Γιάννης Παππάς: «Η θεσμική ολοκλήρωση της νησιωτικότητας»

Σε άρθρο του ο βου­λευ­τής της ΝΔ κ. Γιάννης Παππάς ανα­φέ­ρει τα εξής:

Οι μεγάλες αδυ­να­μίες ενός κράτους απο­κα­λύ­πτο­νται όταν οι γενικές αρχές συγκρού­ο­νται με την πραγ­μα­τι­κό­τητα. Η νησιω­τι­κό­τητα είναι ίσως το χαρα­κτη­ρι­στι­κό­τερο παρά­δειγμα. Εδώ και ένα τέταρτο του αιώνα το Σύνταγμα ανα­γνω­ρί­ζει ότι οι νησιω­τι­κές περιο­χές δια­θέ­τουν ιδιαί­τερα χαρα­κτη­ρι­στικά και ότι η Πολι­τεία οφείλει να τα λαμ­βά­νει υπόψη. Ωστόσο, η καθη­με­ρι­νό­τητα των νησιω­τών απο­δει­κνύει ότι η συνταγ­μα­τική αυτή πρό­βλεψη δεν αρκεί.

Η από­σταση εξα­κο­λου­θεί να παράγει ανι­σό­τη­τες. Το κόστος μετα­κί­νη­σης, η πρό­σβαση στην υγεία και την εκπαί­δευση, η ενερ­γειακή επι­βά­ρυνση, η δυσκο­λία στε­λέ­χω­σης των δημό­σιων υπη­ρε­σιών και η δημο­γρα­φική συρ­ρί­κνωση δεν απο­τε­λούν συγκυ­ριακά προ­βλή­ματα. Είναι μόνιμα χαρα­κτη­ρι­στικά της νησιω­τι­κής ζωής, τα οποία επη­ρε­ά­ζουν κάθε δημόσια πολι­τική, από τη φορο­λο­γία μέχρι τις επεν­δύ­σεις και από την κοι­νω­νική πολι­τική μέχρι την εθνική άμυνα.

Η ελλη­νική έννομη τάξη ανα­γνω­ρί­ζει τη νησιω­τι­κό­τητα. Δεν την προ­στα­τεύει όμως επαρκώς. Η διαφορά είναι ουσια­στική. Η σημε­ρινή συνταγ­μα­τική δια­τύ­πωση αφήνει μεγάλο περι­θώ­ριο δια­κρι­τι­κής ευχέ­ρειας στον κοινό νομο­θέτη και στη διοί­κηση. Δεν επι­βάλ­λει δια­δι­κα­σίες, δεν δημιουρ­γεί υπο­χρε­ώ­σεις τεκ­μη­ρί­ω­σης και δεν προ­βλέ­πει μηχα­νι­σμούς ελέγχου. Έτσι, η επί­κληση της νησιω­τι­κό­τη­τας εξαρ­τά­ται συχνά από την πολι­τική βούληση κάθε κυβέρ­νη­σης και όχι από μια σταθερή συνταγ­μα­τική δέσμευση.

Αυτό ακριβώς είναι το σημείο που οφείλει να αντι­με­τω­πί­σει η επόμενη ανα­θε­ώ­ρηση του Συντάγ­μα­τος. Το ζητού­μενο δεν είναι η προ­σθήκη ακόμη μιας δια­κή­ρυ­ξης καλών προ­θέ­σεων. Είναι η μετα­τροπή της νησιω­τι­κό­τη­τας σε πραγ­μα­τική αρχή δημό­σιας πολι­τι­κής, με συγκε­κρι­μέ­νες έννομες συνέ­πειες.

Κάθε νομο­θε­τική πρω­το­βου­λία που επη­ρε­ά­ζει τα νησιά θα έπρεπε να συνο­δεύ­ε­ται από ειδική αξιο­λό­γηση των επι­πτώ­σεών της. Η Πολι­τεία θα όφειλε να αιτιο­λο­γεί με ποιον τρόπο μια νέα ρύθμιση επη­ρε­ά­ζει το κόστος ζωής, τη συν­δε­σι­μό­τητα, τις δημό­σιες υπη­ρε­σίες, την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα και τη δημο­γρα­φική προ­ο­πτική των νησιών. Η αξιο­λό­γηση αυτή δεν θα περιό­ριζε την κυβερ­νη­τική πολι­τική. Θα την καθι­στούσε περισ­σό­τερο υπεύ­θυνη και περισ­σό­τερο διαφανή.

Παράλ­ληλα, το Σύνταγμα οφείλει να ανα­γνω­ρί­σει ρητά ότι η ουσια­στική ισότητα επι­τρέ­πει, και σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις επι­βάλ­λει, τη λήψη θετικών μέτρων υπέρ των νησιω­τι­κών περιο­χών. Η δια­φο­ρε­τική μετα­χεί­ριση δεν παρα­βιά­ζει την ισότητα όταν απο­σκο­πεί στην άρση πραγ­μα­τι­κών ανι­σο­τή­των. Αντι­θέ­τως, απο­τε­λεί προ­ϋ­πό­θεση για την εφαρ­μογή της.

Η συζή­τηση αυτή υπερ­βαί­νει τα όρια μιας περι­φε­ρεια­κής πολι­τι­κής. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε τη συνοχή του ελλη­νι­κού κράτους. Τα νησιά δεν απο­τε­λούν γεω­γρα­φική ιδιαι­τε­ρό­τητα που απαιτεί περι­στα­σια­κές παρεμ­βά­σεις. Απο­τε­λούν κρίσιμο στοι­χείο της εθνικής επι­κρά­τειας, της οικο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης, της ενερ­γεια­κής πολι­τι­κής, της ναυ­τι­λίας, του του­ρι­σμού και της ασφά­λειας της χώρας.

Ένα σύγ­χρονο κράτος δεν αρκεί να ανα­γνω­ρί­ζει τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες των νησιών. Οφείλει να ενσω­μα­τώ­νει τη νησιω­τι­κό­τητα στον τρόπο με τον οποίο νομο­θε­τεί, διοικεί και σχε­διά­ζει το μέλλον. Δια­φο­ρε­τικά, το άρθρο 101 θα εξα­κο­λου­θή­σει να εκφρά­ζει μια σωστή αρχή χωρίς ουσια­στικό αντί­κρι­σμα.

Η επόμενη συνταγ­μα­τική ανα­θε­ώ­ρηση προ­σφέ­ρει μια σπάνια ευκαι­ρία. Να απο­κτή­σει η νησιω­τι­κό­τητα πραγ­μα­τικό κανο­νι­στικό περιε­χό­μενο και να μετα­τρα­πεί από μια καλή πρόθεση σε σταθερή υπο­χρέ­ωση της Πολι­τείας. Γιατί η από­σταση από το διοι­κη­τικό κέντρο δεν μπορεί να μετα­φρά­ζε­ται σε από­σταση από τα δικαιώ­ματα.

Γιάννης Παππάς

Βου­λευ­τής Δωδε­κα­νή­σου ΝΔ

Το άρθρο έχει δημο­σιευ­θεί στο iefimerida.gr