Νέο ενιαίο σύνολο κανόνων προ­στα­σίας δεδο­μέ­νων προ­σω­πι­κού χαρα­κτήρα στην ΕΕ τίθεται σε εφαρ­μογή από τις 25 Μαΐου, με σκοπό τον εκσυγ­χρο­νι­σμό του υφι­στά­με­νου πλαι­σίου. Οι βασικές κατευ­θυ­ντή­ριες γραμμές είναι νέα δικαιώ­ματα για τους πολίτες, ενί­σχυση της προ­στα­σίας των προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων και επιβολή αυστη­ρών διοι­κη­τι­κών κυρώ­σεων.

Όπως ανα­φέ­ρει ο ειδικός επι­στή­μο­νας στην Αρχή Προ­στα­σίας Δεδο­μέ­νων Προ­σω­πι­κού Χαρα­κτήρα, Δημή­τρης Ζωγρα­φό­που­λος, ο νέος Γενικός Κανο­νι­σμός για την Προ­στα­σία Δεδο­μέ­νων / General Data Protection Regulation – GDPR, στο εσω­τε­ρικό της ΕΕ τέθηκε σε ισχύ στις 24 Μαΐου 2016 με εφαρ­μογή από τις 25 Μαΐου 2018, οπότε και ανα­μέ­νε­ται η  θέσπιση νέων εθνικών ρυθ­μί­σεων, οι οποίες θα εξει­δι­κεύ­σουν την εφαρ­μογή δια­τά­ξεων του ΓΚΠΔ στην ελλη­νική έννομη τάξη. Το πεδίο εφαρ­μο­γής του ΓΚΠΔ καλύ­πτει τόσο τον ιδιω­τικό όσο και το δημόσιο τομέα.

Αλλαγές στο χώρο της Υγείας από την εφαρ­μογή του ΓΚΠΔ

Ο Δημή­τρης Ζωγρα­φό­που­λος, εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι ο ΓΚΠΔ περιέ­χει περισ­σό­τε­ρες ειδικές ανα­φο­ρές στις επε­ξερ­γα­σίες δεδο­μέ­νων προ­σω­πι­κού χαρα­κτήρα για το σκοπό της παροχής υπη­ρε­σιών υγείας και υπο­γραμ­μί­ζει ότι το σύνολο των δια­τά­ξεων του ΓΚΠΔ εφαρ­μό­ζε­ται στις επε­ξερ­γα­σίες δεδο­μέ­νων προ­σω­πι­κού χαρα­κτήρα για το σκοπό της παροχής υπη­ρε­σιών υγείας.

Προ­σθέ­τει ότι και στο ΓΚΠΔ, τα δεδο­μένα προ­σω­πι­κού χαρα­κτήρα σχετικά με την υγεία συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται στις ειδικές κατη­γο­ρίες δεδο­μέ­νων προ­σω­πι­κού χαρα­κτήρα, δηλαδή στα λεγό­μενα ευαί­σθητα δεδο­μένα προ­σω­πι­κού, τα οποία χαίρουν αυξη­μέ­νης προ­στα­σίας σε σχέση με τα απλά δεδο­μένα προ­σω­πι­κού χαρα­κτήρα.

Επι­ση­μαί­νει ότι για τα ευαί­σθητα δεδο­μένα ισχύει η αρχή ότι απα­γο­ρεύ­ε­ται καταρ­χήν η επε­ξερ­γα­σία τους και επι­τρέ­πε­ται μόνο κατ’ εξαί­ρεση, για λόγους που περιο­ρι­στικά προ­βλέ­πει ο νόμος.

Με την εφαρ­μογή του ΓΚΠΔ θα αντι­κα­τα­στα­θεί αυτό­ματα το υπάρχον νομο­θε­τικό καθε­στώς για την προ­στα­σία δεδο­μέ­νων προ­σω­πι­κού χαρα­κτήρα. Οι υπεύ­θυ­νοι επε­ξερ­γα­σίας (νοσο­κο­μεία, κλι­νι­κές, φαρ­μα­κευ­τι­κές εται­ρείες, ασφα­λι­στι­κές εται­ρείες, κλπ) θα απαλ­λάσ­σο­νται πλέον από τη γενική υπο­χρέ­ωση γνω­στο­ποί­η­σης τήρησης αρχείου ή λήψης άδειας για την επε­ξερ­γα­σία ευαί­σθη­των δεδο­μέ­νων προ­σω­πι­κού χαρα­κτήρα. Θα υπάρ­χουν πλέον εναλ­λα­κτι­κοί τρόποι προ­στα­σίας των δεδο­μέ­νων προ­σω­πι­κού χαρα­κτήρα που αφορούν την υγεία και αυστη­ρό­τερα πρό­στιμα για την αθέμιτη επε­ξερ­γα­σία τους. «Εκτός, εάν ο Έλληνας νομο­θέ­της επι­λέ­ξει ταυ­τό­χρονα και τη δια­τή­ρηση του συστή­μα­τος λήψης αδείας για την επε­ξερ­γα­σία τους», τονίζει ο κ. Ζωγρα­φό­που­λος.

Ο ειδικός επι­στή­μο­νας στην Αρχή Προ­στα­σίας Δεδο­μέ­νων Προ­σω­πι­κού Χαρα­κτήρα, ανα­φέ­ρε­ται σε πρό­σφατη  υπόθεση με  «τράπεζα βλα­στο­κυτ­τά­ρων», (σσ ασκή­θηκε ποινική δίωξη για απάτη κατ’ εξα­κο­λού­θηση), σημειώ­νο­ντας ότι «ανέ­δειξε τους κιν­δύ­νους για την αθέμιτη επε­ξερ­γα­σία ευαί­σθη­των δεδο­μέ­νων».

Υπο­γραμ­μί­ζει, ωστόσο, ότι «το μεγάλο στοί­χημα είναι να δια­σφα­λί­σουμε ένα υψηλό επίπεδο ουσια­στι­κής προ­στα­σίας – και όχι μόνο θεω­ρη­τι­κές εγγυ­ή­σεις προ­στα­σίας – με το νέο νομο­θε­τικό καθε­στώς».

Υψηλής εμπο­ρι­κής αξίας τα δεδο­μένα για την υγεία

Ο κ. Ζωγρα­φό­που­λος υπο­γραμ­μί­ζει ότι τα δεδο­μένα προ­σω­πι­κού χαρα­κτήρα που αφορούν την υγεία θεω­ρεί­ται ότι έχουν «υψηλή εμπο­ρική αξία» για πολλούς υπευ­θύ­νους επε­ξερ­γα­σίας (ως εργο­δό­τες, ως φαρ­μα­κευ­τι­κές εται­ρείες, ως ασφα­λι­στι­κές εται­ρείες, κλπ) γιατί μπορούν να επη­ρε­ά­σουν την ικα­νό­τητα του προ­σώ­που για εργασία, για ασφά­λιση, κλπ. Μπορούν, ακόμα, σε μαζική μορφή (big data) να χρη­σι­μεύ­σουν σε τομείς όπως οι κλι­νι­κές μελέτες και η παρα­γωγή φαρ­μά­κων.

«Υπάρ­χουν κατη­γο­ρίες επι­χει­ρή­σεων που ενδια­φέ­ρο­νται ιδιαί­τερα για τη γνώση ιατρι­κών δεδο­μέ­νων πολιτών. Για παρά­δειγμα ασφα­λι­στι­κές εται­ρείες, τρά­πε­ζες (γι’ αυτό έχουν αυξηθεί οι ασφα­λί­σεις δανειο­λη­πτών), αλλά και πολλοί εργο­δό­τες.

Χρειά­ζε­ται να δια­σφα­λι­στεί η προ­στα­σία των προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων, η απο­κά­λυψη να γίνεται μόνο όταν υπάρχει έννομο συμ­φέ­ρον, ώστε να μην κατα­λή­γουμε σε ιατρικό φακέ­λωμα του πλη­θυ­σμού και παράλ­ληλα, να απο­φευ­χθούν ευγο­νι­κού τύπου πρα­κτι­κές (πχ να ασφα­λί­ζο­νται, να δανεί­ζο­νται ή να εργά­ζο­νται οι απο­λύ­τως υγιείς)».

Όπως ανα­φέ­ρει ο κ. Ζωγρα­φό­που­λος, μέχρι τώρα οι παρα­νο­μού­ντες έμπαι­ναν σε μια λογική στάθ­μι­σης κόστους ζημίας. «Εφόσον πίστευαν ότι τα πρό­στιμα που θα τους επι­βλη­θούν θα είναι χαμηλά, η κύρωση δεν λει­τουρ­γούσε απο­τρε­πτικά. Τώρα με την αύξηση των προ­στί­μων θα επι­διω­χθεί να πατα­χθούν τα φαι­νό­μενα παρα­νο­μίας».

Αλλαγή στον τρόπο λήψης απο­τε­λε­σμά­των ιατρι­κών πράξεων

Μεταξύ των αλλαγών που θα επι­φέ­ρει η εφαρ­μογή του νέου κανο­νι­σμού, είναι και η δια­δι­κα­σία  λήψης απο­τε­λε­σμά­των ιατρι­κών εξε­τά­σεων. Ήδη, αρκετές Μονάδες Υγείας, στον ιδιω­τικό και δημόσιο τομέα, στα­μά­τη­σαν να απο­στέλ­λουν ηλε­κτρο­νικά τα απο­τε­λέ­σματα εξε­τά­σεων, ενώ για την παρα­λαβή τους από τρίτο πρόσωπο, ζητούν εξου­σιο­δό­τηση.

Όπως εξηγεί ο κ. Ζωγρα­φό­που­λος, τα απο­τε­λέ­σματα ιατρι­κών εξε­τά­σεων καταρ­χήν, πρέπει να παρα­λαμ­βά­νο­νται αυτο­προ­σώ­πως από τον ασθενή και εάν το ζητήσει ο ίδιος είναι δυνατή και η απο­στολή με ηλε­κτρο­νικό ταχυ­δρο­μείο.  Η ορθή πρα­κτική για να απο­φεύ­γο­νται διαρ­ροές είναι να  απο­στέλ­λο­νται κρυ­πτο­γρα­φη­μένα (κλει­δώ­νεις με τη χρήση λογι­σμι­κού, το «κλειδί» να το έχει ο ασθενής).

Μέχρι σήμερα η κρυ­πτο­γρά­φηση των προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων για την απο­στολή τους μέσω mails δεν ήταν ευρέως δια­δε­δο­μένη παρόλο που ήταν απα­ραί­τητη προ­ϋ­πό­θεση για την ασφά­λεια των δεδο­μέ­νων, σύμφωνα και με τις συστά­σεις της Αρχής Προ­στα­σίας Δεδο­μέ­νων Προ­σω­πι­κού Χαρα­κτήρα.

«Από τις 25 Μαΐου του 2018 που θα εφαρ­μο­στεί ο κανο­νι­σμός, αν ένα ιδιω­τικό κέντρο υγείας ή ένας γιατρός ή ένα νοσο­κο­μείο χάσει ιατρικά δεδο­μένα ή περιέλ­θουν σε μη δικαιού­μενα πρόσωπα, γίνο­νται βαρύ­τε­ρες οι διοι­κη­τι­κές κυρώ­σεις (ιδίως πρό­στιμα). Αυτό μπορεί να έχει ως συνέ­πεια να αυξη­θούν και τα ποσά που επι­δι­κά­ζουν τα δικα­στή­ρια στους θιγό­με­νους (είτε ως  χρη­μα­τική απο­ζη­μί­ωση για τη ζημία που υπέ­στη­σαν ή και χρη­μα­τική ικα­νο­ποί­ηση για την ηθική βλάβη που υπέ­στη­σαν)».

Ο κ. Ζωγρα­φό­που­λος βάζει και άλλη μια παρά­με­τρο, αυτή της φήμης. «Υπάρ­χουν και οι παρε­πό­με­νες συνέ­πειες όπως είναι συνέ­πειες για τη φήμη, ιδίως ενός ιδιω­τι­κού οργα­νι­σμού παροχής υπη­ρε­σιών υγείας. Σε μια εποχή που κατα­βάλ­λο­νται σημα­ντι­κές προ­σπά­θειες να ανα­πτυ­χθεί ο ιατρι­κός του­ρι­σμός αυτό μπορεί να απο­τε­λέ­σει τρο­χο­πέδη από μόνο του. Οποιοσ­δή­ποτε ασθενής δεν ενδια­φέ­ρε­ται μόνο για υψηλού επι­πέ­δου παροχές υπη­ρε­σιών υγείας αλλά και για την ασφαλή τήρηση των δεδο­μέ­νων υγείας του».

Το ΒΗΜΑ