Από την Κω έως τις Μηλιές – Τα ναζιστικά εγκλήματα τον Οκτώβρη του 1943

Μέρες που χαρα­κτη­ρί­στη­καν από το αμόκ των Γερ­μα­νών κατα­κτη­τών, που είχαν χάσει από το πλευρό τους τους Ιταλούς από το Σεπτέμ­βριο, ήταν αυτές του φθι­νο­πώ­ρου του 1943. Η μανία τους ξέσπασε και ενα­ντίον των πρώην συμ­μά­χων τους και ενα­ντίον των Ελλήνων. Παρου­σιά­ζουμε δύο χαρα­κτη­ρι­στι­κές περι­πτώ­σεις.

Στις 4 Οκτώβρη του 1943 έγινε το Ολο­καύ­τωμα των Μηλεών στη Μαγνη­σία από τα γερ­μα­νικά στρα­τεύ­ματα κατοχής.

Στην περιοχή μετά και κατάρ­ρευση της Ιταλίας που μετα­φρά­στηκε σε ενί­σχυση των ανταρ­τών με μεγάλο μέρος του οπλι­σμού τους, σημειώ­θη­καν αρκετές ένοπλες συμπλο­κές μεταξύ Γερ­μα­νών και ανταρ­τών.

Τα SS με πρό­σχημα τη δράση των ανταρ­τών προ­χώ­ρη­σαν με διαταγή του διοι­κητή τους ο Ρίκερτ, σε αντί­ποινα με εκτε­λέ­σεις αλλά και κάψιμο 28 Ελλήνων. Δύο μέρες πιο πριν στις 2 Οκτω­βρίου στη λεγό­μενη «Κίτρινη Αποθήκη» του Βόλου, άλλοι 10 Μηλιώ­τες , εκτός των 28 που προ­α­να­φέ­ραμε, άφηναν την τελευ­ταία τους πνοή στα χέρια των κατα­κτη­τών.

Στις Μηλιές η «λεπτο­μέ­ρεια» της κτη­νω­δίας, ήταν ότι κατά τη διάρ­κεια των εκτε­λέ­σεων, που γίνο­νταν ανά πεντά­δες, τα στελέχη των ναζί παρα­κο­λου­θού­σαν ακού­γο­ντας μουσική από γραμ­μό­φωνο. Τα πτώματα τα έριχναν σε παρα­κεί­μενο χεί­μαρρο.

Επίσης απο­τε­φρώ­θη­καν τα 210 από τα 450 σπίτια του χωριού. Όπως έκαναν και σε πολλές άλλες περι­πτώ­σεις στη χώρα μας οι Γερ­μα­νοί έριχναν μία εμπρη­στική σκόνη και λαμπά­διαζε ο τόπος. Η καμμένη περιοχή δοκι­μά­στηκε το 1946 από πλημ­μύ­ρες.

Οι εκτε­λε­σθέ­ντες ήταν: Γ. Φαρ­δέλ­λος, Ιω. Φιλιπ­πό­που­λος, Φίλ. Παύλου, Δημ. Πελε­κά­νος, Φοίβος Παππάς, Ιω. Χατζη­γιάν­νης, Σίμος Μήτσιου, Άγγελος Ατσιάς, Στ. Κατσι­ρέ­λος, Απ, Στα­μού­λης, Α. Χαμο­νι­κο­λάου, Αν. Μόσχος, Βασ. Τέγος, Ανδρ. Βλάχος, Γεώργ. Κρίγκος, Δ. Μαρ­γα­ρί­της, Δημ. Κου­κου­νά­ρας, Γεώργ. Καλα­τζής, Ελευθ. Καβού­ρας, Θεοφ. Τσού­τσος, Αγησ. Κου­τσου­νού­ρης, Κ. Σαμουρ­δά­νης, Αν. Κοντές, Μιχ. Βερ­γώ­νης, Δημ. Γκέκας.

Μέσα στα πυρ­πο­λη­μένα σπίτια κάηκαν η Κυρατσώ Ατσιά, η Τρια­ντα­φυλ­λιά Πατσή και ο παρά­λυ­τος γιός της Ιωάννης.

Στην «Κίτρινη Αποθήκη» δύο ημέρες πριν, αλλά και σε άλλες στιγμές, εκτε­λέ­στη­καν οι: Συραγώ Κρίγκου, Ι. Γαζής, Ι. Σκαρ­λά­τος, Κων. Χατζη­γιάν­νης, Μιλτ. Πολίτης, Γραμ. Παπάς, Νικ. Κούκος, Απ. Γουρ­γού­της, Σπ. Κου­τσο­γιάν­νης, Κων. Ζήγρας, Αρ. Βερ­γώ­νης, Βας. Νίκου, Σπ. Καρα­βου­σιά­νης, Πετρ. Θεο­δω­ρό­που­λος, Τρ, Βογια­τζής, Βασ. Κωστά­κης, Δημ. Θεο­δω­ρό­που­λος, Σπ. Θεο­δω­ρό­που­λος, Αριστ. Μαϊ­τα­νός, Βασιλ. Σου­λο­γιάν­νης, Δημ. Συκιώ­της, Νικ. Χου­λια­ράς, Νικ. Λιά­τζου­ρας, Δημ. Καλα­τζής.

Στην Κω

Από προη­γού­μενο αφιέ­ρωμά μας στο θέμα ΕΔΩ, με τη σημα­ντική συμβολή του καθη­γητή και μελε­τητή της τοπικής ιστο­ρίας του νησιού, Γιάννη Τρι­κοίλη, ανα­δη­μο­σιεύ­ουμε ένα χαρα­κτη­ρι­στικό από­σπα­σμα: Στις 3 Οκτω­βρίου 1943 οι Γερ­μα­νοί με απόλυτο αιφ­νι­δια­σμό έκαναν απόβαση ταυ­τό­χρονα σε τρία σημεία της Κω. Ο κύριος όγκος των Γερ­μα­νών απο­βι­βά­στηκε στην βόρια παρα­λιακή περιοχή ανάμεσα Μαρμάρι και Τιγκάκι, υπό την διοί­κηση του ταγ­μα­τάρχη Silvester von Saldern. Ένα άλλο τμήμα απο­βι­βά­στηκε στη νότια περιοχή του νησιού στην περιοχή Αγιος Ζαχα­ρίας υπό τις δια­τα­γές του λοχαγού Philip Aschof.>Το τρίτο τμήμα απο­τε­λούσε ένας λόχος αμφί­βιων κατα­δρο­μέων της μεραρ­χίας Brandenburg και απο­βι­βά­στηκε στην νότια πλευρά της Κω κοντά στη Κέφαλο μαζί με ένα λόχο αλε­ξι­πτω­τι­στών της ίδιας μεραρ­χίας που έπεσε μεταξύ Κεφάλου και αερο­δρο­μίου της Αντι­μά­χειας.

Αυτοί οι δύο λόχοι υπό την διοί­κηση του λοχαγού Αρμιν Κουλμαν και του υπο­λο­χα­γού Οsatz είχαν ως κύριο στόχο την κατά­ληψη του αερο­δρο­μίου. Οι Γερ­μα­νοί έχοντας κυριαρ­χή­σει αερο­πο­ρικά στις προη­γού­με­νες μέρες της από­βα­σης με αστρα­πιαίες κινή­σεις κατά­φε­ραν να κατα­λά­βουν ολό­κληρο το νησί της Κω μέσα σε μια ημέρα, αιχ­μα­λω­τί­ζο­ντας 3145 Ιταλούς και 1388 Βρε­τα­νούς.

Ο Γερ­μα­νός διοι­κη­τής όλων των δυνά­μεων της από­βα­σης αντι­στρά­τη­γος Φρί­ντριχ Μύλλερ όρισε έκτακτο στρα­το­δι­κείο μεταξύ 5-6 Οκτω­βρίου στο ιταλικό στρα­τό­πεδο της περιο­χής Λινο­πο­τίου. Εκεί δικα­στής υπήρξε ο σκληρός λοχαγός των κατα­δρο­μέων Άρμιν Κούλμαν ο οποίος με συνο­πτι­κές δια­δι­κα­σίες απήλ­λαξε όσους Ιταλούς αξιω­μα­τι­κούς παρέ­μει­ναν κατά τη διάρ­κεια της μάχης αδρα­νείς και απο­δε­δειγ­μένα πιστοί στην φασι­στική και ναζι­στική συμ­μα­χία και όσους άλλους αξιω­μα­τι­κούς υπη­ρε­τού­σαν σε μονάδες υγειο­νο­μι­κού.

Οι υπό­λοι­ποι 103 αξιω­μα­τι­κοί με το πρό­σχημα ότι θα οδη­γη­θούν στην παραλία κοντά στην αλυκή για να τους παρα­λά­βει πλοίο που θα τους μετα­φέ­ρει στον Πειραιά και από εκεί σε άλλους χώρους αιχ­μα­λω­σίας εκτε­λέ­στη­καν κατά ομάδες και θάφτη­καν σε ομα­δι­κούς τάφους που ήδη είχαν ανοι­χθεί στην περιοχή Τσι­φλίκα δίπλα στην αλυκή. Xρειάστηκε να περά­σουν πολλά χρόνια μέχρι να απο­κα­λυ­φθεί ο τόπος των εκτε­λέ­σεων που ήταν μυστι­κός και να εντο­πι­στούν τα οστά και τα αντι­κεί­μενα των θυμάτων.

Πηγή ertnews.gr

Νάσος Μπρά­τσος