«Καμπάνα» στις χώρες που δεν δέχονται πρόσφυγες-250.000€ ανά πρόσφυγα

Οι ευρω­παϊ­κές χώρες που αρνού­νται να μοι­ρα­στούν το βάρος των προ­σφυ­γι­κών ροών θα υπο­στούν χρέωση περίπου 250.000 ευρώ ανά μετα­νά­στη, σύμφωνα με το σχέδιο της Κομι­σιόν για αλλαγές στο σύστημα ασύλου της ΕΕ.

Η τιμω­ρη­τική ρήτρα πλη­ρω­μής είναι από τα πιο αμφι­λε­γό­μενα σημεία της πρό­τα­σης της Κομι­σιόν για αλλαγές στη νομο­θε­σία ασύλου που παρου­σιά­ζο­νται την Τετάρτη.

Απο­τε­λεί την προ­σπά­θεια της ΕΕ να δια­σώ­σει το σύστημα ασύλου που κατέρ­ρευσε υπό το βάρος των μεγάλων προ­σφυ­γι­κών προς την Ευρώπη πέρυσι, θέτο­ντας σε κίνδυνο τη συνθήκη Σένγκεν και την διέ­λευση χωρίς δια­βα­τή­ριο από τα σύνορα των ευρω­παϊ­κών χωρών.

Τις τελευ­ταίες εβδο­μά­δες οι προ­σφυ­γι­κές ροές προς την Ελλάδα έχουν μειωθεί λόγω των αυξη­μέ­νων ελέγχων στα δυτικά Βαλ­κά­νια και της συμ­φω­νίας με την Τουρκία για επι­στροφή των αιτού­ντων ασύλου που φτάνουν στα ελλη­νικά νησιά. Ωστόσο, η ΕΕ παρα­μέ­νει διχα­σμένη για την ενί­σχυση της νομο­θε­σίας ασύλου.

Ενώ ανα­γνω­ρί­ζο­νται αυτοί οι πολι­τι­κοί περιο­ρι­σμοί, οι μεταρ­ρυθ­μί­σεις που προ­τεί­νει η Κομι­σιόν στο­χεύ­ουν στη στα­διακή μετά­θεση της ευθύνης από τις πιε­σμέ­νες χώρες στα σύνορα, όπως η Ελλάδα, μέσω αυτό­μα­του συστή­μα­τος κατα­νο­μής προ­σφύ­γων σε ολό­κληρη την Ευρώπη εάν μια χώρα δέχεται αιφ­νί­διες έντονες ροές.

Η πρόταση αυτή συνο­δεύ­ε­ται από ρήτρα που επι­τρέ­πει στις χώρες που ανη­συ­χούν για τις προ­σφυ­γι­κές ροές να κατα­βάλ­λουν ένα πρό­στιμο – που τίθεται ενσυ­νεί­δητα σε υψηλά επίπεδα- εάν θέλουν να απο­φύ­γουν την υπο­χρέ­ωση να ανα­λά­βουν πρό­σφυ­γες για μια προ­σω­ρινή περίοδο.

Σύμφωνα με τέσ­σε­ρις πηγές που γνω­ρί­ζουν την πρόταση της Κομι­σιόν, η χρέωση τίθεται στα 250.000 ευρώ ανά πρό­σφυγα που αναζητά άσυλο, σύμφωνα με το προ­σχέ­διο της Δευ­τέ­ρας. Όμως σημειώ­νουν ότι το πρό­στιμο ενδέ­χε­ται να ανα­προ­σαρ­μο­στεί στις δια­βου­λεύ­σεις που θα λάβουν χώρα τις επό­με­νες μέρες.

«Το ύψος της συμ­βο­λής μπορεί να αλλάξει αλλά η ιδέα είναι να φαί­νε­ται σαν κύρωση», ανα­φέ­ρει ένας αξιω­μα­τού­χος. Άλλος διπλω­μά­της σημεί­ωσε ότι σε κάθε περί­πτωση το τίμημα άρνησης ενός πρό­σφυγα θα είναι «εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες ευρώ».

Χώρες της ανα­το­λι­κής Ευρώπης όπως η Πολωνία και η Ουγ­γα­ρία θα καλω­σο­ρί­σουν τις εναλ­λα­κτι­κές στην υπο­χρε­ω­τική ανάληψη προ­σφύ­γων αλλά ανα­μέ­νε­ται να αντι­στα­θούν στα υψηλά πρό­στιμα. Η Πολωνία θα χρεια­στεί να πλη­ρώ­σει περίπου 1,5 δισ. ευρώ για να απο­φύ­γει την υφι­στά­μενη υπο­χρέ­ωσή της να υπο­δε­χτεί 6.200 πρό­σφυ­γες από την Ελλάδα και την Ιταλία.

Αυτές οι πλη­ρω­μές έχουν σχε­δια­στεί για να βελ­τιώ­σουν τα κίνητρα για την υποδοχή των συμ­φω­νη­μέ­νων αριθμών προ­σφύ­γων, που έχουν απο­τύ­χει και απο­δεί­χθη­καν αδύ­να­τον να υλο­ποι­η­θούν αν και έγιναν νόμος της Ε.Ε. Η πρόταση της Κομι­σιόν στη­ρί­ζει τον έκτακτο σχε­δια­σμό της Ε.Ε. για επα­νε­γκα­τά­σταση 160.000 προ­σφύ­γων, ο οποίος έχει εφαρ­μο­στεί μόλις στο 1% του στόχου του από πέρυσι.

Η Γερ­μα­νία, η Ιταλία και η Ελλάδα πιέζουν για γενναία μεταρ­ρύθ­μιση της νομο­θε­σίας του Δου­βλί­νου, που δια­φυ­λάσ­σει την αρχή ότι οι βόρειες χώρες της ΕΕ όπως η Βρε­τα­νία ή η Φιν­λαν­δία, μπορούν να απε­λά­σουν τους ανα­ζη­τού­ντες ασύλου στο πρώτο μέρος υπο­δο­χής τους εντός Ε.Ε.

Η πρόταση της Κομι­σιόν δια­τη­ρεί τις ευθύνες της πρώτης χώρας υπο­δο­χής που τέθηκαν στο Δου­βλίνο, οι οποίες έχουν τη στήριξη του Λον­δί­νου, του Παρι­σιού και άλλων χωρών που βρί­σκο­νται μακριά από τα σύνορα, καθώς θεω­ρη­τικά, τους επι­τρέ­πουν να απε­λαύ­νουν χιλιά­δες ανα­ζη­τού­ντες άσυλο.

Οι Βρυ­ξέλ­λες προ­σπα­θούν να υιο­θε­τή­σουν ένα αυτο­μα­το­ποι­η­μένο καθε­στώς για να αντι­με­τω­πί­σει τις αυξή­σεις προ­σφυ­γι­κών ροών. Εάν μια χώρα υπο­δε­χτεί περισ­σό­τερο από το 150% του «δίκαιου μερι­δίου» προ­σφύ­γων σε ένα έτος – ένα επίπεδο που υπο­λο­γί­ζε­ται με βάση τον πλη­θυ­σμό και το εθνικό εισόδημα- ενερ­γο­ποιεί­ται ένας μηχα­νι­σμός ανα­κα­τα­νο­μής σε όλη την Ευρώπη.

Αξιω­μα­τού­χοι της ΕΕ αρνή­θη­καν να σχο­λιά­σουν αν θα είναι νομικά δυνατόν για χώρες εκτός της συν­θή­κης Σένγκεν όπως η Βρε­τα­νία και η Ιρλαν­δία, να μείνουν μέρος του συστή­μα­τος του Δου­βλί­νου, δια­τη­ρώ­ντας την εξαί­ρεσή τους από την υποδοχή προ­σφύ­γων εάν χρη­σι­μο­ποι­η­θεί ο αυτό­μα­τος μηχα­νι­σμός. Η πρόταση ανα­φέ­ρει απλώς ότι η Βρε­τα­νία και η Ιρλαν­δία δεν είναι υπο­χρε­ω­μέ­νες να παρα­μεί­νουν εντός του πλαι­σίου του Δου­βλί­νου.

Η δια­τή­ρηση του Δου­βλί­νου είναι ευαί­σθητο ζήτημα για τη Βρε­τα­νία, ιδίως εν μέσω εκστρα­τείας για παρα­μονή στην Ε.Ε. εν όψει δημο­ψη­φί­σμα­τος. Το Λονδίνο ανθί­στα­ται σθεναρά σε αλλαγές στο σύστημα που της έχει επι­τρέ­ψει να μετα­φέ­ρει 12.000 αιτού­ντες άσυλο σε άλλες χώρες της ΕΕ από το 2003.