισμού΄

Ο Πρό­ε­δρος της Δη­μο­κρα­τί­ας Κων­στα­ντί­νος Αν. Τα­σού­λας επι­σκέ­φθη­κε το Αγα­θο­νή­σι για να εγκαι­νιά­σει, πα­ρου­σία της Υπουρ­γού Πο­λι­τι­σμού Λίνας Μεν­δώ­νη, το Αρ­χαιο­λο­γι­κό Μου­σείο Αγα­θο­νη­σί­ου, σε τε­λε­τή που διορ­γά­νω­σαν το Υπουρ­γείο Πο­λι­τι­σμού και η Εφο­ρεία Αρ­χαιο­τή­των Δω­δε­κα­νή­σου.

Ακο­λου­θεί ο χαι­ρε­τι­σμός του κ. Τα­σού­λα:

«Κυ­ρί­ες και κύ­ριοι,

Σή­με­ρα βρι­σκό­μα­στε εδώ και μας πε­ρι­βάλ­λει όχι μόνο η ολ­βιω­τέ­ρα των θα­λασ­σών, όπως είπε στην εξαί­σια ομι­λία της η κυρία Μεν­δώ­νη, αλλά και το ανή­ριθ­μον γέ­λα­σμα αυτής της θα­λάσ­σης, το οποίο γέ­λα­σμα του Αι­γαί­ου, σή­με­ρα εδώ, μου φαί­νε­ται ακόμη πιο φω­το­βό­λο, ακόμη πιο πα­ρα­στα­τι­κό. Γιατί το ανή­ριθ­μον γέ­λα­σμα του Αι­γαί­ου σή­με­ρα χαί­ρε­ται για ένα έργο δη­μιουρ­γί­ας, ένα έργο πνοής, το οποίο ανα­δει­κνύ­ει τις ρίζες μας και τη συ­νέ­χειά μας. Το Υπουρ­γείο Πο­λι­τι­σμού σή­με­ρα κάνει έργο το οποίο δεν θυ­μί­ζει τον «Αρ­χαιο­λό­γο» του Αν­δρέα Καρ­κα­βί­τσα του 1904, ένα έργο με το οποίο ο Καρ­κα­βί­τσας, 7 χρό­νια μετά τη βαριά ήττα του 1897, θέ­λη­σε  να κα­τα­δι­κά­σει την προ­γο­νο­πλη­ξία μας.

Δεν εί­μα­στε εδώ ως προ­γο­νό­πλη­κτοι. Εί­μα­στε εδώ ως κλη­ρο­δό­χοι μιας με­γά­λης πο­λι­τι­στι­κής πα­ρα­δό­σε­ως και ως συ­νε­χι­στές της, μέσα από το αό­ρα­το νήμα της διάρ­κειας αυτής της πα­ρα­δό­σε­ως. Μια πα­ρά­δο­ση η οποία μας κάνει να αι­σθα­νό­μα­στε πως έχου­με χρέος να την ανα­δει­κνύ­ου­με. Και επί­σης έχου­με χρέος να ανα­δει­κνύ­ου­με αυτή τη διάρ­κεια της ελ­λη­νι­κής πα­ρου­σί­ας στο Αι­γαίο και προς τους συ­μπο­λί­τες μας και προς τους συγ­χρό­νους μας και προς όλους. Και αυτή η διάρ­κεια της ελ­λη­νι­κής πα­ρου­σί­ας στο Αι­γαίο είναι η με­γα­λύ­τε­ρη απά­ντη­ση σε οποια­δή­πο­τε πρό­κλη­ση ή απει­λή που προ­έρ­χε­ται εξ Ανα­το­λών.

Γιατί εμείς που έχου­με αυτή τη διάρ­κεια και εμείς που έχου­με αυτές τις ρίζες και εμείς που στα­θή­κα­με πι­στοί στην ελ­λη­νι­κό­τη­τά μας ανά τους αιώ­νες, δεν πρό­κει­ται να κου­νη­θού­με από εδώ. Θα υπε­ρα­σπί­σου­με την κυ­ριαρ­χία μας και την ακε­ραιό­τη­τά μας και θα δια­τη­ρή­σου­με και θα επε­κτεί­νου­με στο μέλ­λον αυτή τη διάρ­κεια.

Το Υπουρ­γείο Πο­λι­τι­σμού είναι υπό μία έν­νοια και Υπουρ­γείο Εθνι­κής Αμύ­νης, γιατί ακρι­βώς ο πο­λι­τι­σμός και η διάρ­κεια, όπως προ­εί­πα, είναι μια ασπί­δα ένα­ντι στην πα­ρα­πλά­νη­ση, στην πα­ρα­ποί­η­ση και στην άγνοια. Και αυτή η ασπί­δα μας κάνει δυ­να­τό­τε­ρους στο φρό­νη­μα και στην ψυχή. Και οφεί­λω να πω, ως άλ­λο­τε Υπουρ­γός Πο­λι­τι­σμού, ότι ένα συ­νο­λι­κό έργο το οποίο σή­με­ρα σε όλη την Ελ­λά­δα επε­κτεί­νε­ται σε πε­ρί­που 1.000 δρά­σεις και πλη­σιά­ζει σε προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό το 1 δισ. 300 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ δεν μπο­ρεί να μην έχει απο­τύ­πω­μα και εδώ στο Αγα­θο­νή­σι, απέ­να­ντι από τη Μί­λη­το και την Πρι­ή­νη, απέ­να­ντι από την γη της Ιω­νί­ας.

Μικρό, αλλά ση­μα­ντι­κό κομ­μά­τι του μι­κρα­σια­τι­κού ελ­λη­νι­κού κό­σμου, με φυ­σι­κό κέ­ντρο ανα­φο­ράς την Μί­λη­το, την με­γά­λη ιω­νι­κή μη­τρό­πο­λη της πε­ριο­χής, το Αγα­θο­νή­σι απο­τέ­λε­σε κατά την αρ­χαιό­τη­τα μέρος του δι­κτύ­ου μι­κρών νη­σιών που οι Μι­λή­σιοι χρη­σι­μο­ποιού­σαν για το εμπό­ριο, τη ναυ­σι­πλο­ΐα, την επι­κοι­νω­νία αλλά και ως ναυ­τι­κή βάση.

Από το Αγα­θο­νή­σι  περ­νού­σαν τα πλοία, φορ­τω­μέ­να με τα εξαι­ρε­τι­κής ποιό­τη­τας κε­ρα­μι­κά της Μι­λή­του (φι­λο­τε­χνη­μέ­να στον “ρυθμό των Αι­γά­γρων” και τον “ρυθμό των Φι­κελ­λού­ρων”, με την πλού­σια φυ­τι­κή και γε­ω­με­τρι­κή δια­κό­σμη­ση), τα πε­ρί­φη­μα υφα­ντά της, την πορ­φυ­ρή βαφή, τα κομψά της έπι­πλα, το κρασί και το λάδι της.

Υπήρ­ξε προ­ω­θη­μέ­νο ση­μείο ελέγ­χου στο θα­λάσ­σιο πέ­ρα­σμα προς τη Σάμο και την Ικα­ρία κατά την αρ­χαϊ­κή και την κλα­σι­κή εποχή· αρ­γό­τε­ρα, κατά την ελ­λη­νι­στι­κή πε­ρί­ο­δο– όταν πλέον η Μί­λη­τος πε­ριέρ­χε­ται στην κυ­ριαρ­χία των Σε­λευ­κι­δών και οι θα­λάσ­σιες δια­δρο­μές απο­κτούν ακόμη με­γα­λύ­τε­ρη ση­μα­σία γί­νε­ται κόμ­βος ανε­φο­δια­σμού, αλλά και φυ­σι­κό αγκυ­ρο­βό­λι για τους ναυ­τι­κούς· και, στα χρό­νια τα βυ­ζα­ντι­νά τόπος κα­τα­φυ­γής εξο­ρί­στων, που το αποί­κι­σαν. Πα­ράλ­λη­λα, ωστό­σο, το Αγα­θο­νή­σι απο­τέ­λε­σε ένα με­λίσ­σι δη­μιουρ­γί­ας και πα­ρα­γω­γι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας.

Απέ­να­ντι από τη Μί­λη­το, λοι­πόν, αλλά σε στενή επι­κοι­νω­νία με την πόλη, το Αγα­θο­νή­σι εμπο­τί­στη­κε με το άρωμα του ιω­νι­κού πο­λι­τι­σμού, του πλέον λε­πταί­σθη­του πο­λι­τι­σμού της αρ­χαιό­τη­τος. Έφτα­σαν ως εδώ οι ανα­ζη­τή­σεις των προ­σω­κρα­τι­κών για τη δη­μιουρ­γία του κό­σμου και τη λει­τουρ­γία της φύσης, ο από­η­χος του εκ­πλη­κτι­κού άλ­μα­τος της αν­θρώ­πι­νης σκέ­ψης από τον Μύθο στον Λόγο.

Γιορ­τά­στη­καν χθες  – και στην Ελ­λά­δα από την Αμε­ρι­κα­νι­κή Πρε­σβεία – τα 250 χρό­νια από την Δια­κή­ρυ­ξη της Ανε­ξαρ­τη­σί­ας των Ηνω­μέ­νων Πο­λι­τειών. Ένας από τους Πα­τέ­ρες της Αμε­ρι­κα­νι­κής Δη­μο­κρα­τί­ας, ένας από τους συ­ντά­κτες της Δια­κή­ρυ­ξης της Ανε­ξαρ­τη­σί­ας,  που ήταν και ο δεύ­τε­ρος Πρό­ε­δρος των ΗΠΑ, ο Τζον Άνταμς, ήξερε αρ­χαία ελ­λη­νι­κά. Κάθε μέρα με­τέ­φρα­ζε ένα κομ­μά­τι του Ομή­ρου για να δια­τη­ρεί την πνευ­μα­τι­κή του εγρή­γορ­ση. Και αυτός ο Αμε­ρι­κα­νός πο­λι­τι­κός και δια­νο­ού­με­νος είχε και μια άλλη συ­νή­θεια. Ήταν συλ­λέ­κτης κει­μέ­νων της Ιω­νι­κής Δω­δε­κα­πό­λε­ως, της Ιω­νι­κής Συ­νο­μο­σπον­δί­ας, στην οποία το Αγα­θο­νή­σι, ως αγκυ­ρο­βό­λι της Μι­λή­του, ήταν ου­σια­στι­κά μέλος της.

Σή­με­ρα είδα στην εφη­με­ρί­δα “Κα­θη­με­ρι­νή” ένα από αυτά τα κεί­με­να στα Αρ­χαία Ελ­λη­νι­κά του Πα­τέ­ρα της Αμε­ρι­κα­νι­κής Δη­μο­κρα­τί­ας, ο οποί­ος ομι­λεί για την Ιω­νι­κή Συ­νο­μο­σπον­δία. Είναι εντυ­πω­σια­κό, μέχρι πού φτά­νει η πο­λι­τι­στι­κή επιρ­ροή αυτής της πε­ριο­χής, τι ακου­μπά, πώς εξε­λίσ­σε­ται και πώς επη­ρε­ά­ζει το πνεύ­μα ενός αν­θρώ­που, ο οποί­ος δη­μιούρ­γη­σε τις ΗΠΑ.

Στις απέ­να­ντι ακτές στο­χά­στη­καν ο Θαλής, ο Ανα­ξί­μαν­δρος, ο Ανα­ξι­μέ­νης, πα­σχί­ζο­ντας να βρουν μια ορ­θο­λο­γι­κή εξή­γη­ση για το θαύμα του κό­σμου, αλλά και ο θε­με­λιω­τής των μα­θη­μα­τι­κών, Πυ­θα­γό­ρας ο Σά­μιος.

Στην Ιωνία της αί­σθη­σης, της σκέ­ψης και των νοη­μά­των ανα­πτύ­χθη­κε η εύηχη ιω­νι­κή διά­λε­κτος, η βάση για τα ομη­ρι­κά έπη, και εδώ γεν­νή­θη­κε η ιστο­ριο­γρα­φία, με πα­τέ­ρα τον Ηρό­δο­το:

“Ἡρο­δό­του Ἁλι­καρ­νησ­σέ­ος ἱστο­ρί­ης ἀπό­δε­ξις ἥδε – είναι οι λέ­ξεις που έρ­χο­νται από  τα έγκα­τα της ιστο­ρί­ας μας και μας εξι­στο­ρούν τη ζωή μας και την κλη­ρο­δο­σία μας – ὡς μήτε τὰ γε­νό­με­να ἐξ ἀν­θρώ­πων τῷ χρόνῳ ἐξί­τη­λα γέ­νη­ται, μήτε ἔργα με­γά­λα τε καὶ θω­μα­στά, τὰ μὲν Ἕλ­λη­σι, τὰ δὲ βαρ­βά­ροι­σι ἀπο­δε­χθέ­ντα, ἀκλέα γέ­νη­ται”, όπως δια­βά­ζου­με στο Πρώτο Βι­βλίο (Κλειώ) των Ιστο­ριών του.

Και υπάρ­χει και άλλη μία φράση σχε­τι­κή με το «ἀκλέα γέ­νη­ται», το οποίο ση­μαί­νει να μην τα δο­ξά­σου­με, να μην τα τι­μή­σου­με. Πρό­κει­ται για το «σι­γα­θέν καλόν έργον θνή­σκει», δη­λα­δή, «ένα καλό έργο εάν το πε­ρι­βάλ­λεις με τη σιωπή είναι σαν να πε­θαί­νει». Και σή­με­ρα ακρι­βώς απο­τρέ­που­με ένα καλό έργο του Υπουρ­γεί­ου Πο­λι­τι­σμού και της το­πι­κής κοι­νω­νί­ας να είναι «σι­γα­θέν». Το “ζω­ντα­νεύ­ου­με”, το ανα­δει­κνύ­ου­με προς εσάς  και πα­ρα­δί­δε­ται και προς την Ιστο­ρία.

“Η γη της Ιω­νί­ας”, γρά­φει ο Οδυσ­σέ­ας Ελύ­της στα “Ανοι­χτά χαρ­τιά”, “στά­θη­κε πά­ντο­τε το πεδίο μιας αφο­μοιω­τι­κής ενέρ­γειας θαυ­μα­στής, το ερ­γα­στή­ριο πυ­ρή­νων τέ­χνης που απο­τε­λέ­σα­νε πά­ντο­τε με­ρι­κά από τα πιο με­γά­λα μυ­στι­κά της επι­τυ­χί­ας του Ελ­λη­νι­σμού”. Εδώ, με δυο λόγια, μπή­καν τα θε­μέ­λια του δυ­τι­κού πο­λι­τι­σμού, στην αρ­χι­τε­κτο­νι­κή, την τέχνη, τη λο­γο­τε­χνία. Εδώ, ακόμα και οι πιο μι­κρές κοι­νό­τη­τες πα­ρή­γα­γαν πο­λι­τι­σμό.

Η ανα­σκα­φι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα στο Κα­στρά­κι, στο βό­ρειο τμήμα του νη­σιού, στον λόφο που δε­σπό­ζει στον κόλπο του Μα­ΐ­στρου, πι­στο­ποιεί την ύπαρ­ξη μιας δυ­να­μι­κής κοι­νό­τη­τας, στον πό­λε­μο και στην ει­ρή­νη, μιας κοι­νό­τη­τας που άφησε δείγ­μα­τα με­ταλ­λουρ­γι­κής, βυρ­σο­δε­ψι­κής, με­λισ­σο­κο­μι­κής και αγ­γειο­πλα­στι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας.

Το Δια­χρο­νι­κό-Θε­μα­τι­κό Αρ­χαιο­λο­γι­κό μου­σείο Αγα­θο­νη­σί­ου, με το αρ­χαίο λι­μά­νι και τις οχυ­ρώ­σεις του, τις στρα­τιω­τι­κές εγκα­τα­στά­σεις του για τον ελ­λι­με­νι­σμό πο­λε­μι­κών πλοί­ων, το ιερό του Δι­δυ­μαί­ου Απόλ­λω­νος, τη με­λισ­σο­κο­μι­κή μο­νά­δα και το ερ­γα­στή­ριο πορ­φύ­ρας – όλα αυτά τα πο­λύ­τι­μα ευ­ρή­μα­τα που ήρθαν στο φως χάρη στις άο­κνες προ­σπά­θειες του αρ­χαιο­λό­γου Παύ­λου Τρια­ντα­φυλ­λί­δη της ΚΒ’ Εφο­ρεί­ας Προϊ­στο­ρι­κών και Κλα­σι­κών Αρ­χαιο­τή­των Ρόδου αλλά και χάρη στο εν­δια­φέ­ρον της δη­μο­τι­κής αρχής – μας ει­σά­γει στον γοη­τευ­τι­κό, αι­νιγ­μα­τι­κό κόσμο ενός πο­λι­τι­σμού που η ζω­ντα­νή του ενέρ­γεια εξα­κο­λου­θεί να δια­περ­νά τον σύγ­χρο­νο κόσμο.

Εδώ βρί­σκει την από­λυ­τη εφαρ­μο­γή του το από­φθεγ­μα του Θαλή του Μι­λή­σιου, όπως πα­ρα­δί­δε­ται από τον Διο­γέ­νη Λα­έρ­τιο στο έργο του Βίοι φι­λο­σό­φων: “Σο­φώ­τα­τον χρό­νος ανευ­ρί­σκει γαρ πάντα”. Ο χρό­νος, δη­λα­δή, είναι σο­φό­τα­τος και τε­λι­κά όλα θα βρε­θούν. Και η ανα­σκα­φή, πράξη υπο­μο­νής, σε­βα­σμού, ακρό­α­σης των ψι­θύ­ρων του χρό­νου, απο­κω­δι­κο­ποιεί τη σοφία του και μας πα­ρα­δί­δει σή­με­ρα γνώση και συ­γκί­νη­ση, μέσα σ’ αυτό το εξαι­ρε­τι­κό Μου­σείο.

Δεν πρό­κει­ται όμως μόνο για γνώση και συ­γκί­νη­ση, αλλά και για πρό­κρι­μα του μέλ­λο­ντος. Ένας τέ­τοιος πο­λι­τι­σμός δεί­χνει τη δυ­να­μι­κή του τόπου αυτού και στα χρό­νια, τις δε­κα­ε­τί­ες και – γιατί όχι; – τους αιώ­νες που έρ­χο­νται. Ο ελ­λη­νι­κός πο­λι­τι­σμός της θά­λασ­σας και της γης, του Αι­γαί­ου και της Νο­τιο­α­να­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου , αν έχει αυτό το πα­ρελ­θόν, ένα πα­ρελ­θόν με τέ­τοια δυ­να­μι­κή, τότε έχει ένα εξί­σου ζη­λευ­τό μέλ­λον. Δεν μένει σε μας παρά να πι­στέ­ψου­με σε αυτό το μέλ­λον και να συμ­βά­λου­με στην δη­μιουρ­γία του, παίρ­νο­ντας αυτό το αό­ρα­το νήμα που μας ενώ­νει με τις πή­λι­νες κυ­ψέ­λες του Κα­στρα­κί­ου.

Συγ­χαί­ρω από καρ­διάς την κυρία Λίνα Μεν­δώ­νη και ασφα­λώς όλους και όλες όσους ερ­γά­στη­καν για τη δη­μιουρ­γία του, όσους ανέ­συ­ραν από τη λήθη ή την προ­φύ­λα­ξη των αιώ­νων τα μνη­μο­νι­κά ίχνη ενός τόπου μι­κρού, αλλά ορ­θά­νοι­χτου στον με­γά­λο κόσμο. Σας καλώ εγκαι­νιά­ζο­ντας αυτό το Μου­σείο να χα­ρού­με με ένα με­γά­λο χα­μό­γε­λο που αξί­ζει στο έργο που μας πα­ρα­δί­δε­τε και ται­ριά­ζει με το “ανή­ριθ­μον γέ­λα­σμα” του Αι­γαί­ου που μας πα­ρα­κο­λου­θεί.

Σας ευ­χα­ρι­στώ».

Στη συ­νέ­χεια, ο Πρό­ε­δρος της Δη­μο­κρα­τί­ας ξε­να­γή­θη­κε στο Αρ­χαιο­λο­γι­κό Μου­σείο και στον αρ­χαιο­λο­γι­κό χώρο Κα­στρά­κι.