Οι περίοδοι εξετάσεων αποτελούν για πολλούς μαθητές και τις οικογένειές τους μια απαιτητική φάση, κατά την οποία αυξάνονται οι προσδοκίες και η πίεση για επίδοση. Το άγχος που εμφανίζεται είναι μια φυσιολογική αντίδραση, ωστόσο όταν γίνεται έντονο μπορεί να επηρεάσει τη συγκέντρωση, τη διάθεση και τη συνολική λειτουργικότητα. Στο σημερινό περιβάλλον, όπου οι απαιτήσεις είναι αυξημένες και η σύγκριση με άλλους συχνά εντείνεται, το άγχος των εξετάσεων γίνεται πιο έντονο και συχνό.
Τι είναι το άγχος;
Το άγχος είναι μια φυσική αντίδραση του οργανισμού που ενεργοποιείται όταν καλούμαστε να ανταποκριθούμε σε προκλήσεις. Σε μέτρια επίπεδα μπορεί να είναι χρήσιμο, καθώς αυξάνει την εγρήγορση και τη συγκέντρωση. Όταν όμως γίνεται υπερβολικό ή παρατεταμένο, μπορεί να δυσκολεύει τη σκέψη και τη μάθηση (Szuhany & Simon, 2022).
Πώς εκδηλώνεται;
Το άγχος εμφανίζεται συνήθως σε τρία επίπεδα:
Στο σώμα:
σφίξιμο στο στομάχι ή στο στήθος, πονοκέφαλος, ταχυκαρδία, γρήγορη αναπνοή, διαταραχές ύπνου ή όρεξης (Chellappa & Aeschbach, 2022)
Στη σκέψη:
έντονη ανησυχία, αρνητικές σκέψεις («δεν θα τα καταφέρω»), δυσκολία συγκέντρωσης, καταστροφολογικά σενάρια
Στη συμπεριφορά:
εκνευρισμός, απόσυρση, αναβλητικότητα ή αντίθετα υπερβολική μελέτη χωρίς ξεκούραση (Hofmann & Hay, 2018)
Γιατί το άγχος είναι έντονο στις εξετάσεις;
Το άγχος συχνά συνδέεται με:
τον φόβο της αποτυχίας
την πίεση για επίδοση
την ανάγκη αποδοχής από σημαντικά πρόσωπα
την ανησυχία για το μέλλον (Zeidner, 2014)
Για τους εφήβους, οι εξετάσεις μπορεί να βιώνονται ως μια «δοκιμασία αξίας», γεγονός που ενισχύει την ένταση του άγχους.
Πρακτικές ιδέες για εφήβους
Οργάνωσε το διάβασμα σε μικρά, διαχειρίσιμα βήματα
Κάνε συχνά διαλείμματα – η ξεκούραση βοηθά τη συγκέντρωση
Μίλα για αυτό που νιώθεις – το άγχος μειώνεται όταν το μοιράζεσαι
Αποδέξου το άγχος ως κάτι φυσιολογικό, χωρίς να προσπαθείς να το εξαφανίσεις
Φρόντισε το σώμα σου (ύπνος, φαγητό, άσκηση)
Απόφυγε την υπερβολική σύγκριση με άλλους
Θυμήσου: η επίδοση δεν καθορίζει την αξία σου
Πώς μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς
Οι γονείς παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαχείριση του άγχους:
Δημιουργούν ένα ήρεμο και σταθερό περιβάλλον
Ακούν με προσοχή χωρίς άμεση κριτική ή συμβουλές
Αναγνωρίζουν το άγχος ως φυσιολογικό
Εστιάζουν στην προσπάθεια και όχι μόνο στο αποτέλεσμα
Ενθαρρύνουν την ισορροπία (διάβασμα – ξεκούραση)
Υπενθυμίζουν ότι η αποδοχή και η αγάπη δεν εξαρτώνται από την επίδοση
Τι είναι καλό να αποφεύγεται
Υπερβολική πίεση ή έλεγχος
Συγκρίσεις με άλλα παιδιά
Υποτίμηση των συναισθημάτων
Συνεχής εστίαση στους βαθμούς
Πολλές συμβουλές τη στιγμή που το παιδί είναι αγχωμένο
Πότε χρειάζεται επιπλέον υποστήριξη;
Είναι σημαντικό να αναζητηθεί βοήθεια όταν το άγχος:
είναι έντονο και επιμένει
επηρεάζει τον ύπνο, τη διάθεση ή τη λειτουργικότητα
οδηγεί σε αποφυγή ή έντονη απόσυρση
Που Μπορείτε να απευθυνθείτε
Στη γραμμή υποστήριξης 11525 του Μαζί για το Παιδί που παρέχει δωρεάν συμβουλευτική σε γονείς και εφήβους κατόπιν συγκατάθεσης των γονέων.
Η γραμμή λειτουργεί Δευτέρα έως Παρασκευή 09:00-19:00.
Ενδεικτική Βιβλιογραφία
Szuhany, K. L., & Simon, N. M. (2022). Anxiety disorders: a review. JAMA
Chellappa, S. L., & Aeschbach, D. (2022). Sleep and anxiety. Sleep Medicine Reviews
Hofmann, S. G., & Hay, A. C. (2018). Avoidance and anxiety. Journal of Anxiety Disorders
Zeidner, M. (2014). Anxiety in education. Routledge
Stöber, J., & Pekrun, R. (2004). Test anxiety research. Anxiety, Stress & Coping
Λίγα λόγια για τη Γραμμή 115 25 & το Συμβουλευτικό Κέντρο του Μαζί για το Παιδί
Συμβουλευτική Γραμμή 115 25 του Μαζί για το Παιδί βρίσκεται από το 2009 δίπλα σε γονείς, εκπαιδευτικούς και εφήβους. Παρέχει δωρεάν συμβουλευτική υποστήριξη.
Το όραμα πίσω από τη λειτουργία της Γραμμής είναι η ψυχολογική στήριξη και η ενδυνάμωση γονέων, εκπαιδευτικών και εφήβων σχετικά με προβληματισμούς και δυσκολίες που αντιμετωπίζουν στην καθημερινότητά τους και η ενίσχυση των ευρύτερων οικογενειακών και υποστηρικτικών πλαισίων των παιδιών και των εφήβων.
Η Γραμμή 115 25 είναι στελεχωμένη από έμπειρη επιστημονική ομάδα και εκπαιδευμένους εθελοντές με συνεχή κλινική εποπτεία.
Τηρείται το απόρρητο και όλες οι κλήσεις είναι επώνυμες, εμπιστευτικές και δεν ηχογραφούνται.
Πέρα από τις τηλεφωνικές συνεδρίες, η Γραμμή 115 25 συμπληρώνεται από το Συμβουλευτικό Κέντρο, όπου προσφέρονται διαδικτυακά ή με φυσική παρουσία:
• Ολοκληρωμένος κύκλος συμβουλευτικών συνεδριών
• Ομάδες στήριξης γονέων
• Ψυχο-εκπαιδευτικά σεμινάρια συγκεκριμένης θεματολογίας σε γονείς/ εκπαιδευτικούς /εφήβους
Το σύνολο των υπηρεσιών της Συμβουλευτικής Γραμμής και του Συμβουλευτικού Κέντρου πλαισιώνουν ολοκληρωμένα, σε επίπεδο πρόληψης και πρώιμης παρέμβασης, την κάθε οικογένεια.
Οι δια ζώσης υπηρεσίες λαμβάνουν χώρα στις εγκαταστάσεις του «Μαζί για το Παιδί» και τα ψυχοεκπαιδευτικά σεμινάρια πραγματοποιούνται σε σχολεία και οργανωμένα σύνολα πανελλαδικά.
Όλες οι ανωτέρω υπηρεσίες προσφέρονται ΔΩΡΕΑΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΑ.
Οι κλήσεις στη Γραμμή 11525 από οποιοδήποτε πάροχο κινητής/σταθερής τηλεφωνίας είναι ατελείς.
Λίγα λόγια για το Μαζί για το Παιδί:
Το Μαζί για το Παιδί εργάζεται εδώ και 30 χρόνια για την προστασία χιλιάδων παιδιών στη χώρα μας. Προσφέρει ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών με στόχο κάθε παιδί σε κάθε γωνιά της Ελλάδας να έχει πρόσβαση σε βιώσιμες συνθήκες διαβίωσης και σε ίσες ευκαιρίες.
Το έργο του Μαζί για το Παιδί επικεντρώνεται στην καταπολέμηση της φτώχειας, στην υγεία και την ψυχική υγεία, στην εκπαίδευση, καθώς και την υποστήριξη πληθυσμών που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές.
