Γ. Ρέτσος: “Να μετράμε τα έσοδα, όχι μόνο τις αφίξεις-Η υπερφορολόγηση σκοτώνει τον τουρισμό”

Το τηλέ­φωνό του δεν σταματά λεπτό να χτυπά. «Με παίρ­νουν ακόμα για συγ­χα­ρη­τή­ρια», εξηγεί. Εχουν περάσει λίγα 24ωρα από την εκλογή του ως νέου προ­έ­δρου του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων. «Μην ανη­συ­χείτε, πριν ξεκι­νή­σουμε, θα το κλείσω». Τηρεί την υπό­σχεσή του με το που καθό­μα­στε στη σκιερή αυλή του ξενο­δο­χείου Electra Palace, στην Πλάκα. Γιατί εδώ; Γιατί ο Γιάννης Ρέτσος, ο άνθρω­πος που θα ηγηθεί της πορείας του ΣΕΤΕ τα επόμενα τρία χρόνια, καθο­ρί­ζο­ντας σε μεγάλο βαθμό την τύχη του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού, είναι διευ­θύ­νων σύμ­βου­λος και από τους βασι­κούς μετό­χους του ομίλου Electra Hotels & Resorts, με πέντε ξενο­δο­χεια­κές μονάδες στην Αθήνα, στη Θεσ­σα­λο­νίκη και στη Ρόδο. Το συλ­λο­γικό και το ατομικό θα εναλ­λάσ­σο­νται, λοιπόν, στην κου­βέ­ντα μας.

Ξεκι­νάμε με τις προ­βλέ­ψεις για το φετινό καλο­καίρι που είναι θετικές. Σύμφωνα με τα στοι­χεία του ΣΕΤΕ, τα του­ρι­στικά έσοδα πιθα­νό­τατα θα αυξη­θούν ώς και στα 14,5 δισ. ευρώ, μετά την πτώση τους στα 13,2 δισ. ευρώ το 2016 (άνοδος της τάξεως του 9%). Οι αφίξεις του­ρι­στών θα φτάσουν τα 27 εκατ., από 25 εκατ. πέρυσι. Πού οφεί­λε­ται αυτή η «άνοιξη»; «Σίγουρα στις ευρύ­τε­ρες γεω­πο­λι­τι­κές συν­θή­κες και συγκυ­ρίες, αλλά κυρίως στις επεν­δύ­σεις που έγιναν από τον ιδιω­τικό τομέα και στο γεγονός ότι συνερ­γα­στή­καμε ως κλάδος με κυβερ­νή­σεις και υπουρ­γεία και χαρά­ξαμε κοινούς στόχους τους οποίους ακόμα κυνη­γάμε», λέει ο Γιάννης Ρέτσος.

«Είναι… ευκο­λάκι, λοιπόν, για να χρη­σι­μο­ποι­ήσω τη γλώσσα των πιτσι­ρι­κά­δων, η ενα­σχό­ληση με τον του­ρι­σμό;», τον ρωτώ. «Δεν θα το έλεγα. Επι­χει­ρη­μα­τικά, δεν είναι εύκολος ο του­ρι­σμός. Ιδιαί­τερα αν μιλάμε για τα ξενο­δο­χεία. Από τη μία πλευρά απαιτεί μεγάλα κεφά­λαια κι από την άλλη ο χρόνος από­σβε­σης είναι μακρύς και αβέ­βαιος. Οπότε, η δυσπρα­γία σε σημα­ντι­κές του­ρι­στι­κές επεν­δύ­σεις που παρα­τη­ρεί­ται δεν έχει να κάνει μόνο με την οικο­νο­μική κατά­σταση της χώρας μας και το ρίσκο που αυτή συνε­πά­γε­ται, αλλά και με το γεγονός ότι στα μάτια των επεν­δυ­τών αυτή η ενα­σχό­ληση δεν θεω­ρεί­ται καθόλου ελκυ­στική. Διευ­κρι­νίζω, όμως, ότι ανα­φέ­ρο­μαι κυρίως στα ξενο­δο­χεία, γιατί σε άλλους τομείς, όπως το Δια­δί­κτυο που τείνει να κυριεύ­σει τα πάντα, υπάρ­χουν κενά για startups, εφαρ­μο­γές και υπη­ρε­σίες που “κου­μπώ­νουν” στον του­ρι­σμό και δεν απαι­τούν τόσο μεγάλα κεφά­λαια όσο ανοιχτό μυαλό και ετοι­μό­τητα: να δεις τι θέλει η αγορά και να της το προ­σφέ­ρεις».

Χώρος υπάρχει, λοιπόν, ακόμα και για νέους ή «μικρούς» επι­χει­ρη­μα­τίες, φτάνει να επι­δει­κνύ­ουν καλά ανα­κλα­στικά στα και­νούρ­για δεδο­μένα. «Και για όσους θέλουν να εργα­στούν ως στελέχη του του­ρι­σμού», συμπλη­ρώ­νει ο συνο­μι­λη­τής μου. «Αυτό είναι κάτι που ευτυχώς έχει αλλάξει. Ξέρετε, επί δεκα­ε­τίες οι Ελληνες ζούσαμε με πολλά στε­ρε­ό­τυπα και στρε­βλές απόψεις. Πιστεύ­αμε ότι ο του­ρι­σμός είναι καθαρά εποχική δρα­στη­ριό­τητα. Μας κυνη­γούσε αυτό που είχε πει το 1981 ο αεί­μνη­στος Ανδρέας Παπαν­δρέου: “Εμείς δεν θα γίνουμε τα γκαρ­σό­νια της Ευρώπης”. Θεω­ρού­νταν υπο­τι­μη­τικό το να ασχο­λεί­ται κανείς με τον του­ρι­σμό. Νέοι άνθρω­ποι έμπαι­ναν στον χώρο αντι­με­τω­πί­ζο­ντάς τον ως μετα­βα­τικό στάδιο: για να κάνουν ένα… πέρασμα και να βγάλουν χαρ­τζι­λίκι μέχρι να βρουν τον επαγ­γελ­μα­τικό τους δρόμο».

Πλέον, αυτό έχει αλλάξει. Στα χρόνια της συνε­χι­ζό­με­νης ύφεσης, όταν οι θέσεις εργα­σίας σε κλάδους περι­ζή­τη­τους κατά το παρελ­θόν συρ­ρι­κνώ­νο­νται ολοένα και περισ­σό­τερο, ο του­ρι­σμός φαντά­ζει μονα­δική λύση για πολλούς. Ο Γιάννης Ρέτσος το επι­βε­βαιώ­νει. «Βάζουμε αγγελία για μία θέση και δεχό­μα­στε δεκάδες καλά βιο­γρα­φικά ακόμα και από εργα­ζο­μέ­νους με εμπει­ρία σε άλλους τομείς της οικο­νο­μίας που ανα­ζη­τούν διέξοδο για να απο­φύ­γουν την ανεργία».

Τον ρωτώ για τα βασικά προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζει σήμερα ο κλάδος του του­ρι­σμού. «Η υπερ­φο­ρο­λό­γηση είναι ψηλά στη λίστα. Μαζί με την ανάγκη ενί­σχυ­σης της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος, την ορι­στική επίλυση του χωρο­τα­ξι­κού ζητή­μα­τος, την ευέ­λι­κτη πολι­τική για τα “κόκκινα“ δάνεια στις του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις. Και δεν γίνεται να καλού­μα­στε κάθε τόσο να σηκώ­σουμε νέα βάρη τα οποία δεν έχουμε προ­ϋ­πο­λο­γί­σει. Οπως το τέλος δια­νυ­κτέ­ρευ­σης. Είμαστε σε δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για τα συμ­βό­λαια του 2018 και δεν ξέρουμε αν θα περάσει στον πελάτη. Ζητή­σαμε από την κυβέρ­νηση να ισχύσει μόνο για τους μήνες Ιούλιο και Αύγου­στο. Αν ισχύσει για όλη τη χρονιά, θα ανα­γκα­στούμε να το μετα­κυ­λί­σουμε στον πελάτη. Το προϊόν μας είναι ήδη ακριβό σε σχέση με τον αντα­γω­νι­σμό, οι πελάτες μας θα δυσα­ρε­στη­θούν, θα έχουμε ενδε­χο­μέ­νως απώ­λειες. Φαύλος κύκλος, δηλαδή!».

Οι στρα­τη­γι­κοί στόχοι του ΣΕΤΕ θα είναι τέσ­σε­ρις

– Ποιες είναι οι προσ­δο­κίες σας; Ποιο λιθα­ράκι θέλετε να βάλετε στο οικο­δό­μημα του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού ως επι­κε­φα­λής του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων;

– Οι στρα­τη­γι­κοί στόχοι του ΣΕΤΕ θα είναι τέσ­σε­ρις. Να κάνουμε κάθε δυνατή προ­σπά­θεια ώστε να εδραιω­θεί η Ελλάδα στους σημα­ντι­κό­τε­ρους του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς του κόσμου. Είμαστε ήδη σε καλή θέση στη σχετική κατά­ταξη, είναι γνωστό, αλλά πρέπει να παρα­μεί­νουμε ψηλά, να μην είναι πρό­σκαιρη η εκτί­ναξη που παρα­τη­ρεί­ται τα τελευ­ταία χρόνια. Να δια­φυ­λά­ξουμε την εργα­σιακή ειρήνη· σ’ αυτό το θέμα έχω ιδιαί­τερη ευαι­σθη­σία. Πιστεύω στην ανάγκη να είναι ρυθ­μι­σμένη η αγορά εργα­σίας με αμοι­βαίες υπο­χω­ρή­σεις, αυτή είναι βασική προ­ϋ­πό­θεση για την επι­τυ­χία μας. Μην ξεχνάτε ότι είμαστε ο πρώτος κλάδος που έδωσε αυξή­σεις μέσα στην κρίση. Δεν άνοιξε μύτη μέσα στα ξενο­δο­χεία, οι υπη­ρε­σίες μας ολοένα και βελ­τιώ­νο­νται, οι του­ρί­στες μένουν ευχα­ρι­στη­μέ­νοι. Ζητού­μενο είναι φυσικά και η στενή συνερ­γα­σία με τις κυβερ­νή­σεις. Εμείς βλέ­πουμε τον του­ρι­σμό ως εθνική υπόθεση, όχι ως πεδίο κομ­μα­τι­κής αντι­πα­ρά­θε­σης. Οποια κυβέρ­νηση αντι­λαμ­βά­νε­ται τη σημασία και τη δυνα­μική του, εμείς θα είμαστε στο πλευρό της, να τη στη­ρί­ξουμε με όλες μας τις δυνά­μεις. Τέλος, σκο­πεύ­ουμε να επι­δεί­ξουμε ακόμα μεγα­λύ­τερη εξω­στρέ­φεια, δηλαδή να έρθουμε κοντά στις τοπικές κοι­νω­νίες, να συν­δε­θεί ουσια­στικά ο πρω­το­γε­νής τομέας με τον του­ρι­σμό. Είναι μια δρα­στη­ριό­τητα που αφορά όλους, εμπλέ­κει πολλούς κλάδους της οικο­νο­μίας. Αν στη διάρ­κεια της θητείας μου κατα­φέ­ρουμε έστω και ένα μέρος αυτών, θα είμαι ευχα­ρι­στη­μέ­νος.

– Το θέμα της τρο­μο­κρα­τίας σας απα­σχο­λεί;

– Φυσικά! Η απειλή, άλλωστε, όπως φαί­νε­ται από τα χτυ­πή­ματα (σ.σ. εκείνη την ημέρα είχε γίνει η επίθεση στη Γέφυρα του Λον­δί­νου) είναι ασύμ­με­τρη. Και μολο­νότι, ευτυχώς, δεν έχει «ακου­μπή­σει» ακόμα την Ελλάδα, ανα­πό­φευ­κτα επη­ρε­ά­ζει την ψυχο­λο­γία των ταξι­διω­τών. Εχουν αρχίσει να αλλά­ζουν ακόμα και οι συνή­θειες των ξένων του­ρι­στών. Μένουν περισ­σό­τερο μέσα στα ξενο­δο­χεία, δεν κυκλο­φο­ρούν πολύ, απο­φεύ­γουν τους χώρους συνά­θροι­σης (μπαρ, εστια­τό­ρια κ.λπ.). Γι’ αυτό τονίζω ότι το να μετράμε αφίξεις δεν λέει τίποτα, δεν έχει ουσια­στική αξία. Εκτός κι αν το μόνο που προ­σπα­θεί κανείς να κάνει είναι να κρα­τή­σει το κεφάλι του έξω από το νερό, για να μην πνιγεί. Εμείς, του­ρι­στικά, δεν βρι­σκό­μα­στε σε τέτοια θέση. Ο στόχος μας, λοιπόν, πρέπει να είναι επι­κε­ντρω­μέ­νος στα έσοδα, στο πόσο συνάλ­λαγμα θα μπει στη χώρα.

Η ανά­πτυξη θα έλθει από τον ιδιω­τικό τομέα και την κοι­νω­νία

Είναι γιος ενός από τους πρω­τερ­γά­τες του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού: του Θανάση Ρέτσου, ο οποίος το 1965, μαζί με τους Θωμά Σβυ­ριάδη, Χαρά­λα­μπο Τσα­ού­σο­γλου και Γερά­σιμο Φωκά δημιούρ­γη­σαν το πρώτο Electra. Ηταν, λοιπόν, ανα­πό­δρα­στη η ενα­σχό­ληση και του ίδιου με τα ξενο­δο­χεία; «Πάντα το είχα στο μυαλό μου. Αλλωστε, σε ηλικία δώδεκα ετών δούλεψα για πρώτη φορά στο ξενο­δο­χείο μας στην Κρήτη (στο σέρβις) και αυτό συνε­χί­στηκε σε όλη τη διάρ­κεια των γυμνα­σια­κών μου σπουδών», λέει ο Γιάννης Ρέτσος. Δεν σπού­δασε, όμως, του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις, του­λά­χι­στον όχι από την αρχή, αλλά στη Νομική Αθηνών. «Ημουν τρι­το­δε­σμί­της, μου άρεσαν αυτά τα μαθή­ματα», εξηγεί γελώ­ντας. Παίρ­νο­ντας το πτυχίο του έφυγε για τις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες, όπου έκανε μετα­πτυ­χιακό στο πανε­πι­στή­μιο Cornell, στη διοί­κηση ξενο­δο­χείων, με ειδί­κευση στο Hospitality Real Estate Finance.

«Ολο­κλη­ρώ­νο­ντας και το μετα­πτυ­χιακό, σκέ­φτηκα να μείνω στην Αμερική. Είχα ήδη προ­τά­σεις για δουλειά. Το κου­βέ­ντιασα με τον πατέρα μου, ο οποίος είχε έρθει στη Νέα Υόρκη για την απο­φοί­τησή μου. Δεν με απέ­τρεψε. Μου είπε μόνο: “Σε χρειά­ζο­μαι”. Ετσι, απο­φά­σισα να επι­στρέψω στην Ελλάδα. Δεν το μετα­νιώνω. Μπήκα στη δουλειά, επαγ­γελ­μα­τικά εξε­λί­χθηκα, απέ­κτησα και τρεις όμορφες κόρες που σήμερα είναι 16, 14 και 11 ετών…». Ο θαυ­μα­σμός και η αγάπη για τον πατέρα του δεν κρύ­βο­νται. «Με βοήθησε περισ­σό­τερο από όλους τους ανθρώ­πους στη ζωή μου. Και επειδή ήταν πάντα το πρότυπό μου, αλλά και επειδή στα πρώτα επαγ­γελ­μα­τικά βήματά μου στε­κό­ταν δια­κρι­τικά δίπλα μου. “Θα σου πω τη γνώμη μου μόνο όταν θα τη ζητή­σεις”, μου έλεγε. Κι όταν έλεγε τη γνώμη του, δεν τη θεω­ρούσε θέσφατο».

Συζη­τάμε για την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα στην Ελλάδα. Και τι του δίδαξε η αμε­ρι­κα­νική εμπει­ρία του. «Οι Ελληνες επι­χει­ρη­μα­τίες λει­τουρ­γού­σαν ανέ­κα­θεν με το θυμικό και όχι με τη λογική: τι μου αρέσει, τι ονει­ρεύ­ο­μαι; Αυτό θα κάνω και μετά θα δω τη βιω­σι­μό­τητά του. Στην Αμερική, οτι­δή­ποτε κάνεις πρέπει να σου βγαίνει το spreadsheet – oι λογι­στι­κοί πίνακες. Αλλιώς δεν μπαί­νεις καν στη δια­δι­κα­σία να το προ­σπα­θή­σεις. Και στην Ελλάδα κάπως έτσι είναι πια τα πράγ­ματα, λόγω της κρίσης: πριν από κάθε επεν­δυ­τικό πρό­τζεκτ γίνο­νται εξα­ντλη­τι­κές μελέτες, οι τρά­πε­ζες είναι πολύ αυστη­ρές. Μάθαμε με τον κακό τρόπο».

Ο όμιλος Electra, σε μια δύσκολη συγκυ­ρία, με σοβα­ρό­τητα και υπευ­θυ­νό­τητα απο­φά­σισε να επεν­δύ­σει στην Αθήνα. Μετα­μόρ­φωσε το κτίριο του πρώην υπουρ­γείου Παι­δείας, στη Μητρο­πό­λεως, σε ένα εντυ­πω­σιακό ξενο­δο­χείο, το Electra Metropolis. «Δεν ξέρετε πόσο χαί­ρο­μαι που βλέπω αυτό το κομμάτι του ταλαι­πω­ρη­μέ­νου αθη­ναϊ­κού κέντρου να παίρνει ξανά ζωή», τονίζει ο κ. Ρέτσος. Πόσο πιστεύει στη δυνα­μική της πρω­τεύ­ου­σας; «Η Αθήνα έχει πάρα πολλά να δώσει στον επι­σκέ­πτη, αλλά έχουμε σε μεγάλο βαθμό απο­τύ­χει να τα πακε­τά­ρουμε και να του δώσουμε την ευκαι­ρία να τα επι­λέ­ξει. Κι αυτό έχει να κάνει και με δικές μας αδυ­να­μίες, του ιδιω­τι­κού τομέα, αλλά και με κρα­τι­κές αγκυ­λώ­σεις. Οταν ήμουν πρό­ε­δρος της Ενωσης Ξενο­δό­χων Αθηνών – Αττικής είχαμε ξεκι­νή­σει μια έρευνα ικα­νο­ποί­η­σης των πελατών μας. Από τα 2.000 και πλέον ερω­τη­μα­το­λό­για, το 60% των του­ρι­στών δεν ήξερε ότι η Αθήνα έχει θάλασσα στα 7 χιλιό­με­τρα από το κέντρο της… Από την άλλη, ακόμα συζη­τάμε για το άνοιγμα των κατα­στη­μά­των τις Κυρια­κές, ενώ αυτό έχει λυθεί σε όλη την Ευρώπη. Τι κάνουμε; Πότε θα το λύσουμε; Και δεν εννοώ νομο­θε­τικά, με ορι­ζό­ντιο τρόπο. Πρέπει να συζη­τή­σουμε χωρίς συντε­χνια­κές προ­κα­τα­λή­ψεις και εμμονές. Για τον του­ρι­σμό είναι αδιά­φορο αν θα είναι ανοιχτά τα κατα­στή­ματα στο Κερα­τσίνι ή στη Νέα Ιωνία. Αλλά στο κέντρο; Πώς θα γίνει ελκυ­στι­κός city break προ­ο­ρι­σμός η Αθήνα;».

Τελικά, τι κάνει έναν επι­χει­ρη­μα­τία να ασχο­λη­θεί με τα κοινά, να αφιε­ρώ­σει χρόνο από αυτόν που δεν του περισ­σεύει σε ένα συλ­λο­γικό όργανο; «Αν έχεις όραμα και κοιτάς το δάσος, όχι το δέντρο, με όσα θετικά γίνουν θα επη­ρε­α­στεί και η δική σου επι­χεί­ρηση. Δεν μπορείς μόνο να ζητάς. Επί δεκα­ε­τίες, ο ιδιω­τι­κός τομέας, σε διά­φο­ρους τομείς της οικο­νο­μίας, εμφα­νι­ζό­ταν να ζητάει διαρκώς πράγ­ματα και το κράτος να λει­τουρ­γεί σαν… πατε­ρού­λης (για να θυμη­θούμε την πάλαι ποτέ Σοβιε­τική Ενωση), που ποδη­γε­τούσε, ήλεγχε, ρύθμιζε κάθε δρα­στη­ριό­τητα. Εγώ έχω δια­φο­ρε­τική φιλο­σο­φία: η ανά­πτυξη θα έρθει από τον ιδιω­τικό τομέα και την κοι­νω­νία. Αν πιστέ­ψουμε σ’ αυτήν και βγούμε μπροστά, θα συμπα­ρα­σύ­ρουμε το κράτος και τις κυβερ­νή­σεις. Από τον συν­δι­κα­λι­σμό του του­ρι­σμού έχουν περάσει πολλοί αξιό­λο­γοι άνθρω­ποι, οι οποίοι στην εποχή τους έκαναν σοβαρή δουλειά και συνέ­βα­λαν σ’ αυτό που είναι σήμερα ο ΣΕΤΕ. Χαλάλι στον χρόνο που θα αφιε­ρώσω κι εγώ από την πλευρά μου, λοιπόν, αν τα απο­τε­λέ­σματα είναι τα προσ­δο­κώ­μενα». «Θα κατα­φέ­ρετε να πάτε δια­κο­πές φέτος;», τον ρωτώ καθώς με ξεπρο­βο­δί­ζει. «Λατρεύω τη θάλασσα και προ­σπαθώ όσο γίνεται περισ­σό­τερο να είμαι κοντά της. Ανα­κα­λύ­πτω συνεχώς υπέροχα μέρη, όμορφα και ήρεμα. Επι­τρέψτε μου να μην σας τα απο­κα­λύψω, για να μείνουν όμορφα και ήσυχα!». Και η κου­βέ­ντα μας τελειώ­νει με γέλια…

Η συνά­ντηση

Στο Motivo Restaurant, στο ισόγειο του ξενο­δο­χείου Electra Palace, φάγαμε πολύ ελαφρά, από μια σαλάτα: Χόρτα εποχής με τομα­τί­νια και ξινο­μυ­ζή­θρα Κρήτης ο οικο­δε­σπό­της, ανά­μει­κτη με σπα­ράγ­για και κρέμα κατσι­κί­σιου τυριού εγώ. Ηπιαμε από ένα ποτήρι λευκό κρασί. Μετά, μαζί με τον καφέ μου, δεν είπα όχι σε ένα γλυκό: μους ανθό­τυρο με τραγανό παστέλι, κολο­κύθα και παγωτό κεράσι.

Oι σταθμοί του

1969

Γεν­νιέ­ται στην Αθήνα.

1992

Πτυχίο Νομικής Σχολής Αθηνών.

1995

Ολο­κλη­ρώ­νει το μετα­πτυ­χιακό του στο πανε­πι­στή­μιο Cornell της Νέας Υόρκης και ανα­λαμ­βά­νει τη διεύ­θυνση του ξενο­δο­χείου Electra Palace, στην Πλάκα.

2004

Διευ­θύ­νων σύμ­βου­λος του ομίλου Electra Hotels & Resorts.

2009-2012

Πρό­ε­δρος της Ενωσης Ξενο­δό­χων Αθηνών – Αττικής.

2011

Πρό­ε­δρος της Πανελ­λή­νιας Ενωσης Ξενο­δό­χων.

2011-2017

Α΄ αντι­πρό­ε­δρος του ΣΕΤΕ.

2017

Πρό­ε­δρος του ΣΕΤΕ.

Καθη­με­ρινή