Στο τραπέζι χρηματοδότηση 1 δισ. ευρώ – Τα επόμενα βήματα για το καλώδιο

Σε νέα φάση εισέρ­χε­ται η ηλε­κτρική δια­σύν­δεση Ελλάδας – Κύπρου, Great Sea Interconnector (GSI), με την επα­νεκ­κί­νηση των υπο­θα­λάσ­σιων ερευνών να ανοίγει τον δρόμο για την προ­ώ­θηση ενός επεν­δυ­τι­κού σχεδίου ύψους 1,9 δισ. ευρώ, η χρη­μα­το­δό­τηση του οποίου παρα­μέ­νει βασικό ζητού­μενο.

Η ανα­χώ­ρηση του γαλ­λι­κού ερευ­νη­τι­κού πλοίου Abeille Marengo από το Ηρά­κλειο της Κρήτης, το από­γευμα της Τρίτης, σημα­το­δο­τεί την επα­νέ­ναρξη των εργα­σιών που είχαν δια­κο­πεί το 2024 ανοιχτά της Κάσου. Πέρα από το τεχνικό σκέλος, η εξέλιξη αποκτά ιδιαί­τερη οικο­νο­μική σημασία, καθώς συν­δέ­ε­ται με την ενερ­γο­ποί­ηση της χρη­μα­το­δο­τι­κής συμ­με­το­χής της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας και την πρόοδο των δια­δι­κα­σιών για τη χορή­γηση δανείου από την Ευρω­παϊκή Τράπεζα Επεν­δύ­σεων (ΕΤΕπ).

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, η ΕΤΕπ εξε­τά­ζει τη δυνα­τό­τητα χρη­μα­το­δό­τη­σης του έργου με κεφά­λαια της τάξης του 1 δισ. ευρώ, αξιο­λο­γώ­ντας τα τεχνικά και οικο­νο­μικά δεδο­μένα της επέν­δυ­σης. Η σχετική δια­δι­κα­σία βρί­σκε­ται ακόμη σε εξέλιξη και δεν έχει ανα­κοι­νω­θεί ορι­στική απόφαση χρη­μα­το­δό­τη­σης.

Η σημασία της πιθανής συμ­με­το­χής της ευρω­παϊ­κής τρά­πε­ζας είναι μεγάλη, δεδο­μέ­νου του ύψους της επέν­δυ­σης και των κεφα­λαια­κών απαι­τή­σεων για την κατα­σκευή ενός από τα μεγα­λύ­τερα και τεχνικά δυσκο­λό­τερα υπο­βρύ­χια έργα ηλε­κτρι­κής δια­σύν­δε­σης στην Ευρώπη.

 Τα 25 εκατ. ευρώ της Κύπρου

Το πρώτο χρη­μα­το­δο­τικό ορόσημο αφορά την κατα­βολή 25 εκατ. ευρώ από την Κυπριακή Δημο­κρα­τία, βάσει της δια­κρα­τι­κής συμ­φω­νίας Αθήνας και Λευ­κω­σίας.

Ο πρό­ε­δρος της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας, Νίκος Χρι­στο­δου­λί­δης, έχει συν­δέ­σει την απο­δέ­σμευση του ποσού με την έκδοση της NAVTEX για την πραγ­μα­το­ποί­ηση των ερευνών. Με τις σχε­τι­κές αγγε­λίες προς ναυ­τιλ­λο­μέ­νους να έχουν πλέον εκδοθεί και το ερευ­νη­τικό σκάφος να έχει απο­πλεύ­σει, η κατα­βολή των χρη­μά­των απο­τε­λεί το επόμενο οικο­νο­μικό βήμα για την υλο­ποί­ηση του σχεδίου.

Το ποσό των 25 εκατ. ευρώ δεν αλλάζει καθο­ρι­στικά το συνο­λικό χρη­μα­το­δο­τικό μέγεθος της επέν­δυ­σης. Έχει, ωστόσο, ιδιαί­τερη σημασία για την εφαρ­μογή των συμ­φω­νη­μέ­νων υπο­χρε­ώ­σεων των δύο πλευρών και τη συνέ­χιση του έργου.

Η Meridiam και η αλλαγή του επεν­δυ­τι­κού σχή­μα­τος

Καθο­ρι­στική εξέλιξη για τη χρη­μα­το­δο­τική δομή του GSI απο­τε­λεί η είσοδος του γαλ­λι­κού επεν­δυ­τι­κού ομίλου Meridiam, ο οποίος απέ­κτησε το 66% της εται­ρείας Great Sea Interconnector, με τον ΑΔΜΗΕ να δια­τη­ρεί το υπό­λοιπο 34%.

Η αλλαγή του μετο­χι­κού σχή­μα­τος σημα­το­δο­τεί τη μετά­βαση από ένα έργο που βρι­σκό­ταν εξ ολο­κλή­ρου υπό τον έλεγχο του ελλη­νι­κού Δια­χει­ρι­στή σε ένα επεν­δυ­τικό σχήμα με ιδιω­τική συμ­με­τοχή πλειο­ψη­φίας. Ο ΑΔΜΗΕ εξα­κο­λου­θεί να δια­δρα­μα­τί­ζει ρόλο στην τεχνική ανά­πτυξη και προ­ώ­θηση της δια­σύν­δε­σης.

Η παρου­σία της Meridiam, ομίλου που δρα­στη­ριο­ποιεί­ται στις μακρο­πρό­θε­σμες επεν­δύ­σεις σε υπο­δο­μές, προ­σθέ­τει έναν σημα­ντικό επεν­δυ­τικό εταίρο στη χρη­μα­το­δό­τηση και κατα­σκευή του καλω­δίου. Η συμ­με­τοχή της, πάντως, δεν υπο­κα­θι­στά την ανάγκη ολο­κλή­ρω­σης των υπό­λοι­πων χρη­μα­το­δο­τι­κών συμ­φω­νιών.

Η ευρω­παϊκή επι­χο­ρή­γηση και το κόστος του έργου

Το Great Sea Interconnector έχει εντα­χθεί στα έργα κοινού ευρω­παϊ­κού ενδια­φέ­ρο­ντος και έχει εξα­σφα­λί­σει σημα­ντική κοι­νο­τική χρη­μα­το­δό­τηση.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοι­χεία της εται­ρείας του έργου, έχει εγκρι­θεί επι­χο­ρή­γηση περίπου 657 εκατ. ευρώ μέσω του ευρω­παϊ­κού μηχα­νι­σμού Connecting Europe Facility (CEF). Η χρη­μα­το­δό­τηση αυτή καλύ­πτει σημα­ντικό μέρος της επέν­δυ­σης, χωρίς όμως να εξα­λεί­φει την ανάγκη εξεύ­ρε­σης πρό­σθε­των κεφα­λαίων.

Ο εγκε­κρι­μέ­νος προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός της δια­σύν­δε­σης Κρήτης – Κύπρου δια­μορ­φώ­νε­ται σε περίπου 1,94 δισ. ευρώ. Η χρη­μα­το­δο­τική δομή του έργου προ­βλέ­πει συν­δυα­σμό επεν­δύ­σεων των μετόχων, ευρω­παϊ­κών επι­χο­ρη­γή­σεων και άλλων πηγών χρη­μα­το­δό­τη­σης, για τις οποίες οι σχε­τι­κές δια­δι­κα­σίες βρί­σκο­νται σε εξέλιξη.

Η πιθανή χορή­γηση δανείου από την ΕΤΕπ θα απο­τε­λούσε επο­μέ­νως κρίσιμη προ­σθήκη στη χρη­μα­το­δο­τική διάρ­θρωση. Πρό­κει­ται, ωστόσο, για δανειακή χρη­μα­το­δό­τηση και όχι για επι­χο­ρή­γηση, γεγονός που δια­χω­ρί­ζει τη δυνη­τική συμ­με­τοχή της τρά­πε­ζας από τους ήδη εγκε­κρι­μέ­νους ευρω­παϊ­κούς πόρους.

 Τέσ­σε­ρις μήνες ερευνών για το καλώδιο

Το επόμενο τεχνικό ορόσημο είναι η ολο­κλή­ρωση των ερευνών βυθού, οι οποίες προ­βλέ­πε­ται να διαρ­κέ­σουν περίπου τέσ­σε­ρις μήνες.

Το Abeille Marengo θα πραγ­μα­το­ποι­ή­σει αρχικά τις απα­ραί­τη­τες δοκιμές και τη βαθ­μο­νό­μηση του εξο­πλι­σμού του, πριν κατευ­θυν­θεί στη θαλάσ­σια περιοχή νοτιο­α­να­το­λικά της Καρ­πά­θου. Από εκεί θα συνε­χί­σει τις βυθο­με­τρι­κές έρευνες έως τα όρια των 12 ναυ­τι­κών μιλίων της Κύπρου, προ­κει­μέ­νου να προσ­διο­ρι­στεί η καταλ­λη­λό­τερη δια­δρομή για την πόντιση του καλω­δίου.

Σύμφωνα με τα έως τώρα δημο­σιευ­μένα στοι­χεία, έχει ολο­κλη­ρω­θεί περίπου το 60% των απαι­τού­με­νων θαλάσ­σιων ερευνών. Η συνέ­χιση και ολο­κλή­ρωσή τους είναι απα­ραί­τητη για την ορι­στι­κο­ποί­ηση του τεχνι­κού σχε­δια­σμού και την πρόοδο των επό­με­νων κατα­σκευα­στι­κών εργα­σιών.

Το τμήμα Κρήτης – Κύπρου θα έχει μήκος περίπου 900 χιλιο­μέ­τρων, μετα­φο­ρική ικα­νό­τητα 1.000 MW και θα κατα­σκευα­στεί με τεχνο­λο­γία συνε­χούς ρεύ­μα­τος υψηλής τάσης. Το μέγιστο βάθος πόντι­σης προ­βλέ­πε­ται να φθάσει τα 3.000 μέτρα, στοι­χείο που αντα­να­κλά την τεχνική πολυ­πλο­κό­τητα της επέν­δυ­σης.

Την κατα­σκευή και εγκα­τά­σταση του υπο­βρύ­χιου καλω­δίου έχει ανα­λά­βει η γαλλική Nexans, ενώ τις εξει­δι­κευ­μέ­νες έρευνες βυθού πραγ­μα­το­ποιεί η Next Geosolutions Europe.

Το οικο­νο­μικό δια­κύ­βευμα για την Κύπρο

Πέρα από το κατα­σκευα­στικό κόστος, η ηλε­κτρική δια­σύν­δεση έχει ιδιαί­τερη σημασία για τη λει­τουρ­γία της κυπρια­κής αγοράς ενέρ­γειας.

Η Κύπρος παρα­μέ­νει ενερ­γειακά απο­μο­νω­μένη από τα υπό­λοιπα ηλε­κτρικά δίκτυα της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης. Η ολο­κλή­ρωση του καλω­δίου θα επι­τρέ­ψει, για πρώτη φορά, τη δια­συ­νο­ριακή μετα­φορά ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας μεταξύ Κύπρου και ευρω­παϊ­κού συστή­μα­τος, δημιουρ­γώ­ντας δυνα­τό­τη­τες εισα­γω­γών και εξα­γω­γών ηλε­κτρι­σμού.

Η σύνδεση με την ευρω­παϊκή αγορά μπορεί να διευ­ρύ­νει τις επι­λο­γές προ­μή­θειας ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας, να διευ­κο­λύ­νει την ενσω­μά­τωση περισ­σό­τε­ρων ανα­νε­ώ­σι­μων πηγών στο κυπριακό σύστημα και να ενι­σχύ­σει την ευε­λι­ξία του δικτύου.

Η εται­ρεία του έργου εκτιμά ότι η δια­σύν­δεση θα δημιουρ­γή­σει προ­ϋ­πο­θέ­σεις για αντα­γω­νι­στι­κό­τε­ρες τιμές ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας. Το τελικό όφελος για τους κατα­να­λω­τές, ωστόσο, θα εξαρ­τη­θεί από τη λει­τουρ­γία των αγορών, τις τιμές ηλε­κτρι­σμού και το κόστος ανά­κτη­σης της επέν­δυ­σης.

Με την επα­νεκ­κί­νηση των ερευνών, το ενδια­φέ­ρον μετα­το­πί­ζε­ται πλέον στην τήρηση των τεχνι­κών και χρη­μα­το­δο­τι­κών ορο­σή­μων: στην κατα­βολή των 25 εκατ. ευρώ από την Κύπρο, στην ολο­κλή­ρωση των βυθο­με­τρή­σεων και στην απόφαση της ΕΤΕπ για την ενδε­χό­μενη συμ­με­τοχή της.

Από αυτά θα εξαρ­τη­θεί σε σημα­ντικό βαθμό η πρόοδος της επέν­δυ­σης από το στάδιο των τεχνι­κών προ­πα­ρα­σκευών στην πλήρη κατα­σκευα­στική ανά­πτυξη.

Πηγή: moneyreview.gr