Γιάννης Παππάς: Θεσμική κατοχύρωση για τη νησιωτική Ελλάδα

Σε άρθρο του που δημο­σιεύ­θηκε στο Πρώτο Θέμα ο βου­λευ­τής της ΝΔ κ. Γιάννης Παππάς ανα­φέ­ρει τα εξής:

Η Ελλάδα δια­μορ­φώ­θηκε ιστο­ρικά ως χώρα της θάλασ­σας. Τα νησιά της υπήρξαν πάντοτε πηγή δύναμης, εξω­στρέ­φειας, πολι­τι­σμού, ανά­πτυ­ξης, εμπο­ρίου και εθνικής παρου­σίας. Από το Αιγαίο έως την Ανα­το­λική Μεσό­γειο, ο νησιω­τι­κός χώρος απο­τε­λεί οργα­νικό στοι­χείο της κοι­νω­νία;, της οικο­νο­μίας και της ασφά­λειας της χώρας. Η θάλασσα και τα νησιά μας είναι ανα­πό­σπα­στο στοι­χείο της ελλη­νι­κής ταυ­τό­τη­τας εδώ και χιλιά­δες χρόνια.

Για τους κατοί­κους των νησιών, όμως, αυτή η πραγ­μα­τι­κό­τητα έχει καθη­με­ρινό κόστος. Η από­σταση από το διοι­κη­τικό κέντρο, οι αυξη­μέ­νες δαπάνες μετα­φο­ράς, η πρό­σβαση σε υπη­ρε­σίες υγείας, η λει­τουρ­γία των σχο­λείων, η στε­λέ­χωση των δημό­σιων δομών, η ενερ­γειακή επάρ­κεια, η ύδρευση, οι λιμε­νι­κές υπο­δο­μές και η ψηφιακή συν­δε­σι­μό­τητα είναι όροι ζωής, παρα­μο­νής και προ­ο­πτι­κής.

Η συζή­τηση για τα νησιά πρέπει να μετα­κι­νη­θεί από τις γενικές δια­κη­ρύ­ξεις στην πρα­κτική πολι­τική. Η χώρα χρειά­ζε­ται ένα σταθερό πλαίσιο απο­φά­σεων που θα λαμ­βά­νει υπόψη τις ιδιαί­τε­ρες συν­θή­κες κάθε νησιω­τι­κής περιο­χής πριν από τον σχε­δια­σμό και την εφαρ­μογή δημό­σιων παρεμ­βά­σεων. Μια ρύθμιση που μοιάζει ουδέ­τερη σε μια ηπει­ρω­τική περιοχή συχνά αποκτά δια­φο­ρε­τικό βάρος όταν εφαρ­μό­ζε­ται σε ένα νησί. Το κόστος γίνεται μεγα­λύ­τερο, ο χρόνος πιο πιε­στι­κός, η πρό­σβαση δυσκο­λό­τερη και η επί­πτωση στην τοπική κοι­νω­νία πιο έντονη.

Αυτή είναι η ουσία της νησιω­τι­κής πολι­τι­κής. Να μη σχε­διά­ζε­ται το κράτος σαν να έχει παντού τις ίδιες απο­στά­σεις, τις ίδιες δυνα­τό­τη­τες και τις ίδιες ανάγκες. Η Ρόδος, η Κάλυ­μνος, η Κως, η Κάρ­πα­θος, η Λέρος, η Πάτμος, η Κάσος, η Νίσυρος, η Τήλος, η Σύμη, η Χάλκη, οι Λειψοί, η Αστυ­πά­λαια και το Καστελ­λό­ριζο γνω­ρί­ζουν καλά τι σημαί­νει να ζεις σε τόπο με ιστορία, παρα­γω­γική δυνα­μική και γεω­στρα­τη­γική αξία, αλλά και με αντι­κει­με­νι­κές δυσκο­λίες που απαι­τούν ειδική μέριμνα.

Η ισότητα δεν εξα­ντλεί­ται στην ίδια μετα­χεί­ριση όλων. Αποκτά περιε­χό­μενο όταν το κράτος ανα­γνω­ρί­ζει τις δια­φο­ρε­τι­κές αφε­τη­ρίες και δημιουρ­γεί συν­θή­κες ουσια­στι­κής συμ­με­το­χής στην ανά­πτυξη. Ο νησιώ­της δεν ζητά προ­νο­μιακή αντι­με­τώ­πιση. Ζητά να έχει πρό­σβαση σε γιατρό, σχολείο, δημόσια υπη­ρε­σία, συγκοι­νω­νία, ενέρ­γεια, νερό και ψηφια­κές υπη­ρε­σίες με τρόπο που να του επι­τρέ­πει να ζει και να δημιουρ­γεί στον τόπο του.

Η οικο­νο­μική διά­σταση είναι εξίσου σημα­ντική. Μια μικρή επι­χεί­ρηση σε νησί λει­τουρ­γεί με επι­πλέον βάρη που δεν απο­τυ­πώ­νο­νται πάντα στους γενι­κούς κανόνες. Το μετα­φο­ρικό κόστος, η επο­χι­κό­τητα, οι δυσκο­λίες εφο­δια­σμού και η εξάρ­τηση από κρί­σι­μες υπο­δο­μές επη­ρε­ά­ζουν την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα, την απα­σχό­ληση και την τοπική παρα­γωγή. Αν θέλουμε ζωντανά νησιά, χρειά­ζε­ται πολι­τική που στη­ρί­ζει την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα, τον του­ρι­σμό, την πρω­το­γενή παρα­γωγή, τις νέες επεν­δύ­σεις και τους ανθρώ­πους που επι­λέ­γουν να μείνουν στον τόπο τους.

Η κοι­νω­νική διά­σταση είναι ακόμη πιο βαθιά. Η παρα­μονή μιας οικο­γέ­νειας σε ένα μικρό ή μεσαίο νησί εξαρ­τά­ται από την αίσθηση ασφά­λειας και προ­ο­πτι­κής. Όταν υπάρ­χουν γιατροί, εκπαι­δευ­τι­κοί, συγκοι­νω­νίες, σύγ­χρο­νες υπο­δο­μές και υπη­ρε­σίες που λει­τουρ­γούν, οι τοπικές κοι­νω­νίες αντέ­χουν. Όταν αυτά απου­σιά­ζουν, η φυγή γίνεται σχεδόν ανα­γκα­στική επιλογή. Η αντι­με­τώ­πιση του δημο­γρα­φι­κού περνά και μέσα από τη σοβαρή στήριξη του νησιω­τι­κού χώρου.

Στα Δωδε­κά­νησα αυτή η αλήθεια έχει ιδιαί­τερο βάρος. Τα νησιά μας βρί­σκο­νται σε κρίσιμο γεω­γρα­φικό σημείο, με ισχυρό ιστο­ρικό απο­τύ­πωμα και υψηλή εθνική σημασία. Η παρου­σία των κατοί­κων, η οικο­νο­μική ζωή, η λει­τουρ­γία των υπο­δο­μών και η καθη­με­ρινή αντοχή των τοπικών κοι­νω­νιών απο­τε­λούν μέρος της εθνικής ισχύος. Η Ελλάδα στη­ρί­ζει τα σύνορά της όταν στη­ρί­ζει τους ανθρώ­πους που ζουν σε αυτά.

Για αυτό η νησιω­τική διά­σταση πρέπει να ενσω­μα­τώ­νε­ται σε κάθε σοβαρή δημόσια πολι­τική. Στην υγεία, στην παιδεία, στις μετα­φο­ρές, στην ενέρ­γεια, στην πολι­τική προ­στα­σία, στη διοί­κηση, στην ανά­πτυξη και στον ψηφιακό μετα­σχη­μα­τι­σμό. Κάθε μεγάλη απόφαση χρειά­ζε­ται να εξε­τά­ζει την επί­πτωσή της στα νησιά, πριν φτάσει στην πράξη. Με σχέδιο, μέτρηση, προ­σαρ­μογή και λογο­δο­σία.

Η Ελλάδα της θάλασ­σας χρειά­ζε­ται ισχυρά νησιά. Χρειά­ζε­ται πολίτες που αισθά­νο­νται ότι η Πολι­τεία τους βλέπει, τους ακούει και σχε­διά­ζει με βάση τις δικές τους συν­θή­κες. Χρειά­ζε­ται συνέ­χεια, πόρους, κανόνες και διοι­κη­τική αντί­ληψη που δεν αντι­με­τω­πί­ζει τον νησιω­τικό χώρο ως εξαί­ρεση, αλλά ως σταθερή εθνική προ­τε­ραιό­τητα.

Η στήριξη των νησιών είναι ζήτημα ισό­τη­τας, ανά­πτυ­ξης και εθνικής συνοχής. Είναι υπο­χρέ­ωση απέ­να­ντι στους κατοί­κους τους και ευθύνη απέ­να­ντι στη χώρα. Η νησιω­τική Ελλάδα αξίζει πολι­τι­κές με αντί­κρι­σμα στην καθη­με­ρι­νό­τητα, στην οικο­νο­μία και στο μέλλον της. Η θεσμική κατο­χύ­ρωση της νησιω­τι­κό­τη­τας στο ανώτατο επίπεδο απο­τε­λεί μονό­δρομο και η στιγμή είναι τώρα.