Γιατί η τοπική αγορά δεν μπορεί πια να κερδίσει από την κρουαζιέρα – Κερδίζει έδαφος το “on board shopping”

Γρά­φει

ο Νε­κτά­ριος Κα­λο­γή­ρου

«Εί­μα­στε τόσο σί­γου­ροι για τις εξαι­ρε­τι­κές τιμές των κα­τα­στη­μά­των που έχου­με στα κρουα­ζιε­ρό­πλοιά μας, ώστε να εί­μα­στε σε θέση να σας προ­σφέ­ρου­με “Εγ­γύ­η­ση Αντι­στοι­χί­ας Τιμής”. Η εγ­γύ­η­ση αυτή σας δια­σφα­λί­ζει ότι στα κα­ρά­βια μας θα πλη­ρώ­σε­τε τη χα­μη­λό­τε­ρη τιμή για όλες τις προ­σφε­ρό­με­νες επω­νυ­μί­ες. Εάν, σε κά­ποιο λι­μά­νι, βρεί­τε ένα προ­ϊ­όν που δια­τί­θε­ται σε τιμή χα­μη­λό­τε­ρη από την τιμή που το προ­σφέ­ρου­με στο κα­ρά­βι, τότε με χαρά να σας δώ­σου­με λύση κα­τε­βά­ζο­ντας (στο αγ­γλι­κό κεί­με­νο χρη­σι­μο­ποιούν τη λέξη: αντι­στοι­χώ­ντας) την τιμή μας».

Το πα­ρα­πά­νω κεί­με­νο πε­ρι­λαμ­βά­νε­ται στη δια­φή­μι­ση που κάνει η εται­ρεία “P&O Cruises” της οποί­ας τα κρουα­ζιε­ρό­πλοια προ­σεγ­γί­ζουν σε τα­κτι­κή βάση τη Ρόδο και γε­νι­κά λι­μά­νια ολό­κλη­ρης της Με­σο­γεί­ου. Το κεί­με­νο αυτό (που μπο­ρεί­τε να το δια­βά­σε­τε ολό­κλη­ρο στην ιστο­σε­λί­δα www.pocruises.com/on-board-shopping), όπως και η τα­κτι­κή που ακο­λου­θούν οι εται­ρεί­ες cruises απο­δει­κνύ­ουν ότι οι το­πι­κές αγο­ρές δεν μπο­ρούν πια να στη­ρί­ζουν στην κρουα­ζιέ­ρα την ελ­πί­δα οι­κο­νο­μι­κής άν­θι­σης.

Πιο συ­γκε­κρι­μέ­να, είναι πια ξε­κά­θα­ρο ότι η χρυσή εποχή της κρουα­ζιέ­ρας έχει πα­ρέλ­θει ανε­πι­στρε­πτί. Απο­τε­λούν πα­ρελ­θόν οι επο­χές που τα κρουα­ζιε­ρό­πλοια έφερ­ναν πλού­σιους Αμε­ρι­κα­νούς, που με τη σειρά τους πλή­ρω­ναν χι­λιά­δες δο­λά­ρια για αγο­ρές κο­σμη­μά­των και επώ­νυ­μων αξε­σουάρ. Ο σύγ­χρο­νος επι­βά­της κρουα­ζιέ­ρας προ­έρ­χε­ται κυ­ρί­ως από την Ευ­ρώ­πη (ελά­χι­στοι είναι οι Αμε­ρι­κα­νοί, αλλά και αυτοί είναι αντί­στοι­χης αγο­ρα­στι­κής δύ­να­μης), είναι μέσης οι­κο­νο­μι­κής στάθ­μης και έχει αγο­ρά­σει ένα πα­κέ­το επτα­ή­με­ρων δια­κο­πών πλη­ρώ­νο­ντας κατά μέσο όρο 400 – 600 ευρώ το άτομο, για πλήρη δια­τρο­φή (εκτός από τα αλ­κο­ο­λού­χα ποτά).

Από τη δική τους πλευ­ρά, οι σύγ­χρο­νες εται­ρεί­ες της κρουα­ζιέ­ρας έχουν επι­δο­θεί σε μια διαρ­κή προ­σπά­θεια ώστε να ισο­σκε­λί­σουν τη χα­σού­ρα που προ­κύ­πτει από τις χα­μη­λές τιμές των κα­μπί­νων. Ετσι, έχουν ρίξει όλο τους το βάρος σε πρα­κτι­κές που μόνο στόχο έχουν να απο­σπά­σουν όσο το δυ­να­τόν πε­ρισ­σό­τε­ρα χρή­μα­τα από την τρα­πε­ζι­κή κάρτα που έχουν στην κα­το­χή τους οι επι­βά­τες.

Πώς λει­τουρ­γεί

το “on board shopping”

Είναι πολλά τα όσα ακού­γο­νται για τις πρα­κτι­κές που ακο­λου­θού­νται εν πλω από τις εται­ρεί­ες κρουα­ζιέ­ρας. Γί­νε­ται λόγος για διαρ­κείς προ­σφο­ρές και tax free όλη μέρα και για όσο το πλοίο βρί­σκε­ται σε διε­θνή ύδατα. Η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα ωστό­σο είναι εντε­λώς δια­φο­ρε­τι­κή.

Στην έρευ­να που πραγ­μα­το­ποί­η­σε η «δη­μο­κρα­τι­κή» ρω­τή­θη­καν επι­βά­τες από τα κρουα­ζιε­ρό­πλοια των εται­ρειών «Celebrity, Carnival, Regent Seven Seas, Oceania και Celestyal». Οι εται­ρεί­ες αυτές κα­τέ­χουν με­γά­λα κα­ρά­βια και δια­κι­νούν εκα­το­ντά­δες χι­λιά­δες επι­βά­τες σε κρουα­ζιέ­ρες στην ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο. Ολοι όσοι ρω­τή­θη­καν από τη «δη­μο­κρα­τι­κή» απά­ντη­σαν χωρίς πε­ρι­στρο­φές πως «εί­μα­στε ενη­με­ρω­μέ­νοι ότι όταν η κρουα­ζιέ­ρα μας θα πλη­σιά­ζει στο τέλος της, στα πε­ρισ­σό­τε­ρα κα­τα­στή­μα­τα του πλοί­ου θα γί­νουν προ­σφο­ρές με τιμές μειω­μέ­νες σε πο­σο­στό 70%».

Τα κα­τα­στή­μα­τα στα κρουα­ζιε­ρό­πλοια έχουν ανα­χθεί σε χρυ­σο­φό­ρες επι­χει­ρή­σεις. Δεν υπάρ­χει λόγος για να γί­νουν πα­ρα­τυ­πί­ες ως προς την τή­ρη­ση των Νόμων, καθώς η σχε­δια­σμέ­νη πο­λι­τι­κή λει­τουρ­γί­ας των εμπο­ρι­κών κα­τα­στη­μά­των των κρουα­ζιε­ρό­πλοιων, απο­δί­δει εγ­γυ­η­μέ­να κέρδη στους εφο­πλι­στές.

Ετσι, σύμ­φω­να με το Νόμο, για όσες ώρες το κα­ρά­βι βρί­σκε­ται δε­μέ­νο στο λι­μά­νι, τα κα­τα­στή­μα­τά του κλεί­νουν. Όταν αυτό απο­πλεύ­σει, τότε αρ­χί­ζουν οι προ­σφο­ρές. Αυτές οι προ­σφο­ρές ποι­κί­λουν ανά­λο­γα με τη χρο­νι­κή στιγ­μή της κρουα­ζιέ­ρας. Εάν η κρουα­ζιέ­ρα βρί­σκε­ται στην αρχή της, τότε σε προ­σφο­ρά βρί­σκο­νται εμπο­ρεύ­μα­τα που είναι σχε­τι­κά με τα λι­μά­νια προ­ο­ρι­σμού. Εάν, δη­λα­δή, το κα­ρά­βι πλη­σιά­ζει τη Ρόδο, τότε ενερ­γο­ποιού­νται οι προ­σφο­ρές που αφο­ρούν σου­βε­νίρ με τη Ρόδο, μπλου­ζά­κια, μα­γνη­τά­κια και διά­φο­ρα άλλα συ­να­φή. Το ίδιο θα συμ­βεί όταν το κα­ρά­βι θα πλη­σιά­ζει το Μαρ­μα­ρίς, τη Μύ­κο­νο, τη Σα­ντο­ρί­νη, τη Λε­μεσ­σό ή οποιο­δή­πο­τε άλλο προ­ο­ρι­σμό.

Πρέ­πει να ση­μειω­θεί ότι δεν έχουν όλα τα κρουα­ζιε­ρό­πλοια εμπο­ρεύ­μα­τα με σου­βε­νίρ σχε­τι­κά με τους προ­ο­ρι­σμούς, ωστό­σο η πο­λι­τι­κή αυτή ήδη εφαρ­μό­ζε­ται, συ­νε­πώς είναι θέμα χρό­νου να την υιο­θε­τή­σουν όσοι μπο­ρούν. Οδη­γοί ταξί και άλλοι επι­τη­δευ­μα­τί­ες, που έρ­χο­νται πρώ­τοι σε επαφή με τους επι­βά­τες των κρουα­ζιε­ρό­πλοιων έχουν πολλά πα­ρα­δείγ­μα­τα και αφη­γού­νται πως «εξα­κο­λου­θεί να μας κάνει εντύ­πω­ση το πώς ένας επι­βά­της κρουα­ζιε­ρό­πλοιου, με το που βγει από το κα­ρά­βι φο­ρά­ει ήδη ένα κα­πε­λά­κι με τη Ρόδο».

Όλα τα πα­ρα­πά­νω δεν συμ­βαί­νουν τυ­χαία. Οι υπεύ­θυ­νοι marketing των πλοί­ων έχουν φρο­ντί­σει να κά­νουν τε­ρά­στια δια­φή­μι­ση των εμπο­ρευ­μά­των τους και να κα­τα­δεί­ξουν ότι «τα εμπο­ρεύ­μα­τα που δια­θέ­τουν είναι υψη­λής ποιό­τη­τας. Οτι­δή­πο­τε άλλο, εκτός κα­ρα­βιού είναι μη ποιο­τι­κά συ­να­γω­νί­σι­μο. Απο­τε­λούν εξαί­ρε­ση τα κα­τα­στή­μα­τα προ­ο­ρι­σμού που προ­τεί­νο­νται από την ίδια την εται­ρεία κρουα­ζιέ­ρας (πε­ρισ­σό­τε­ρα στοι­χεία για τις συ­νερ­γα­σί­ες εται­ρειών με κα­τα­στή­μα­τα προ­ο­ρι­σμού δί­δο­νται πα­ρα­κά­τω στο ρε­πορ­τάζ)».

Ετσι, όσο η κρουα­ζιέ­ρα εξε­λίσ­σε­ται, τόσο οι προ­σφο­ρές δια­φο­ρο­ποιού­νται. Ενερ­γο­ποιού­νται happy hours, στη διάρ­κεια των οποί­ων οι επι­βά­τες έχουν τη δυ­να­τό­τη­τα να αγο­ρά­σουν επώ­νυ­μα είδη σε χα­μη­λό­τε­ρη τιμή. Γί­νε­ται ενη­μέ­ρω­ση των επι­βα­τών για το πότε μπο­ρούν να αγο­ρά­σουν tax free και όλα αυτά έχο­ντας ήδη εμ­φυ­τεύ­σει στη σκέψη των επι­βα­τών ότι στο τέλος του διά­πλου θα μπο­ρούν να αγο­ρά­σουν όλα εκεί­να που τους εν­δια­φέ­ρουν, με εξαι­ρε­τι­κά με­γά­λη έκ­πτω­ση.

Ο μύθος του tax free

Το Tax Free δεν απο­δί­δει πια κέρ­δος για τον τα­ξι­διώ­τη. Αυτό το γνω­ρί­ζουν καλά οι του­ρί­στες και οι εται­ρεί­ες κρουα­ζιέ­ρας φρο­ντί­ζουν ώστε αυτό να το με­τα­λα­μπα­δεύ­ουν ως γνώση και σε εκεί­νους που δεν είναι μυ­η­μέ­νοι στις αγο­ρές μα­κριά από τη χώρα τους.

Οι διε­θνείς κα­νο­νι­σμοί προ­βλέ­πουν πως οτι­δή­πο­τε αγο­ρα­στεί ως tax free πρέ­πει να κρα­τη­θεί σε ει­δι­κό χώρο φύ­λα­ξης στο κρουα­ζιε­ρό­πλοιο και να δοθεί στο νό­μι­μο κά­το­χό του μόλις ολο­κλη­ρω­θεί η κρουα­ζιέ­ρα. Ο νό­μι­μος κά­το­χος έχει υπο­χρέ­ω­ση να δη­λώ­σει στο τε­λω­νείο της χώρας του την αγορά του και να κα­τα­βά­λει τον αντί­στοι­χο φόρο ει­σα­γω­γής. Οι φόροι ει­σα­γω­γής ποι­κί­λουν ανά­λο­γα με τη χώρα και το εμπό­ρευ­μα. Υπάρ­χουν επί­σης συ­γκε­κρι­μέ­νες δια­τά­ξεις που δί­νουν πε­ριο­ρι­σμέ­νη ατέ­λεια φόρου για ει­σα­γό­με­να εμπο­ρεύ­μα­τα. Για πα­ρά­δειγ­μα, για τους Αμε­ρι­κα­νούς πο­λί­τες προ­βλέ­πε­ται ατέ­λεια φόρου για ει­σα­γό­με­να εμπο­ρεύ­μα­τα αξίας μέχρι 800 δο­λα­ρί­ων. «Στην πε­ρί­πτω­ση κατά την οποία κά­ποιος επι­βά­της θε­λή­σει να κάνει μια πο­νη­ριά και να μη δη­λώ­σει το ακρι­βό ρολόι που αγό­ρα­σε, τότε αυτό σί­γου­ρα θα εντο­πι­στεί (έστω κι αν το φο­ρά­ει στο χέρι) και όχι μόνο θα πλη­ρώ­σει τον ανα­λο­γού­ντα φόρο, αλλά θα επι­βα­ρυν­θεί με πρό­σθε­τες επι­πτώ­σεις. Η βα­λί­τσα του προ­σώ­που αυτού θα γίνει “φύλλο και φτερό” από τους τε­λω­νεια­κούς, καθώς επί­σης το όνομά του θα κα­τα­χω­ρη­θεί στη μαύρη λίστα των φο­ρο­φυ­γά­δων και θα ελέγ­χε­ται διπλά κάθε φορά που θα τα­ξι­δεύ­ει».Τα ανω­τέ­ρω απο­τε­λούν πλη­ρο­φο­ρί­ες που δί­δο­νται στους επι­βά­τες της κρουα­ζιέ­ρας με την πα­ρό­τρυν­ση: «Είναι πάντα πιο συμ­φέ­ρον να αξιο­ποι­ή­σεις τις προ­σφο­ρές στο κα­ρά­βι, παρά να πε­ρι­μέ­νεις ένα μικρό κέρ­δος 8% που τε­λι­κά απο­δί­δει το tax free».

Τα αρώ­μα­τα, τα ποτά και τα τσι­γά­ρα δεν εξαι­ρού­νται από τις οδη­γί­ες που δί­δο­νται προς τους επι­βά­τες. Οι οδη­γί­ες όλες κα­τα­τεί­νουν στο ίδιο συ­μπέ­ρα­σμα: «τα πάντα μπο­ρούν να αγο­ρα­στούν την τε­λευ­ταία μέρα στο κα­ρά­βι, σε εξαι­ρε­τι­κές τιμές».

Συ­νερ­γα­σί­ες εται­ρειών κρουα­ζιέ­ρας

με το­πι­κούς εμπό­ρους

Σή­με­ρα, δεν υπάρ­χουν πια συ­νερ­γα­σί­ες με­τα­ξύ εται­ρειών κρουα­ζιέ­ρας και ντό­πιων εμπό­ρων. Τα συμ­φέ­ρο­ντά τους, όπως και τα με­γέ­θη τους, δεν μπο­ρούν να συ­μπλεύ­σουν. Εξαί­ρε­ση απο­τε­λούν οι συμ­φω­νί­ες με­γά­λης κλί­μα­κας, όπου από τη μία πλευ­ρά βρί­σκο­νται οι εται­ρεί­ες κρουα­ζιέ­ρας και από την άλλη οι πο­λυ­ε­θνι­κές, εμπο­ρι­κές αλυ­σί­δες. Το πε­ριε­χό­με­νο αυτού του εί­δους των συμ­φω­νιών είναι άγνω­στο για τον κόσμο, όμως μια ιδέα για τους όρους αμοι­βαί­ου οφέ­λους που πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται είναι δυ­να­τόν να εξα­χθεί μέσα από τη με­λέ­τη πα­λαιών συ­νερ­γα­σιών με το­πι­κούς εμπό­ρους.

Μια τέ­τοια συ­νερ­γα­σία είχε συ­να­φθεί πριν από πε­ρί­που 10 χρό­νια με­τα­ξύ μιας με­γά­λης εται­ρεί­ας κρουα­ζιέ­ρας κι ενός από τους πιο γνω­στούς ντό­πιους αρ­γυ­ρο­χρυ­σο­χό­ους της Με­σαιω­νι­κής Πόλης της Ρόδου. Η συμ­φω­νία προ­έ­βλε­πε τα ακό­λου­θα:

– Ο αρ­γυ­ρο­χρυ­σο­χό­ος θα πλή­ρω­νε πε­ρί­που 6.000 δο­λά­ρια για την προ­βο­λή της επι­χεί­ρη­σής του σε ένα κρου­ζιε­ρό­πλοιο της εται­ρεί­ας. Το κρουα­ζιε­ρό­πλοιο αυτό επρό­κει­το να προ­σεγ­γί­σει τη Ρόδο οκτώ φορές.  Κάθε φορά, πριν από την προ­σέγ­γι­ση στο λι­μά­νι της Ρόδου, η εται­ρεία κρουα­ζιέ­ρας θα έπρε­πε να ενη­με­ρώ­νει τους επι­βά­τες για το συ­νερ­γα­ζό­με­νο χρυ­σο­χο­είο και τα εξαι­ρε­τι­κά του εμπο­ρεύ­μα­τα.

Το χρυ­σο­χο­είο θα ήταν εύ­κο­λο να βρε­θεί, καθώς σε μία από τις βι­τρί­νες του θα έχει το­πο­θε­τη­μέ­νη μια τρί­γω­νη ση­μαία με τα δια­κρι­τι­κά του κρουα­ζιε­ρό­πλοιου.

Η συμ­φω­νία προ­έ­βλε­πε ότι η εται­ρεία κρουα­ζιέ­ρας θα κέρ­δι­ζε πρό­σθε­τη (πλέον των 6000 δο­λα­ρί­ων) προ­μή­θεια 10% επί των πω­λή­σε­ων του χρυ­σο­χο­εί­ου που θα έκανε προς τους επι­βά­τες του κρουα­ζιε­ρό­πλοιου.

Η έρευ­να της «δη­μο­κρα­τι­κής» έδει­ξε ότι η συμ­φω­νία αυτή τη­ρή­θη­κε για τρία χρό­νια. Κάθε χρόνο το αντί­τι­μο της δια­φή­μι­σης αυ­ξα­νό­ταν. Την πρώτη χρο­νιά ο αρ­γυ­ρο­χρυ­σο­χό­ος κέρ­δι­σε με­ρι­κούς πε­λά­τες, όμως κατά τη δεύ­τε­ρη και την τρίτη χρο­νιά, δεν κέρ­δι­σε πε­λά­τες. Πα­ρό­τι γι­νό­ταν κα­νο­νι­κά η δια­φή­μι­σή του, οι επι­βά­τες του κρουα­ζιε­ρό­πλοιου δεν εμ­φα­νι­ζό­ντου­σαν στο χρυ­σο­χο­είο. Εκεί­νο που είχε αλ­λά­ξει ήταν η έντα­ξη στο πρό­γραμ­μα του πλοί­ου των ημε­ρή­σιων εκ­δρο­μών προς τη Λίνδο. Οι επι­βά­τες, μετά την «τρε­χά­λα» πάνω – κάτω στην ανη­φό­ρα της Λίν­δου, επέ­στρε­φαν στο πλοίο κου­ρα­σμέ­νοι και δεν είχαν διά­θε­ση για δεύ­τε­ρη έξοδο στην αγορά.

Στα τε­λευ­ταία 10 χρό­νια όλα έχουν αλ­λά­ξει στην κρουα­ζιέ­ρα. Τα πλοία έγι­ναν πολύ με­γα­λύ­τε­ρα και πια είναι πολύς  ο κό­σμος που δεν επι­λέ­γει εκ­δρο­μές στη Λίνδο, αλλά απλώς κάνει έναν πε­ρί­πα­το στην παλιά και στη νέα πόλη.

Επί­σης έχουν αλ­λά­ξει οι απαι­τή­σεις των εται­ρειών κρουα­ζιέ­ρας. Τα κο­στο­λό­για δια­φή­μι­σης είναι υπέ­ρο­γκα και οι μόνοι που μπο­ρούν να αντέ­ξουν τους όρους τους είναι οι με­γά­λες εμπο­ρι­κές αλυ­σί­δες, που πια επι­τυγ­χά­νουν συμ­φω­νί­ες κλί­μα­κας με τε­ρά­στια κέρδη.

Ξε­χά­στε τις πιέ­σεις

για τα λι­μά­νια

Ανέ­κα­θεν η με­γά­λη δια­μαρ­τυ­ρία των το­πι­κών, οι­κο­νο­μι­κών πα­ρα­γό­ντων ήταν η στα­σι­μό­τη­τα της ανά­πτυ­ξης στο λι­μέ­να της Ρόδου. Εχουν ει­πω­θεί και γρα­φτεί πολλά για τις πιέ­σεις που ασκούν οι εται­ρεί­ες κρουα­ζιέ­ρας ώστε να ανα­πτυ­χθεί το λι­μά­νι και να φέ­ρουν ακόμα πε­ρισ­σό­τε­ρο κόσμο στο νησί.

Ποια όμως είναι η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα; Αν τε­λι­κά το μόνο κέρ­δος που έχει η Ρόδος είναι τα σκου­πί­δια των του­ρι­στών και οι εται­ρεί­ες της κρουα­ζιέ­ρας (μαζί με τις πο­λυ­ε­θνι­κές – εμπο­ρι­κές αλυ­σί­δες) έχουν το απο­κλει­στι­κό όφε­λος, τότε ποια θα πρέ­πει να είναι η πο­λι­τι­κή που θα πρέ­πει να ακο­λου­θεί από τη δη­μο­τι­κή αρχή;

Το μόνο σί­γου­ρο είναι η έλ­λει­ψη στοι­χεί­ων για τις απο­δό­σεις της κρουα­ζιέ­ρας στο νησί. Τι δί­νου­με, τι παίρ­νου­με, πόσο ο τόπος μπο­ρεί να πλη­ρώ­νει για να κερ­δί­ζουν άλλοι. ‘Η έστω αν ο τόπος πλη­ρώ­νει (γιατί η ανά­πτυ­ξη δεν στα­μα­τά ποτέ), τότε πρέ­πει να τερ­μα­τι­στεί η στάση υπο­τέ­λειας και οσφυο­καμ­ψί­ας απέ­να­ντι σε εκεί­νους που από τους του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς παίρ­νουν όλο το «λίπος» και αφή­νουν πίσω τους κόκ­κα­λα.