Δύο Ελληνες της διασποράς στην Εθνική Ακαδημία Επιστημών των ΗΠΑ

Δύο δια­κε­κρι­μέ­νοι Έλ­λη­νες επι­στή­μο­νες της δια­σπο­ράς, ο κα­θη­γη­τής της Επι­στή­μης των Υπο­λο­γι­στών του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Κο­λού­μπια της Νέας Υόρ­κης Μι­χά­λης Γιαν­να­κά­κης και η κα­θη­γή­τρια Αστρο­φυ­σι­κής του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Νορθ­γου­έ­στερν του Ιλι­νόις Βίκυ Κα­λο­γε­ράεξε­λέ­γη­σαν νέα μέλη της Εθνι­κής Ακα­δη­μί­ας Επι­στη­μών των ΗΠΑ, σε ανα­γνώ­ρι­ση του ση­μα­ντι­κού επι­στη­μο­νι­κού έργου τους.

Η αμε­ρι­κα­νι­κή Ακα­δη­μία εξέ­λε­ξε, επί­σης, άλ­λους δύο Έλ­λη­νες ως ξέ­νους εταί­ρους της. Πρό­κει­ται για τον Πα­να­γιώ­τη Καρ­κά­να, διευ­θυ­ντή του Ερ­γα­στη­ρί­ου Αρ­χαιο­λο­γι­κών Επι­στη­μών της Αμε­ρι­κα­νι­κής Σχο­λής Κλασ­σι­κών Σπου­δών στην Αθήνα, και τον Ανα­στά­σιο Ξε­πα­πα­δέα, κα­θη­γη­τή της οι­κο­νο­μι­κής θε­ω­ρί­ας και πο­λι­τι­κής του Οι­κο­νο­μι­κού Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αθη­νών.

Η Εθνι­κή Ακα­δη­μία Επι­στη­μών των ΗΠΑ ιδρύ­θη­κε από τον Αβρα­άμ Λίν­κολν το 1863 και, μαζί με την Εθνι­κή Ακα­δη­μία Μη­χα­νι­κής και την Εθνι­κή Ακα­δη­μία Ια­τρι­κής, συμ­βου­λεύ­ει την αμε­ρι­κα­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση και άλ­λους ορ­γα­νι­σμούς των ΗΠΑ πάνω σε επι­στη­μο­νι­κά, τε­χνο­λο­γι­κά και ια­τρι­κά θέ­μα­τα.

Ο Μ. Γιαν­να­κά­κης είναι από­φοι­τος της Βαρ­βα­κεί­ου Σχο­λής Αθη­νών, της Σχο­λής Ηλε­κτρο­λό­γων Μη­χα­νι­κών του ΕΜΠ (1975) και του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Πρίν­στον από όπου πήρε το δι­δα­κτο­ρι­κό του (1979). Ερ­γά­σθη­κε στα ερ­γα­στή­ρια ερευ­νών Bell Labs με­τα­ξύ 1978-2001, υπήρ­ξε κα­θη­γη­τής στο Πα­νε­πι­στή­μιο Στάν­φορντ (2002-03) και από το 2004 δι­δά­σκει στο Τμήμα Επι­στή­μης των Υπο­λο­γι­στών του Κο­λού­μπια. Η έρευ­νά του εστιά­ζε­ται στη σχε­δί­α­ση και ανά­λυ­ση αλ­γο­ρίθ­μων, στη θε­ω­ρία της πο­λυ­πλο­κό­τη­τας, στη θε­ω­ρία των παι­γνί­ων, στις βά­σεις δε­δο­μέ­νων κ.α. Είναι επί­σης μέλος της Εθνι­κής Ακα­δη­μί­ας Μη­χα­νι­κής των ΗΠΑ από το 2011 και της Academia Europaea από το 2013, καθώς και κά­το­χος του Βρα­βεί­ου Knuth (2005).

 Η Β.Κα­λο­γε­ρά είναι από­φοι­τος του Τμή­μα­τος Φυ­σι­κής του Αρι­στο­τε­λεί­ου Πα­νε­πι­στη­μί­ου Θεσ­σα­λο­νί­κης (1992) και του Πα­νε­πι­στη­μί­ου του Ιλι­νόις από όπου πήρε το δι­δα­κτο­ρι­κό της στην αστρο­νο­μία (1997). Έπει­τα από με­τα­δι­δα­κτο­ρι­κή έρευ­να στο Κέ­ντρο Αστρο­φυ­σι­κής Χάρ­βαρντ-Σμιθ­σό­νιαν, δι­δά­σκει από το 2001 στο Τμήμα Φυ­σι­κής και Αστρο­νο­μί­ας του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Northwestern. Είναι η επι­κε­φα­λής αστρο­φυ­σι­κός στην επι­στη­μο­νι­κή κοι­νο­πρα­ξία LIGO που ανα­κά­λυ­ψε τα βα­ρυ­τι­κά κύ­μα­τα, στα οποία και συ­νε­χί­ζει να εστιά­ζει την έρευ­νά της, σε συν­δυα­σμό με το σχη­μα­τι­σμό ζευ­γών μαύ­ρων οπών στο διά­στη­μα.

Η Β.Κα­λο­γε­ρά δή­λω­σε στο Αθη­ναϊ­κό και Μα­κε­δο­νι­κό Πρα­κτο­ρείο Ει­δή­σε­ων σχε­τι­κά με τη βρά­βευ­σή της: «Νιώθω βαθιά τιμή, καθώς αυτή είναι μια διά­κρι­ση πέρα από κάθε προσ­δο­κία. Χρειά­στη­κα πραγ­μα­τι­κά κά­ποιο χρόνο για να συ­νει­δη­το­ποι­ή­σω την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα. Δέ­χθη­κα το πρώτο τη­λε­φώ­νη­μα για την εκλο­γή μου στην Ακα­δη­μία, ενώ ήμουν στο Πα­νε­πι­στή­μιο Πρίν­στον για συ­σκέ­ψεις με συ­να­δέλ­φους, πε­ρί­που μια ώρα προ­τού δώσω μια ομι­λία. Ήταν μια μέρα…πα­νι­κού. Τόσα χρό­νια δου­λειάς με τους φοι­τη­τές μου και τους με­τα­δι­δα­κτο­ρι­κούς μου συ­νερ­γά­τες οδή­γη­σαν σε αυτό, που απο­τε­λεί μια ανα­γνώ­ρι­ση για τη συλ­λο­γι­κή μας δου­λειά».

Σχε­τι­κά με τους μελ­λο­ντι­κούς στό­χους της έρευ­νάς της, η κα Κα­λο­γε­ρά ανέ­φε­ρε: «Βρι­σκό­μα­στε στην αυγή της αστρο­νο­μί­ας βα­ρυ­τι­κών κυ­μά­των, μόλις στο ξε­κί­νη­μα…Η εξε­ρεύ­νη­ση του σύ­μπα­ντος μέσα από αυτό το νέο πα­ρά­θυ­ρο θα αλ­λά­ξει τον τρόπο που κα­τα­νο­ού­με πώς πε­θαί­νουν τα άστρα, πώς γεν­νιού­νται οι μαύ­ρες τρύ­πες και τα άστρα νε­τρο­νί­ων σε ζεύγη και πώς τε­λειώ­νουν τις ζωές τους σε σπι­ράλ θα­νά­του. Αυτός είναι ο πρω­ταρ­χι­κός στό­χος της έρευ­νας για τα επό­με­να χρό­νια, καθώς ανα­κα­λύ­πτου­με ολο­έ­να πε­ρισ­σό­τε­ρες από τις συ­γκρού­σεις αυτών των συ­μπα­γών αντι­κει­μέ­νων».

Πρό­σθε­σε ότι «πα­ράλ­λη­λα, την επό­με­νη δε­κα­ε­τία η αστρο­νο­μία θα γνω­ρί­σει την επα­νά­στα­ση των με­γά­λων δε­δο­μέ­νων μέσω μιας με­γά­λης κλί­μα­κας πα­ρα­τη­ρή­σε­ων του ου­ρα­νού, πα­ρά­γο­ντας την πιο με­γά­λη και πλήρη “ται­νία” του σύ­μπα­ντος και ανα­κα­λύ­πτο­ντας έτσι το δυ­να­μι­κό σύ­μπαν, αστρο­νο­μι­κές πηγές, οι οποί­ες αλ­λά­ζουν σε φω­τει­νό­τη­τα μέσα στο χρόνο, άστρα που συγ­χω­νεύ­ο­νται ή εκρή­γνυ­νται. Αυτό το πεδίο της δια­χρο­νι­κής αστρο­νο­μί­ας υπό­σχε­ται απρό­σμε­νες ανα­κα­λύ­ψεις. Τα επό­με­να χρό­νια θα επι­διώ­ξω να κάνω θε­ω­ρη­τι­κές με­λέ­τες που θα προ­βλέ­πουν τι μπο­ρεί να ανα­κα­λύ­ψουν αυτές οι αστρο­νο­μι­κές πα­ρα­τη­ρή­σεις, έτσι ώστε όταν υπάρ­ξουν οι πα­ρα­τη­ρή­σεις, να εί­μα­στε σε θέση να τις ερ­μη­νεύ­σου­με και να κα­τα­νο­ή­σου­με πώς ζουν και πε­θαί­νουν τα άστρα».

   Οι άλλοι Έλ­λη­νες της Ακα­δη­μί­ας των ΗΠΑ

Η Εθνι­κή Ακα­δη­μία Επι­στη­μών των ΗΠΑ πε­ρι­λαμ­βά­νει και άλ­λους Έλ­λη­νες της δια­σπο­ράς, καθώς και Ελ­λη­νο-αμε­ρι­κα­νούς στις τά­ξεις της. Είναι οι εξής (σε πα­ρέν­θε­ση το έτος εκλο­γής τους στην Ακα­δη­μία):

· Γιώρ­γος Πα­πα­νι­κο­λά­ου (2000) – κα­θη­γη­τής Μα­θη­μα­τι­κών Πα­νε­πι­στη­μί­ου Στάν­φορντ της Κα­λι­φόρ­νια

· Χρή­στος Πα­πα­δη­μη­τρί­ου (2009) – κα­θη­γη­τής Επι­στή­μης των Υπο­λο­γι­στών του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Κο­λού­μπια της Νέας Υόρ­κης

· Αν­δρέ­ας Ακρι­βός (1991) – ομό­τι­μος κα­θη­γη­τής μη­χα­νι­κής (ρευ­στο­δυ­να­μι­κής) του City College της Νέας Υόρ­κης

· Κώ­στας Δα­φέρ­μος (2016) – κα­θη­γη­τής εφαρ­μο­σμέ­νων μα­θη­μα­τι­κών του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Μπρά­ουν του Ρό­ουντ ‘Αϊ­λαντ

· Τομ Μα­νιά­της (1985) – κα­θη­γη­τής μο­ρια­κής και κυτ­τα­ρι­κής βιο­λο­γί­ας του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Κο­λού­μπια της Νέας Υόρ­κης

· Δώρα Αγ­γε­λά­κη (2014) – κα­θη­γή­τρια του Τμή­μα­τος Νευ­ρο­ε­πι­στή­μης του Κολ­λε­γί­ου Ια­τρι­κής Baylor του Χιού­στον του Τέξας

· Νίκος Λο­γο­θέ­της (2009) – διευ­θυ­ντής του γερ­μα­νι­κού Ιν­στι­τού­του Βιο­λο­γι­κής Κυ­βερ­νη­τι­κής Μαξ Πλανκ στο Τί­μπιν­γκεν.

· Τζον Τζο­α­νό­που­λος (2009) – κα­θη­γη­τής φυ­σι­κής του Πα­νε­πι­στη­μί­ου ΜΙΤ

· Πολ Αλι­βι­ζά­τος (2004) – κα­θη­γη­τής χη­μεί­ας, να­νο­ε­πι­στή­μης και να­νο­τε­χνο­λο­γί­ας του Πα­νε­πι­στη­μί­ου της Κα­λι­φόρ­νια-Μπέρ­κλεϊ.

· Τζορτζ Γιαν­κό­που­λος (2004) – επι­κε­φα­λής βιοϊ­α­τρι­κός επι­στή­μων της φαρ­μα­κευ­τι­κής εται­ρεί­ας Regeneron Pharmaceuticals.

· Πίν­δα­ρος Ρόι Βάγ­γε­λος – πρό­ε­δρος της εται­ρεί­ας Regeneron.

Μέλος της Αμε­ρι­κα­νι­κής Ακα­δη­μί­ας από το 1982 έως το θά­να­τό του το 2017 ήταν και ο Έλ­λη­νας βιο­λό­γος Φώτης Κα­φά­τος, ο πρώ­τος πρό­ε­δρος του Ευ­ρω­παϊ­κού Συμ­βου­λί­ου Έρευ­νας (ERC).