Τι απαντά το ΥΠΕΚΑ στην ευρω-«καμπάνα» για τις χωματερές

«Δια­χρο­νι­κά, η συ­νο­λι­κή πρό­ο­δος των ενερ­γειών για την αντι­με­τώ­πι­ση του προ­βλή­μα­τος της ανε­ξέ­λεγ­κτης διά­θε­σης απο­βλή­των είναι συ­στη­μα­τι­κή και αξιό­λο­γη και το πρό­γραμ­μα ολο­κλη­ρώ­νε­ται».

Αυτό απά­ντη­σε το υπουρ­γείο Πε­ρι­βάλ­λο­ντος (ΥΠΕΚΑ), σχο­λιά­ζο­ντας τα χρη­μα­τι­κά πρό­στι­μα που επέ­βα­λε την Τρίτη στην Ελ­λά­δα το Ευ­ρω­παϊ­κό Δι­κα­στή­ριο, κρί­νο­ντας ότι η χώρα δεν έχει εφαρ­μό­σει προη­γού­με­νη από­φα­σή του από το 2005 με την οποία δια­πι­στώ­θη­κε ότι υπήρ­ξε πα­ρά­βα­ση των υπο­χρε­ώ­σε­ων με βάση την κοι­νο­τι­κή οδη­γία «περί των στε­ρε­ών απο­βλή­των».

Επί­σης, το υπουρ­γείο ση­μειώ­νει ότι το πρό­στι­μο «θα απο­μειω­θεί δρα­στι­κά, με το εν­δε­χό­με­νο ακόμη και πλή­ρους μη­δε­νι­σμού του».

Ει­δι­κό­τε­ρα, το Ευ­ρω­παϊ­κό Δι­κα­στή­ριο απο­φά­σι­σε την επι­βο­λή ενός κατ’ απο­κο­πήν ποσού 10 εκατ. ευρώ αλλά και μέχρι την πλήρη εκτέ­λε­ση της από­φα­σης του 2005 χρη­μα­τι­κής ποι­νής της οποί­ας το ποσό θα εξαρ­τά­ται από την πρό­ο­δο στην – εκ μέ­ρους της Ελ­λά­δας – εκτέ­λε­ση της από­φα­σης αυτής και το οποίο θα ανέλ­θει, ελ­λεί­ψει τέ­τοιας προ­ό­δου, σε 14 και πλέον εκατ. ευρώ ανά εξά­μη­νο κα­θυ­στέ­ρη­σης.

Σε μια μα­κρο­σκε­λή ανα­κοί­νω­ση το ΥΠΕΚΑ ση­μειώ­νει:

Τον Οκτώ­βριο 2005 η Ελ­λά­δα κα­τα­δι­κά­σθη­κε από το Δι­κα­στή­ριο Ευ­ρω­παϊ­κών Κοι­νο­τή­των για τη διά­θε­ση αστι­κών απο­βλή­των σε Χώ­ρους Ανε­ξέ­λεγ­κτης Διά­θε­σης Απο­βλή­των (1.128 ενερ­γοί ΧΑΔΑ) και έδωσε προ­θε­σμία για την απο­κα­τά­στα­σή τους έως το 2009.

Τον Απρί­λιο 2009 η Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή κί­νη­σε προ­δι­κα­στι­κή δια­δι­κα­σία για επι­βο­λή χρη­μα­τι­κών κυ­ρώ­σε­ων και τον Ιού­νιο 2013 ανα­κοι­νώ­θη­κε η εκ νέου πα­ρα­πο­μπή της χώρας λόγω μη συμ­μόρ­φω­σης με την από­φα­ση του 2005. Είχαν απο­μεί­νει 396 ΧΑΔΑ (90 ενερ­γοί και 306 ανε­νερ­γοί) από τους 3.036 ΧΑΔΑ που κα­τα­γρά­φη­καν δια­χρο­νι­κά.

Η εκ­δί­κα­ση της υπό­θε­σης έγινε τον Ιού­νιο 2014 και επει­δή είχαν ήδη απο­κα­τα­στα­θεί στο με­τα­ξύ 103 ΧΑΔΑ, την ημέρα της εκ­δί­κα­σης υπήρ­χαν 70 ενερ­γοί ΧΑΔΑ και 223 ανε­νερ­γοί (συ­νο­λι­κά 293).

Με τη ση­με­ρι­νή Από­φα­ση του Δι­κα­στη­ρί­ου επι­βάλ­λε­ται στη χώρα μας:

• Κατ’ απο­κο­πήν πρό­στι­μο 10 εκα­τομ­μυ­ρί­ων ευρώ, για τη μη συμ­μόρ­φω­ση με την πρώτη δι­κα­στι­κή από­φα­ση, δη­λα­δή εξά­λει­ψη της ανε­ξέ­λεγ­κτης διά­θε­σης από το 2005 ως το 2009. Ση­μειώ­νε­ται ότι η ει­σή­γη­ση της ΕΕ και της Ει­σαγ­γε­λέ­ως ήταν 22 εκατ ευρώ, αλλά ανα­γνω­ρί­ζε­ται ότι η πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή ζημία που προ­κα­λεί­ται από τους ενα­πο­μεί­να­ντες ΧΑΔΑ δεν είναι τόσο ση­μα­ντι­κή όσο πριν.

• Εξα­μη­νιαίο πρό­στι­μο 14.520.000 ευρώ, που υπο­λο­γί­σθη­κε για τους 293 ΧΑΔΑ που υπήρ­χαν το Μάϊο 2014, απο­μειού­με­νο ανα­λό­γως των ΧΑΔΑ που θα υπάρ­χουν τον Ιού­νιο 2015. Η ει­σή­γη­ση της ΕΕ ήταν 71.180/ημέρα αλλά το Δι­κα­στή­ριο θε­ώ­ρη­σε ότι πρέ­πει να συν­δε­θεί με την πρό­ο­δο των έργων.

Επο­μέ­νως θα απο­μειω­θεί δρα­στι­κά, με το εν­δε­χό­με­νο ακόμη και πλή­ρους μη­δε­νι­σμού του, δε­δο­μέ­νου ότι στο με­σο­διά­στη­μα μέχρι σή­με­ρα:

• απο­κα­τα­στά­θη­καν πλή­ρως 48 ΧΑΔΑ

• έπαυ­σε η λει­τουρ­γία 31 ΧΑΔΑ

• δρο­μο­λο­γή­θη­κε η απο­κα­τά­στα­ση όλων των υπο­λοί­πων.

Οι ελ­λη­νι­κές Αρχές συ­νε­χί­ζουν τις ενέρ­γειες ολο­κλή­ρω­σης του προ­γράμ­μα­τος απο­κα­τά­στα­σης των ΧΑΔΑ, με στόχο τον μη­δε­νι­σμό τους και την πλήρη εξά­λει­ψη της ανε­ξέ­λεγ­κτης διά­θε­σης. Πα­ράλ­λη­λα, διεκ­δι­κούν την χρη­σι­μο­ποί­η­ση των χρη­μα­τι­κών προ­στί­μων για την χρη­μα­το­δό­τη­ση έργων κα­τα­σκευ­ής υπο­δο­μών υπο­κα­τά­στα­σης των χω­μα­τε­ρών, δε­δο­μέ­νο που άλ­λω­στε έχει κα­τα­γρα­φεί ως σύ­στα­ση προς την ΕΕ από το Ευ­ρω­κοι­νο­βού­λιο.

Η κα­τά­στα­ση σή­με­ρα

Η τρέ­χου­σα ει­κό­να του Προ­γράμ­μα­τος παύ­σης λει­τουρ­γί­ας και απο­κα­τά­στα­σης ΧΑΔΑ, έχει ως εξής:

• οι ενερ­γοί ΧΑΔΑ μειώ­θη­καν στους 39 (από 70 τον Ιού­νιο 2014),

• οι ανε­νερ­γοί μειώ­θη­καν στους 206 (από 223 τον Ιού­νιο 2014)

Από τους 39 ενερ­γούς ΧΑΔΑ, οι 21, δη­λα­δή το 54% του συ­νό­λου των ενερ­γών ΧΑΔΑ, βρί­σκο­νται σε νησιά 5 πε­ρι­φε­ρειών της χώρας και εξυ­πη­ρε­τούν συ­νο­λι­κά πε­ρί­που 60.000 κα­τοί­κους δη­λα­δή μόλις το 0,56% του πλη­θυ­σμού της χώρας και πο­σό­τη­τα απορ­ριμ­μά­των της τάξης των 30.000 τον/έτος. Συ­γκε­κρι­μέ­να, οι ενερ­γοί ΧΑΔΑ στις Πε­ρι­φέ­ρειες Ιο­νί­ων Νη­σιών, Ατ­τι­κής, του Βο­ρεί­ου Αι­γαί­ου και της Κρή­της βρί­σκο­νται σε μικρά νησιά, δη­λα­δή στα Δια­πό­ντια της Κέρ­κυ­ρας, την Ύδρα, τα Κύ­θη­ρα, Αντι­κύ­θη­ρα και στη Γαύδο, ενώ στο Νότιο Αι­γαίο υπάρ­χουν με­γά­λα νησιά όπως η Σα­ντο­ρί­νη αλλά και πολλά μι­κρό­τε­ρα νησιά όπως Κά­λυ­μνος, Κάσος, Σί­κι­νος κλπ. με ενερ­γό ΧΑΔΑ.

Οι υπό­λοι­ποι 18 ενερ­γοί ΧΑΔΑ (46%) εντο­πί­ζο­νται στην Πε­λο­πόν­νη­σο, Δράμα και Νότια Εύ­βοια.

Η συ­νο­λι­κή επί­δο­ση του προ­γράμ­μα­τος εξά­λει­ψης των ΧΑΔΑ μέχρι και το Νο­έμ­βριο 2014 έχει ως ακο­λού­θως:

– Πο­σο­στό παύ­σης λει­τουρ­γί­ας ενερ­γών ΧΑΔΑ σε σχέση με τον Οκτώ­βριο 2010: 84,3%.

Η συ­νο­λι­κή επί­δο­ση του προ­γράμ­μα­τος εξά­λει­ψης των δια­χρο­νι­κά κα­τα­γε­γραμ­μέ­νων ΧΑΔΑ:

– Πο­σο­στό απο­κα­τε­στη­μέ­νων ΧΑΔΑ σε σχέση με το σύ­νο­λο των κα­τα­γε­γραμ­μέ­νων: 92%.

Συ­νε­πώς, δια­χρο­νι­κά, η συ­νο­λι­κή πρό­ο­δος των ενερ­γειών για την αντι­με­τώ­πι­ση του προ­βλή­μα­τος της ανε­ξέ­λεγ­κτης διά­θε­σης είναι συ­στη­μα­τι­κή και αξιό­λο­γη και το πρό­γραμ­μα ολο­κλη­ρώ­νε­ται.

Για όλες τις πε­ριο­χές υπάρ­χουν δρο­μο­λο­γη­μέ­να ή υλο­ποιού­με­να έργα τε­λι­κής ή/και με­τα­βα­τι­κής δια­χεί­ρι­σης. Το σύ­νο­λο των 245 ΧΑΔΑ έχει δια­σφα­λι­σμέ­νη χρη­μα­το­δό­τη­ση.

Η τρέ­χου­σα πρό­ο­δος των έργων απο­κα­τά­στα­σης έχει ως ακο­λού­θως:

• Αριθ­μός εκτε­λού­με­νων απο­κα­τα­στά­σε­ων (με σύμ­βα­ση και ανά­δο­χο): 63 (25,7%)

• Αριθ­μός απο­κα­τα­στά­σε­ων ΧΑΔΑ σε φάση δη­μο­πρά­τη­σης: 127 (51,9%)

• Αριθ­μός ΧΑΔΑ σε φάση ολο­κλή­ρω­σης με­λε­τών: 55 (22,4%)

Η εκτί­μη­ση της εξέ­λι­ξης της ολο­κλή­ρω­σης των έργων απο­κα­τά­στα­σης των υπο­λει­πό­με­νων ΧΑΔΑ έχει ως ακο­λού­θως:

• 25 ΧΑΔΑ απο­κα­θί­στα­νται εντός του 2014

• 220 ΧΑΔΑ θα απο­κα­τα­στα­θούν εντός του 2015

Αρ­μο­διό­τη­τα της Αυ­το­διοί­κη­σης

Σύμ­φω­να με την κεί­με­νη νο­μο­θε­σία, η δια­χεί­ρι­ση των αστι­κών απο­βλή­των απο­τε­λεί ευ­θύ­νη και αρ­μο­διό­τη­τα της το­πι­κής αυ­το­διοί­κη­σης (Δήμοι, Φο­ρείς Δια­χεί­ρι­σης Στε­ρε­ών Απο­βλή­των και σε ορι­σμέ­νες πε­ρι­πτώ­σεις Πε­ρι­φέ­ρεια), με την κε­ντρι­κή διοί­κη­ση να δια­τη­ρεί ρόλο επι­τε­λι­κό, νο­μο­θέ­τη­σης, πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κής αδειο­δό­τη­σης ανά­λο­γα με την κα­τη­γο­ρία, ελεγ­κτι­κό, χρη­μα­το­δο­τι­κό και εν γένει πα­ρα­κο­λού­θη­σης της ορθής εφαρ­μο­γής της πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κής νο­μο­θε­σί­ας.

Κατά συ­νέ­πεια, το Υπουρ­γείο δεν έχει άμεση αρ­μο­διό­τη­τα και εμπλο­κή στις επι­λο­γές των αρ­μο­δί­ων φο­ρέ­ων της το­πι­κής αυ­το­διοί­κη­σης.

Ση­μειώ­νε­ται ότι προ­ϋ­πό­θε­ση για την εξά­λει­ψη της ανε­ξέ­λεγ­κτης διά­θε­σης είναι να λει­τουρ­γεί δί­κτυο υπο­δο­μών ώστε κάθε Δήμος να έχει πρό­σβα­ση σε νό­μι­μη εγκα­τά­στα­ση δια­χεί­ρι­σης απο­βλή­των. Πα­ράλ­λη­λα με την ολο­κλή­ρω­ση των αντί­στοι­χων έργων ΠΕΣΔΑ προ­ω­θεί­ται, με βάση τις προ­τά­σεις των οι­κεί­ων ΟΤΑ, με­μο­νω­μέ­να ή σε συν­δυα­σμό:

• η με­τα­φο­ρά των απορ­ριμ­μά­των σε νό­μι­μα λει­τουρ­γού­σες εγκα­τα­στά­σεις δια­χεί­ρι­σης γει­το­νι­κών πε­ριο­χών,

• η λει­τουρ­γία προ­σω­ρι­νών έργων δια­χεί­ρι­σης, όπως π.χ. με­μο­νω­μέ­νες εγκα­τα­στά­σεις μη­χα­νι­κής δια­λο­γής στε­ρε­ών αστι­κών απο­βλή­των, συ­στή­μα­τα κο­μπο­στο­ποί­η­σης προ­δια­λεγ­μέ­νων ορ­γα­νι­κών ή δια­χω­ρι­σμέ­νων στε­ρε­ών αστι­κών απο­βλή­των, δε­μα­το­ποι­η­τές υπο­λειμ­μά­των και χώροι προ­σω­ρι­νής απο­θή­κευ­σης, και

• η εντα­τι­κο­ποί­η­ση της Δια­λο­γής στην Πηγή και της ανα­κύ­κλω­σης.

Η επι­λο­γή της προ­σφο­ρό­τε­ρης εναλ­λα­κτι­κής λύσης εξαρ­τά­ται από το συ­νο­λι­κό κό­στος δια­χεί­ρι­σης, τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά κάθε πε­ριο­χής και την κρι­σι­μό­τη­τα του εκά­στο­τε χρο­νο­δια­γράμ­μα­τος σε συ­νάρ­τη­ση με το χρο­νο­διά­γραμ­μα υλο­ποί­η­σης των υπο­δο­μών του ΠΕΣΔΑ προς τε­λι­κή εξυ­πη­ρέ­τη­ση των Δήμων.

Το ΥΠΕΚΑ, αντι­λαμ­βα­νό­με­νο την κρι­σι­μό­τη­τα της κα­τά­στα­σης, έχει ήδη προ­χω­ρή­σει – στο πλαί­σιο των αρ­μο­διο­τή­των του – σε συ­γκε­κρι­μέ­νες ενέρ­γειες, όπως:

α) απο­τύ­πω­ση της πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κής κα­τά­στα­σης πολ­λών πε­ριο­χών, μέσω των Επι­θε­ω­ρη­τών Πε­ρι­βάλ­λο­ντος,

β) εξεύ­ρε­ση προ­σω­ρι­νού απο­δέ­κτη για τη νό­μι­μη διά­θε­ση των απορ­ριμ­μά­των, με την έγκρι­ση, από κοι­νού με το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών, της προ­σω­ρι­νής με­τα­φο­ράς των απορ­ριμ­μά­των,

γ) εκ­κί­νη­ση ή/και επι­τά­χυν­ση το­πι­κών προ­γραμ­μά­των της ανα­κύ­κλω­σης συ­σκευα­σιών,

δ) χρη­μα­το­δό­τη­ση των έργων δια­χεί­ρι­σης απο­βλή­των, των έργων απο­κα­τά­στα­σης ΧΑΔΑ και της δη­μό­σιας δα­πά­νης για πολλά έργα πε­ρι­φε­ρεια­κών σχε­δια­σμών,

ε) νο­μο­θε­τι­κές πρω­το­βου­λί­ες και θε­σμι­κές ρυθ­μί­σεις, οι οποί­ες και θα συ­νε­χι­σθούν.

Οι υπο­δο­μές σή­με­ρα

Λει­τουρ­γούν 75 Χώροι Υγειο­νο­μι­κής Ταφής, δί­κτυο 54 Σταθ­μών Με­τα­φόρ­τω­σης, συ­στή­μα­τα δια­λο­γής στην πηγή συ­σκευα­σιών για πε­ρί­που 85% του πλη­θυ­σμού, 31 Κέ­ντρα Δια­λο­γής Ανα­κυ­κλώ­σι­μων Υλι­κών, καθώς και 4 Μο­νά­δες Επε­ξερ­γα­σί­ας Απο­βλή­των.

Υλο­ποιού­νται 19 νέοι ΧΥΤΑ, 17 επε­κτά­σεις ΧΥΤΑ και 34 ΣΜΑ. Επί­σης, προς υπο­γρα­φή σύμ­βα­σης είναι οι μο­νά­δες επε­ξερ­γα­σί­ας απο­βλή­των στην Πε­λο­πόν­νη­σο, Δυ­τι­κή Μα­κε­δο­νία, Ηλεία, Σέρ­ρες και Ήπει­ρο, ενώ εξε­λίσ­σο­νται οι δια­γω­νι­σμοί για τις ΜΕΑ Αλε­ξαν­δρού­πο­λης, Αι­τω­λο­α­καρ­να­νί­ας, Θήβας και Φω­κί­δας (ΟΕΔΑ).

ΤΑ ΝΕΑ