Βασίλης Παπανικόλας: «Από τα ισχυρά συλλογικά όργανα περάσαμε στα προσωποπαγή, “Ι.Χ.” κόμματα»

Κύριε Παπα­νι­κόλα, έχετε ζήσει την πολι­τική σε μια περίοδο κατά την οποία το ΠΑΣΟΚ ήταν κυρί­αρχη πολι­τική δύναμη και οι πολι­τι­κές αντι­πα­ρα­θέ­σεις είχαν δια­φο­ρε­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά. Παρα­κο­λου­θώ­ντας σήμερα την πολι­τική ζωή της χώρας, ποια είναι η μεγα­λύ­τερη αλλαγή που δια­πι­στώ­νετε;

Πολλές! Αγνώ­ρι­στη έχει γίνει σήμερα η Πολι­τική για εμάς τους παλαιό­τε­ρους! Τότε, το 1974, γοη­τευ­μέ­νος από τον Ανδρέα Παπαν­δρέου, τον ακο­λού­θησα στο ΠΑΣΟΚ, σε ένα «ταξίδι ζωής» που συνε­χί­ζε­ται αδιά­λει­πτα μέχρι σήμερα, με βιώματα που θα γέμιζαν ολό­κληρο βιβλίο, Τότε λοιπόν, τον καιρό ήμουν ακόμα μέλος της Νομαρ­χια­κής μας Επι­τρο­πής, είχαμε Ισχυρά Συλ­λο­γικά Όργανα (Συνέ­δρια, Εκτε­λε­στικό Γραφείο, Κεντρική Επι­τροπή, Νομαρ­χια­κές Επι­τρο­πές) που παρή­γα­γαν πολι­τική.

Οι Τοπικές και Κλα­δι­κές Οργα­νώ­σεις παρή­γα­γαν πολι­τι­κές προ­τά­σεις και όλο αυτό λει­τουρ­γούσε ως δίαυλος επι­κοι­νω­νίας από τη βάση προς την κορυφή, μετα­φέ­ρο­ντας προς τα πάνω επι­ση­μάν­σεις και προ­τά­σεις λύσεων για τα τοπικά και όχι μόνο, πολι­τικά προ­βλή­ματα.

Σήμερα, η παρα­γωγή πολι­τι­κής γίνεται από κλει­στές ομάδες στε­λε­χών, συμ­βού­λων και επι­κοι­νω­νιο­λό­γων. Τα όργανα, ακόμα και τα Συνέ­δρια συχνά λει­τουρ­γούν διεκ­πε­ραιω­τικά ή επι­κοι­νω­νιακά. Η εκλογή προ­έ­δρων απευ­θείας από τη βάση, μολο­νότι είναι άκρως δημο­κρα­τική δια­δι­κα­σία, απο­δυ­νά­μωσε τα ενδιά­μεσα όργανα, μετα­τρέ­πο­ντας τους προ­έ­δρους σε «αρχη­γούς» με όλη την έννοια της λέξης.

Τότε, οι μάχες δίνο­νταν σε μαζικές ανοι­χτές συγκε­ντρώ­σεις εκα­το­ντά­δων χιλιά­δων (π.χ. πλα­τείες Συντάγ­μα­τος ή Αρι­στο­τέ­λους στη Θεσ­σα­λο­νίκη), στα καφε­νεία που ήταν χωρι­σμένα σε πράσινα και μπλε, αλλά και μέσω του ραδιο­φώ­νου ή της τηλε­ό­ρα­σης, με κοινές εμφα­νί­σεις των υπο­ψη­φίων κάθε περι­φέ­ρειας και με έντονο κομ­μα­τικό πάθος.

Σήμερα, οι μεγάλες ανοι­χτές συγκε­ντρώ­σεις έχουν εκλεί­ψει και η στρα­τη­γική βασί­ζε­ται σχεδόν μόνο σε τηλε­ο­πτι­κές εμφα­νί­σεις ή τηλε­μα­χίες και στη μέτρηση των τάσεων της κοινής γνώμης σε πραγ­μα­τικό χρόνο.

Ευτυχώς, δεν έχουν εκλεί­ψει ακόμα οι περιο­δείες ανά την Ελλάδα των πολι­τι­κών αρχηγών.

Τότε, ο δικομ­μα­τι­σμός (ΠΑΣΟΚ – Ν.Δ.) συγκέ­ντρωνε έως και 90% του εκλο­γι­κού σώματος.

Σήμερα, το ποσοστό των βασικών «συστη­μι­κών» κομ­μά­των έχει συρ­ρι­κνω­θεί στο 60% περίπου, ενώ έχουν εμφα­νι­στεί και καθαρά προ­σω­πο­παγή, «Ι.Χ.» κόμματα χωρίς καν εκλεγ­μένα όργανα, κατα­στα­τικό ή δια­φα­νείς δια­δι­κα­σίες. όπως είναι του κ. Τσίπρα, της κας Καρυ­στια­νού, της κας Κων­στα­ντο­πού­λου, του κ. Βελό­που­λου κ.α., στα οποία πρώτα ανα­κή­ρυ­ξαν οι ίδιοι τους εαυτούς τους «προ­έ­δρους» και μετά διό­ρι­σαν, πάλι οι ίδιοι, αχυ­ραν­θρώ­πους δικούς τους, χωρίς καμιά κομ­μα­τική συμ­με­τοχή ή νομι­μο­ποί­ηση, για να συγκρο­τή­σουν τα κομ­μα­τικά τους, τάχαμου «όργανα»!

Έχοντας υπη­ρε­τή­σει οκτώ χρόνια στη Βουλή, πώς κρίνετε τη σημε­ρινή εικόνα του Κοι­νο­βου­λίου;

Ανέ­κα­θεν είχα την άποψη ότι περ­νώ­ντας την πύλη εισόδου της Βουλής των Ελλήνων, όσοι είχαμε το προ­νό­μιο και την τιμή να εκλε­γούμε βου­λευ­τές, εκτός από την απα­ρά­βατη συμ­μόρ­φωση στον όρκο που δώσαμε, μια λέξη -έννοια έπρεπε πάντα να μας προσ­διο­ρί­ζει: Η ευπρέ­πεια! Ευπρέ­πεια στη συμπε­ρι­φορά, στον λόγο, ακόμα και στην εμφά­νιση! Η δημόσια εικόνα της Βουλής σήμερα όμως, συχνά πλήτ­τε­ται από επει­σό­δια λαϊ­κι­σμού ή προ­σω­πι­κών αντι­πα­ρα­θέ­σεων με απα­ρά­δε­κτο λεξι­λό­γιο, με πρω­τα­γω­νι­στές, μεταξύ άλλων, τον Άδωνι Γεωρ­γιάδη, τη Ζωή Κων­στα­ντο­πού­λου, τον Παύλο Πολάκη, ή τον Μακάριο Λαζα­ρίδη, επει­σό­δια που αμαυ­ρώ­νουν και υπο­βι­βά­ζουν στα μάτια του κόσμου γενικά τον κοι­νο­βου­λευ­τι­σμό.

Στο καθαρά πολι­τικό επίπεδο τώρα, η κυβερ­νη­τική πλειο­ψη­φία της Ν.Δ. με πρώτο τον κ. Μητσο­τάκη, δυστυ­χώς αντι­με­τω­πί­ζει τη Βουλή ως μηχα­νι­σμό επι­κύ­ρω­σης των απο­φά­σεων που λαμ­βά­νο­νται στο πρω­θυ­πουρ­γικό γραφείο ή σε κάποια υπουρ­γεία, υπο­βαθ­μί­ζο­ντας τον ρόλο των βου­λευ­τών αλλά και τις θετικές πρω­το­βου­λίες προ­τά­σεων νόμων ή τρο­πο­λο­γιών, ειδικά του ΠΑΣΟΚ, από την αντι­πο­λί­τευση. Θυμάστε φαντά­ζο­μαι την περί­φημη «επι­στο­λική ψήφο» στην οποία εξα­νά­γκασε ο κ. Μητσο­τά­κης το σύνολο των βου­λευ­τών του για να απο­φύ­γει την παρα­πο­μπή δύο υπουρ­γών του στη Δικαιο­σύνη, επι­φέ­ρο­ντας τον τέλειο θεσμικό εξευ­τε­λι­σμό στους ίδιους τους βου­λευ­τές της Ν.Δ. αλλά και στην κοι­νο­βου­λευ­τική δια­δι­κα­σία.

Επίσης είναι απα­ρά­δε­κτη η στάση της Ν.Δ. απέ­να­ντι σε κρίσιμα θεσμικά ζητή­ματα όπως η λει­τουρ­γία των Εξε­τα­στι­κών Επι­τρο­πών, η στάση της απέ­να­ντι σε Ανε­ξάρ­τη­τες Αρχές ή η στάση της σε υπο­θέ­σεις σκαν­δά­λων όπως του ΟΠΕΚΕΠΕ ή στις παρά­νο­μες Παρα­κο­λου­θή­σεις με το Predator του προ­έ­δρου του ΠΑΣΟΚ, δημο­σιο­γρά­φων, υπουρ­γών και βου­λευ­τών της δικής τους κυβέρ­νη­σης, αλλά και της ηγεσίας των Ενόπλων μας Δυνά­μεων, σκαν­δα­λώδη ζητή­ματα δηλ. αντι­κοι­νο­βου­λευ­τι­κής και αντι­δη­μο­κρα­τι­κής συμπε­ρι­φο­ράς από τη Ν.Δ., προ­κει­μέ­νου να περιο­ρι­στεί ο κοι­νο­βου­λευ­τι­κός ή ο δικα­στι­κός έλεγχος και να καλύψει πολι­τι­κές ευθύνες στε­λε­χών της, με την κατα­χρη­στική επί­κληση της κοι­νο­βου­λευ­τι­κής της πλειο­ψη­φίας (όπως άλλωστε ανε­ρυ­θρί­α­στα και κυνικά το ομο­λό­γησε δημο­σίως ο αντι­πρό­ε­δρός της, Άδωνις Γεωρ­γιά­δης)..!• Πώς βλέπετε σήμερα το ΠΑΣΟΚ; Ανα­γνω­ρί­ζετε σε αυτό τα πολι­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά και τις αρχές που σας οδή­γη­σαν να το υπη­ρε­τή­σετε;

Ναι, γιατί οι βασικές του αρχές για Δημο­κρα­τία, Κοι­νω­νική Απε­λευ­θέ­ρωση, Εθνική Ανε­ξαρ­τη­σία, Πατριω­τι­σμό με την καλή του έννοια, Δια­φά­νεια, Λογο­δο­σία κ.ο.κ., είναι δια­χρο­νι­κές και εξα­κο­λου­θούν να είναι επί­και­ρες.

Επίσης Ναι, γιατί το ΠΑΣΟΚ από την ίδρυσή του και μέχρι σήμερα δεν έγινε ποτέ ένα κόμμα απο­στε­ω­μένο ή του παρελ­θό­ντος, όπως πολλά κόμματα της (παρα­δο­σια­κής) Αρι­στε­ράς, της Δεξιάς ή του Κέντρου, αλλά εξ αρχής είχε και έχει στο DNA του την ικα­νό­τητα να παρα­κο­λου­θεί, να εξε­λίσ­σε­ται και να προ­σαρ­μό­ζε­ται σε έναν Κόσμο που κι αυτός εξε­λίσ­σε­ται και προ­ο­δεύει με ραγδαί­ους ρυθμούς.

Το ΠΑΣΟΚ λοιπόν εξα­κο­λου­θεί να είναι ένα κόμμα Ελλη­νικό και Ευρω­παϊκό, ιστο­ρικό μεν, αλλά ταυ­τό­χρονα και ένα σύγ­χρονο κόμμα, με δομή, Όργανα, στελέχη και κυρίως πρό­γραμμα, που απαντά, ΜΟΝΟ ΑΥΤΟ από όλη την Αντι­πο­λί­τευση στα σημε­ρινά ζητού­μενα της πολι­τι­κής, που έχει ανάγκη η χώρα και ο λαός.

Γιατί, κατά τη γνώμη σας, δυσκο­λεύ­ε­ται να δια­μορ­φώ­σει μια δυνα­μική αντί­στοιχη με την ιστο­ρική του επιρροή στην κοι­νω­νία;

Η δυσκο­λία του ΠΑΣΟΚ να ανα­κτή­σει τη δυνα­μική της ιστο­ρι­κής του επιρ­ροής (όταν συγκέ­ντρωνε ποσοστά άνω του 40%) δεν οφεί­λε­ται σε έναν μόνο παρά­γο­ντα, αλλά σε ένα πλέγμα ιστο­ρι­κών και πολι­τι­κών αλλαγών που επέφερε η οικο­νο­μική κρίση.

Η άδικη ταύτιση του ΠΑΣΟΚ με την είσοδο στα μνη­μό­νια το 2010 και τα σκληρά μέτρα λιτό­τη­τας, επειδή στα χέρια μας τότε έσκασε η «βόμβα» και επειδή δεν επι­κοι­νω­νή­σαμε τότε σωστά τις ευθύνες της κατα­στρο­φι­κής δια­κυ­βέρ­νη­σης 2004 – 2009 της Ν.Δ. και του Καρα­μανλή του μικρού, δημιούρ­γησε ένα βαθύ πολι­τικό και ψυχο­λο­γικό ρήγμα με τα παρα­δο­σιακά κοι­νω­νικά στρώ­ματα που μας στή­ρι­ζαν.

Τότε, ένα μεγάλο τμήμα των ψηφο­φό­ρων μετα­κι­νή­θηκε προς τον ΣΥΡΙΖΑ, ενώ ένα τμήμα του εκσυγ­χρο­νι­στι­κού ΠΑΣΟΚ μετα­κι­νή­θηκε προς τη Ν.Δ., πιστεύ­ο­ντας οι μεν τους «λαγούς με τα πετρα­χή­λια» που έταζε ο Τσίπρας, οι δε στο «Επι­τε­λικό Κράτος» του Μητσο­τάκη που θα μας ..έσωζε!

Σήμερα, η παρα­δο­σιακή «κοι­νω­νική συμ­μα­χία» του ΠΑΣΟΚ (μη προ­νο­μιού­χοι, αγρότες, υπάλ­λη­λοι, μικρο­με­σαίοι) έχει δια­μορ­φω­θεί δια­φο­ρε­τικά, ενώ η σύνδεση των πολιτών με τα κόμματα έχει γενικά εξα­σθε­νή­σει, ενώ και ο χώρος της Κεντρο­α­ρι­στε­ράς είναι κατα­κερ­μα­τι­σμέ­νος.

Συνο­ψί­ζο­ντας λοιπόν τα παρα­πάνω δεδο­μένα, έχω την άποψη ότι η ανά­κτηση της ιστο­ρι­κής μας δυνα­μι­κής ως ΠΑΣΟΚ, δεν είναι απλώς θέμα τακτι­κής ή προ­σώ­πων, αλλά απαιτεί εκτός από την εξά­λειψη κάθε είδους εσω­στρέ­φειας, τη στρά­τευση όλων μας στον κοινό αγώνα για Πολι­τική Αλλαγή ΚΑΙ στην ανάγκη να επα­να­συ­στή­σουμε μια «Νέα Κοι­νω­νική Συμ­μα­χία» που θα απαντά στις ανάγκες των Ελλήνων και των Ελλη­νί­δων του 21ου σήμερα.

Το ευχά­ρι­στο είναι πως το ΠΑΣΟΚ σήμερα, φαί­νε­ται πως τα «έχει δια­βά­σει» σωστά όλα αυτά, γι’ αυτό και μήνα με τον μήνα, δια­θέ­το­ντας αξιό­πι­στο πρό­γραμμα και ικανά στελέχη, διευ­ρύ­νει τα κοι­νω­νικά του ερεί­σματα στον δρόμο για την Πολι­τική Αλλαγή. Πιστεύω ότι θα τα κατα­φέ­ρουμε!

Πώς αξιο­λο­γείτε την ηγεσία του Νίκου Ανδρου­λάκη;

Τον στήριξα δημόσια από την πρώτη στιγμή και εξα­κο­λουθώ να τον στηρίζω. Κάποιοι λένε ότι δεν είναι «χαρι­σμα­τι­κός», αλλά ποιος είναι σήμερα ο χαρι­σμα­τι­κός; Ούτε ο Σημίτης ήταν «χαρι­σμα­τι­κός» αλλά υπήρξε ένας από τους 3 καλύ­τε­ρους πρω­θυ­πουρ­γούς μετα­πο­λε­μικά. Εγώ πιστεύω πως είναι έξυπνος, γνήσιος, έντιμος και απο­τε­λε­σμα­τι­κός.

Υπό την ηγεσία του, το ΠΑΣΟΚ σημειώ­νει σταθερή αύξηση των ποσο­στών του σε όλες τις εθνικές εκλογές και τις ευρω­ε­κλο­γές, εδραιώ­νο­ντας τη θέση του ως ο βασικός πόλος της κεντρο­α­ρι­στε­ράς και ως η κύρια δύναμη της αντι­πο­λί­τευ­σης. Ακο­λου­θεί μια πολι­τική γραμμή προ­γραμ­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης, εστιά­ζο­ντας σε θεσμικά και εθνικά ζητή­ματα, όπως το κράτος δικαίου, την κοι­νω­νική κατοι­κία, την ενί­σχυση του ΕΣΥ, της Παι­δείας, της Ευρω­παϊ­κής Ολο­κλή­ρω­σης κ.α., όντας μεν δυνα­μι­κός αλλά απο­φεύ­γο­ντας να είναι τοξικός, όσο και αν προ­σπα­θεί η δεξιά προ­πα­γάνδα να τον παρου­σιά­σει αλλιώς. Κατά­φερε δε, να ανα­νε­ώ­σει τα στελέχη του κόμ­μα­τος, και να δια­τη­ρή­σει την εσω­κομ­μα­τική συνοχή σε μεγάλο βαθμό μετά την εκλογή του, χωρίς να πέσει στην παγίδα των δια­γρα­φών και της εσω­στρέ­φειας.

Πιστεύω τέλος, πως θα γίνει και πρω­θυ­πουρ­γός, σίγουρα καλύ­τε­ρος και πιο αξιό­πι­στος και από τον Κυριάκο Μητσο­τάκη και από τον Αλέξη Τσίπρα.

Υπάρχει σήμερα κοι­νω­νι­κός χώρος για ένα ισχυρό ΠΑΣΟΚ;

Σαφώς και υπάρχει! Η κυβερ­νη­τική πρόταση του ΠΑΣΟΚ συν­δυά­ζει την οικο­νο­μική ανά­πτυξη με την ενδυ­νά­μωση του Κοι­νω­νι­κού κράτους, γι’ αυτό και συσπει­ρώ­νει ένα μεγάλο τμήμα της μεσαίας τάξης, των μισθω­τών του ιδιω­τι­κού και δημό­σιου τομέα, του συνόλου των συντα­ξιού­χων, των πολιτών που τους έχει κατα­λη­στεύ­σει το Τρα­πε­ζικό σύστημα καθώς και των μικρο­με­σαίων επι­χει­ρη­μα­τιών, όλων αυτών δηλ. που πιέ­ζο­νται από την ακρί­βεια, το κόστος στέ­γα­σης και την υπο­χώ­ρηση του δια­θέ­σι­μου εισο­δή­μα­τος τους.

Επίσης συσπει­ρώ­νει τον χώρο, της ευρείας κοι­νω­νι­κής απαί­τη­σης για την ενί­σχυση των κοι­νω­νι­κών υπο­δο­μών, ιδιαί­τερα του ΕΣΥ και της δημό­σιας Παι­δείας, καθώς και τους νέους ανθρώ­πους που απαι­τούν δρα­στι­κές παρεμ­βά­σεις στην ενοι­κί­αση και την αγορά ακι­νή­των (κοι­νω­νική κατοι­κία) και στη δια­μόρ­φωση συν­θη­κών επα­να­πα­τρι­σμού των χιλιά­δων επι­στη­μό­νων και εργα­ζο­μέ­νων που τους ανά­γκασε σε μετα­νά­στευση η οικο­νο­μική κρίση. Θα έλεγα ότι όλα αυτά τα πεδία, απο­τε­λούν ιστο­ρικό ..«γήπεδο» του ΠΑΣΟΚ!

Πώς βλέπετε το μέλλον της Κεντρο­α­ρι­στε­ράς; Θεω­ρείτε ανα­γκαίες ευρύ­τε­ρες πολι­τι­κές συνερ­γα­σίες;

Το ΠΑΣΟΚ έχει απο­φα­σί­σει στα δύο τελευ­ταία Συνέ­δρια την «αυτό­νομη πορεία» του. Πάντα όμως υπάρχει πεδίο για συνεν­νό­ηση και προ­γραμ­μα­τι­κές συγκλί­σεις σε επίπεδο κοι­νο­βου­λευ­τι­κών πρω­το­βου­λιών, όπως για το κράτος δικαίου, την προ­στα­σία της πρώτης κατοι­κίας, τη δημόσια υγεία, την Παιδεία ή και κάποιων αυτο­διοι­κη­τι­κών συνερ­γα­σιών, που μπορούν να χτίζουν στα­διακά την εμπι­στο­σύνη «από τα κάτω προς τα πάνω», πάντα όμως χωρίς ευκαι­ρια­κές συνερ­γα­σίες που μόνο σκοπό θα έχουν την εξουσία και τίποτε πέρα από αυτήν. Τα παθή­ματα του παρελ­θό­ντος, μας έχουν γίνει μαθή­ματα! Όσοι ονει­ρεύ­ο­νται συνερ­γα­σίες με «καμένα χαρτιά», μόνο και μόνο για να εξα­σφα­λί­σουν καρέ­κλες για τον εαυτό τους, καλύ­τερα να ξυπνή­σουν ή να ψάξουν κάπου αλλού …τα «όνειρά» τους!