Τρισδιάστατος ο ελέφαντας της Τήλου στο Μουσείο Γεωλογίας και Παλαιοντολογίας του ΕΚΠΑ

Μια μονα­δική έκθεση με θέμα «Elephas tiliensis.Νάνος και τρισ­διά­στα­τος», εγκαι­νιά­ζε­ται την Πέμπτη 1η Σεπτεμ­βρίου στις 7 το από­γευμα στο Μουσείο Γεω­λο­γίας και Παλαιο­ντο­λο­γίας του Εθνικού και Καπο­δι­στρια­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών, στο κτίριο της Σχολής Θετικών Επι­στη­μών στην Πανε­πι­στη­μιού­πολη Ζωγρά­φου.

, όπως εξηγεί ο διευ­θυ­ντής του Μου­σείου, καθη­γη­τής Γεώρ­γιος Θεο­δώ­ρου.

Πρό­κει­ται για τον ελέ­φα­ντα της Τήλου, τον τελευ­ταίο ελέ­φα­ντα της Ευρώπης, που έφτασε στο νησί κολυ­μπώ­ντας από την Μικρά Ασία πριν από 45.000 χρόνια. όπως εξηγεί ο διευ­θυ­ντής του Μου­σείου, καθη­γη­τής Γεώρ­γιος Θεο­δώ­ρου.

Ο επι­σκέ­πτης έχει τη δυνα­τό­τητα να δει από

Η ιδιαι­τε­ρό­τητα της έκθεσης είναι ότι οι μελε­τη­τές κατά­φε­ραν να συγκε­ντρώ­σουν τα δείγ­ματα, να τα αντι­γρά­ψουν με αξο­νι­κούς τομο­γρά­φους και λέιζερ σκάνερ, να τα μετα­τρέ­ψουν σε τρισ­διά­στατα μοντέλα, υπο­λο­γί­ζο­ντας τις σωστές δια­στά­σεις και έπειτα να τα τυπώ­σουν σε εκτυ­πω­τές 3D. «Πρό­κει­ται για μια και­νο­τόμο, σύγ­χρονη μεθο­δο­λο­γία που μας επέ­τρεψε να πλη­σιά­σουμε μια ιδανική μορφή του ελέ­φα­ντα της Τήλου και για πρώτη φορά να έχουμε έναν συναρ­μο­λο­γη­μένο τρισ­διά­στατο σκελετό, τον οποίο έχουμε στήσει», προ­σθέ­τει ο κ. Θεο­δώ­ρου. Ο επι­σκέ­πτης έχει τη δυνα­τό­τητα να δει από κοντά ένα εξα­φα­νι­σμένο, πλέον, είδος σε τρισ­διά­στατη μορφή, αλλά και να πλη­ρο­φο­ρη­θεί για τη μεθο­δο­λο­γία των ανα­σκα­φών, το πρω­τό­τυπο υλικό από τις ανα­σκα­φές, αλλά και να συγκρί­νει την παλιά μεθο­δο­λο­γία κατα­σκευής αντι­γρά­φων των απο­λι­θω­μά­των με τη σύγ­χρονη μεθο­δο­λο­γία που επι­τρέ­πει κατα­σκευή κατο­πτρι­κών δειγ­μά­των εκτύ­πωση υπό κλίμακα.

Πότε και πώς εμφα­νί­στηκε στην Τήλο ο ελέ­φα­ντας

Ο διευ­θυ­ντής του Μου­σείου Γεω­λο­γίας και Παλαιο­ντο­λο­γίας του Εθνικού και Καπο­δι­στρια­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών, καθη­γη­τής Γεώρ­γιος Θεο­δώ­ρου, υπο­γραμ­μί­ζει ότι «το πανε­πι­στή­μιο κάνει ανα­σκα­φές στην Τήλο από το 1971 μέχρι σήμερα. Έχουμε ένα σπήλαιο, το Χαρ­κα­διό, που ανα­κα­λύ­φθηκε από τον καθη­γητή Νικόλαο Συμε­ω­νίδη. Αυτό το σπήλαιο φιλο­ξε­νεί ένα πλούσιο υλικό σχετικά με τους τηλια­κούς ελέ­φα­ντες. Δώσαμε την ονο­μα­σία «tiliensis» το 2007, επειδή εξα­φα­νί­στηκε στην Τήλο πριν από 3.500 χρόνια, ενώ έφθασε του­λά­χι­στον πριν από 45.000 χρόνια στην Τήλο».

Όπως ανα­φέ­ρε­ται μάλιστα σε σχετική εργασία, «το νέο είδος είναι γεω­γρα­φικό, έζησε πλήρως απο­μο­νω­μένο από κάθε άλλο ενδη­μικό ελέ­φα­ντα της Μεσο­γείου, είναι αρκετά πιο μεγα­λό­σωμο από τα μικρό­τερα είδη της Σικε­λίας και της Κύπρου, ενώ σύμφωνα με την μορ­φο­λο­γική μελέτη έχουν απο­κα­λυ­φθεί πολυά­ριθ­μες αλλαγές που αφορούν στο μετα­κρα­νιακό υλικό κι επι­τρέ­πουν την περι­γραφή ενός πολύ ευκί­νη­του ζώου, καλά προ­σαρ­μο­σμέ­νου στο νησιω­τικό περι­βάλ­λον, με πολύ καλές δυνα­τό­τη­τες κίνησης στο τραχύ έδαφος. Η εξα­φά­νιση του Elephas tiliensis είναι απο­τέ­λε­σμα συν­δυα­σμού παρα­γό­ντων περι­βαλ­λο­ντι­κής πίεσης, που προ­κλή­θηκε από τις κλι­μα­τι­κές αλλαγές, τη μείωση της έκτασης του νησιού εξαι­τίας της ευστα­τι­κής ανόδου της στάθμης της θάλασ­σας μετά το τελευ­ταίο θερ­μο­κρα­σιακό ελά­χι­στο, αλλά και της ηφαι­στειό­τη­τας στην ευρύ­τερη περιοχή».

Ο ελέ­φα­ντας της Τήλου έζησε στα τελευ­ταία 50.000 χρόνια, υπο­λο­γί­ζε­ται ότι έφτανε περίπου το 1,5 μέτρο ζύγιζε περίπου 500 με 600 κιλά και είχε χρόνο ζωής που μάλλον ξεπερ­νούσε τα 40 με 50 χρόνια.

Η έκθεση υλο­ποι­ή­θηκε στο πλαίσιο του προ­γράμ­μα­τος ΕΣΠΑ, ΘΑΛΗΣ ΜΙS 380135, σε συνερ­γα­σία του Τμή­μα­τος Γεω­λο­γίας και Γεω­πε­ρι­βάλ­λο­ντος του ΕΚΠΑ με το Εθνικό Μετσό­βιο Πολυ­τε­χνείο, το Πανε­πι­στή­μιο Πατρών και το Τμήμα Βιο­λο­γίας του ΕΚΠΑ, με επι­στη­μο­νικό υπεύ­θυνο τον Καθη­γητή ΕΜΠ, Χρι­στό­φορο Προ­βα­τίδη, και θα είναι ανοιχτή για το κοινό τις ώρες λει­τουρ­γίας του Μου­σείου από τις 9 το πρωί μέχρι τις 13.30 μετά το μεση­μέρι και θα διαρ­κέ­σει μέχρι και τις αρχές του 2017.

«Στόχος μας είναι να μπο­ρέ­σουμε τους προ­σε­χείς μήνες να βρεθεί χρη­μα­το­δό­τηση, ώστε να πάει στον τελικό χώρο της, στο νέο κτίριο στην Τήλο», τονίζει ο κ. Θεο­δώ­ρου. Κύριος χρη­μα­το­δό­της των ανα­σκα­φών τα τελευ­ταία 25 χρόνια υπήρξε το υπουρ­γείο Αιγαίου. Παράλ­ληλα, με τα εγκαί­νια της έκθεσης, θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί και η παρά­δοση του Μου­σείου από τον απερ­χό­μενο διευ­θυ­ντή καθη­γητή, Γεώργιο Θεο­δώ­ρου, στο νέο διευ­θυ­ντή του Μου­σείου, καθη­γητή, Βασί­λειο Καρα­κί­τσιο.

Τι είναι το Μουσείο παλαιο­ντο­λο­γίας
Το Μουσείο Παλαιο­ντο­λο­γίας και Γεω­λο­γίας, ένα από τα πολλά μουσεία του Πανε­πι­στη­μίου ΑΘηνών ανήκει και στε­γά­ζε­ται στο τμήμα Γεω­λο­γίας και Γεω­πε­ρι­βάλ­λο­ντος. Δια­θέ­τει πλού­σιες συλ­λο­γές σπον­δυ­λω­τών και ασπόν­δυ­λων ζώων, φυτικών απο­λι­θω­μά­των και άλλων παλαιο­ντο­λο­γι­κών ευρη­μά­των και γεω­λο­γι­κών δειγ­μά­των, από τη χώρα μας και το εξω­τε­ρικό, οι οποίες διαρκώς εμπλου­τί­ζο­νται. Διε­ξά­γει επι­στη­μο­νι­κές έρευνες καθώς και ανα­σκα­φές σε όλη την επι­κρά­τεια.
Είναι ανοικτό τι καθη­με­ρι­νές σε ημε­ρή­σια βάση για τα σχολεία και το κοινό με οργα­νω­μέ­νες επι­στη­μο­νι­κές ενη­με­ρώ­σεις και εκπαι­δευ­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες για τα σχολεία.
Ο επι­σκέ­πτης έχει τη δυνα­τό­τητα να ξενα­γη­θεί στις χώρους με πλού­σιες συλ­λο­γές με πολλές χιλιά­δες δείγ­ματα που καλύ­πτουν τον ελλη­νικό χώρο και με απο­λι­θώ­ματα που χρο­νο­λο­γού­νται μέχρι και 300 εκ. έτη πριν.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ