Μιχάλης Κορδίνας στο ΣτΕ: Το Ανώτατο Ακυρωτικό έθεσε ως αναγκαία προϋπόθεση την προηγούμενη ενημέρωση του αιρετού για τις οφειλές του

• Η δη­μο­σί­ευ­ση της από­φα­σης Α184/2026 ανα­δει­κνύ­ει νο­μο­λο­για­κή τομή με ευ­ρύ­τε­ρες συ­νέ­πειες για όλες τις δια­δι­κα­σί­ες έκ­πτω­σης αι­ρε­τών λόγω χρεών προς τους δή­μους

Η από­φα­ση Α184/2026 εκ­δό­θη­κε από το Γ’ Τμήμα του Συμ­βου­λί­ου της Επι­κρα­τεί­ας σε πε­ντα­με­λή σύν­θε­ση, κα­θα­ρο­γρά­φη­κε και δη­μο­σιεύ­θη­κε χθες.

Το πε­ριε­χό­με­νό της και η νο­μι­κή θέση που δια­τυ­πώ­νει με σα­φή­νεια ανοί­γουν ένα ση­μα­ντι­κό κε­φά­λαιο στο δί­καιο της το­πι­κής αυ­το­διοί­κη­σης, πέρα από τα ει­δι­κό­τε­ρα γε­γο­νό­τα της υπό­θε­σης που κρί­θη­κε.

Ο κ. Μι­χά­λης Κορ­δί­νας δη­μο­τι­κός σύμ­βου­λος του Δήμου Ρόδου, εξε­λέ­γη στις αυ­το­διοι­κη­τι­κές εκλο­γές της 8ης Οκτω­βρί­ου 2023 και ανέ­λα­βε κα­θή­κο­ντα στις 2 Ια­νουα­ρί­ου 2024, ημέρα εγκα­τά­στα­σης των νέων δη­μο­τι­κών αρχών. Στο πλαί­σιο αυ­τε­πάγ­γελ­του ελέγ­χου που διε­νήρ­γη­σαν οι οι­κο­νο­μι­κές υπη­ρε­σί­ες του Δήμου Ρόδου για όλους τους ανα­κη­ρυ­χθέ­ντες αι­ρε­τούς, δια­πι­στώ­θη­κε ότι ο συ­γκε­κρι­μέ­νος δη­μο­τι­κός σύμ­βου­λος εμ­φα­νι­ζό­ταν στα αρ­χεία του Δήμου με οφει­λές που υπε­ρέ­βαι­ναν κατά πολύ το όριο των 300 ευρώ το οποίο προ­βλέ­πει ο νόμος για την ενερ­γο­ποί­η­ση της δια­δι­κα­σί­ας έκ­πτω­σης.

Με έγ­γρα­φό της 28ης Φε­βρουα­ρί­ου 2024, η Διεύ­θυν­ση Οι­κο­νο­μι­κών Υπη­ρε­σιών ενη­μέ­ρω­σε την Απο­κε­ντρω­μέ­νη Διοί­κη­ση Αι­γαί­ου, ανα­φέ­ρο­ντας οφει­λή ύψους 740.184,15 ευρώ. Η Απο­κε­ντρω­μέ­νη Διοί­κη­ση ζή­τη­σε διευ­κρι­νί­σεις, και σε απά­ντη­ση που εστά­λη τον Απρί­λιο του 2024 ανα­φέρ­θη­κε ότι οι οφει­λές πλην κα­τα­λο­γι­σμών ανέρ­χο­νται σε 9.939,28 ευρώ. Βάσει αυτής της αλ­λη­λο­γρα­φί­ας, η γραμ­μα­τέ­ας της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αι­γαί­ου εξέ­δω­σε στις 19 Απρι­λί­ου 2024 τη δια­πι­στω­τι­κή πράξη αυ­το­δί­και­ης έκ­πτω­σης.

Ο αι­ρε­τός προ­σέ­φυ­γε στο ΣτΕ, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι ου­δέ­πο­τε είχε ενη­με­ρω­θεί για τις οφει­λές αυτές προ­τού εκ­δο­θεί η πράξη έκ­πτω­σής του.

Η υπό­θε­ση ακρο­ά­στη­κε στις 19 Δε­κεμ­βρί­ου 2024 υπό την προ­ε­δρία του αντι­προ­έ­δρου Διο­μή­δη Κυ­ριλ­λό­που­λου και με ει­ση­γή­τρια την πά­ρε­δρο Ελένη Κου­λε­ντια­νού.

Το νο­μι­κό ερώ­τη­μα που έκρι­νε το δι­κα­στή­ριο

Η κε­ντρι­κή νο­μι­κή αντι­πα­ρά­θε­ση επι­κε­ντρώ­θη­κε στο ζή­τη­μα αν η Διοί­κη­ση υπο­χρε­ού­ται να ενη­με­ρώ­σει τον αι­ρε­τό για τις οφει­λές του πριν εκ­δώ­σει πράξη έκ­πτω­σης, και αν η πα­ρά­λει­ψη αυτή επη­ρε­ά­ζει τη νο­μι­μό­τη­τα της πρά­ξης.

Το ΣτΕ απά­ντη­σε με αδιαμ­φι­σβή­τη­τη σα­φή­νεια. Ερ­μη­νεύ­ο­ντας το άρθρο 11 παρ. 2 του ν. 4804/2021 σε συν­δυα­σμό με τα άρθρα 5 παρ. 1 και 102 παρ. 2 του Συ­ντάγ­μα­τος, το δι­κα­στή­ριο δια­τύ­πω­σε κατά τρόπο δε­σμευ­τι­κό ότι η Διοί­κη­ση οφεί­λει, πριν από την έκ­δο­ση πρά­ξης αυ­το­δί­και­ης έκ­πτω­σης, να έχει ενη­με­ρώ­σει τον αι­ρε­τό προ­ση­κό­ντως, δη­λα­δή με τρόπο που να δια­σφα­λί­ζει ότι αυτός έλαβε πλήρη γνώση της οφει­λής του, του ύψους και της αι­τί­ας της.

Η αι­τιο­λο­γία της από­φα­σης και η νο­μο­λο­για­κή τομή

Το δι­κα­στή­ριο εντό­πι­σε το πρό­βλη­μα στην πο­λυ­πλο­κό­τη­τα του θε­σμι­κού πλαι­σί­ου. Ο νόμος 4804/2021 ορί­ζει ότι το ασυμ­βί­βα­στο ισχύ­ει ένα­ντι οφει­λών προς τον ίδιο τον δήμο αλλά και ένα­ντι νο­μι­κών προ­σώ­πων δη­μο­σί­ου και ιδιω­τι­κού δι­καί­ου που συν­δέ­ο­νται με αυτόν, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των ΔΕΥΑ. Δε­δο­μέ­νου ότι πολ­λοί από αυ­τούς τους φο­ρείς λει­τουρ­γούν με κα­νό­νες ιδιω­τι­κής οι­κο­νο­μί­ας και δεν απο­στέλ­λουν ατο­μι­κές ει­δο­ποι­ή­σεις κατά τις δια­τά­ξεις του δη­μο­σί­ου δι­καί­ου, δεν μπο­ρεί να θε­ω­ρεί­ται αυ­το­νό­η­το ότι ο πο­λί­της γνω­ρί­ζει την ύπαρ­ξη και το ύψος οφει­λής που τον αφορά.

Υπό αυτό το πρί­σμα, το ΣτΕ επι­σή­μα­νε ότι οι οι­κο­νο­μι­κές υπη­ρε­σί­ες των δήμων οφεί­λουν να μην πε­ριο­ρί­ζο­νται στον έλεγ­χο των ανα­κη­ρυ­χθέ­ντων αι­ρε­τών, αλλά να τους ενη­με­ρώ­νουν κατά τρόπο αναμ­φί­ρη­στο για κάθε οφει­λή που υπερ­βαί­νει τα 300 ευρώ, και μά­λι­στα εντός ευ­λό­γου χρό­νου από την ανα­κή­ρυ­ξη, ώστε να υπάρ­χει πραγ­μα­τι­κός χρό­νος εξό­φλη­σης ή ρύθ­μι­σης πριν από την εγκα­τά­στα­ση. Σε αντί­θε­τη πε­ρί­πτω­ση, η δια­πι­στω­τι­κή πράξη έκ­πτω­σης δεν μπο­ρεί να εκ­δο­θεί νο­μί­μως.

Το σκε­πτι­κό αυτό δεν βα­σί­ζε­ται σε δια­δι­κα­στι­κή τυ­πο­λα­τρία. Κατά τον συλ­λο­γι­σμό του δι­κα­στη­ρί­ου, η έκ­πτω­ση αι­ρε­τού από το αξί­ω­μά του συ­νι­στά επέμ­βα­ση στο συ­νταγ­μα­τι­κά κα­το­χυ­ρω­μέ­νο πα­θη­τι­κό εκλο­γι­κό δι­καί­ω­μα, στο δι­καί­ω­μα δη­λα­δή του πο­λί­τη να ανα­λαμ­βά­νει και να ασκεί αξί­ω­μα για το οποίο εξε­λέ­γη. Τέ­τοιοι πε­ριο­ρι­σμοί, αν και θε­μι­τοί υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις, πρέ­πει να ερ­μη­νεύ­ο­νται στενά και να εφαρ­μό­ζο­νται με πλήρη τή­ρη­ση των εγ­γυ­ή­σε­ων που συ­νο­δεύ­ουν την αρχή της ασφά­λειας δι­καί­ου.

Η από­φα­ση υπο­γραμ­μί­ζει ρητά ότι η υπο­χρέ­ω­ση προ­σή­κου­σας ενη­μέ­ρω­σης προ­κύ­πτει αυ­το­τε­λώς από τη διά­τα­ξη του νόμου, ανε­ξάρ­τη­τα από τυχόν άλλες υπο­χρε­ώ­σεις κοι­νο­ποί­η­σης που προ­βλέ­πο­νται σε δια­φο­ρε­τι­κά νο­μο­θε­τι­κά πλαί­σια.

Η κρίση για την προ­σβαλ­λό­με­νη πράξη

Εφαρ­μό­ζο­ντας τις αρχές αυτές στα πραγ­μα­τι­κά πε­ρι­στα­τι­κά της υπό­θε­σης, το ΣτΕ δια­πί­στω­σε ότι από τα στοι­χεία του φα­κέ­λου δεν προ­κύ­πτει αν ο αιτών είχε πράγ­μα­τι ενη­με­ρω­θεί προ­ση­κό­ντως, και δη εντός ευ­λό­γου χρό­νου από την ανα­κή­ρυ­ξή του, για την ύπαρ­ξη των επί­μα­χων οφει­λών. Η προ­σβαλ­λό­με­νη δια­πι­στω­τι­κή πράξη δεν βε­βαί­ω­νε στο σώμα της ότι είχε γνω­στο­ποι­η­θεί στον αι­ρε­τό η οφει­λή πριν από την εγκα­τά­στα­σή του.

Η ελ­λι­πής αυτή προ­ϋ­πό­θε­ση, την οποία το δι­κα­στή­ριο χα­ρα­κτη­ρί­ζει αντι­κει­με­νι­κή προ­ϋ­πό­θε­ση νο­μι­μό­τη­τας της πρά­ξης, αρ­κού­σε για να οδη­γή­σει στην ακύ­ρω­ση. Δεν εξε­τά­στη­καν οι λοι­ποί λόγοι που είχε προ­βά­λει ο αιτών, καθώς κρί­θη­καν αλυ­σι­τε­λείς μετά την απο­δο­χή του κε­ντρι­κού λόγου ακύ­ρω­σης.

Το Ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο κα­τα­δι­κά­στη­κε στα δι­κα­στι­κά έξοδα του αι­τού­ντος, ύψους 920 ευρώ, ενώ δια­τά­χθη­κε η από­δο­ση του κα­τα­βλη­θέ­ντος πα­ρα­βό­λου.

Το πλαί­σιο και οι συ­νέ­πειες για άλλες εκ­κρε­μείς υπο­θέ­σεις

Η υπό­θε­ση δεν ήταν με­μο­νω­μέ­νη. Κατά τη διάρ­κεια του κα­λο­και­ριού του 2024, η ίδια υπό­θε­ση και υπο­θέ­σεις ανά­λο­γης φύσης είχαν οδη­γή­σει σε προ­σω­ρι­νές δια­τα­γές ανα­στο­λής εκτέ­λε­σης, με τις οποί­ες αριθ­μός αι­ρε­τών επέ­στρε­ψε στα κα­θή­κο­ντά του εν ανα­μο­νή της ορι­στι­κής κρί­σης. Η έκ­δο­ση της από­φα­σης Α184/2026 και η αρχή που δια­τυ­πώ­νει ανα­μέ­νε­ται να επη­ρε­ά­σει και τις εκ­κρε­μείς υπο­θέ­σεις, εφό­σον στο επί­κε­ντρό τους βρί­σκε­ται το ίδιο νο­μι­κό ζή­τη­μα.