Η μαμά από την Κάρπαθο που έμαθε την Αμερική να μαγειρεύει παραδοσιακά

• Το βιβλίο της «Cook Like a Karpathian» έχει ήδη μεγάλη απήχηση στις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες, την Ευρώπη, τον Καναδά και την Αυστρα­λία!

Ολα ξεκί­νη­σαν από την ανάγκη μιας μητέρας να κατα­γρά­ψει τις οικο­γε­νεια­κές συντα­γές και τις γεύσεις με τις οποίες είχε μεγα­λώ­σει, ώστε να τις γνω­ρί­σουν και τα δικά της παιδιά. Σήμερα, η Χρυσή Λαγω­νι­κού έχει συγκε­ντρώ­σει περισ­σό­τε­ρες από 65 συντα­γές στο «Cook Like a Karpathian», ένα βιβλίο που, λίγους μήνες μετά την κυκλο­φο­ρία του, έχει ήδη βρει ανα­γνώ­στες στις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες, στην Ευρώπη, στον Καναδά και στην Αυστρα­λία!

Για τη Χρυ­σο­βα­λά­ντου Ειρήνη Λαγω­νι­κού, τη Χρυσή όπως τη γνω­ρί­ζουν οι περισ­σό­τε­ροι, όλα συν­δέ­ο­νται με τα χρόνια που έζησε στην Κάρπαθο και με τις συντα­γές που μάθαινε μέσα στο σπίτι, δίπλα στη μητέρα, τη γιαγιά και τις γυναί­κες της οικο­γέ­νειάς της.

Γεν­νή­θηκε στο Φρί­χολντ της Νέας Ιερσέης. Όταν ήταν εννέα ετών, οι γονείς της απο­φά­σι­σαν να εγκα­τα­στα­θούν με τα τέσσερα παιδιά τους στην Κάρπαθο. Η οικο­γέ­νεια έχει ρίζες στο Όθος και στη Βωλάδα και η ίδια πέρασε ένα σημα­ντικό μέρος των παι­δι­κών και εφη­βι­κών της χρόνων στο νησί. Όπως έχει περι­γρά­ψει, η ζωή σε ένα μικρό χωριό τής έδωσε τη δυνα­τό­τητα να γνω­ρί­σει από κοντά έθιμα και συνή­θειες που μετα­φέ­ρο­νταν από γενιά σε γενιά. Το μαγεί­ρεμα ήταν μέρος αυτής της καθη­με­ρι­νό­τη­τας. Το πασχα­λινό βυζάντι, οι κοπέλες, τα γλυκά του κου­τα­λιού και οι ώρες στην κουζίνα με την οικο­γέ­νεια βρί­σκο­νται ανάμεσα στις ανα­μνή­σεις που η ίδια έχει ξεχω­ρί­σει από εκείνη την περίοδο.

Αργό­τερα σπού­δασε Αγγλική Φιλο­λο­γία στο Εθνικό και Καπο­δι­στριακό Πανε­πι­στή­μιο Αθηνών και ακο­λού­θησε τον χώρο της εκπαί­δευ­σης. Στις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες εργά­ζε­ται ως δασκάλα Δημο­τι­κού. Το 2012 παντρεύ­τηκε τον Θεόφιλο Λαγω­νικό, επίσης με κατα­γωγή από το Όθος, και επέ­στρεψε μόνιμα στην Αμερική. Σήμερα έχουν δύο παιδιά, την Άννα και τον Νίκο.

Η επι­στροφή στις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες ήταν και η περί­ο­δος κατά την οποία άρχισε να μαγει­ρεύει πιο συστη­μα­τικά για τη δική της οικο­γέ­νεια. Μαζί με τις συντα­γές επέ­στρε­φαν και οι μνήμες από τη ζωή στην Κάρπαθο. Τότε άρχισε να κατα­γρά­φει όσα γνώριζε, αρχικά για προ­σω­πική χρήση. Από αυτή τη δια­δι­κα­σία προ­έ­κυψε στα­διακά το «Cook Like a Karpathian».

Η πρώτη του μορφή ήταν ψηφιακή. Μέσα από την ιστο­σε­λίδα και αργό­τερα από τα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης, η Χρυσή Λαγω­νι­κού άρχισε να δημο­σιεύει καρ­πά­θι­κες συντα­γές, μαζί με πιο σύγ­χρο­νες προ­τά­σεις. Από την αρχή είχε στο μυαλό της και τους Καρ­πά­θιους που ζουν μακριά από το νησί. Σε παλαιό­τερη συνέ­ντευξή της είχε εξη­γή­σει ότι ήθελε να μοι­ρα­στεί τις παρα­δο­σια­κές συντα­γές «ειδικά για μας, τους ξενι­τε­μέ­νους» και για τη νεότερη γενιά που θέλει να μάθει να μαγει­ρεύει καρ­πά­θικα.

Η ιδέα του βιβλίου ήρθε αργό­τερα και συν­δέ­θηκε άμεσα με τη γέννηση της κόρης της. Το 2019, όταν η Άννα ήταν μόλις δύο μηνών, άρχισε να συγκε­ντρώ­νει και να οργα­νώ­νει συστη­μα­τικά το υλικό. Η ίδια έχει πει ότι τότε αισθάν­θηκε πιο έντονα την ανάγκη να δια­τη­ρή­σει τις οικο­γε­νεια­κές συντα­γές και να τις αφήσει στα παιδιά της. Η κατα­γραφή είχε τη δική της δυσκο­λία, καθώς πολλές συντα­γές είχαν περάσει από γενιά σε γενιά χωρίς ακρι­βείς ποσό­τη­τες ή γραπτές οδηγίες. Χρειά­στηκε λοιπόν να τις ξανα­δου­λέ­ψει και να τις απο­δώ­σει με τρόπο που να μπορεί να τις ακο­λου­θή­σει και κάποιος που δεν έχει μεγα­λώ­σει μέσα στην καρ­πά­θικη κουζίνα.

Η δουλειά αυτή κράτησε επτά χρόνια. Το «Cook Like a Karpathian» κυκλο­φό­ρησε επίσημα στις 26 Μαρτίου 2026 και περι­λαμ­βά­νει περισ­σό­τε­ρες από 65 συντα­γές. Στις σελίδες του βρί­σκο­νται παρα­δο­σιακά πιάτα, πίτες, γλυκά, μεζέδες και συντα­γές που παρα­πέ­μπουν άμεσα στο καθη­με­ρινό και εορ­τα­στικό τραπέζι της Καρ­πά­θου. Παράλ­ληλα, η ιστο­σε­λίδα που προη­γή­θηκε του βιβλίου εξα­κο­λου­θεί να λει­τουρ­γεί ως αρχείο συντα­γών, με παρα­δο­σια­κές επι­λο­γές όπως τα πουγκιά, οι λαχα­νό­πι­τες και άλλα πιάτα που η ίδια έχει προ­σαρ­μό­σει σε σαφείς οδηγίες και μετρή­σεις.

Η αντα­πό­κριση στους πρώτους μήνες της κυκλο­φο­ρίας έδειξε ότι το ενδια­φέ­ρον ξεπέ­ρασε τα όρια της καρ­πά­θι­κης κοι­νό­τη­τας στις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες. Σε συνέ­ντευξή της τον Μάιο, η Χρυσή Λαγω­νι­κού ανέφερε ότι το βιβλίο είχε ήδη πωλή­σεις μέσω Amazon όχι μόνο στην Αμερική, αλλά και στη Γερ­μα­νία, την Αυστρα­λία, την Ιταλία και τον Καναδά. Η ίδια στάθηκε ιδιαί­τερα στο γεγονός ότι άνθρω­ποι με σχέση ή ενδια­φέ­ρον για την Κάρπαθο βρί­σκο­νται σε δια­φο­ρε­τικά μέρη του κόσμου.

Ανάλογη είναι και η εικόνα που έχει δια­μορ­φω­θεί στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης. Γύρω από το «Cook Like a Karpathian» έχει δημιουρ­γη­θεί μια κοι­νό­τητα που παρα­κο­λου­θεί τις συντα­γές, σχο­λιά­ζει και μοι­ρά­ζε­ται εμπει­ρίες γύρω από το καρ­πά­θικο φαγητό. Στις αναρ­τή­σεις για το βιβλίο κατα­γρά­φο­νται πολλά συγ­χα­ρη­τή­ρια και θετικά σχόλια, κυρίως από ανθρώ­πους της ομο­γέ­νειας και από όσους δια­τη­ρούν δεσμούς με το νησί. Η αντα­πό­κριση αυτή έχει ιδιαί­τερη σημασία για ένα εγχεί­ρημα που ξεκί­νησε με πολύ συγκε­κρι­μένο σκοπό: να συγκε­ντρώ­σει σε ένα μέρος συντα­γές που μέχρι τότε υπήρχαν κυρίως μέσα στις οικο­γέ­νειες.

Η Χρυσή Λαγω­νι­κού εξα­κο­λου­θεί παράλ­ληλα να εργά­ζε­ται στην εκπαί­δευση και να μεγα­λώ­νει τα δύο παιδιά της. Το βιβλίο γρά­φτηκε μέσα σε αυτή την καθη­με­ρι­νό­τητα, σε διά­στημα ετών, και απο­τε­λεί ουσια­στικά τη συνέ­χεια μιας προ­σπά­θειας που είχε ξεκι­νή­σει online αρκετά νωρί­τερα.

Σήμερα το «Cook Like a Karpathian» έχει ήδη περάσει από την προ­σω­πική κατα­γραφή στη δημόσια κυκλο­φο­ρία και από την Αμερική σε ανα­γνώ­στες άλλων χωρών. Στο κέντρο του παρα­μέ­νει η ίδια αφε­τη­ρία: οι συντα­γές που η Χρυσή Λαγω­νι­κού έμαθε μεγα­λώ­νο­ντας στην Κάρπαθο και απο­φά­σισε αργό­τερα να κατα­γρά­ψει με τρόπο που να μπορούν να τις βρουν και οι επό­με­νες γενιές.