Από τη Ρόδο ως την Κάλυμνο η δωδεκανησιακή σφραγίδα στις δύο προσφυγές κατά του Προσωπικού Αριθμού που έπεσαν στο κενό

• Η Επι­τροπή Ανα­στο­λών του Ανώ­τα­του Ακυ­ρω­τι­κού απέρ­ριψε την ίδια ημέρα δύο όμοιες αιτή­σεις 99 συνο­λικά πολιτών, ανάμεσά τους κάτοι­κοι των Κοσκι­νού και της Καλύ­μνου, που ζητού­σαν να παγώσει η εφαρ­μογή του μέτρου. Η ορι­στική κρίση για τη νομι­μό­τητα του Προ­σω­πι­κού Αριθμού ανα­μέ­νε­ται τον Απρίλιο

Δύο δια­φο­ρε­τι­κές ομάδες πολιτών, με κοινό παρο­νο­μα­στή την αντί­θεσή τους στον Προ­σω­πικό Αριθμό, χτύ­πη­σαν την ίδια στιγμή την πόρτα του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας. Η μία αριθ­μούσε 50 αιτού­ντες, η άλλη 49, και οι δύο ζητού­σαν να ανα­στα­λεί προ­σω­ρινά η εφαρ­μογή του νέου αριθμού μέχρι να κριθεί η νομι­μό­τητά του. Στις τάξεις τους η Δωδε­κά­νη­σος έδωσε διπλό παρών, μέσα από δύο κατοί­κους των Κοσκι­νού της Ρόδου στη μία υπόθεση και έναν κάτοικο της Καλύ­μνου στην άλλη. Καμία από τις δύο προ­σπά­θειες δεν τελε­σφό­ρησε. Η Επι­τροπή Ανα­στο­λών απέρ­ριψε αμφό­τε­ρες τις αιτή­σεις, αφή­νο­ντας ανοιχτό μόνο το πεδίο της ουσια­στι­κής δίκης που έρχεται την άνοιξη.

Η δωδε­κα­νη­σιακή και νησιω­τική παρου­σία στις προ­σφυ­γές

Οι δύο κατά­λο­γοι αιτού­ντων σχη­μα­τί­ζουν έναν χάρτη που ξεκινά από την Αττική και τη Θεσ­σα­λο­νίκη και απλώ­νε­ται σε ολό­κληρη τη χώρα, με ισχυρή νησιω­τική παρου­σία. Από τα Δωδε­κά­νησα, στην πρώτη υπόθεση κατα­γρά­φο­νται δύο κάτοι­κοι των Κοσκι­νού της Ρόδου, ενώ στη δεύτερη ανάμεσα στους αιτού­ντες βρί­σκε­ται κάτοι­κος της Καλύ­μνου, ρητά ανα­φε­ρό­με­νος ως κάτοι­κος Καλύ­μνου Δωδε­κα­νή­σου. Δίπλα τους, η ευρύ­τερη νησιω­τική Ελλάδα εκπρο­σω­πεί­ται από τη Χίο, με κατοί­κους της πόλης και του Κάμπου, την Κρήτη, με κατοί­κους Ηρα­κλείου, Χανίων και Μαλε­βι­ζίου, την Εύβοια, μέσω του Βασι­λι­κού και του Λευ­κα­ντίου, την Κέρκυρα και τη Σαλα­μίνα.

Η εικόνα αυτή έχει σημασία για τα νησιά, αν ανα­λο­γι­στεί κανείς ότι ο Προ­σω­πι­κός Αριθμός παρου­σιά­στηκε εξαρχής ως μέτρο που θα διευ­κό­λυνε πρω­τί­στως όσους ζουν μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα, μειώ­νο­ντας μετα­κι­νή­σεις και γρα­φειο­κρα­τία στις συναλ­λα­γές με το Δημόσιο. Η συμ­με­τοχή κατοί­κων από τη Ρόδο και την Κάλυμνο δείχνει ότι η επι­φυ­λα­κτι­κό­τητα απέ­να­ντι στο εγχεί­ρημα έφτασε και ώς το Αιγαίο. Στους κατα­λό­γους περι­λαμ­βα­νό­ταν εξάλλου και αιτών κάτοι­κος Γερ­μα­νίας, στοι­χείο που απο­δεί­χθηκε κρίσιμο για το παρα­δε­κτό ορι­σμέ­νων κεφα­λαίων της προ­σφυ­γής.

Δύο όμοιες απο­φά­σεις, μία κατά­ληξη

Η Επι­τροπή Ανα­στο­λών του Δ΄ Τμή­μα­τος εξέδωσε τις δύο απο­φά­σεις της, με αριθ­μούς 16/2026 και 23/2026. Της σύν­θε­σης προ­ή­δρευσε και στις δύο υπο­θέ­σεις ο Αντι­πρό­ε­δρος του ΣτΕ και Πρό­ε­δρος του Δ΄ Τμή­μα­τος, ο κ. Ηλίας Μάζος, με μέλος τον σύμ­βουλο κ. Ιωάννη Παπα­γιάννη και γραμ­μα­τέα την κ. Ευδοξία Καπίρη. Χρέη ειση­γή­τριας στην υπόθεση με τους δύο κατοί­κους της Ρόδου εκτέ­λεσε η πάρε­δρος κ. Ειρήνη Σπανάκη, ενώ στην υπόθεση όπου συμ­με­τείχε ο κάτοι­κος της Καλύ­μνου ειση­γή­τρια ήταν η πάρε­δρος κ. Κων­στα­ντίνα Σκούρα. Και τις δύο ομάδες αιτού­ντων εκπρο­σώ­πησε ο ίδιος δικη­γό­ρος, ο κ. Δημή­τριος Πανα­γιω­τό­που­λος.

Το αντι­κεί­μενο ήταν ταυ­τό­σημο. Οι αιτού­ντες ζητού­σαν να ανα­στα­λεί η εφαρ­μογή τεσ­σά­ρων πράξεων, με πρώτη και κεντρική το προ­ε­δρικό διά­ταγμα 40/2025, που ρυθ­μί­ζει τη δια­δι­κα­σία έκδοσης και χορή­γη­σης του Προ­σω­πι­κού Αριθμού. Ακο­λου­θού­σαν τρεις κοινές υπουρ­γι­κές απο­φά­σεις, σχε­τι­κές με την παρά­ταση της προ­θε­σμίας επι­λο­γής των ψηφίων, τον τρόπο ανα­γρα­φής και απο­θή­κευ­σης του αριθμού στο δελτίο ταυ­τό­τη­τας και την προ­σθήκη περι­πτώ­σεων έκδοσης ταυ­τό­τη­τας χωρίς την ανα­γραφή του.

Η Επι­τροπή υιο­θέ­τησε τη θέση του Δημο­σίου σε αμφό­τε­ρες τις υπο­θέ­σεις. Απέρ­ριψε τις αιτή­σεις στο σύνολό τους, διέταξε την κατά­πτωση των παρα­βό­λων και επέβαλε σε κάθε ομάδα αιτού­ντων, συμ­μέ­τρως, δικα­στική δαπάνη 350 ευρώ.

Τα συνταγ­μα­τικά επι­χει­ρή­ματα και η «αόρατη φυλακή»

Η δεύτερη απόφαση, εκείνη στην οποία συμ­με­τείχε ο Καλύ­μνιος αιτών, είναι ιδιαί­τερα απο­κα­λυ­πτική ως προς τα επι­χει­ρή­ματα που ανέ­πτυ­ξαν οι πολίτες. Οι αιτού­ντες υπο­στή­ρι­ξαν ότι η υπο­χρε­ω­τική χορή­γηση του αριθμού, χωρίς δυνα­τό­τητα άρνησης ή εναλ­λα­κτι­κής επι­λο­γής, προ­σβάλ­λει την ανθρώ­πινη αξία που κατο­χυ­ρώ­νει το Σύνταγμα, καθώς, όπως ισχυ­ρί­στη­καν, αντι­κει­με­νι­κο­ποιεί το πρόσωπο και το εργα­λειο­ποιεί στο πλαίσιο μιας διαρ­κούς κρα­τι­κής επο­πτείας, υπό την απειλή του απο­κλει­σμού από την οικο­νο­μική και κοι­νω­νική ζωή σε περί­πτωση μη συμ­μόρ­φω­σης. Προ­έ­βα­λαν ακόμη παρα­βί­αση της ελευ­θε­ρίας ανά­πτυ­ξης της προ­σω­πι­κό­τη­τας, του δικαιώ­μα­τος στην προ­στα­σία των προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων και στην ιδιω­τική ζωή, της αρχής της ανα­λο­γι­κό­τη­τας, αλλά και της θρη­σκευ­τι­κής τους συνεί­δη­σης, με το σκε­πτικό ότι υπο­χρε­ώ­νο­νται να απο­δε­χθούν ένα μέσο που θεωρούν πνευ­μα­τικά επι­βλα­βές.

Στην πιο παρα­στα­τική δια­τύ­πωσή τους, οι αιτού­ντες περιέ­γρα­ψαν τη μόνιμη και αμε­τά­βλητη απόδοση του αριθμού ως μέτρο μη ανα­στρέ­ψιμο εφ’ όρου ζωής, που θα δημιουρ­γή­σει γι’ αυτούς, όπως ανέ­φε­ραν, μια «αόρατη φυλακή». Υπο­στή­ρι­ξαν παράλ­ληλα ότι η μη εφαρ­μογή των μέτρων στη δική τους περί­πτωση δεν θίγει κάποιο ουσιώ­δες δημόσιο συμ­φέ­ρον, αφού θα μπο­ρού­σαν να συνε­χί­σουν να ταυ­το­ποιού­νται με τα στοι­χεία που ήδη δια­θέ­τουν, δηλαδή με τον αριθμό ταυ­τό­τη­τας, τον ΑΦΜ και τον ΑΜΚΑ.

Η Επι­τροπή δεν προ­χώ­ρησε σε κρίση επί της ουσίας αυτών των ισχυ­ρι­σμών. Έκρινε ότι οι λόγοι ακύ­ρω­σης δεν παρί­στα­νται προ­δή­λως βάσιμοι, καθώς εγεί­ρουν ζητή­ματα κύρους των προ­σβαλ­λό­με­νων πράξεων που δεν έχουν τύχει επε­ξερ­γα­σίας από τη νομο­λο­γία. Ως προς τη βλάβη, σημεί­ωσε ότι η ανα­γραφή του αριθμού στο δελτίο ταυ­τό­τη­τας και η τήρησή του στο αρχείο της Ελλη­νι­κής Αστυ­νο­μίας συνι­στούν επε­ξερ­γα­σία προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων, η οποία όμως δεν προ­κα­λεί ανε­πα­νόρ­θωτη ή δυσχε­ρώς επα­νορ­θώ­σιμη βλάβη, αφενός γιατί η σχετική υπουρ­γική απόφαση προ­βλέ­πει μέτρα προ­στα­σίας, αφε­τέ­ρου γιατί η επε­ξερ­γα­σία μπορεί να αναι­ρε­θεί αν τελικά ακυ­ρω­θούν οι πράξεις. Απέρ­ριψε επίσης τον ισχυ­ρι­σμό για δια­σπορά του αριθμού σε «ανυ­πο­λό­γι­στο αριθμό ατόμων», επι­ση­μαί­νο­ντας ότι η χρήση του γίνεται μόνο κατόπιν νόμιμου αιτή­μα­τος και περιο­ρί­ζε­ται στην ταυ­το­ποί­ηση του προ­σώ­που, χωρίς να συγκε­ντρώ­νο­νται πρό­σθετα δεδο­μένα σε κεντρικό αρχείο.

Γιατί απορ­ρί­φθη­καν οι αιτή­σεις

Πέρα από την ουσία, καθο­ρι­στικό ρόλο έπαιξαν και οι δικο­νο­μι­κές προ­θε­σμίες. Κατά πάγια νομο­λο­γία, υπεν­θύ­μισε η Επι­τροπή, η ανα­στολή εκτέ­λε­σης μιας κανο­νι­στι­κής πράξης δεν επι­τρέ­πε­ται κατ’ αρχήν. Γίνεται κατ’ εξαί­ρεση δεκτή είτε όταν η αίτηση ακύ­ρω­σης κρί­νε­ται προ­δή­λως βάσιμη, είτε όταν απο­δει­κνύ­ε­ται ευθεία και άμεση βλάβη, ανε­πα­νόρ­θωτη ή δυσχε­ρώς επα­νορ­θώ­σιμη.

Στις προ­κεί­με­νες υπο­θέ­σεις, το προ­ε­δρικό διά­ταγμα 40/2025 προ­σβλή­θηκε εκπρό­θε­σμα. Το διά­ταγμα δημο­σιεύ­θηκε στις 5 Μαΐου 2025, ενώ η μία αίτηση ακυ­ρώ­σεως κατα­τέ­θηκε στις 3 Οκτω­βρίου 2025, μετά την παρέ­λευση της εξη­κον­θή­με­ρης προ­θε­σμίας, ακόμη και με συνυ­πο­λο­γι­σμό της ανα­στο­λής των προ­θε­σμιών κατά τις δικα­στι­κές δια­κο­πές του καλο­και­ριού. Αφού το διά­ταγμα ήταν εκείνο που θέσπιζε την υπο­χρε­ω­τική απόδοση του αριθμού, η Επι­τροπή έκρινε ότι δεν μπο­ρούσε να εξε­τα­στεί η σχετική βλάβη, εφόσον η προ­σβολή του είχε ασκηθεί εκπρό­θε­σμα. Για την υπουρ­γική απόφαση που παρέ­τεινε την προ­θε­σμία επι­λο­γής των ψηφίων μέχρι και τις 5 Νοεμ­βρίου 2025, δεν προ­βλή­θηκε κανένας ισχυ­ρι­σμός περί αυτο­τε­λούς βλάβης, ενώ για τις δια­τά­ξεις που αφορούν την ανα­γραφή του αριθμού στην ταυ­τό­τητα κρίθηκε ότι η σχετική επε­ξερ­γα­σία είναι ανα­στρέ­ψιμη και περι­βε­βλη­μένη με εγγυ­ή­σεις.

Με αυτό το σκε­πτικό, και στις δύο υπο­θέ­σεις η Επι­τροπή κατέ­ληξε ότι δεν συντρέ­χει νόμιμος λόγος για τη χορή­γηση της ανα­στο­λής. Η κρίση αυτή δεν προ­δι­κά­ζει την τελική έκβαση. Η ουσια­στική δίκη επί των αιτή­σεων ακυ­ρώ­σεως έχει οριστεί για τις 21 Απρι­λίου 2026, οπότε και θα κριθεί κατά πόσον το νομικό πλαίσιο για τον Προ­σω­πικό Αριθμό αντέχει στον έλεγχο νομι­μό­τη­τας.

Το παρα­σκή­νιο ενός μέτρου που διχάζει

Ο Προ­σω­πι­κός Αριθμός θεσπί­στηκε με τον νόμο 4727/2020 για την Ψηφιακή Δια­κυ­βέρ­νηση ως αριθμός υπο­χρε­ω­τι­κής επα­λή­θευ­σης της ταυ­τό­τη­τας των πολιτών στις συναλ­λα­γές τους με τον δημόσιο τομέα. Απο­τε­λεί­ται από 12 αλφα­ριθ­μη­τικά στοι­χεία, εκ των οποίων του­λά­χι­στον τα 9 είναι αριθμοί, χορη­γεί­ται άπαξ, δεν μετα­βάλ­λε­ται και απε­νερ­γο­ποιεί­ται με τον θάνατο του προ­σώ­που. Αργό­τερα, με τον νόμο 5188/2025, προ­στέ­θηκε διάταξη που προ­βλέ­πει την ανα­γραφή του στο δελτίο ταυ­τό­τη­τας και την απο­θή­κευσή του στο ενσω­μα­τω­μένο ηλε­κτρο­νικό μέσο, δηλαδή στο τσιπ της νέας ταυ­τό­τη­τας, με ρητή πρό­βλεψη ότι ο αριθμός παρα­μέ­νει φυσικά ή λογικά δια­χω­ρι­σμέ­νος από τα βιο­με­τρικά δεδο­μένα.

Η εφαρ­μογή «myInfo», μέσω της οποίας οι πολίτες επι­βε­βαιώ­νουν τα στοι­χεία τους και λαμ­βά­νουν τον αριθμό τους, τέθηκε σε λει­τουρ­γία στις 3 Ιουνίου 2025, οπότε ξεκί­νησε και η δια­δι­κα­σία υπο­χρε­ω­τι­κής ενσω­μά­τω­σης του Προ­σω­πι­κού Αριθμού. Από τις 6 Νοεμ­βρίου 2025 ο αριθμός απο­δί­δε­ται αυτό­ματα. Το διά­ταγμα 40/2025 είχε δώσει αρχικά στους πολίτες τη δυνα­τό­τητα να επι­λέ­ξουν δύο από τα τρία αλφα­ριθ­μη­τικά ψηφία του αριθμού τους, αντί να παρα­χθούν τυχαία.

Η Πολι­τεία προ­βάλ­λει το μέτρο ως εργα­λείο που θα μειώσει τη γρα­φειο­κρα­τία, θα διορ­θώ­σει χρόνια λάθη στα κρατικά μητρώα και θα επι­τρέ­πει την ταυ­το­ποί­ηση του πολίτη μία φορά για κάθε συναλ­λαγή του με το Δημόσιο, στη βάση της αρχής «μόνον άπαξ». Στον αντί­ποδα, η εισα­γωγή του προ­κά­λεσε αντι­δρά­σεις πολιτών και φορέων με αφορμή ζητή­ματα προ­στα­σίας προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων και ψηφια­κής επι­τή­ρη­σης. Η ίδια η Αρχή Προ­στα­σίας Δεδο­μέ­νων Προ­σω­πι­κού Χαρα­κτήρα, στη Γνω­μο­δό­τησή της 1/2024, είχε επι­ση­μά­νει ότι η αρχι­τε­κτο­νική του συστή­μα­τος οδηγεί στη συγκέ­ντρωση, σε ένα κεντρικό σημείο, δεδο­μέ­νων όπως ονο­μα­τε­πώ­νυμο, πατρώ­νυμο, μητρώ­νυμο και τόπος γέν­νη­σης, μαζί με τα διάφορα τομεακά ανα­γνω­ρι­στικά.

Οι δύο υπο­θέ­σεις δεν είναι εξάλλου οι μόνες στο δικα­στικό μέτωπο. Το κόμμα ΝΙΚΗ έχει επίσης προ­σφύ­γει στο Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας ζητώ­ντας την ακύρωση του Προ­σω­πι­κού Αριθμού, υπο­βάλ­λο­ντας παράλ­ληλα καταγ­γε­λία στην Αρχή Προ­στα­σίας Δεδο­μέ­νων. Σε πρα­κτικό επίπεδο, το ζήτημα παρα­μέ­νει ανοιχτό και για τα έγγραφα ταυ­το­ποί­η­σης, καθώς οι παλαιές ταυ­τό­τη­τες στις οποίες το ονο­μα­τε­πώ­νυμο ανα­γρά­φε­ται και με λατι­νι­κούς χαρα­κτή­ρες παρα­μέ­νουν απο­δε­κτές για δια­δι­κα­σίες εξ απο­στά­σεως ταυ­το­ποί­η­σης έως και τις 25 Σεπτεμ­βρίου 2027.