Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Δήμου Ρόδου: Στόχος μας είναι η ασφάλεια των πολιτών και η διατήρηση υγιών και ανθεκτικών δέντρων

Η πρό­σφατη καται­γίδα προ­κά­λεσε σοβαρές κατα­στρο­φές στο αστικό πράσινο της Ρόδου. Δεκάδες δέντρα, μεγάλα και μικρά, έσπασαν, ξερι­ζώ­θη­καν ή υπέ­στη­σαν εκτε­τα­μέ­νες βλάβες, προ­κα­λώ­ντας συχνά ζημιές σε υπο­δο­μές και οχήματα και ανη­συ­χία στους πολίτες.

Ένας από τους πρώτους φόβους μετά από τέτοια φαι­νό­μενα είναι το ενδε­χό­μενο μελ­λο­ντι­κών παρό­μοιων κατα­στρο­φών. Πολλοί κάτοι­κοι, με αγωνία και δικαιο­λο­γη­μένη ανη­συ­χία, ζητούν αυστηρό κλάδεμα ή ακόμα και απο­κε­φα­λι­σμό των δέντρων, πιστεύ­ο­ντας ότι έτσι θα μειωθεί ο κίν­δυ­νος πτώσης. Δίκαια οι κάτοι­κοι, μη γνω­ρί­ζο­ντας την φυσιο­λο­γία, αρχι­τε­κτο­νική και παθο­λο­γία των δένδρων θεωρούν ότι η ριζική μείωση της κόμης του δένδρου, (που «χορεύει» απει­λη­τικά πάνω από τα κεφάλια τους με κάθε ριπή ανέμου), θα εξα­σφα­λί­σει τη στα­θε­ρό­τητά του, μειώ­νο­ντας την αντί­σταση τους στον άνεμο.

Ωστόσο, η επι­στήμη της Αστικής Δεν­δρο­κο­μίας είναι ξεκά­θαρη: Το βαρύ κλάδεμα δεν προ­στα­τεύει τα δέντρα ούτε μειώνει τον κίνδυνο ατυ­χη­μά­των. Αντι­θέ­τως, τα καθιστά πιο αδύναμα και πιο επι­κίν­δυνα.

Τι συμ­βαί­νει στο δέντρο όταν κλα­δεύ­ε­ται αυστηρά;

1.Το δένδρο χάνει μεγάλο μέρος του φυλ­λώ­μα­τός του. Το φύλλωμα είναι το εργο­στά­σιο θρέψης του φυτού. Με την δρα­στική μείωση του το δένδρο δεν μπορεί να τραφεί, αδυ­να­τί­ζει και ανα­γκά­ζε­ται να κατα­να­λώ­σει θρε­πτι­κές ουσίες απο­θη­κευ­μέ­νες στον κορμό και την ρίζα και μάλιστα σε τερά­στιες ποσό­τη­τες προ­κει­μέ­νου γρήγορα να ανα­πλη­ρώ­σει το φύλλωμα που χάθηκε. Το απο­δυ­να­μω­μένο δένδρο είναι λιγό­τερο ανθε­κτικό σε θραύση και πολύ πιο ευάλωτο σε προ­σβο­λές παθο­γό­νων, που το αδυ­να­τί­ζουν ακόμα περισ­σό­τερο.

2. Οι μεγάλες σε διά­με­τρο τομές που δημιουρ­γού­νται από το βαρύ κλάδεμα δεν είναι δυνατόν να επου­λω­θούν από το δένδρο σε εύλογο χρόνο. Είναι πύλες εισόδου παθο­γό­νων που μεσο­πρό­θε­σμα και μακρο­πρό­θε­σμα κατα­στρέ­φουν τον κορμό από μέσα κάνο­ντας το δένδρο ευάλωτο σε θραύση.

3. Το δένδρο προ­κει­μέ­νου να ανα­πλη­ρώ­σει γρήγορα το φύλλωμα που χάθηκε, ανα­πτύσ­σει πολλά νέα κλαδιά (λαί­μαρ­γους) σε κάθε μεγάλη τομή. Αυτά ανα­πτύσ­σο­νται ταχύ­τατα και απο­κτούν σύντομα μεγάλο μήκος, ενώ το ξύλο τους είναι πολύ αδύναμο. Επίσης η στήριξή τους στον μητρικό βρα­χί­ονα είναι επι­σφα­λής. Έτσι σε λίγα χρόνια μετά το βαρύ κλάδεμα έχουμε ένα δένδρο με πολύ μεγάλα, αδύναμα κλαδιά με κακή στήριξη και ακα­τάλ­ληλο αερο­δυ­να­μικό σχήμα, που πολύ εύκολα θα σπάσουν στον πρώτο δυνατό άνεμο.

4. Τα δένδρα ανα­πτύσ­σο­νται προ­σαρ­μο­ζό­μενα στους ανέμους της περιο­χής τους και δημιουρ­γούν ένα αερο­δυ­να­μικό σχήμα κόμης που μειώνει την αντί­στασή τους στον άνεμο και μια δομή του ξύλου στον κορμό που τα κάνει ανθε­κτικά. Παρεμ­βαί­νο­ντας και κατα­στρέ­φο­ντας αυτό το σχήμα, ακόμα και μειώ­νο­ντας σημα­ντικά την κόμη τελικά μεγα­λώ­νουμε την αντί­σταση του ανέμου και διευ­κο­λύ­νουμε την πτώση του δένδρου.

5.Η απότομη απώλεια μεγάλου μέρους του φυλ­λώ­μα­τος μπορεί να προ­κα­λέ­σει σοκ στο δέντρο, οδη­γώ­ντας σε πρόωρη γήρανση, απότομη εξα­σθέ­νιση ή ακόμα και θάνατο.

6. Τα δένδρα της πόλης είναι ήδη επι­βα­ρυ­μένα από τις δύσκο­λες συν­θή­κες στις οποίες ανα­πτύσ­σο­νται: μικροί λάκκοι φύτευ­σης, συμπιε­σμένο και σφρα­γι­σμένο χώμα και περιο­ρι­σμέ­νος χώρος ανά­πτυ­ξης της κόμης. Τα βαριά κλα­δέ­ματα είναι η χαρι­στική βολή στα ήδη ταλαι­πω­ρη­μένα δένδρα μας.

Το μόνο είδος αυστη­ρού κλα­δέ­μα­τος που είναι απο­δε­κτό και ασφαλές για το δένδρο είναι το λεγό­μενο κεφα­λωτό (pollard), στο οποίο αφαι­ρεί­ται κάθε χρόνο όλη η ετήσια βλά­στηση στο ίδιο σημείο, σε ειδικά δια­μορ­φω­μένα όργανα του δένδρου (κεφάλια). Αυτό έχει εφαρ­μογή σε συγκε­κρι­μένα μόνο είδη δένδρων, τα οποία πρέπει να έχουν δια­μορ­φω­θεί κατάλ­ληλα από μικρή ηλικία.

Πολύ συχνά λοιπόν, λόγω δικαιο­λο­γη­μέ­νου φόβου, κλα­δεύ­ο­νται τα δένδρα αυστηρά επι­διώ­κο­ντας την ασφά­λεια, δημιουρ­γώ­ντας όμως έτσι δένδρα πολύ πιο επι­κίν­δυνα σε βάθος χρόνου.

Ένα χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα των επι­πτώ­σεων του αυστη­ρού κλα­δέ­μα­τος έρχεται από την Ισπανία.

Το 2016, μια ισπα­νική πόλη αντι­με­τώ­πιζε προ­βλή­ματα με πτώσεις δέντρων: 500 περι­στα­τικά κατα­γρά­φη­καν εκείνη τη χρονιά. Το 2017, οι πτώσεις αυξή­θη­καν σε 700, εκ των οποίων μία προ­κά­λεσε θάνατο.

Τρο­μο­κρα­τη­μέ­νος, ο Δήμος πήρε δρα­στικά μέτρα:

Ξόδεψε 30 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ για να αντι­με­τω­πί­σει το πρό­βλημα.

Έκοψε 17.000 δέντρα και κλάδεψε αυστηρά άλλα 20.000.

Το απο­τέ­λε­σμα;

Το 2018, οι πτώσεις δέντρων εκτο­ξεύ­τη­καν στις 2.000! Η αφαί­ρεση της κόμης προ­κά­λεσε τέτοιες αλλαγές στο μικρο­κλίμα και τη στα­θε­ρό­τητα των δέντρων, ώστε ακόμα και όσα ήταν υγιή και ασφαλή, έγιναν επι­κίν­δυνα.

Η Διεύ­θυνση Περι­βάλ­λο­ντος και Πρα­σί­νου εφαρ­μό­ζει, στο μέτρο του δυνατού, σύγ­χρο­νες πρα­κτι­κές κλα­δέ­μα­τος που προ­τεί­νει η επι­στήμη της Αστικής Δεν­δρο­κο­μίας, αφαι­ρώ­ντας στα­διακά τα ανε­πι­θύ­μητα κλαδιά χωρίς να προ­κα­λεί­ται υπερ­βο­λικό στρες στο δέντρο και να κατα­στρέ­φε­ται η δομή του. Στόχος μας είναι τόσο η ασφά­λεια των πολιτών όσο και η δια­τή­ρηση υγιών, ανθε­κτι­κών δέντρων στα πάρκα και τις δεν­δρο­στοι­χίες μας.