Τα φοιτητικά ενοίκια «τινάζουν στον αέρα» τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς

Το κόστος στέ­γα­σης απο­τε­λεί πλέον βασικό κρι­τή­ριο για την επιλογή σχολής. Η στε­γα­στική κρίση περιο­ρί­ζει τη δια­θε­σι­μό­τητα, κατοι­κιών για φοι­τη­τές και αυτό έχει ως επα­κό­λουθο την άνοδο των τιμών. Πρω­τα­θλή­τρια των αυξή­σεων φέτος η Θεσ­σα­λο­νίκη, με τα ενοίκια να έχουν ανέβει έως και 9%. Στο 7% η αύξηση στην Αθήνα και τις μεγάλες φοι­τη­του­πό­λεις της περι­φέ­ρειας.

Η ανα­κοί­νωση των βάσεων εισα­γω­γής στα τρι­το­βάθ­μια ιδρύ­ματα απο­τε­λούσε παρα­δο­σιακά μια στιγμή συλ­λο­γι­κής ανα­κού­φι­σης και γιορτής για χιλιά­δες νοι­κο­κυ­ριά. Τα τελευ­ταία χρόνια, όμως, το αίσθημα της επι­τυ­χίας σκιά­ζε­ται γρήγορα από έναν αδυ­σώ­πητο οικο­νο­μικό υπο­λο­γι­σμό, που έχει να κάνει με το κόστος της φοι­τη­τι­κής στέγης. Το στε­γα­στικό ζήτημα έχει, πλέον, ανα­δει­χθεί σε έναν από τους βασι­κό­τε­ρους παρά­γο­ντες που επη­ρε­ά­ζουν όχι μόνο τον οικο­γε­νειακό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, αλλά ακόμη και τις ίδιες τις εκπαι­δευ­τι­κές επι­λο­γές των υπο­ψη­φίων.

Δεν είναι λίγες οι περι­πτώ­σεις όπου η οικο­νο­μική δυνα­τό­τητα μιας οικο­γέ­νειας καθο­ρί­ζει εάν ένας νέος θα μπο­ρέ­σει να μετα­κο­μί­σει στην πόλη όπου πέτυχε ή αν θα ανα­γκα­στεί να επι­λέ­ξει δια­φο­ρε­τική σχολή —ακόμη και να εγκα­τα­λεί­ψει τα σχέδιά του για σπουδές μακριά από τον τόπο κατοι­κίας του. Η εικόνα της αγοράς το 2026 επι­βε­βαιώ­νει ότι η στε­γα­στική κρίση εξα­κο­λου­θεί να επη­ρε­ά­ζει έντονα τη φοι­τη­τική κατοι­κία, δια­μορ­φώ­νο­ντας ένα τοπίο ακραίου αντα­γω­νι­σμού και οικο­νο­μι­κής ασφυ­ξίας.

Αυξή­σεις έως και 9% σε έναν χρόνο

Η απο­τύ­πωση της αγοράς σε 15 περιο­χές της Αττικής, επτά περιο­χές της Θεσ­σα­λο­νί­κης και 21 μεγάλες φοι­τη­του­πό­λεις της περι­φέ­ρειας δείχνει ότι η άνοδος των ενοι­κίων δεν απο­τε­λεί, πλέον, φαι­νό­μενο των δύο μεγάλων αστικών κέντρων. Πρό­κει­ται για μια αμιγώς πανελ­λα­δική τάση, η οποία συνο­δεύ­ε­ται από ολοένα και μικρό­τερη δια­θε­σι­μό­τητα οικο­νο­μι­κών κατοι­κιών.

Η αγορά της φοι­τη­τι­κής κατοι­κίας δια­τη­ρεί και το 2026 την ισχυρή ανοδική της δυνα­μική. Αν και σε ορι­σμέ­νες περιο­χές παρα­τη­ρού­νται περιο­ρι­σμέ­νες διορ­θώ­σεις στις χαμη­λό­τε­ρες ζητού­με­νες τιμές, αυτές αφορούν σχεδόν απο­κλει­στικά παλαιά και μη ανα­και­νι­σμένα ακίνητα, χωρίς να επη­ρε­ά­ζουν ουσια­στικά τη συνο­λική εικόνα.

Σε σύγκριση με το 2025, τα ζητού­μενα μισθώ­ματα αυξή­θη­καν κατά μέσο όρο:

8%-9% στη Θεσ­σα­λο­νίκη, η οποία πρω­τα­γω­νι­στεί στη συνο­λική επι­βά­ρυνση.

7% στην Αττική, με δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις ανάλογα με τη ζώνη.

7% στις μεγάλες φοι­τη­του­πό­λεις της περι­φέ­ρειας.

Στην Αττική, στο κέντρο της Αθήνας η μέση αύξηση δια­μορ­φώ­νε­ται στο 6%, στα δυτικά προ­ά­στια και στον Πειραιά φτάνει το 8%, στα νότια προ­ά­στια το 6%, ενώ στα βόρεια αγγίζει το 5%. Τη μεγα­λύ­τερη πίεση δέχο­νται τα δια­με­ρί­σματα έως 50 τετρα­γω­νικά μέτρα, δηλαδή η κατη­γο­ρία που απο­τε­λεί την πρώτη επιλογή της συντρι­πτι­κής πλειο­νό­τη­τας των φοι­τη­τών.

Η ιστο­ρική δια­δρομή των τιμών απο­τυ­πώ­νει το μέγεθος του προ­βλή­μα­τος: από το 2017 έως σήμερα, τα ζητού­μενα μισθώ­ματα για φοι­τη­τικά ακίνητα έχουν σημειώ­σει αλμα­τώδη αύξηση, της τάξεως του 70% με 75%, επι­βε­βαιώ­νο­ντας τη δομική αλλαγή στην ελλη­νική κτη­μα­τα­γορά.

Εξα­φά­νιση των φθηνών ακι­νή­των

Πέρα από τις ποσο­στιαίες αυξή­σεις, το πλέον ανη­συ­χη­τικό στοι­χείο είναι η σχεδόν ολο­κλη­ρω­τική εξα­φά­νιση των πραγ­μα­τικά οικο­νο­μι­κών κατοι­κιών.

Στην Αττική, η εύρεση δια­με­ρί­σμα­τος έως 50 τ.μ. με ενοίκιο έως 300 ευρώ απο­τε­λεί, πλέον, σενάριο επι­στη­μο­νι­κής φαντα­σίας. Στο κέντρο της Αθήνας, επτά στα δέκα δια­θέ­σιμα ακίνητα ζητούν μίσθωμα άνω των 500 ευρώ, ενώ στα βόρεια προ­ά­στια το ποσοστό αυτό εκτο­ξεύ­ε­ται στο 91,04%, καθι­στώ­ντας τις περιο­χές αυτές απρό­σι­τες για τον μέσο οικο­γε­νειακό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό.

Στη Θεσ­σα­λο­νίκη, οι μεγα­λύ­τε­ρες πιέσεις εντο­πί­ζο­νται πέριξ του Αρι­στο­τε­λείου Πανε­πι­στη­μίου και του Πανε­πι­στη­μίου Μακε­δο­νίας. Η περιο­ρι­σμένη προ­σφορά μικρών δια­με­ρι­σμά­των και η παράλ­ληλη ζήτηση από νέους εργα­ζό­με­νους δια­τη­ρούν τις τιμές στα ύψη, με μόλις το 1,61% των δια­θέ­σι­μων κατοι­κιών (άνω του 1ου ορόφου) να ενοι­κιά­ζε­ται κάτω από τα 300 ευρώ.

Το κύμα ακρί­βειας στην περι­φέ­ρεια

Η στε­γα­στική ασφυξία δεν σταματά στα στενά όρια των δύο μεγάλων αστικών κέντρων. Στις 21 μεγα­λύ­τε­ρες φοι­τη­του­πό­λεις της χώρας η μέση ετήσια αύξηση της τάξεως του 7% απο­δει­κνύει ότι το πρό­βλημα έχει λάβει εθνικές δια­στά­σεις.

Οι μεγα­λύ­τε­ρες ανα­τι­μή­σεις κατα­γρά­φο­νται σε πόλεις με έντονο του­ρι­στικό απο­τύ­πωμα ή περιο­ρι­σμένη οικο­δο­μική δρα­στη­ριό­τητα, όπως η Πάτρα, τα Ιωάν­νινα, ο Βόλος, η Λάρισα, η Καλα­μάτα, τα Χανιά, το Ρέθυμνο, η Κέρκυρα, η Ρόδος, η Κομο­τηνή, η Ξάνθη και το Ηρά­κλειο.

Ειδικά στις νησιω­τι­κές και του­ρι­στι­κές περιο­χές συνε­χί­ζε­ται το κατα­χρη­στικό φαι­νό­μενο της «επο­χι­κής έξωσης». Φοι­τη­τές καλού­νται να εγκα­τα­λεί­ψουν τα σπίτια τους πριν από την έναρξη της θερινής περιό­δου, προ­κει­μέ­νου τα ακίνητα να δια­τε­θούν σε του­ρί­στες μέσω πλατ­φορ­μών βρα­χυ­χρό­νιας μίσθω­σης.

Η συνε­χι­ζό­μενη άνοδος των τιμών δεν είναι ένα τυχαίο φαι­νό­μενο, αλλά απο­τέ­λε­σμα μιας συν­δυα­στι­κής πίεσης στην προ­σφορά και τη ζήτηση:1. Περιο­ρι­σμένο και ανα­και­νι­σμένο απόθεμα. Η κατα­σκευή νέων μικρών κατοι­κιών παρα­μέ­νει χαμηλή, ενώ πολλά από τα υπάρ­χο­ντα δια­με­ρί­σματα έχουν ανα­και­νι­στεί ριζικά και διο­χε­τεύ­ο­νται σε κοινό υψη­λό­τε­ρου εισο­δή­μα­τος.

2. Βρα­χυ­χρό­νιες μισθώ­σεις (Airbnb). Παρά τις όποιες ρυθ­μι­στι­κές παρεμ­βά­σεις, η βρα­χυ­χρό­νια μίσθωση συνε­χί­ζει να απορ­ροφά κρίσιμο όγκο οικι­στι­κού απο­θέ­μα­τος από τη μακρο­χρό­νια αγορά, ιδιαί­τερα σε κεντρι­κές και του­ρι­στι­κές συνοι­κίες.

3. Δημο­γρα­φι­κές & κοι­νω­νι­κές αλλαγές. Η αύξηση των μονο­γο­νεϊ­κών οικο­γε­νειών και η τάση δημιουρ­γίας νοι­κο­κυ­ριών ενός ατόμου αυξά­νουν αυτό­νομα τη ζήτηση για μικρά δια­με­ρί­σματα.

4. Αδυ­να­μία αγοράς πρώτης κατοι­κίας. Το υψηλό κόστος κατα­σκευής, τα ακριβά στε­γα­στικά δάνεια και η μείωση της απο­τα­μιευ­τι­κής δυνα­τό­τη­τας κρατούν χιλιά­δες νέους εργα­ζό­με­νους και νέα ζευ­γά­ρια στην αγορά του ενοι­κίου για πολύ μεγα­λύ­τερο χρονικό διά­στημα.

Η εκτί­ναξη του κόστους στέ­γα­σης ανα­δει­κνύει τις χρόνιες αδυ­να­μίες της κρα­τι­κής μέρι­μνας. Οι δημό­σιες φοι­τη­τι­κές εστίες πανελ­λα­δικά καλύ­πτουν λιγό­τερο από το 5% των συνο­λι­κών αναγκών, αφή­νο­ντας την πλειο­νό­τητα των φοι­τη­τών έρμαιο της ελεύ­θε­ρης αγοράς. Την ίδια στιγμή, το φοι­τη­τικό στε­γα­στικό επίδομα, παρά τις δια­δο­χι­κές ανα­προ­σαρ­μο­γές του, απορ­ρο­φά­ται σχεδόν ολο­κλη­ρω­τικά από τις νέες αυξή­σεις των ενοι­κίων.

Έτσι, η αγορά φοι­τη­τι­κής κατοι­κίας έχει μετα­τρα­πεί σε ένα πεδίο έντονου αντα­γω­νι­σμού. Στον ίδιο περιο­ρι­σμένο αριθμό μικρών δια­με­ρι­σμά­των δια­σταυ­ρώ­νο­νται, πλέον, φοι­τη­τές, νέοι επαγ­γελ­μα­τίες, ζευ­γά­ρια και μονο­γο­νεϊ­κές οικο­γέ­νειες.

Ως διέ­ξο­δος προ­βάλ­λει πλέον όλο και συχνό­τερα το μοντέλο της συγκα­τοί­κη­σης — μια επιλογή δια­δε­δο­μένη στο εξω­τε­ρικό, η οποία όμως στην Ελλάδα υιο­θε­τεί­ται συχνά όχι ως στάση ζωής, αλλά ως λύση ανάγκης. Όσο η προ­σφορά κατοι­κιών παρα­μέ­νει καθη­λω­μένη και τα μέτρα στή­ρι­ξης περιο­ρι­σμένα, η φοι­τη­τική στέγη θα συνε­χί­σει να απο­τε­λεί έναν από τους μεγα­λύ­τε­ρους οικο­νο­μι­κούς και κοι­νω­νι­κούς πονο­κε­φά­λους για την ελλη­νική οικο­γέ­νεια.

Το πρό­βλημα με τις εστίες

Η δια­θε­σι­μό­τητα οργα­νω­μέ­νων φοι­τη­τι­κών εστιών απο­τε­λεί τον πλέον αδιά­ψευ­στο δείκτη της οξείας στε­γα­στι­κής κρίσης στην Ελλάδα. Σε σύνολο 351.000 ενεργών φοι­τη­τών, περισ­σό­τε­ροι από 200.000 σπου­δά­ζουν εκτός του τόπου μόνιμης κατοι­κίας τους. Ωστόσο, το υφι­στά­μενο απόθεμα στις δημό­σιες και ιδιω­τι­κές εστίες μόλις που αγγίζει τις 9.200 κλίνες.

Το ποσοστό αυτό καλύ­πτει μόλις το 4,6% όσων μετα­κο­μί­ζουν για σπουδές (ή το 2,6% του συνο­λι­κού φοι­τη­τι­κού πλη­θυ­σμού), κατα­τάσ­σο­ντας τη χώρα στις τελευ­ταίες θέσεις της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης. Η δομική αυτή αδυ­να­μία μετα­φέ­ρει σχεδόν εξ ολο­κλή­ρου το βάρος της στέ­γα­σης στην ιδιω­τική αγορά.

Ακόμη και η υλο­ποί­ηση των δρο­μο­λο­γη­μέ­νων έργων ΣΔΙΤ, που ανα­μέ­νε­ται να προ­σθέ­σει 8.600 νέες κλίνες έως το 2029, δεν προ­σφέ­ρει ορι­στική λύση. Η συνο­λική δυνα­μι­κό­τητα θα ανέλθει στις 17.800 κλίνες, αριθμός που απέχει παρα­σάγ­γας από τις πραγ­μα­τι­κές ανάγκες των 200.000 εκτο­πι­σμέ­νων σπου­δα­στών.

Έτσι, το βάρος μετα­το­πί­ζε­ται στις οικο­γέ­νειες. Το πραγ­μα­τικό κόστος σπουδών, άλλωστε, δεν περιο­ρί­ζε­ται στο ενοίκιο. Περι­λαμ­βά­νει κοι­νό­χρη­στα, λογα­ρια­σμούς κοινής ωφέ­λειας, θέρ­μανση, δια­δί­κτυο και εξο­πλι­σμό —δαπάνες ανα­πό­φευ­κτες που, ωστόσο, δεν ανα­γνω­ρί­ζο­νται φορο­λο­γικά, εξα­νε­μί­ζο­ντας την αγο­ρα­στική δύναμη των νοι­κο­κυ­ριών που συντη­ρούν δεύτερη κατοι­κία.

Με την προ­σφορά να παρα­μέ­νει καθη­λω­μένη, η επι­στροφή στα επίπεδα ενοι­κίων της προη­γού­με­νης δεκα­ε­τίας θεω­ρεί­ται αδύνατη. Οποια­δή­ποτε οριακή διόρ­θωση τιμών μετά τη θερινή σεζόν θα αφορά απο­κλει­στικά παλαιά και αδιά­θετα ακίνητα, ενώ τα ανα­και­νι­σμένα δια­με­ρί­σματα θα δια­τη­ρή­σουν τις υψηλές τιμές τους.

Πηγή: vradini.gr