Άρειος Πάγος: Τα δώρα επιστρέφονται μετά τον χωρισμό

Τα μεγάλης αξίας δώρα (π.χ. δια­μέ­ρι­σμα, αυτο­κί­νητο κ.λπ.) που γίνο­νται στο πλαίσιο μιας ελεύ­θε­ρης συμ­βί­ω­σης πρέπει να επι­στρέ­φο­νται εάν λήξει η σχέση εμπι­στο­σύ­νης μεταξύ των δύο συντρό­φων ή εάν πεθάνει ο ένας από τους δύο (οπότε δεν μπορούν να κατα­λή­ξουν στους συγ­γε­νείς κλη­ρο­νό­μους του άλλου).

Ανα­τρέ­πο­ντας αντί­θετη εφε­τειακή απόφαση, ο Άρειος Πάγος δέχθηκε κατά πλειο­ψη­φία (4-1 ψήφοι) ότι μπορεί να ανα­ζη­τεί­ται δικα­στικά η επι­στροφή τέτοιων μεγάλης αξίας δώρων, με βάση τις δια­τά­ξεις του Αστικού Κώδικα για τον αδι­καιο­λό­γητο πλου­τι­σμό, όταν έρχεται το τέλος μιας ελεύ­θε­ρης συμ­βί­ω­σης.

Έτσι ο Άρειος Πάγος «άναψε πράσινο φως» για να μπο­ρέ­σει μια γυναίκα να διεκ­δι­κή­σει δικα­στικά όλα τα δώρα (ακίνητα, ΙΧ, κ.λπ. ή τη χρη­μα­τική τους αξία) που είχε κάνει στον φίλο της με τον οποίο συζούσε σε ελεύ­θερη σχέση, χωρίς γάμο και ο οποίος μετά 15 χρόνια σχέσης πέθανε και τον κλη­ρο­νό­μησε η αδελφή του.

Με μια απόφαση-μπούσουλα το ανώτατο δικα­στή­ριο έρχεται να ξεκα­θα­ρί­σει το τοπίο όσον αφορά την τύχη των περιου­σια­κών στοι­χείων στην περί­πτωση ζευ­γα­ριών που συζούν ελεύ­θερα (χωρίς σύμφωνο συμ­βί­ω­σης) και χωρί­ζουν λόγω ασυμ­φω­νίας χαρα­κτή­ρων ή λόγω θανάτου.

Στην αρε­ο­πα­γι­τική απόφαση τονί­ζε­ται ότι στο πλαίσιο της ελεύ­θε­ρης συμ­βί­ω­σης υπάρ­χουν καθη­με­ρινά συνη­θι­σμέ­νες παροχές από τον έναν προς τον άλλον, που γίνο­νται από ελευ­θε­ριό­τητα και χωρίς πρόθεση λήψης ανταλ­λάγ­μα­τος. Στις περι­πτώ­σεις αυτές δεν μπορεί να γίνει λόγος για πλου­τι­σμό του άλλου και δεν μπορεί να αξιωθεί η επι­στροφή των σχε­τι­κών δώρων με τις δια­τά­ξεις του ΑΚ περί αδι­καιο­λό­γη­του πλου­τι­σμού.

Αντί­θετα -τονίζει ο Άρειος Πάγος- δεν ισχύει το ίδιο όταν υπάρχει παροχή περιου­σια­κών στοι­χείων μεγάλης αξίας, η οποία προ­ϋ­πο­θέ­τει και έχει ως βάση και «θεμέλιο» τη συμ­βιω­τική σχέση των δύο συντρό­φων. Έτσι, εάν κατά την ελεύ­θερη συμ­βί­ωση υπήρξε πλου­τι­σμός ενός εκ των συμ­βιού­ντων συντρό­φων από την περιου­σία του άλλου και η περιου­σιακή αυτή βελ­τί­ωση έγινε με την προ­ο­πτική γάμου ή στο πλαίσιο της «κοι­νω­νίας βίου», τότε στην περί­πτωση που σταματά η ελεύ­θερη συμ­βί­ωση παύει να υπάρχει και η θεμε­λιώ­δης αιτία χάριν της οποίας έγινε η περιου­σιακή μετα­κί­νηση και μπορεί να ανα­ζη­τη­θεί η επι­στροφή των περιου­σια­κών στοι­χείων.

Η υπόθεση

Συνεπώς, εάν σε μια εξώγαμη συμ­βί­ωση δημιουρ­γή­θηκε σύν­δε­σμος εμπι­στο­σύ­νης με προ­σφορά παροχών ή υπη­ρε­σιών από τον έναν σύντροφο στον άλλον, με την προ­ο­πτική ενός μελ­λο­ντι­κού γάμου ή της οικο­νο­μι­κής εξα­σφά­λι­σης για το μέλλον κ.λπ., τότε η αθέτηση ή η λήξη του συν­δέ­σμου εμπι­στο­σύ­νης μπορεί να στη­ρί­ξει μια αξίωση αδι­καιο­λό­γη­του πλου­τι­σμού, ώστε να ανα­ζη­τη­θεί πίσω ό,τι κατα­βλή­θηκε στον σύντροφο που απο­μα­κρύν­θηκε από τη σχέση ή πέθανε.

Στη συγκε­κρι­μένη υπόθεση, η ελεύ­θερη συμ­βί­ωση ενός ζευ­γα­ριού στη Β. Ελλάδα από το 1983 έληξε με τον θάνατο του άνδρα στα τέλη του 1997, οπότε η αδελφή του τον κλη­ρο­νό­μησε. Η επί 15ετία σύντρο­φός του υπέβαλε αγωγή ενα­ντίον της παρου­σιά­ζο­ντας οικο­νο­μικά στοι­χεία, σύμφωνα με τα οποία έφερε κατά καιρούς συνάλ­λαγμα από το εξω­τε­ρικό μέσω του οποίου καλύ­φθη­καν βιο­τι­κές ανάγκες του ζεύγους αλλά και η αγορά ενός δια­με­ρί­σμα­τος στο όνομα του συντρό­φου της (αξίας 70.000 ευρώ), καθώς και ενός οικο­πέ­δου (με συγκυ­ριό­τητα 50%) και ενός ΙΧ, με συνέ­πεια να έχει συμ­βά­λει με περιου­σιακά στοι­χεία ύψους 101.230 ευρώ, πέρα από την προ­σω­πική ενα­σχό­λησή της με οικια­κές εργα­σίες και τη φρο­ντίδα του για το μεγάλο διά­στημα που ήταν ασθενής. Ετσι διεκ­δί­κησε από την κλη­ρο­νόμο αδελφή του συντρό­φου της το 95% των παροχών της προς εκείνον, αλλά Πρω­το­δι­κείο και Εφετείο απέ­κρου­σαν τη δυνα­τό­τητα μιας τέτοιας αξίωσης.

Ο Άρειος Πάγος ανα­τρέ­πο­ντας (κατά πλειο­ψη­φία) την εφε­τειακή κρίση άνοιξε στην τ. σύντροφο τον δρόμο για να διεκ­δι­κή­σει την κυριό­τητα των ακι­νή­των ή τη χρη­μα­τική αξία της συνει­σφο­ράς της.

Πηγή: Έθνος