Σημείωμα ελέγχου του Επιτρόπου βάζει φρένο στη σύμβαση του 1.153.737,28 ευρώ για τα drones

Ο Επίτροπος του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Π.Ε. Ρόδου δηλώνει ότι δεν μπορεί να σχηματίσει ασφαλή κρίση για τη νομιμότητα της σύμβασης και ζητά από τον Δήμο Ρόδου 6 δέσμες κρίσιμων στοιχείων εντός 3 εργάσιμων ημερών, από την αρμοδιότητα του Δήμου να επιτηρεί με drones ολόκληρη τη Μεσαιωνική Πόλη έως τον χρόνο έκδοσης της Εκτίμησης Αντικτύπου.

Η πρώτη συνέπεια ήρθε ήδη, καθώς η Δημοτική Επιτροπή αποφάσισε ομόφωνα την επανάληψη της αξιολόγησης του διαγωνισμού από την αρχή, αφού διαπιστώθηκε ότι είχε γίνει εκ παραδρομής από αναρμόδιο όργανο.

Νέο και ενδεχομένως καθοριστικό κεφάλαιο ανοίγει στην υπόθεση του διαγωνισμού για την «Παροχή υπηρεσιών φύλαξης και εποπτείας της Μεσαιωνικής Πόλης με χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών και επίγειων δυνάμεων». Το σχέδιο της σύμβασης, το οποίο ο Δήμος Ρόδου υπέβαλε στις 21 Ιουλίου 2026 για τον προβλεπόμενο προσυμβατικό έλεγχο, προσέκρουσε στον Επίτροπο του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Περιφερειακή Ενότητα Ρόδου. Με σημείωμα ελέγχου που εξέδωσε στις 6 Αυγούστου 2026, ο Επίτροπος καθιστά σαφές ότι, με τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή του, δεν δύναται να σχηματίσει ασφαλή κρίση σχετικά με τη νομιμότητα της επίμαχης σύμβασης, συνολικής εκτιμώμενης αξίας 1.153.737,28 ευρώ συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, και τάσσει στην αναθέτουσα αρχή προθεσμία 3 εργάσιμων ημερών για να συμπληρώσει τον φάκελο με σειρά κρίσιμων εγγράφων.

Η εξέλιξη αυτή δεν αποτελεί απλώς μια τυπική στάση της διαδικασίας. Τα ερωτήματα που θέτει ο Επίτροπος, από τη νομική βάση της αρμοδιότητας του Δήμου έως την τεκμηρίωση της δαπάνης και τον χρόνο εκπόνησης της Εκτίμησης Αντικτύπου για τα προσωπικά δεδομένα, συμπίπτουν σχεδόν σημείο προς σημείο με τα ζητήματα που έχει αναδείξει η «δημοκρατική» στα διαδοχικά της ρεπορτάζ για το εγχείρημα της εναέριας επιτήρησης της Μεσαιωνικής Πόλης. Ό,τι μέχρι χθες αποτελούσε δημοσιογραφικό ερώτημα και αντικείμενο νομικών ενστάσεων, αποκτά πλέον τη θεσμική σφραγίδα του δημοσιονομικού ελέγχου.

Το αγκάθι της αρμοδιότητας: ποιος νόμος επιτρέπει σε δήμο να επιτηρεί ολόκληρη τη Μεσαιωνική Πόλη

Το πρώτο και ίσως βαρύτερο ερώτημα του σημειώματος αγγίζει τον πυρήνα της υπόθεσης. Ο Επίτροπος ζητά από τον Δήμο Ρόδου να προσκομίσει τις συγκεκριμένες διατάξεις νόμου από τις οποίες προκύπτει ότι αποτελεί αρμοδιότητά του η επιτήρηση και η καταγραφή δεδομένων μέσω ενοποιημένου συστήματος επιτήρησης και ασφάλειας με χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών για το σύνολο της έκτασης της Μεσαιωνικής Πόλης και όχι μόνο σε δημοτικά κτίρια, εγκαταστάσεις και κοινόχρηστους χώρους του Δήμου. Η διάκριση αυτή δεν είναι θεωρητική. Μόνο εφόσον τεκμηριωθεί ότι η επιτήρηση ολόκληρου του ιστορικού ιστού εξυπηρετεί τη λειτουργική δραστηριότητα του Δήμου, η δαπάνη μπορεί να χαρακτηριστεί νόμιμη και κανονική, με το σημείωμα να παραπέμπει σε σχετική νομολογία του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου και συγκεκριμένα στις Πράξεις 224 και 280 του 2025.

Το ίδιο ερώτημα επαναλαμβάνεται και για το δεύτερο σκέλος του έργου, την παροχή υπηρεσιών άμεσης βοήθειας και πρώτων βοηθειών που προβλέπει το άρθρο 3.6.4 της διακήρυξης. Και εδώ ζητούνται οι διατάξεις νόμου που καθιστούν την υπηρεσία αυτή αρμοδιότητα του Δήμου για το σύνολο της έκτασης της Μεσαιωνικής Πόλης.

Πρόκειται για την ίδια ακριβώς προβληματική που είχε θέσει δημοσίως ο δικηγόρος κ. Χριστόδουλος Μαλιαράκης, ο οποίος, επικαλούμενος τον ν. 4624/2019 και το π.δ. 75/2020, υποστήριξε ότι υπεύθυνος επεξεργασίας ενός συστήματος εναέριας επιτήρησης δημοσίως προσβάσιμων χώρων μπορεί να είναι αποκλειστικά οι αρμόδιες για τη δίωξη του εγκλήματος δημόσιες αρχές, στις οποίες ο δήμος δεν περιλαμβάνεται.

Ακτινογραφία της δαπάνης: από τις αποδοχές των εργαζομένων έως το κόστος ενοικίασης των drones

Εξίσου απαιτητικό είναι το σκέλος του σημειώματος που αφορά την οικονομική τεκμηρίωση. Ο Επίτροπος ζητά αναλυτική τεκμηρίωση της προϋπολογισθείσας δαπάνης της διακήρυξης, με παράθεση στοιχείων κατά τρόπο ειδικό και ορισμένο, όπως έρευνα αγοράς, παρόμοιες συμβάσεις του Δήμου Ρόδου ή άλλων φορέων και λήψη μη δεσμευτικών προσφορών, ώστε να αποδεικνύεται η έκταση και ο εύλογος χαρακτήρας της δημοσιονομικής επιβάρυνσης.

Ο κατάλογος των στοιχείων που πρέπει να προσκομιστούν είναι ενδεικτικός αλλά αποκαλυπτικός για το βάθος του ελέγχου. Ζητούνται μεταξύ άλλων ο αριθμός των εργαζομένων ανά ειδικότητα που θα απασχοληθούν, οι ημέρες και οι ώρες εργασίας τους, η συλλογική σύμβαση εργασίας στην οποία τυχόν υπάγονται, το ύψος του προϋπολογισμένου ποσού για τις πάσης φύσεως νόμιμες αποδοχές, το ύψος των ασφαλιστικών εισφορών, τα τετραγωνικά μέτρα φύλαξης ανά άτομο, το διοικητικό κόστος παροχής των υπηρεσιών, το κόστος των αναλωσίμων, το εργολαβικό κέρδος, οι νόμιμες υπέρ Δημοσίου και τρίτων κρατήσεις, καθώς και το κόστος ενοικίασης και χρήσης του εξοπλισμού των μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Με άλλα λόγια, ζητείται να ανοίξει πλήρως το κοστολόγιο ενός διαγωνισμού στον οποίο, όπως έχει καταγράψει η «δημοκρατική», κατατέθηκε μια και μόνη προσφορά, η οποία άγγιξε πρακτικά το ανώτατο όριο του ενδεικτικού προϋπολογισμού.

Δύο ερωτήματα για τη διαδικασία: η επιτροπή που δεν διενήργησε τον διαγωνισμό και το «κατεπείγον» του 2026

Το σημείωμα δεν περιορίζεται στην ουσία της σύμβασης αλλά εισχωρεί και στη διαγωνιστική διαδικασία. Ζητείται να αιτιολογηθούν οι λόγοι για τους οποίους ο διαγωνισμός δεν διενεργήθηκε από την ειδικώς ορισθείσα επιτροπή διεξαγωγής του, όπως αυτή είχε προβλεφθεί με την υπ’ αριθμ. 355/2026 απόφαση της Δημοτικής Επιτροπής, δηλαδή με την ίδια απόφαση με την οποία εγκρίθηκαν η μελέτη, οι τεχνικές προδιαγραφές και οι όροι της διακήρυξης. Το ερώτημα αυτό αποδείχθηκε καθόλα βάσιμο, καθώς, όπως ομολογήθηκε στη συνέχεια από την ίδια τη δημοτική αρχή, ενώ είχε συγκροτηθεί επιτροπή διαγωνισμού με 3 τακτικά και 3 αναπληρωματικά μέλη, η αξιολόγηση των προσφορών έγινε εκ παραδρομής από την Επιτροπή του Δήμου.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η απαίτηση που αφορά τον κατεπείγοντα χαρακτήρα του έργου. Ο Δήμος είχε επικαλεστεί συμβάντα και δημοσιεύματα, τα οποία παρατίθενται στο Παράρτημα V της διακήρυξης, προκειμένου να δικαιολογήσει τη σύντμηση των προθεσμιών του διαγωνισμού. Ο Επίτροπος ζητά τώρα έγγραφη βεβαίωση αρμοδίου οργάνου, με περαιτέρω επαρκή αιτιολόγηση, από την οποία να προκύπτει ότι τα συμβάντα αυτά εκδηλώθηκαν μόνο κατά το τρέχον έτος 2026 και ότι δεν υπήρχαν ανάλογα περιστατικά και δημοσιεύματα κατά τα προηγούμενα έτη. Η λογική του ερωτήματος είναι προφανής. Εάν η παραβατικότητα στη Μεσαιωνική Πόλη αποτελεί χρόνιο φαινόμενο, τότε η επίκληση αιφνίδιου κατεπείγοντος για τη συντόμευση των διαδικασιών καθίσταται δυσχερώς υποστηρίξιμη.

Η Εκτίμηση Αντικτύπου ξανά στο επίκεντρο με ερώτημα ευθέως για τον χρόνο έκδοσής της

Το έκτο και τελευταίο αίτημα του σημειώματος είναι εκείνο που επιβεβαιώνει με τον πλέον ευθύ τρόπο το ρεπορτάζ της «δημοκρατικής». Ο Επίτροπος ζητά έγγραφη απάντηση από τον Υπεύθυνο Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων του Δήμου Ρόδου για 2 συγκεκριμένα ζητήματα, αφενός για τον χρόνο έκδοσης της Εκτίμησης Αντικτύπου ως προς την Προστασία Δεδομένων και αφετέρου για το εάν πληρούνται οι προϋποθέσεις των άρθρων 25, 35 και 36 του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων για την ελεγχόμενη διαδικασία. Πρόκειται ακριβώς για το ζήτημα που ανέδειξε η εφημερίδα, όταν αποκάλυψε ότι η γνωμοδότηση του Υπευθύνου Προστασίας Δεδομένων της 26ης Μαΐου 2026 ζητούσε ρητά να μην οριστικοποιηθούν τεχνικές προδιαγραφές και συμβατικές δεσμεύσεις πριν από την ολοκλήρωση της Εκτίμησης Αντικτύπου, ενώ η διακήρυξη δημοσιεύθηκε την αμέσως επόμενη ημέρα, στις 27 Μαΐου 2026, και η Εκτίμηση, με ημερομηνία έκδοσης τον Ιούνιο του 2026, ακολούθησε τη διαγωνιστική διαδικασία αντί να προηγηθεί αυτής. Είναι επίσης το ίδιο ζήτημα που βρίσκεται ήδη ενώπιον της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, μετά την αναφορά που υπέβαλαν ο δικηγόρος και δημοτικός σύμβουλος κ. Τηλέμαχος Καμπούρης και ο δικηγόρος κ. Χριστόδουλος Μαλιαράκης, ζητώντας να ελεγχθεί εάν οι εγγυήσεις του Κανονισμού τηρήθηκαν τότε που μπορούσαν πράγματι να επηρεάσουν τον σχεδιασμό του έργου ή εάν επιχειρήθηκε να καλυφθούν εκ των υστέρων. Το γεγονός ότι το ίδιο ερώτημα τίθεται πλέον και από τον δημοσιονομικό ελεγκτή της σύμβασης προσδίδει στην υπόθεση εντελώς διαφορετική βαρύτητα.

Η πρώτη συνέπεια του ελέγχου: ο διαγωνισμός γυρίζει στην αφετηρία της αξιολόγησης

Οι παρατηρήσεις του Επιτρόπου δεν άργησαν να παραγάγουν αποτελέσματα. Στη συνεδρίαση της Δημοτικής Επιτροπής Ρόδου, το ζήτημα εισήχθη εκτάκτως, εκτός ημερήσιας διάταξης, με τίτλο «Επανάληψη της διαδικασίας αξιολόγησης της δημοπράτησης του έργου: Ενοποιημένη υπηρεσία παροχής υπηρεσιών φύλαξης και εποπτείας Μεσαιωνικής Πόλης». Τον λόγο ζήτησε στην αρχή της συνεδρίασης ο εντεταλμένος σύμβουλος Μεσαιωνικής Πόλης και Μνημείων κ. Σωτήρης Βαγιανός, ο οποίος συμμετείχε μέσω τηλεδιάσκεψης και εξήγησε ότι η ανάγκη προέκυψε μετά την απόφαση του Επιτρόπου κατά τη διαδικασία ελέγχου. Όπως αναφέρθηκε στην εισήγηση, μετά τις διευκρινίσεις της αρμόδιας υπηρεσίας του Επιτρόπου διαπιστώθηκε παράλειψη στην απόφαση της Δημοτικής Επιτροπής για την έγκριση της μελέτης και του τρόπου δημοπράτησης, με αποτέλεσμα η αξιολόγηση να έχει διεξαχθεί από όργανο διαφορετικό από εκείνο που είχε οριστεί. «Επί της ουσίας, κύριε Πρόεδρε, ζητάμε να επαναληφθεί η διαδικασία της αξιολόγησης των προσφορών και του διαγωνισμού από την Επιτροπή Διαγωνισμού που ορίστηκε με την Απόφαση Δημοτικής Επιτροπής, γιατί εκ παραδρομής αξιολογήθηκε από την Επιτροπή του Δήμου», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Βαγιανός. Η απόφαση εγκρίθηκε ομόφωνα και προβλέπει ότι η Επιτροπή Διαγωνισμού θα αναλάβει από την αρχή τον έλεγχο των δικαιολογητικών και την αξιολόγηση όλων των προσφορών, με προθεσμία ολοκλήρωσης 5 εργάσιμων ημερών από τη λήψη της απόφασης, ενώ το Τμήμα Προμηθειών θα παρέχει την αναγκαία διοικητική και υποστηρικτική συνδρομή. Στην πράξη, η κατακύρωση που είχε σφραγιστεί στις 14 Ιουλίου 2026 χάνει το έρεισμά της και ολόκληρο το αξιολογικό σκέλος του διαγωνισμού επαναλαμβάνεται, αυτή τη φορά από το αρμόδιο όργανο.

Το παρασκήνιο μιας διαδικασίας που έτρεξε πιο γρήγορα από τις εγγυήσεις της

Το σημείωμα ελέγχου έρχεται να προστεθεί σε ένα ήδη βεβαρημένο χρονικό. Ο διεθνής ανοικτός ηλεκτρονικός διαγωνισμός, με ενδεικτικό προϋπολογισμό 1.153.737,28 ευρώ με ΦΠΑ για 3 τμήματα, προκηρύχθηκε στις 27 Μαΐου 2026 και προσέλκυσε μια και μόνη προσφορά, εκείνη της εταιρείας ΒΑΝΓΚΑΡΝΤ ΣΕΚΙΟΥΡΙΤΙ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΙΚΕ με έδρα το Ελληνικό Αργυρούπολης. Η εταιρεία αναδείχθηκε προσωρινή ανάδοχος τον Ιούνιο, με απόφαση της Δημοτικής Επιτροπής της 22ας Ιουνίου 2026, παρά το αίτημα αναβολής που είχε υποβληθεί προκειμένου να δοθούν προηγουμένως διευκρινίσεις για τα ζητήματα προστασίας δεδομένων, και οριστική ανάδοχος στις 14 Ιουλίου 2026, έναντι 950.045,01 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, ήτοι 1.153.143,89 ευρώ με ΦΠΑ, ποσού που αγγίζει πρακτικά το ανώτατο όριο του προϋπολογισμού. Την ίδια περίοδο παραδόθηκε και η Εκτίμηση Αντικτύπου, η οποία κατέληγε σε αποδοχή με αιρέσεις και έθετε 7 προαπαιτούμενα πριν από οποιαδήποτε πτήση, με το σύνολο σχεδόν των μέτρων της να χαρακτηρίζεται ως σχεδιασμένο αλλά μη υλοποιημένο.

(φωτο ΑΙ ChatGPT)