«Να ανασυγκροτήσουμε το πολιτικό μας σύστημα που απαξιώνεται και καταρρέει»

«Το πιο σημα­ντικό είναι να αλλά­ξουμε τον τρόπο που λαμ­βά­νουμε τις απο­φά­σεις μας και που διοι­κού­μα­στε», δηλώνει σήμερα σε συνέ­ντευξή του προς την «δ» ο κ. Θεό­δω­ρος Φορ­τσά­κης, Καθη­γη­τής της Νομικής Σχολής Αθηνών, τ. Πρύ­τα­νης του Εθνικού και Καπο­δι­στρια­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών και Βου­λευ­τής Επι­κρα­τείας της Ν.Δ. Επι­πλέον δηλώνει ότι είναι δύσκολη η «καθαρή έξοδος» από τα Μνη­μό­νια, με τόσα σκληρά μέτρα που παρα­μέ­νουν αφού είμαστε δεσμευ­μέ­νοι μέχρι και το…. 2060 για πρω­το­γενή πλε­ο­νά­σματα, ενώ για την κατά­σταση ανομίας που επι­κρα­τεί στα πανε­πι­στή­μια, εκτιμά ότι χρειά­ζε­ται πρω­τί­στως πολι­τική βούληση». Ο κ. Φορ­τσά­κης εξηγεί ακόμη το ενδε­χό­μενο ίδρυσης ιδιω­τι­κών πανε­πι­στη­μίων, καθώς όπως εκτιμά, υπάρχει συνταγ­μα­τική διέ­ξο­δος.

Η συνέ­ντευξη ανα­λυ­τικά:

• Κύριε Φορ­τσάκη, πρό­σφατα δια­βά­σαμε το άρθρο σας «Λιγό­τε­ροι βου­λευ­τές, καλύ­τερη Δημο­κρα­τία» για μείωση του αριθμού των βου­λευ­τών και για ανώτατη βου­λευ­τική θητεία. Μιλάτε και για ένα σταθερό εκλο­γικό σύστημα, αλλά και για ενί­σχυση των αρμο­διο­τή­των της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης. Αυτά απο­τε­λούν και θέσεις της Νέας Δημο­κρα­τίας που μπορούν να λει­τουρ­γή­σουν στην πράξη;

Όλοι σήμερα προ­τάσ­σουν στο δημόσιο λόγο την ανάγκη ανα­συ­γκρό­τη­σης της οικο­νο­μίας μας. Νομίζω όμως ότι ακόμα πιο σημα­ντικό είναι να αλλά­ξουμε τον τρόπο που λαμ­βά­νουμε τις απο­φά­σεις μας και που διοι­κού­μα­στε. Διότι δια­φο­ρε­τικά, αν περιο­ρι­στούμε στη βελ­τί­ωση της οικο­νο­μίας μας, σύντομα θα υπο­πέ­σουμε στα ίδια λάθη. Η αλλαγή στον τρόπο λήψης απο­φά­σεων και διοί­κη­σης θα συνε­πι­φέ­ρει, εν καιρώ, την ανα­γκαία αλλαγή νοο­τρο­πίας, δηλαδή τρόπου σκέψης και συμπε­ρι­φο­ράς. Πρό­τεινα, για μια ανα­βαθ­μι­σμένη ποιό­τητα δημο­κρα­τίας, μείωση του αριθμού των βου­λευ­τών, θέσπιση ανώ­τα­του χρόνου βου­λευ­τι­κής θητείας, ασυμ­βί­βα­στο βουλευτή-υπουργού, νέο σταθερό εκλο­γικό σύστημα συν­δυα­στικό μονο­ε­δρι­κής πλειο­ψη­φι­κής εκλογής και ανα­λο­γι­κής με λίστα επι­κρα­τείας, ενί­σχυση της δημο­κρα­τι­κής αντι­προ­σώ­πευ­σης σε επίπεδο ΟΤΑ, ιδίως Περι­φέ­ρειας και όλα αυτά τώρα, με νόμο, ανε­ξάρ­τητα από συνταγ­μα­τική ανα­θε­ώ­ρηση. Επι­τέ­λους να κινη­θούμε και να ανα­συ­γκρο­τή­σουμε το πολι­τικό μας σύστημα που απα­ξιώ­νε­ται και καταρ­ρέει. Οι προ­τά­σεις είναι δικές μου. Ευτυχώς, κατά καιρούς, αρκετοί ακόμα επι­στή­μο­νες ή και βου­λευ­τές έχουν εκφρά­σει παρό­μοιες απόψεις. Εγώ κατα­θέτω αυτές τις προ­τά­σεις από την εμπει­ρία μου ως Βου­λευ­τής σε συν­δυα­σμό με την εμπει­ρία μου από τη διδα­σκα­λία τριάντα ετών στην Ελλάδα και το εξω­τε­ρικό ως Καθη­γη­τής Δημο­σίου Δικαίου και βέβαια από την εμπει­ρία μου ως ενεργός πολίτης.

Σημειω­τέον, η μείωση του αριθμού των Βου­λευ­τών κατά το 1/3 και η θέσπιση ανώ­τα­της βου­λευ­τι­κής θητείας προ­ω­θεί­ται από τον Μακρόν και στη Γαλλία, όπου ήδη ισχύει το ασυμ­βί­βα­στο βουλευτή-υπουργού. Και μάλιστα εκεί σήμερα είναι ήδη πολύ λιγό­τε­ροι οι βου­λευ­τές μαζί με τους γερου­σια­στές σε σχέση με την Ελλάδα, με βάση τον πλη­θυ­σμό.

Ελπίζω ότι η Νέα Δημο­κρα­τία, αλλά και άλλα κόμματα, θα υιο­θε­τή­σουν τις προ­τά­σεις μου αυτές. Είμαι βέβαιος ότι θα λει­τουρ­γή­σουν θαυ­μά­σια στην πράξη και θα επι­τρέ­ψουν την πολυ­πό­θητη ανα­νέ­ωση με κατα­πο­λέ­μηση του πελα­τεια­κού κράτους.

• Ο πρω­θυ­πουρ­γός δηλώνει ότι τον Αύγου­στο βγαί­νουμε από το Μνη­μό­νιο. Κατά την άποψή σας, μπορεί αυτή η χώρα να μπει στην «κανο­νι­κό­τητα», όταν υπάρ­χουν καυτά ανοιχτά ζητή­ματα, όπως το τρα­πε­ζικό σύστημα, το φορο­λο­γικό καθε­στώς, η ανεργία, οι συνε­χείς περι­κο­πές σε μισθούς και συντά­ξεις κ.λπ.;

Πώς βγαί­νουμε από το Μνη­μό­νιο με τόσα σκληρά μέτρα που παρα­μέ­νουν; Έχουν ήδη ψηφι­στεί νέα μέτρα λιτό­τη­τας. Οι πρό­σθε­τες περι­κο­πές συντά­ξεων, η μεγάλη μείωση του αφο­ρο­λό­γη­του και πολλά άλλα, που θα εφαρ­μο­στούν το 2019 και το 2020. Εξα­κο­λου­θεί να ισχύει η δέσμευση για πρω­το­γενή πλε­ο­νά­σματα 3,5% του ΑΕΠ μέχρι και το 2022, αλλά και για υψηλά πρω­το­γενή πλε­ο­νά­σματα μέχρι το 2060! Με το ταμείο απο­κρα­τι­κο­ποι­ή­σεων που θέσπι­σαν οι ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ δεσμεύ­τηκε η δημόσια περιου­σία της χώρας για έναν αιώνα. Ενώ η ρύθμιση του δημο­σίου χρέους συνεχώς ανα­βάλ­λε­ται. Η Κυβέρ­νηση έχει μάλιστα απο­δε­χτεί μηχα­νι­σμό ενι­σχυ­μέ­νης επο­πτείας, ο οποίος, με εμπλοκή και του ΔΝΤ, περι­λαμ­βά­νει 4 εκθέ­σεις παρα­κο­λού­θη­σης ανά έτος, με δυνα­τό­τητα μελ­λο­ντι­κών παρεμ­βά­σεων όταν δια­πι­στώ­νο­νται απο­κλί­σεις. Η ίδια η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή δίνει στη δημο­σιό­τητα το επι­και­ρο­ποι­η­μένο «Συμπλη­ρω­μα­τικό Μνη­μό­νιο» που συμ­φώ­νησε η Κυβέρ­νηση με τους θεσμούς.

Αυτό που πράγ­ματι τελειώ­νει τον Αύγου­στο είναι ο ευνοϊ­κός ευρω­παϊ­κός δανει­σμός. Η μόνη «καθαρή έξοδος» είναι αυτή από τη φτηνή χρη­μα­το­δό­τηση. Διότι, όταν μία χώρα παύει να δανεί­ζε­ται από τους εταί­ρους της και εξέρ­χε­ται στις αγορές, πρέπει να μπορεί να δια­σφα­λί­ζει χαμηλά επι­τό­κια. Όπως το έκαναν η Ιρλαν­δία, η Πορ­το­γα­λία αλλά και η Κύπρος. Τσα­κί­ζο­ντας την πραγ­μα­τική οικο­νο­μία, η κυβέρ­νηση έχει προ­κα­λέ­σει «υπερ­πλε­ο­νά­σματα» υψη­λό­τερα ακόμα και από τις απαι­τή­σεις των δανει­στών. Με φορο­λο­γική υπε­ρα­φαί­μαξη, με παρα­κρά­τηση οφει­λο­μέ­νων, με δέσμευση των απο­θε­μα­τι­κών των δημο­σίων φορέων. Η έξοδος στις αγορές με μόνη εγγύηση αυτά τα ψευδο-υπερπλεονάσματα κιν­δυ­νεύει να απο­δει­χθεί άλμα στο κενό, αν τα επι­τό­κια εκτο­ξευ­θούν. Χρεια­ζό­μα­στε ένα ανα­πτυ­ξιακό σοκ και συγ­χρό­νως ένα σοκ εμπι­στο­σύ­νης και απο­τα­μί­ευ­σης. Δηλαδή χρεια­ζό­μα­στε μια πολι­τική αντί­θετη από τη σημε­ρινή. Με μείωση φόρων και εισφο­ρών, συνο­λική ρύθμιση του ιδιω­τι­κού χρέους, απλο­ποί­ηση των κανόνων της οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας. Για την απο­κα­τά­σταση των τρα­πε­ζι­κών κατα­θέ­σεων, την αύξηση της ρευ­στό­τη­τας, την επα­νεκ­κί­νηση της ελλη­νι­κής επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας και την προ­σέλ­κυση ξένων επεν­δύ­σεων.

• Η κατά­σταση στα πανε­πι­στή­μια έχει ξεπε­ρά­σει τα όρια ανοχής και για τους εκπαι­δευ­τι­κούς, αλλά και τους φοι­τη­τές. Πώς μπορεί να ελεγ­χθεί επι­τέ­λους αυτή η απα­ρά­δε­κτη δια­μορ­φω­μένη κατά­σταση;

Η δια­χρο­νική αυτή κατά­σταση δυστυ­χώς χει­ρο­τέ­ρεψε πολύ εξαι­τίας της πολι­τι­κής των ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ. Η ανομία και η βία επε­κτεί­νο­νται πλέον πολύ πέραν των πανε­πι­στη­μίων. Στα πανε­πι­στή­μια αρνη­τι­κός κατα­λύ­της είναι η εσφαλ­μένη ερμη­νεία της έννοιας του πανε­πι­στη­μια­κού ασύλου. Από προ­στά­της της ελεύ­θε­ρης και ειρη­νι­κής δια­κί­νη­σης ιδεών κατά­ντησε μοχλός στή­ρι­ξης όλων των παρά­νο­μων δράσεων, ακόμα και των ναρ­κω­τι­κών και του λαθρε­μπο­ρίου. Φοι­τη­τές και καθη­γη­τές βρί­σκο­νται σήμερα στο έλεος όποιου παρε­μπο­δί­ζει το επι­στη­μο­νικό, ερευ­νη­τικό και εκπαι­δευ­τικό έργο. Έζησα τη ζοφερή αυτή κατά­σταση για πολλά χρόνια, ως Καθη­γη­τής και Πρό­ε­δρος της Νομικής Σχολής, αλλά και ως Πρύ­τα­νης του Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών. Αντι­στά­θηκα σε αυτές τις θλι­βε­ρές μειο­ψη­φίες και προ­σπά­θησα να μπει επι­τέ­λους μια τάξη.

Για την αντι­με­τώ­πιση αυτής της κατά­στα­σης χρειά­ζε­ται πρω­τί­στως πολι­τική βούληση. Να πάψει επι­τέ­λους η «εδαφική εξαί­ρεση» των πανε­πι­στη­μίων από την ισχύ της έννομης τάξης. Να συστα­θεί, όπως στα περισ­σό­τερα πανε­πι­στή­μια του εξω­τε­ρι­κού, ειδική πανε­πι­στη­μιακή αστυ­νο­μία με έλεγχο εισόδου. Και βέβαια όποιος παρα­νο­μεί πρέπει να υφί­στα­ται τις προ­βλε­πό­με­νες αστικές, ποι­νι­κές και πει­θαρ­χι­κές συνέ­πειες. Οι φοι­τη­τές μας δικαιού­νται μια υψηλού επι­πέ­δου μόρφωση. Κανείς που την παρε­μπο­δί­ζει, δεν έχει θέση στο πανε­πι­στή­μιο.

• Μιλήστε μας για την ίδρυση ιδιω­τι­κών πανε­πι­στη­μίων. Πώς μπορεί αυτός ο θεσμός να λει­τουρ­γή­σει στην χώρα μας;

Το Σύνταγμά μας ορίζει ρητά ότι η ανώτατη εκπαί­δευση παρέ­χε­ται απο­κλει­στικά από ιδρύ­ματα που απο­τε­λούν Νομικά Πρόσωπα Δημο­σίου Δικαίου και ότι η σύσταση ανω­τά­των σχολών από ιδιώτες απα­γο­ρεύ­ε­ται. Μια συνταγ­μα­τική διέ­ξο­δος θα μπο­ρούσε να είναι η παροχή ανώ­τα­της εκπαί­δευ­σης από ιδιώτες μέσω παρα­χώ­ρη­σης δημό­σιας υπη­ρε­σίας. Αλλά το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας, με την τυπο­λα­τρική «κρα­τι­κι­στική» ερμη­νεία του Συντάγ­μα­τος που μας έχει συνη­θί­σει, μάλλον θα απέρ­ρι­πτε αυτή την απλή λύση.

Εφόσον πάντως κατα­στεί εφικτή η ανα­θε­ώ­ρηση του άρθρου 16 του Συντάγ­μα­τος, επα­να­λαμ­βάνω την πάγια πρότασή μου για δημιουρ­γία μιας νέας sui generis κατη­γο­ρίας νομικού προ­σώ­που. Συγκε­κρι­μένα, όλα τα πανε­πι­στή­μια της Χώρας θα απο­κτή­σουν νομική μορφή «πανε­πι­στη­μια­κού νομικού προ­σώ­που». Και θα ενα­πό­κει­ται στον κοινό νομο­θέτη να ορίζει με ενιαίο τρόπο τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις ίδρυσης και λει­τουρ­γίας πανε­πι­στη­μια­κών νομικών προ­σώ­πων, είτε αυτά ανήκουν σε δημό­σιους είτε σε ιδιω­τι­κούς φορείς, πάντοτε υπό την αυστηρή επο­πτεία του Κράτους. Έτσι, η μέχρι σήμερα ιδε­ο­λη­πτική διαμάχη υπέρ ή κατά των δημο­σίων ή ιδιω­τι­κών πανε­πι­στη­μίων καθί­στα­ται άνευ αντι­κει­μέ­νου, ενώ έμφαση δίδεται στην ανα­βάθ­μιση της ποιό­τη­τας σπουδών, ανε­ξαρ­τή­τως του φορέα παροχής της ανώ­τα­της εκπαί­δευ­σης. Θα ωφε­λη­θεί πολ­λα­πλά και η ελλη­νική οικο­νο­μία, με εκα­το­ντά­δες νέες θέσεις εργα­σίας και ανά­σχεση της εκροής φοι­τη­τών μας στο εξω­τε­ρικό. Και πολλοί ξένοι θα επι­λέ­ξουν να σπου­δά­σουν στα δικά μας πανε­πι­στή­μια.