Μαρία Γκασούκα: «Για να αντιμετωπίσουμε την βία που συνδέεται με το φύλο, απαιτείται ένα εθνικό σχέδιο δράσης»

Κυρία Γκα­σούκα, με αφορμή την 25η Νοεμ­βρίου, Παγκό­σμια Ημέρα για την Εξά­λειψη της Βίας κατά των Γυναι­κών, δια­πι­στώ­νουμε ότι οι αριθμοί των περι­στα­τι­κών της έμφυλης και ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, καθώς και οι γυναι­κο­κτο­νίες, συνεχώς ανε­βαί­νουν. Θα ήθελα το σχόλιό σας.

Η αλήθεια είναι ότι τα στοι­χεία που δίνει και η αστυ­νο­μία, είναι τρο­μα­κτικά. Να σας πω ενδει­κτικά σύμφωνα με τα μέχρι τώρα στοι­χεία ότι έχουν γίνει πάνω από 12.000 συλ­λή­ψεις για περι­στα­τικά έμφυλης και ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, μέσα σε έναν χρόνο ενώ τα θύματα των γυναι­κο­κτο­νιών μόνον για φέτος ξεπερ­νούν τα 10. Επι­πλέον, έχει σημασία να δούμε την ποι­κι­λία των τύπων της βίας που χρη­σι­μο­ποιεί­ται. Τι σκέ­φτε­ται καθένας και τι εφαρ­μό­ζει. Το Ινστι­τούτο της Unisef στην Φλω­ρε­ντία, δηλώνει ότι προ­σπα­θούν να τυπο­ποι­ή­σουν τα είδη της βίας κατά των γυναι­κών, και δεν μπορούν –διότι πάντοτε έρχο­νται νέοι θύτες είτε νέοι κακο­ποι­η­τές, οι οποίοι εφαρ­μό­ζουν και­νούρ­γιες και… ευφά­ντα­στες μορφές βίας. Είναι πολύ δυσά­ρε­στη η κατά­σταση και ακόμη πιο δυσά­ρε­στο είναι το γεγονός πως δεν υπάρχει βούληση να αντι­με­τω­πι­στεί το πρό­βλημα. Κι αυτό γιατί χρειά­ζο­νται εφαρ­μο­σμέ­νες πολι­τι­κές. Για να αντι­με­τω­πί­σουμε την βία που συν­δέ­ε­ται με το φύλο, απαι­τεί­ται ένα εθνικό σχέδιο δράσης, καθώς είναι ένα πρό­βλημα πολυ­πα­ρα­γο­ντικό. Χρειά­ζε­ται άμεση αντι­με­τώ­πιση και μακρο­χρό­νιο σχε­δια­σμό σε σχέση με την εκπαί­δευση, την κατάρ­τιση και την ευαι­σθη­το­ποί­ηση του κόσμου. Δυστυ­χώς, δεν υπάρχει τέτοιο εθνικό σχέδιο δράσης στην Ελλάδα, την ώρα που μας εγκα­λούν οι εθνικοί οργα­νι­σμοί.

Από την άλλη, μέχρι σήμερα, παρά τους αγώνες των γυναι­κείων οργα­νώ­σεων, δεν έχει γίνει τίποτα για να καθιε­ρω­θεί νομικά ο όρος “γυναι­κο­κτο­νία”.

Είναι πια μια ιστορία που δείχνει το έλλειμμα κατα­νό­η­σης ακόμη και εκ μέρους σοβαρών νομικών της χώρας. Δεν κατα­νο­ούν το είδος του εγκλή­μα­τος. Πρό­κει­ται για ακραία έκφραση πατριαρ­χίας. Είναι ένα σεξι­στικό, τιμω­ρη­τικό έγκλημα γιατί παρα­βιά­ζο­νται τα πατριαρ­χικά πρότυπα. Αυτό δεν συν­δέ­ε­ται με τις άλλες ανθρω­πο­κτο­νίες. Γι’ αυτό επι­μέ­νουμε σε αυτό τον όρο. Ειδάλ­λως, βρί­σκουν τρόπους να επι­βιώ­σουν νομικά τερ­τί­πια και ισχυ­ρι­σμοί για πρότερο έντιμο βίο του δράστη για καλύ­τερη μετα­χεί­ριση κ.λπ. Η γυναι­κο­κτο­νία είναι το τέλος μια πορείας, ενός εκκρε­μούς που ξεκι­νάει από τον απλό βίαιο λόγο και φτάνει στο έγκλημα.

Επι­πλέον, λένε ότι ήταν “εν βρασμώ ψυχής”. Με αυτή την λογική, πόσες γυναί­κες βρί­σκο­νται σε τέτοια κατά­σταση και δεν δολο­φο­νούν;

Συνεπώς, πρέπει να εντα­χθεί στο νομικό κώδικα και να μην υπάρ­χουν αυτού του είδους τα επι­χει­ρή­ματα για τους δράστες. Από την άλλη, η ανα­γνώ­ριση της γυναι­κο­κτο­νίας ως σεξι­στι­κού, τιμω­ρη­τι­κού, πατριαρ­χι­κού εγκλή­μα­τος, δια­παι­δα­γω­γεί την κοι­νω­νία, τον νομικό κόσμο.

Και με όλα αυτά, συνε­χί­ζε­ται η κατά­σταση χωρίς να υπάρχει η σωστή αντι­με­τώ­πιση ενώ το υπουρ­γείο Δικαιο­σύ­νης, επι­μέ­νει ότι η γυναι­κο­κτο­νία, καλύ­πτε­ται –σε νομικό πλαίσιο- από την ανθρω­πο­κτο­νία.

Διότι θέλει πόρους. Κανείς δεν έβαλε στους συλ­λο­γι­σμούς και στον προ­γραμ­μα­τι­σμό της κυβέρ­νη­σης αυτό το θέμα. Δεν λύνεται το πρό­βλημα χωρίς χρη­μα­το­δό­τηση και εκπαί­δευση. Χρεια­ζό­μα­στε γενι­κευ­μένη επι­μόρ­φωση μεγάλων πλη­θυ­σμια­κών ομάδων (ανάμεσά τους και των νομικών, των εκπαι­δευ­τι­κών). Ο συγκε­κρι­μέ­νος υπουρ­γός Δικαιο­σύ­νης, αρνεί­ται κάθε συνά­ντηση με τις γυναι­κείες οργα­νώ­σεις εδώ και χρόνια. Είναι απα­ρά­δε­κτος. Αρνεί­ται να ακούσει τις προ­τά­σεις των γυναι­κών, των φορέων, ακόμη και των γονιών των δολο­φο­νη­μέ­νων. Όταν δολο­φο­νού­νται οι γυναί­κες, δεν είναι πάντα ανθρω­πο­κτο­νία. Άλλο είναι η δολο­φο­νία στο πλαίσιο μιας δολο­φο­νι­κής επί­θε­σης και άλλο η γυναι­κο­κτο­νία όπου υπάρχει συγκε­κρι­μένη πρόθεση. Την σκο­τώ­νει επειδή είναι γυναίκα, εξαι­τίας του φύλου της που δεν υπα­κούει στα προ­τάγ­ματα της πατριαρ­χίας του άνδρα – αφέντη. Γι’ αυτό πρέπει να μπει ο όρος και όχι για μεγα­λύ­τε­ρες ποινές. Η Ιταλία, μόλις πρό­σφατα ανα­γνώ­ρισε τον όρο γυναι­κο­κτο­νία ενώ έχει προη­γη­θεί η Κύπρος στην Ευρώπη. Εμείς στην Ελλάδα, είμαστε ακόμη πίσω. Χρειά­ζο­νται εργα­λεία, έρευνες για να έχουμε στα χέρια μας.

Θα ήθελα να σας ρωτήσω για τη συμ­με­τοχή σας στο Επι­στη­μο­νικό Συμ­βού­λιο του Ινστι­τού­του για την Ειρήνη, τη Δικαιο­σύνη και τη Βιώσιμη Ανά­πτυξη, του τέως πρω­θυ­πουρ­γού, κ. Αλέξη Τσίπρα. Πώς βλέπετε την επι­στροφή του;

Το Επι­στη­μο­νικό Συμ­βού­λιο του Ινστι­τού­του για την Ειρήνη, τη Δικαιο­σύνη και τη Βιώσιμη Ανά­πτυξη, του τέως πρω­θυ­πουρ­γού, κ. Αλέξη Τσίπρα, είναι ένας επι­στη­μο­νι­κός φορέας, δημό­σιου χαρα­κτήρα και χρη­μα­το­δο­τεί­ται όπως τα ινστι­τούτα και ιδρύ­ματα όλων των δια­τε­λε­σά­ντων πρω­θυ­πουρ­γών (Παπαν­δρέου, Καρα­μανλή). Μία πολύ σημα­ντική ομάδα επι­στη­μό­νων γυναι­κών και ανδρών, απαρ­τί­ζουν το Επι­στη­μο­νικό Συμ­βού­λιο. έχω την τιμή και την χαρά να συμ­με­τέχω. Απο­δέ­χτηκα με πολύ περη­φά­νια αυτή την πρόταση. Δου­λεύ­ουμε με στόχο συγκε­κρι­μέ­νες πολι­τι­κές για όλα τα θέματα που θα μπουν στο δημόσιο διάλογο.

Από εκεί και πέρα, για την επι­στροφή του Αλέξη μπορώ να τοπο­θε­τηθώ επί προ­σω­πι­κού. Εύχομαι να γυρίσει, να μπει μπροστά γιατί κατά την δική μου, ταπεινή γνώμη είναι ο μόνος που μπορεί να συσπει­ρώ­σει τις πιο προ­ο­δευ­τι­κές δυνά­μεις και της Αρι­στε­ράς και ευρύ­τερα, για να αντι­με­τω­πί­σει αυτή την λαίλαπα, την κοι­νω­νική απο­σύν­θεση που ζούμε όλοι τα τελευ­ταία χρόνια.