«Η Δικαιοσύνη χρειάζεται Καλλικράτη»- Μεγάλη έρευνα της διαΝΕΟσις με συμμετοχή δικαστικών

Τα προ­βλή­μα­τα, οι πα­θο­γέ­νειες και οι υστε­ρή­σεις στο δι­κα­στι­κό μας σύ­στη­μα βιώ­νο­νται κα­θη­με­ρι­νά από τις χι­λιά­δες των πο­λι­τών που προ­σφεύ­γουν στις δι­κα­στι­κές αρχές, ενώ απο­τε­λούν μό­νι­μο προ­βλη­μα­τι­σμό δι­κα­στι­κών και νο­μι­κών. Η Δι­καιο­σύ­νη απο­νέ­με­ται αργά και άρα ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κά, και αυτό το γνω­ρί­ζουν όλοι. Παρά τα άτολ­μα βή­μα­τα που έχουν γίνει κατά και­ρούς, τα απο­σπα­σμα­τι­κά μέτρα και τα ημί­με­τρα, η κα­τά­στα­ση αντί να βελ­τιώ­νε­ται, επι­δει­νώ­νε­ται.

Ποιοι είναι αυτοί οι τρεις το­μείς; Η αξιο­λό­γη­ση των δι­κα­στών, η διοί­κη­ση των δι­κα­στη­ρί­ων και των ει­σαγ­γε­λιών και η χω­ρο­τα­ξία της Δι­καιο­σύ­νης, δη­λα­δή πόσα δι­κα­στή­ρια έχου­με και πρω­τί­στως πού αυτά λει­τουρ­γούν και γιατί. Δι­κα­στι­κοί όλων των κλά­δων και όλων των βαθ­μί­δων με­τεί­χαν σε αυτήν τη σπου­δαία έρευ­να, όπου κα­τα­γρά­φε­ται η προ­βλη­μα­τι­κή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, πα­ρα­τί­θε­νται στοι­χεία και δε­δο­μέ­να, και η κα­τά­λη­ξη είναι προ­τά­σεις για με­ταρ­ρυθ­μί­σεις στη Δι­καιο­σύ­νη, εφι­κτές και απο­δο­τι­κές.

Χωρίς αξιο­λό­γη­ση

Οσο και αν ακού­γε­ται πα­ρά­ξενo, η αξιο­λό­γη­ση των δι­κα­στών και των ει­σαγ­γε­λέ­ων, που προ­βλέ­πε­ται και υπο­τί­θε­ται έχει ορ­γα­νω­θεί από χρό­νια, πάει και­ρός που έχει κα­τα­στεί μια τυ­πι­κή δια­δι­κα­σία, που δεν αντι­προ­σω­πεύ­ει τις πραγ­μα­τι­κές δυ­να­τό­τη­τες των δι­κα­στών και το βα­σι­κό­τε­ρο: δεν επη­ρε­ά­ζει την εξέ­λι­ξή τους. Και τούτο, γιατί όλοι, έτσι όπως λει­τουρ­γεί το σύ­στη­μα επι­θε­ώ­ρη­σής τους, προ­ά­γο­νται, όλοι φθά­νουν μέχρι τους ανώ­τα­τους βαθ­μούς, ανε­ξαρ­τή­τως ου­σια­στι­κών προ­σό­ντων και από­δο­σης, όλοι εξε­λίσ­σο­νται με μο­να­δι­κό κρι­τή­ριο τη θέση τους στη δι­κα­στι­κή επε­τη­ρί­δα. Η ορ­γά­νω­ση της επι­θε­ώ­ρη­σης, ση­μειώ­νε­ται στην έρευ­να της δια­ΝΕ­Ο­σις «έχει κα­τα­στή­σει μη αξιό­πι­στα τα απο­τε­λέ­σμα­τά της διότι δεν δια­σφα­λί­ζο­νται οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις για ου­σια­στι­κή και σε βάθος αξιο­λό­γη­ση, με συ­νέ­πεια να μην εφαρ­μό­ζε­ται στην πράξη η αρχή της αξιο­κρα­τί­ας».

Αυτό τα λέει όλα, καθώς αντι­λαμ­βά­νε­ται κα­νείς το μέ­γε­θος του προ­βλή­μα­τος όταν δεν υπάρ­χει αξιο­κρα­τία στους δι­κα­στές.

Πώς γί­νε­ται όμως η επι­θε­ώ­ρη­ση «αξιο­λό­γη­σης» των δι­κα­στών σή­με­ρα; Γί­νε­ται από ανώ­τα­τους δι­κα­στές, οι οποί­οι κλη­ρώ­νο­νται (!) προς τούτο και μά­λι­στα για μόνον ένα χρόνο. Με το σύ­στη­μα της κλή­ρω­σης, όπως είναι φυ­σι­κό, επι­θε­ω­ρη­τής μπο­ρεί να είναι οποιοσ­δή­πο­τε, χωρίς να λαμ­βά­νο­νται υπόψη δε­δο­μέ­να ικα­νό­τη­τας ενός ανώ­τα­του δι­κα­στι­κού για να αντα­πο­κρι­θεί σε αυτά τα πολύ σύν­θε­τα κα­θή­κο­ντα. Επί­σης μέσα σε ένα χρόνο, τι να αξιο­λο­γή­σει…

Τι προ­τεί­νε­ται από την ομάδα των δι­κα­στι­κών που πραγ­μα­το­ποί­η­σαν την έρευ­να; Πρώτα πρώτα, ο ορι­σμός των επι­θε­ω­ρη­τών να γί­νε­ται όχι με κλή­ρω­ση, αλλά με από­φα­ση της ολο­μέ­λειας των ανω­τά­των δι­κα­στη­ρί­ων, όπου θα πρέ­πει αυ­το­νό­η­τα να λαμ­βά­νο­νται υπόψη οι πραγ­μα­τι­κές δυ­να­τό­τη­τες εκεί­νων που επι­λέ­γο­νται ως επι­θε­ω­ρη­τές για να αντα­πο­κρι­θούν σε αυτή την ερ­γα­σία. Επι­πλέ­ον, ο χρό­νος της επι­θε­ώ­ρη­σης να είναι του­λά­χι­στον δύο χρό­νια, ή και να πα­ρα­τεί­νε­ται για να μπο­ρεί να απο­δώ­σει η αξιο­λό­γη­ση, και, τέλος, και ου­σια­στι­κό­τε­ρο. Να αλ­λά­ξουν άρδην τα κρι­τή­ρια της αξιο­λό­γη­σης των δι­κα­στών, ώστε να αξιο­λο­γού­νται πραγ­μα­τι­κά και όχι τυ­πι­κά. Τι λέει επ’ αυτού η ομάδα έρευ­νας: η αξιο­λό­γη­ση να γί­νε­ται όχι με βάση την πο­σό­τη­τα των απο­φά­σε­ων, αλλά με κρι­τή­ρια ποιο­τι­κά, τις δυ­να­τό­τη­τες του δι­κα­στή να προ­σαρ­μό­ζε­ται σε νέα δε­δο­μέ­να, τον βαθμό δυ­σκο­λί­ας των υπο­θέ­σε­ων που χει­ρί­ζε­ται και πολλά άλλα, ενώ προ­τεί­νε­ται να αξιο­λο­γού­νται και τα δι­κα­στή­ρια για το έργο τους και την επί­τευ­ξη των ετή­σιων στό­χων τους.

Ενας νομός, τρία δι­κα­στή­ρια

Εκεί όπου η κα­τά­στα­ση του δι­κα­στι­κού μας συ­στή­μα­τος δια­θέ­τει στοι­χεία έντο­νης ανα­χρο­νι­στι­κό­τη­τας, μα­κριά από τα ση­με­ρι­νά δε­δο­μέ­να, είναι η χω­ρο­τα­ξία των δι­κα­στη­ρί­ων. Δι­κα­στή­ρια πολλά, που δη­μιουρ­γή­θη­καν ως προ­ϊ­όν μι­κρο­πο­λι­τι­κών προ­σεγ­γί­σε­ων και πλέον δεν απο­δί­δουν ούτε αντα­πο­κρί­νο­νται στις πραγ­μα­τι­κές ανά­γκες των πο­λι­τών. Υπάρ­χουν δι­κα­στή­ρια, κυ­ρί­ως διοι­κη­τι­κά, υπο­στε­λε­χω­μέ­να, που, όπως ανα­φέ­ρε­ται στην έρευ­να, «15 από αυτά στε­γά­ζο­νται σε δια­με­ρί­σμα­τα και μι­σθω­μέ­νους χώ­ρους με ετή­σιο μί­σθω­μα που ξε­περ­νά τις 100.000 ευρώ και τα πε­ρισ­σό­τε­ρα στε­ρού­νται στοι­χειω­δών προ­δια­γρα­φών δι­κα­στι­κού κτι­ρί­ου με βάση τους κα­νό­νες που θέτει το Συμ­βού­λιο της Ευ­ρώ­πης».

Υπάρ­χουν νομοί, όπως της Αχα­ΐ­ας, που έχουν τρία πρω­το­δι­κεία, ενώ τρία δι­κα­στή­ρια συ­στά­θη­καν μέσα σε ένα χρόνο –Πύρ­γου, Κο­ρίν­θου και Αγρι­νί­ου– χωρίς καμία με­λέ­τη, ενώ γε­νι­κά στην Πε­λο­πόν­νη­σο λει­τουρ­γούν έξι διοι­κη­τι­κά πρω­το­δι­κεία και υπάρ­χουν αι­τή­μα­τα και για άλλα. Η χωρίς με­λέ­τη ίδρυ­ση και λει­τουρ­γία δι­κα­στη­ρί­ων είναι ο κα­νό­νας στη χώρα μας, όπως κα­τα­γρά­φε­ται στην έρευ­να της δια­ΝΕ­Ο­σις, με απο­τέ­λε­σμα επαρ­χί­ες να δια­θέ­τουν πολλά και υπο­στε­λε­χω­μέ­να δι­κα­στή­ρια, ενώ η Αθήνα ένα που κα­λύ­πτει τις ανά­γκες όλου του λε­κα­νο­πε­δί­ου.

Οι προ­τά­σεις με­ταρ­ρύθ­μι­σης στο δύ­σκο­λο αυτό θέμα της χω­ρο­τα­ξί­ας των δι­κα­στη­ρί­ων λαμ­βά­νουν υπόψη το ανά­γλυ­φο της χώρας, νη­σιω­τι­κές πε­ριο­χές, από­μα­κρες και λοιπά, αλλά εστιά­ζο­νται στα διε­θνώς ισχύ­ο­ντα και προ­τει­νό­με­να. Με δύο λόγια, η ει­σή­γη­ση είναι να υπάρ­ξει «δι­κα­στι­κός Καλ­λι­κρά­της» και να δη­μιουρ­γη­θούν δι­κα­στή­ρια με­σαία και λει­τουρ­γι­κά που θα στε­λε­χώ­νο­νται από 50 ή 80 δι­κα­στές και ανά­λο­γους υπαλ­λή­λους, ενώ για το υδρο­κέ­φα­λο πρω­το­δι­κείο της Αθή­νας προ­τεί­νε­ται να σπά­σει του­λά­χι­στον στα δύο.

«Τα με­γά­λα οδικά δί­κτυα, οι νέες συ­γκοι­νω­νια­κές συν­δέ­σεις, η αξιο­ποί­η­ση των τε­χνο­λο­γιών πλη­ρο­φο­ρι­κής και επι­κοι­νω­νιών, που κα­θι­στούν πλέον τη Δι­καιο­σύ­νη εφι­κτή εξ απο­στά­σε­ως», και πολλά άλλα συ­νη­γο­ρούν και προ­σφέ­ρο­νται, κατά τους συ­ντά­κτες της έρευ­νας, στη χω­ρο­τα­ξι­κή ανα­διάρ­θρω­ση του δι­κα­στι­κού μας χάρτη, με γνώ­μο­να κα­λύ­τε­ρες δι­κα­στι­κές υπη­ρε­σί­ες στους πο­λί­τες με λι­γό­τε­ρο κό­στος.

Στην έρευ­να με­τεί­χαν οι κ. Μι­χά­λης Πι­κρα­μέ­νος, αντι­πρό­ε­δρος Συμ­βου­λί­ου της Επι­κρα­τεί­ας, Ιω­άν­νης Συ­με­ω­νί­δης, επί­τρο­πος στη Γε­νι­κή Επι­τρο­πεία της Επι­κρα­τεί­ας των Διοι­κη­τι­κών Δι­κα­στη­ρί­ων, κα­θη­γη­τής Νο­μι­κής Σχο­λής Θεσ­σα­λο­νί­κης, Βα­σί­λειος Αν­δρου­λά­κης, σύμ­βου­λος Επι­κρα­τεί­ας, Θε­ο­κτή Νι­κο­λα­ΐ­δου, εφέ­της, Λά­μπρος Τσό­γκας, αντει­σαγ­γε­λέ­ας εφε­τών, Πέ­τρος Αλι­κά­κος, πρό­ε­δρος Πρω­το­δι­κών.

Σύγ­χρο­νη διοί­κη­ση

Με­γά­λο «αγκά­θι» που οδη­γεί τη Δι­καιο­σύ­νη πολύ πίσω και της στε­ρεί πολ­λές δυ­να­τό­τη­τες είναι ο τρό­πος που διοι­κού­νται τα δι­κα­στή­ρια, τα οποία, όπως ση­μειώ­νε­ται εύ­στο­χα στην έρευ­να, εκτός από δι­κα­στή­ρια είναι και δη­μό­σιες υπη­ρε­σί­ες με ση­μα­ντι­κό­τα­τη προ­σφο­ρά στους πο­λί­τες. Πώς διοι­κού­νται σή­με­ρα τα δι­κα­στή­ρια; Στα με­γά­λα Αθή­νας και Θεσ­σα­λο­νί­κης, οι διευ­θύ­νο­ντες τα δι­κα­στή­ρια εκλέ­γο­νται με ψήφο από τους συ­να­δέλ­φους τους. Ενας είναι ο προϊ­στά­με­νος και υπάρ­χει και συμ­βού­λιο διοί­κη­σης που επί­σης εκλέ­γε­ται. Είναι το λε­γό­με­νο σύ­στη­μα αυ­το­διοί­κη­σης της Δι­καιο­σύ­νης, που εφαρ­μό­ζε­ται από τη δε­κα­ε­τία του ’90 έως σή­με­ρα. Τα μι­κρό­τε­ρα δι­κα­στή­ρια όμως, που είναι και τα πάρα πολλά, διοι­κού­νται από τον αρ­χαιό­τε­ρο δι­κα­στή, ο οποί­ος μπο­ρεί να μεί­νει στη διοί­κη­ση από λί­γους μήνες –διότι μπο­ρεί στο με­τα­ξύ να προ­α­χθεί– έως δύο χρό­νια συ­νή­θως. Για την επι­λο­γή ή την εκλο­γή των διευ­θυ­νό­ντων τα δι­κα­στή­ρια δεν υπάρ­χουν κρι­τή­ρια ου­σια­στι­κών προ­σό­ντων, παρά μόνον η θέση στη δι­κα­στι­κή επε­τη­ρί­δα. Αρκεί όμως αυτό; Δεν χρειά­ζε­ται σπου­δαία επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία για να απα­ντη­θεί το ερώ­τη­μα. Ασφα­λώς δεν αρκεί, και αυτό λένε και οι δι­κα­στι­κοί λει­τουρ­γοί που με­τεί­χαν στην έρευ­να της δια­ΝΕ­Ο­σις. Τι προ­τεί­νε­ται. Δια­τή­ρη­ση του συ­στή­μα­τος εκλο­γής για τα με­γά­λα δι­κα­στή­ρια, υπό την προ­ϋ­πό­θε­ση όμως οι υπο­ψή­φιοι να έχουν πα­ρα­κο­λου­θή­σει σε­μι­νά­ρια για θέ­μα­τα διοί­κη­σης και σύγ­χρο­νων πρα­κτι­κών διεύ­θυν­σης, ενώ το έργο τους ως προϊ­στα­μέ­νων θα αξιο­λο­γεί­ται και θα λαμ­βά­νε­ται υπόψη. Σε ό,τι αφορά τα μι­κρό­τε­ρα δι­κα­στή­ρια, εκεί­νος που θα τα διευ­θύ­νει προ­τεί­νε­ται να απο­φα­σί­ζε­ται από το ανώ­τα­το δι­κα­στι­κό συμ­βού­λιο με βάση τα ου­σια­στι­κά προ­σό­ντα διοί­κη­σης που δια­θέ­τει. Επι­πλέ­ον, προ­τεί­νε­ται στην Εθνι­κή Σχολή Δι­κα­στών όλοι οι νέοι δι­κα­στές να δι­δά­σκο­νται μα­θή­μα­τα διοί­κη­σης.

Πηγή: kathimerini.gr

Ιω­άν­να Μάν­δρου