Στοιχεία – σοκ για τη φτώχεια στα χρόνια της κρίσης

Ραγδαία επι­δεί­νωση παρου­σιά­ζουν οι συν­θή­κες δια­βί­ω­σης και η ποιό­τητα ζωής για σχεδόν έναν στους δύο Έλληνες. Από την έναρξη της οικο­νο­μι­κής κρίσης μέχρι σήμερα, αυξή­θηκε κατά 260% ο αριθμός των νοι­κο­κυ­ριών που δηλώνει ότι δεν χρη­σι­μο­ποιεί κανένα μέσο θέρ­μαν­σης στη καρδιά του χειμώνα. Κατα­κό­ρυφη αύξηση κατά 160,4% παρου­σιά­ζει και το ποσοστό των ατόμων που βρί­σκο­νται σε κίνδυνο φτώ­χειας!

Στε­ρού­νται υλικά αγαθά

Σε από­λυ­τους αριθ­μούς, 3.885.000 άνθρω­ποι στη χώρα μας βρί­σκο­νται σε κίνδυνο φτώ­χειας ή στε­ρού­νται υλικών αγαθών ή δια­βιούν σε νοι­κο­κυ­ριά με χαμηλή ένταση εργα­σίας.

Ποσοστό 39,5% του πλη­θυ­σμού δεν μπορεί να πλη­ρώ­σει λογα­ρια­σμούς, ενώ κάνει «εκπτώ­σεις» ακόμη και στη δια­τροφή.

Την ίδια στιγμή, ολοένα και περισ­σό­τερα άτομα δια­μέ­νουν σε νοι­κο­κυ­ριά χωρίς κανένα εργα­ζό­μενο και χωρίς ουσια­στικά εισό­δημα. Από τον Σεπτέμ­βριο έως και τον Δεκέμ­βριο του 2015, σχεδόν ένας στους πέντε κατοί­κους της χώρας, δηλ. το 17,3%, ηλικίας από 18 ετών έως και 60 ετών, διέμενε σε νοι­κο­κυ­ριό χωρίς κανένα εργα­ζό­μενο, όταν το 2009 το ποσοστό αυτό ήταν 8,4% του πλη­θυ­σμού.

Τα παρα­πάνω στοι­χεία περι­λαμ­βά­νο­νται στα νέα και ανα­θε­ω­ρη­μένη έκθεση -με ημε­ρο­μη­νία 31 Δεκεμ­βρίου 2015- της Ελλη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) για τις Συν­θή­κες Δια­βί­ω­σης στην Ελλάδα.

Στην έκθεση περιέ­χο­νται στοι­χεία που αφορούν σε ένα ευρύ φάσμα παρα­γό­ντων (εργασία, υγεία, εκπαί­δευση, τεχνο­λο­γία κ.λπ.) που επη­ρε­ά­ζουν τις συν­θή­κες δια­βί­ω­σης, καθώς, επίσης, και στοι­χεία για την ποιό­τητα ζωής, όπως η φτώχεια και ο κοι­νω­νι­κός απο­κλει­σμός. Πιο ανα­λυ­τικά:

Φτώχεια – Ανι­σό­τητα

Δρα­μα­τικά είναι τα στοι­χεία για την εξέλιξη της φτώ­χειας στην Ελλάδα, από την έναρξη της οικο­νο­μι­κής κρίσης και μετά. Ποσοστό 42,7% του πλη­θυ­σμού βρί­σκε­ται σε κίνδυνο φτώ­χειας με το εισό­δημά του να είναι χαμη­λό­τερο από το κατώφλι της φτώ­χειας. Στην έναρξη της οικο­νο­μι­κής κρίσης, το 2009 το ποσοστό αυτό ήταν μόλις 16,4% οπότε και άρχισε να αυξά­νε­ται στα­διακά.

Όπως προ­κύ­πτει από την έκθεση, το ποσοστό των ατόμων που δεν μπορούν να αντα­πο­κρι­θούν οικο­νο­μικά ή ακόμη και στε­ρού­νται λόγω οικο­νο­μι­κής αδυ­να­μίας βασικά αγαθά (φαγητό, θέρ­μανση, πληρωμή λογα­ρια­σμών κ.ά.) ανέρ­χε­ται στο 39,5% του πλη­θυ­σμού έναντι 23% το 2009. Μάλιστα όσο μειώ­νε­ται η ηλικία, τόσο αυξά­νε­ται το ποσοστό των ατόμων με υλικές στε­ρή­σεις. Στις ηλικίες έως 17 ετών το ποσοστό των ατόμων που δεν μπορούν να αντα­πο­κρι­θούν οικο­νο­μικά ή ακόμη στε­ρού­νται λόγω οικο­νο­μι­κής αδυ­να­μίας φθάνει στο 41,9%, έναντι 40,1% στις ηλικίες 18-64 ετών και 35,7% στις ηλικίες άνω των 65 ετών.

Κίν­δυ­νος

Μία από τις πρώτες χει­ρό­τε­ρες θέσεις κατέχει η χώρα μας στην Ευρώπη των «28» ανα­φο­ρικά με το ποσοστό του πλη­θυ­σμού που βρί­σκε­ται σε κίνδυνο φτώ­χειας ή κοι­νω­νι­κού απο­κλει­σμού, σύμφωνα με τη Eurostat.

Συγκε­κρι­μένα, η Ελλάδα βρί­σκε­ται στην τρίτη θέση -μετά τη Ρου­μα­νία και τη Βουλγαρία- με ποσοστό 36% του πλη­θυ­σμού να βρί­σκε­ται σε κίνδυνο φτώ­χειας ή κοι­νω­νι­κού απο­κλει­σμού, όταν ο μέσος ευρω­παϊ­κός όρος είναι 24,4%.

Τα περισ­σό­τερα χρήματα για φαγητό – στέγαση

Φαγητό και στέγαση απορ­ρο­φούν τις περισ­σό­τε­ρες δαπάνες των νοι­κο­κυ­ριών. Συγκε­κρι­μένα, από το σύνολο της μηνιαίας δαπάνης των νοι­κο­κυ­ριών για αγαθά και υπη­ρε­σίες, το 20,5% αφορά τα είδη δια­τρο­φής και το 13,4% τη στέγαση. Ακο­λου­θούν με ποσοστό 12,7% οι μετα­φο­ρές, ποσοστό 9,8% ξενο­δο­χεία, καφε­νεία και εστια­τό­ρια και ποσοστό 7,2% η Υγεία.

Αυξά­νε­ται χρόνο με τον χρόνο το ποσοστό των νοι­κο­κυ­ριών που δηλώ­νουν ότι δεν χρη­σι­μο­ποιούν κανένα μέσο θέρ­μαν­σης κατά τη διάρ­κεια του χειμώνα. Συγκε­κρι­μένα, από 0,5% που ήταν προ κρίσης, το 2014 το ποσοστό των νοι­κο­κυ­ριών που δηλώνει ότι «δεν θερ­μαί­νε­ται» έφτασε στο 1,8%. Την ίδια στιγμή κατα­κό­ρυφη πτώση παρου­σιά­ζει ο αριθμός των οικο­γε­νειών που χρη­σι­μο­ποιούν καλο­ρι­φέρ με πετρέ­λαιο! Επτά στα δέκα (ποσοστό 35,3%) νοι­κο­κυ­ριά το 2008 ζεσταί­νο­νταν με καλο­ρι­φέρ πετρε­λαίου έναντι 34,5% το 2014.

Τα χρόνια της κρίσης κατα­γρά­φε­ται «στροφή» των νοι­κο­κυ­ριών σε ποιο οικο­νο­μι­κές λύσεις όπως τα καυ­σό­ξυλα και οι ηλε­κτρι­κές συσκευές (σόμπα, αερό­θερμο, καλο­ρι­φέρ).

Ανα­φο­ρικά με τον τύπο κατοι­κίας (μονο­κα­τοι­κία, δια­μέ­ρι­σμα) και το ιδιο­κτη­σιακό καθε­στώς, από τα τελευ­ταία δια­θέ­σιμα στοι­χεία (2014) προ­κύ­πτει ότι η συντρι­πτική πλειο­ψη­φία κατοι­κεί σε δια­με­ρί­σματα πολυ­κα­τοι­κίας (ποσοστό 59,4%) και σε ποσοστό 18,5% με ενοίκιο.

Υψηλή η ανεργία

Το τρίμηνο Ιουνίου – Σεπτέμ­βριος 2015 το ποσοστό της ανερ­γίας στη χώρα μας ανήλθε στο 24% του πλη­θυ­σμού ηλικίας 15 ετών και άνω, δηλαδή σε 1.650.500 άνερ­γους σε όλη τη χώρα. Το ίδιο διά­στημα, κατα­γρά­φη­καν 4.410.700 μη οικο­νο­μικά ενεργοί έναντι 3.671.100 απα­σχο­λού­με­νων. Μακρο­χρό­νιοι άνεργοι, το ίδιο διά­στημα, είναι το 15% του ανδρι­κού πλη­θυ­σμού και το 21% του γυναι­κείου πλη­θυ­σμού.

Το υψη­λό­τερο ποσοστό ανερ­γίας κατα­γρά­φε­ται στις ηλικίες 15-29 ετών με ποσοστό 39,2%. Ακο­λου­θούν οι ηλικίες 30-44 ετών με ποσοστό ανερ­γίας στο 23,4%, 45-65 ετών με ποσοστό στο 18,4% και 65 ετών και άνω με ποσοστό ανερ­γίας 10,8%.

Περισ­σό­τε­ροι από 1 εκατ. άτομα ηλικίας από 18 ετών έως 60 ετών, δια­μέ­νουν σε νοι­κο­κυ­ριά χωρίς κανέναν εργα­ζό­μενο και στις νεό­τε­ρες ηλικίες τα άτομα αυτά ξεπερ­νούν τις 200.000. Συνο­λικά, το 10,6% του πλη­θυ­σμού ηλικίας έως 18 ετών και το 17,3% του πλη­θυ­σμού ηλικίας από 18 ετών έως 60 ετών δια­μέ­νουν σε νοι­κο­κυ­ριά χωρίς κανέναν εργα­ζό­μενο. Σημειώ­νε­ται ότι ο μέσος όρος της ανερ­γίας στην Ευρώπη του 28 (στοι­χεία Eurostat 2014) είναι στο 10,2% με την Ελλάδα να κατέχει τη χει­ρό­τερη θέση και με διαφορά από τη 2η – 24,5% στην Ισπανία – με ποσοστό 26,5%!