Το καλοκαίρι του «50-50» – Οι ανατροπές που θα ζήσουμε στην μετά κορωναϊό εποχή

Οι νέες εργα­σια­κές σχέσεις που δια­μορ­φώ­νο­νται με λιγό­τε­ρες ώρες εργα­σίας στο 50% αλλά και χαμη­λό­τε­ρους μισθούς, ακόμα και ανα­στο­λές εργα­σίας για μερίδα εργα­ζο­μέ­νων, το καθε­στώς λει­τουρ­γίας των επι­χει­ρή­σεων, ιδιαί­τερα στην εστίαση, τον του­ρι­σμό και τις μετα­φο­ρές είναι ορι­σμέ­νες από τις αλλαγές

Ενα δια­φο­ρε­τικό καλο­καίρι ανα­μέ­νε­ται να ζήσουν φέτος εργα­ζό­με­νοι, επι­χει­ρή­σεις αλλά και κατα­να­λω­τές. Το ξέσπα­σμα της υγειο­νο­μι­κής κρίσης, το lockdown και οι απώ­λειες που δημιούρ­γησε στην ελλη­νική οικο­νο­μία – και υπο­λο­γί­ζο­νται μέχρι σήμερα περίπου στα 10-12 δισε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ – δια­μόρ­φωσε νέες συν­θή­κες όχι ιδιαί­τε­ρες αισιό­δο­ξες για όσα ανα­μέ­νο­νται τους αμέσως επό­με­νους μήνες, του­λά­χι­στον σε οικο­νο­μικό επίπεδο.

Οι νέες εργα­σια­κές σχέσεις που δια­μορ­φώ­νο­νται με λιγό­τε­ρες ώρες εργα­σίας στο 50% αλλά και χαμη­λό­τε­ρους μισθούς, ακόμα και ανα­στο­λές εργα­σίας για μερίδα εργα­ζο­μέ­νων, το καθε­στώς λει­τουρ­γίας των επι­χει­ρή­σεων, ιδιαί­τερα στην εστίαση, τον του­ρι­σμό και τις μετα­φο­ρές, με αυξη­μένα μέτρα ασφά­λειας, απο­στά­σεις και λιγό­τερο ωφέλιμο χώρο στις επι­χει­ρή­σεις που θα ήδη ξεκί­νη­σαν να λει­τουρ­γούν, αλλά και η δια­φο­ρε­τική κατα­να­λω­τική συμπε­ρι­φορά που απορ­ρέει από τις συν­θή­κες που δια­μόρ­φωσε η παν­δη­μία του Covid-19 και περιο­ρί­ζου+ν την ελευ­θε­ρία στις επι­λο­γές οδηγεί σε ένα καλο­καίρι που σίγουρα δεν έχουν ξανα­ζή­σει οι Ελληνες, ούτε στη διάρ­κεια της οικο­νο­μι­κής κρίσης και των capital controls.

Ενα καλο­καίρι που θα το χαρα­κτη­ρί­σει το αναμ­φι­σβή­τητα το 50-50 από την εργασία και τους μισθούς έως την κατα­νά­λωση, τη δια­σκέ­δαση και τις δια­κο­πές.

 

Μισό ωράριο εργα­σίας με λιγό­τε­ρες απο­δο­χές

Με λιγό­τε­ρες ώρες εργα­σίας και φυσικά χαμη­λό­τε­ρες απο­δο­χές ενδέ­χε­ται να βρεθεί να εργά­ζε­ται το φετινό καλο­καίρι μεγάλος αριθμός εργα­ζο­μέ­νων στον ιδιω­τικό τομέα. Σύμφωνα με τις κυβερ­νη­τι­κές εξαγ­γε­λίες ο μηχα­νι­σμός ενί­σχυ­σης απα­σχό­λη­σης, το πρό­γραμμα ΣΥΝ-ΕΡΓΑΣΙΑ που θα χρη­μα­το­δο­τη­θεί από το ευρω­παϊκό πρό­γραμμα SURE, θα ενερ­γο­ποι­η­θεί από σήμερα Δευτέρα έως τις 30 Σεπτεμ­βρίου 2020 (με εξαί­ρεση τις αερο­πο­ρι­κές εται­ρείες) και το κράτος ανα­λαμ­βά­νει την υπο­χρέ­ωση ανα­πλή­ρω­σης κατά 60% του εισο­δή­μα­τος των εργα­ζο­μέ­νων πλήρους απα­σχό­λη­σης για τον χρόνο που δεν θα εργά­ζο­νται. Σε αυτό έχουν τη δυνα­τό­τητα να εντα­χθούν όλες οι επι­χει­ρή­σεις που έχουν μείωση τζίρου πάνω από 20% κατά την περίοδο της κρίσης ανε­ξαρ­τή­τως ΚΑΔ χωρίς να απο­κλεί­ε­ται η επέ­κτασή του.

Οι αλλαγές που φέρνει είναι ότι ο εργο­δό­της έχει το δικαί­ωμα να μειώνει τον χρόνο εργα­σίας του εργα­ζο­μέ­νου πλήρους απα­σχό­λη­σης έως και 50%, χωρίς όμως να μετα­βάλ­λε­ται το είδος της σχέσης εργα­σίας. Το όριο ασφά­λειας θα είναι ο βασικός μισθός, καθώς το τελικό ποσό που εισπράτ­τουν οι εργα­ζό­με­νοι δεν θα μπορεί να υπο­λεί­πε­ται από τα 650 ευρώ, με τον εργο­δότη να υπο­χρε­ού­ται να καλύ­πτει το σύνολο των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών του εργα­ζο­μέ­νου, υπο­λο­γι­ζο­μέ­νων επί του αρχικού ονο­μα­στι­κού μισθού. Επίσης, για όσο διά­στημα ο εργα­ζό­με­νος βρί­σκε­ται σε καθε­στώς μειω­μέ­νης απα­σχό­λη­σης, ο εργο­δό­της απα­γο­ρεύ­ε­ται να προβεί σε καταγ­γε­λία της σύμ­βα­σης εργα­σίας και σε μείωση του ονο­μα­στι­κού μισθού του εργα­ζο­μέ­νου.

Παράλ­ληλα με το πρό­γραμμα αυτό δίνεται παρά­ταση και στο καθε­στώ­τος ανα­στο­λής συμ­βά­σεων εργα­σίας του ιδιω­τι­κού τομέα. Μάλιστα οι επι­χει­ρή­σεις στους κλάδους του του­ρι­σμού, της εστί­α­σης, των μετα­φο­ρών, της εκπαί­δευ­σης, του πολι­τι­σμού και του αθλη­τι­σμού μπορούν να δια­τη­ρούν μέχρι και το 100% των εργα­ζο­μέ­νων τους σε ανα­στολή. Οι εργα­ζό­με­νοι σε ανα­στολή δικαιού­νται απο­ζη­μί­ω­σης ειδικού σκοπού ύψους 534 ευρώ, κατ’ ανα­λο­γία των ημερών διάρ­κειας της ανα­στο­λής και πλήρους κάλυψης ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών επί του ονο­μα­στι­κού τους μισθού .

 

Μείωση τζίρου 50% και φόβος για λουκέτα

Ομως και για την πλευρά των επι­χει­ρή­σεων τα μηνύ­ματα δεν είναι αισιό­δοξα για τη φετινή θερινή σεζόν, καθώς ήδη το 70% παρου­σιά­ζει πρό­βλημα ρευ­στό­τη­τας, αφού σε εκα­το­ντά­δες περι­πτώ­σεις επι­χει­ρή­σεων δεν υπάρχει δυνα­τό­τητα πρό­σβα­σης στα χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία που έχει ανα­κοι­νώ­σει η κυβέρ­νηση.

Σύμφωνα με τους εκπρο­σώ­πους των μικρο­με­σαίων «οι τρά­πε­ζες δεν αντι­λαμ­βά­νο­νται σε ποιο σημείο είναι η οικο­νο­μία και αντι­με­τω­πί­ζουν τις επι­χει­ρή­σεις σαν να έχουν κέρδη». Ειδικά για τον κλάδο της εστί­α­σης ο πρό­ε­δρος της ΓΣΕΒΕΕ και της ΠΟΕΣΕ Γιώργος Καβ­βα­θάς προει­δο­ποί­ησε ότι μία στις τρεις επι­χει­ρή­σεις κιν­δυ­νεύει να κλείσει ενώ οι επι­χει­ρή­σεις που λει­τουρ­γούν έχουν περίπου τα 3/4 της δυνα­μι­κό­τη­τάς τους σε τρα­πε­ζο­κα­θί­σματα μετά την επιβολή των μέτρων από την κυβέρ­νηση και η κίνηση μέχρι σήμερα είναι υπο­το­νική. Περίπου το 20% των επι­χει­ρή­σεων δεν «άνοιξε» την πρώτη μέρα επα­να­λει­τουρ­γίας της εστί­α­σης με τους εκπρο­σώ­πους του κλάδου να λένε ότι ακόμα είναι νωρίς και πως «στη συνέ­χεια θα φανεί πόσες επι­χει­ρή­σεις ενδε­χο­μέ­νως θα βάλουν λουκέτο».

Μέσα στο ποσοστό αυτό περι­λαμ­βά­νο­νται και πολλές επι­χει­ρή­σεις που δεν μπορούν να ανοί­ξουν λόγω περιο­ρι­σμών – όπως τα κατα­στή­ματα που έχουν μόνο εσω­τε­ρι­κούς χώρους. Την ίδια ώρα και στο εμπόριο, το 87% των επι­χει­ρή­σεων παρου­σιά­ζει μείωση του κύκλου εργα­σιών κατά 50%. Ανάλογη εικόνα δίνουν και τα στοι­χεία του Επαγ­γελ­μα­τι­κού Επι­με­λη­τή­ριου του Αθήνας, σύμφωνα με τα όποια μία στις τέσ­σε­ρις επι­χει­ρή­σεις θεωρεί ότι μπορεί να ανα­γκα­στεί να κλείσει ενώ το 26% ότι μπορεί να χρεια­στεί να προ­χω­ρή­σει σε μείωση προ­σω­πι­κού και αυτό παρά το γεγονός ότι ο ένας στους δύο επι­χει­ρη­μα­τίες (55%) εκτιμά ότι τα μέτρα που έλαβε η κυβέρ­νηση το προη­γού­μενο διά­στημα βοή­θη­σαν.

 

50% να ανοί­ξουν τα ξενο­δο­χεία

Αντι­μέ­τω­ποι με τον κίνδυνο να μην ανοί­ξουν βρί­σκο­νται πολλοί ξενο­δό­χοι σε όλη την Ελλάδα καθώς όπως λένε οι ακυ­ρώ­σεις δια­δέ­χο­νται η μία την άλλη την ώρα που οι κρα­τή­σεις είναι ελά­χι­στες. Αρκετοί είναι εκείνοι που υπο­λο­γί­ζο­ντας όλα τα δεδο­μένα βρί­σκο­νται μπροστά στο δίλημμα να μη δεχτούν φέτος καθόλου του­ρί­στες, αφού εκτι­μούν ότι δεν μπορεί να σωθεί η κατά­σταση για τις επι­χει­ρή­σεις τους ούτε από τον εσω­τε­ρικό του­ρι­σμό ενώ και το κόστος από την υλο­ποί­ηση των υγειο­νο­μι­κών πρω­το­κόλ­λων για την ασφά­λεια εργα­ζο­μέ­νων και του­ρι­στών από τον κορω­νοϊό θεω­ρεί­ται υψηλό.

Σύμφωνα με τους εκπρο­σώ­πους της Πανελ­λή­νιας Ομο­σπον­δίας Ξενο­δό­χων (ΠΟΞ), χωρίς πλη­ρό­τη­τες φέτος τα ξενο­δο­χεία δεν θα λει­τουρ­γή­σουν και παρά το γεγονός ότι τα μέτρα που ανα­κοί­νωσε η κυβέρ­νηση για τη στήριξη της του­ρι­στι­κής βιο­μη­χα­νίας είναι θετικά, θα μπο­ρού­σαν να είναι πιο γενναία . Αγωνία πάντως εκφρά­ζε­ται από την πλειο­νό­τητα των εμπο­ρι­κών επι­χει­ρή­σεων και των επι­χει­ρή­σεων παροχής υπη­ρε­σιών που δρα­στη­ριο­ποιού­νται σε αμιγώς του­ρι­στι­κές περιο­χές.

Με επι­στολή του προς τα συναρ­μό­δια υπουρ­γεία το Επι­με­λη­τή­ριο Κυκλά­δων κάνει λόγο για ανα­τρο­πές που έχουν επέλθει στην καθη­με­ρι­νό­τητα και επι­φύ­λα­ξαν οδυ­νη­ρές επι­πτώ­σεις στην οικο­νο­μία για την πλειο­νό­τητα των μικρο­με­σαίων επι­χει­ρή­σεων. «Εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις ή επι­χει­ρή­σεις παροχής υπη­ρε­σιών που δρα­στη­ριο­ποιού­νται σε αμιγώς του­ρι­στι­κές περιο­χές, όπως τα νησιά μας, εξαρ­τώ­νται σχεδόν απο­κλει­στικά, άμεσα ή έμμεσα, από την του­ρι­στική δρα­στη­ριό­τητα.

Οι φάσεις επα­νεκ­κί­νη­σης της οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας δεν έφεραν καμία αλλαγή στα νησιά μας, αφού δεν υπάρ­χουν κατα­να­λω­τές, δηλαδή επι­σκέ­πτες. Από την άλλη πλευρά, η άρση των περιο­ρι­στι­κών μέτρων στον του­ρι­σμό, με το άνοιγμα των συνόρων, επα­να­φορά των αερο­πο­ρι­κών συν­δέ­σεων και επα­να­λει­τουρ­γία ξενο­δο­χεια­κών μονάδων, δεν πρό­κει­ται να απο­κα­τα­στή­σει τη ζημία. Ηδη πολλές μονάδες δηλώ­νουν ότι δεν θα λει­τουρ­γή­σουν και δεν έχουν κατα­χω­ρι­στεί στις μηχανές ανα­ζή­τη­σης κατα­λυ­μά­των, και αυτές απο­τε­λούν μέρος μόνο της αλυ­σι­δω­τής αντί­δρα­σης που θα δημιουρ­γη­θεί».

Στο μισό ο ΦΠΑ σε καφέ, ανα­ψυ­κτικά

Το φετινό καλο­καίρι η κυβέρ­νηση απο­φά­σισε στο πλαίσιο των μέτρων τόνωσης της αγοράς να προ­χω­ρή­σει σε μείωση του ΦΠΑ στον καφέ και τα ανα­ψυ­κτικά, όμως όπως λένε οι επι­χει­ρη­μα­τίες και θα κατα­λά­βουν σύντομα και οι κατα­να­λω­τές «άνθρα­κες ο θησαυ­ρός».

Η μείωση του ΦΠΑ σε καφέ και μη αλκο­ο­λούχα ποτά από το 24% στο 13% για την περίοδο 1 Ιουνίου – 31 Οκτω­βρίου 2020 θα είχε νόημα, όπως λένε άνθρω­ποι της αγοράς, εφόσον αφο­ρούσε όλο το φάσμα της εστί­α­σης καθώς έτσι και απο­τε­λούσε ένα σημα­ντικό κίνητρο τόνωσης της κατα­νά­λω­σης ενώ θα βοη­θούσε σημα­ντικά και σε ό,τι αφορά την προ­σέλ­κυση του­ρι­στών ειδικά φέτος που κανείς δεν μπορεί να προ­βλέ­ψει τι θα γίνει.

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες μάλιστα οι εκπρό­σω­ποι της εστί­α­σης είχαν θέσει στην κυβέρ­νηση αίτημα για μείωση του ΦΠΑ στην εστίαση από το 13% στο 11%, αλλά δεν έγινε απο­δε­κτό. Τώρα η μείωση περιο­ρί­ζε­ται σε έναν πολύ μικρό αριθμό προ­ϊ­ό­ντων χαμηλής αξίας για τον κατα­να­λωτή. Παράλ­ληλα οι επι­χει­ρη­μα­τίες εκτι­μούν ότι υπάρ­χουν μικρά περι­θώ­ρια να περάσει στις τιμές των προ­ϊ­ό­ντων η μείωση του ΦΠΑ επι­ση­μαί­νο­ντας ότι το προη­γού­μενο διά­στημα είχαν απορ­ρο­φή­σει οι επι­χει­ρή­σεις τις αυξή­σεις τόσο του ΦΠΑ όσο και του Ειδικού Φόρου στον καφέ και πλέον είναι δύσκολο για τις ίδιες να μειώ­σουν περαι­τέρω τις τιμές τους.

 

Οι μισοί κρατούν απο­στά­σεις από την εστίαση

Φόβος αλλά και ανάγκη για επι­στροφή στις καθη­με­ρι­νές συνή­θειες των κατα­να­λω­τών την επόμενη ημέρα μετά την άρση των περιο­ρι­στι­κών μέτρων, που είχαν επι­βλη­θεί εξαι­τίας της παν­δη­μίας του κορω­νοϊού, δια­κα­τέ­χει τους Ελληνες αλλά­ζο­ντάς τους παράλ­ληλα τις συνή­θειες που είχαν. Ενδει­κτικό του φόβου που υπάρχει είναι ότι το 50% των κατα­να­λω­τών φαί­νε­ται ότι δεν θα επι­στρέ­ψει στην οργα­νω­μένη εστίαση μέσα στο 2020 ενώ το 30% θα αλλάξει συνή­θειες και μάλλον δεν θα πάει δια­κο­πές όπως τα προη­γού­μενα χρόνια. Η εικόνα αυτή για την επόμενη ημέρα της καρα­ντί­νας προ­κύ­πτει από έρευνα του ΙΕΛΚΑ (Ινστι­τούτο Ερευνας Λια­νε­μπο­ρίου Κατα­να­λω­τι­κών Αγαθών).

Η έρευνα δείχνει την ανάγκη του κόσμου να βγει από το σπίτι και να επι­στρέ­ψει σε καθη­με­ρι­νές συνή­θειες όπως η ψυχα­γω­γία και οι έξοδοι σε εστια­τό­ρια, ταβέρ­νες και καφέ. Με δεδο­μένο ότι η αγορά της εστί­α­σης που ξεκί­νησε τη λει­τουρ­γία της, το 33% των ερω­τώ­με­νων στην έρευνα ή 1 στους 3 δήλωσε ότι θα ξεκι­νή­σει άμεσα τη συνή­θεια του φαγητού σε εστια­τό­ριο – ταβέρνα, ενώ 17% αργό­τερα μέσα στον χρόνο.

Μικρό το ενδια­φέ­ρον και για δια­κο­πές το φετινό καλο­καίρι, αφού μόλις το 24% δηλώνει ότι θα κάνει δια­κο­πές όπως έκανε κάθε χρόνο, το 17% ότι θα κάνει δια­κο­πές αλλά πιο περιο­ρι­σμένα σε σχέση με τα προη­γού­μενα χρόνια και το 27% δεν θα κάνει δια­κο­πές φέτος. Μάλιστα αρκετά μεγάλο ποσοστό 32% (1 στους 3) δεν γνω­ρί­ζει ακόμα τι θα κάνει καθώς τηρεί στάση ανα­μο­νής και περι­μέ­νει να δει πώς θα εξε­λι­χτεί η κατά­σταση μετά την άρση των περιο­ρι­σμών και την επι­στροφή στην κανο­νι­κό­τητα.

Πηγή: in.gr