Μια γερή “ένεση” φρεσκάδας σε δύο παραδοσιακά σπίτια στην Κάρπαθο

Η Κάρ­πα­θος είναι ένα νησί που τον τελευ­ταίο καιρό έχει συγκε­ντρώ­σει το ενδια­φέ­ρον πολλών developpers και αρχι­τε­κτό­νων σεβό­με­νοι το αίτημα (ελπίζω) μιας πιο ήπιας του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης.

Το αρχι­τε­κτο­νικό γραφείο A&M Architects που δρα­στη­ριο­ποιεί­ται τον τελευ­ταίο καιρό ιδιαί­τερα και στην Κάρπαθο, είναι μια πολυ­ε­πι­στη­μο­νική εται­ρεία Αρχι­τε­κτο­νι­κής, Σχε­δια­σμού και Δια­χεί­ρι­σης Έργων.

Στο portfolio τους περι­λαμ­βά­νε­ται το Saint George Hotel Karpathos, ενώ στην περιοχή Κατώδιο της Καρ­πά­θου ολο­κλή­ρω­σαν ξενο­δο­χειακή ανά­πτυξη με θέα στο Αιγαίο.

Σήμερα θα ασχο­λη­θούμε με μια ολο­κλη­ρω­μένη ιδιω­τική κατοι­κία που σχε­δί­α­σαν (Υπεύ­θυ­νος η/οι μελέτης: Μιχάλης Μαυ­ρο­λέων, Μαρίκα Μαυ­ρο­λέων, Ανα­στά­σιος Κου­κού­τσης, Παντε­λής Τάτσος Ομάδα μελέτης: Έφη Ζωγρά­φου, Κυριά­κος Κυρια­κό­που­λος), που λέγεται, θα χρη­σι­μο­ποι­ήσω λατι­νι­κούς χαρα­κτή­ρες, “Areri residence” και πρό­κει­ται στην ουσία, για ένα έργο ανα­καί­νι­σης μιας κατοι­κίας, σε οικό­πεδο 127 τετρα­γω­νι­κών μέτρων, που απο­τε­λού­νταν όμως από δύο ανε­ξάρ­τητα κτί­σματα: ένα παλιό λιθό­κτι­στο σπίτι πριν το 1955 και μια προ­σθήκη από σκυ­ρό­δεμα του 1977.

Η είσοδος

Ο στόχος της ομάδας ήταν να τα ενώσει σε μια συνε­κτική αρχι­τε­κτο­νική σύνθεση, ανα­βαθ­μί­ζο­ντας αισθη­τικά και λει­τουρ­γικά τον χώρο χωρίς να χαθεί η ταυ­τό­τητα του οικι­σμού.

Το γραφείο ανα­φέ­ρει στο κείμενο της περι­γρα­φής: “Στο εσω­τε­ρικό, η παρα­δο­σιακή “μου­σά­ντρα”, ένα χαρα­κτη­ρι­στικό στοι­χείο των καρ­πα­θια­κών σπιτιών, αποκτά νέα μορφή μέσα από έναν δια­κρι­τικό διάλογο παλιού και νέου.

Η επέ­κταση καθ’ ύψος, με σύγ­χρονη σύμ­μει­κτη κατα­σκευή, εξα­σφα­λί­ζει ομαλή συνέ­χεια ανάμεσα στους ορόφους, ενώ η θερ­μο­μό­νωση και η νέα στέγη με γαλ­λι­κού τύπου κερα­μί­δια ενι­σχύ­ουν τη βιω­σι­μό­τητα της κατοι­κίας.

Εξω­τε­ρικά, κυριαρ­χεί το λευκό που χαρα­κτη­ρί­ζει την περιοχή, σε ισορ­ρο­πία με τα γαλάζια ξύλινα κου­φώ­ματα και τις δια­κο­σμη­τι­κές λεπτο­μέ­ρειες στα τελειώ­ματα της στέγης. Στην αυλή, χτιστά καθι­στικά και παρα­δο­σιακά κολω­νά­κια ολο­κλη­ρώ­νουν τη σύνθεση, δίνο­ντας την αίσθηση ότι το σπίτι ανήκε πάντα εκεί”.

To ξύλο κυριαρ­χεί σαν υλικό κατα­σκευής

Τι είναι η μου­σά­ντρα;

Στην παρα­πάνω περι­γραφή μου κέντρισε το ενδια­φέ­ρον η λέξη “μου­σά­ντρα”. Η μου­σά­ντρα λοιπόν, είναι ένα από τα πιο χαρα­κτη­ρι­στικά και πρω­τό­τυπα στοι­χεία της παρα­δο­σια­κής καρ­πα­θιώ­τι­κης κατοι­κίας.

Πρό­κει­ται για τον κύριο χώρο ύπνου στο καρ­πα­θιώ­τικο σπίτι, το κρεβάτι στη­ρι­ζό­μενο πάνω από τον καναπέ, σε ύψος ανα­ση­κω­μένο από το δάπεδο. Ουσια­στικά, πρό­κει­ται για ένα εσω­τε­ρικό πατάρι ή ημιό­ροφο κατοι­κίας -ένα υπε­ρυ­ψω­μένο ξύλινο πλατ­φόρμι που χωρίζει ορι­ζό­ντια τον εσω­τε­ρικό χώρο, δημιουρ­γώ­ντας έναν ιδιω­τικό τόπο ξεκού­ρα­σης. Πολύ πριν το “privacy” γίνει μόδα γιατί πολύ απλά απει­λεί­ται.

Κατα­σκευα­στική τεχνο­τρο­πία

Η μου­σά­ντρα κατα­σκευα­ζό­ταν απο­κλει­στικά από μασίφ ξύλο, με χοντρές ξύλινες δοκούς να στη­ρί­ζουν τη βάση της και λεπτό­τερα σανίδια να σχη­μα­τί­ζουν τη δαπε­δική της επι­φά­νεια. Το ύψος της τοπο­θέ­τη­σής της ήταν υπο­λο­γι­σμένο ώστε κάτω από αυτήν να χωρά ένα καθι­στικό, ένας καναπές ή ο βασικός χώρος διη­μέ­ρευ­σης, ενώ πάνω της δημιουρ­γού­νταν ο χώρος ύπνου, συνήθως χαμη­λο­τά­βα­νος αλλά ζεστός και εσώ­κλει­στος. Στρώ­ματα και χαλιά τοπο­θε­τού­νταν στο πάτωμα της, με αρκετό γύρω χώρο για απο­θή­κευση.

Η πρό­σβαση στη μου­σά­ντρα γινόταν μέσω μιας απλής ξύλινης σκάλας ή ακόμη και με αναρ­ρί­χηση μέσω σκα­λο­πα­τιών χαραγ­μέ­νων στον τοίχο, στοι­χείο που υπο­γραμ­μί­ζει τον αρχέ­γονο και λιτό χαρα­κτήρα της κατα­σκευής.

Λει­τουρ­γία και συμ­βο­λι­σμός

Πέρα από την πρα­κτική λει­τουρ­γία εξοι­κο­νό­μη­σης χώρου σε μικρά μονό­χωρα σπίτια, η μου­σά­ντρα είχε και βαθύ­τερη κοι­νω­νική σημασία: ήταν ο ιερός χώρος του ζευ­γα­ριού, δια­κο­σμη­μέ­νος με χει­ρο­ποί­ητα υφαντά και κεντητά, συνήθως από την προίκα της νύφης. Η υφα­ντική, η κεντη­τική και η ξυλο­γλυ­πτική ήταν άρρηκτα συν­δε­δε­μέ­νες με τον λαϊκό πολι­τι­σμό της Ολύμπου Καρ­πά­θου, και η μου­σά­ντρα απο­τε­λούσε το “σκηνικό” όλης αυτής της τέχνης μέσα στο σπίτι.

Σήμερα, η μου­σά­ντρα συνε­χί­ζει να απα­ντά­ται σε ανα­και­νι­σμένα παρα­δο­σιακά σπίτια της Καρ­πά­θου, ως βιω­μα­τικό στοι­χείο πολι­τι­στι­κής μνήμης που διη­γεί­ται με σιωπή την τέχνη του βίου των Καρ­πα­θίων. Οι παλιοί ξέρανε και οι νέοι πρέπει να και­νο­το­μούν εμπνε­ό­με­νοι από την παρά­δοσή τους.

Φωτο­γρα­φία: AYLO Studio (https://www.aylostudio.com/)

Πηγή: thetoc.gr