Μιχάλης Κορδίνας στο ΣτΕ: Το Ανώτατο Ακυρωτικό έθεσε ως αναγκαία προϋπόθεση την προηγούμενη ενημέρωση του αιρετού για τις οφειλές του

• Η δημοσίευση της απόφασης Α184/2026 αναδεικνύει νομολογιακή τομή με ευρύτερες συνέπειες για όλες τις διαδικασίες έκπτωσης αιρετών λόγω χρεών προς τους δήμους

Η απόφαση Α184/2026 εκδόθηκε από το Γ’ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας σε πενταμελή σύνθεση, καθαρογράφηκε και δημοσιεύθηκε χθες.
Το περιεχόμενό της και η νομική θέση που διατυπώνει με σαφήνεια ανοίγουν ένα σημαντικό κεφάλαιο στο δίκαιο της τοπικής αυτοδιοίκησης, πέρα από τα ειδικότερα γεγονότα της υπόθεσης που κρίθηκε.
Ο κ. Μιχάλης Κορδίνας δημοτικός σύμβουλος του Δήμου Ρόδου, εξελέγη στις αυτοδιοικητικές εκλογές της 8ης Οκτωβρίου 2023 και ανέλαβε καθήκοντα στις 2 Ιανουαρίου 2024, ημέρα εγκατάστασης των νέων δημοτικών αρχών. Στο πλαίσιο αυτεπάγγελτου ελέγχου που διενήργησαν οι οικονομικές υπηρεσίες του Δήμου Ρόδου για όλους τους ανακηρυχθέντες αιρετούς, διαπιστώθηκε ότι ο συγκεκριμένος δημοτικός σύμβουλος εμφανιζόταν στα αρχεία του Δήμου με οφειλές που υπερέβαιναν κατά πολύ το όριο των 300 ευρώ το οποίο προβλέπει ο νόμος για την ενεργοποίηση της διαδικασίας έκπτωσης.
Με έγγραφό της 28ης Φεβρουαρίου 2024, η Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών ενημέρωσε την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου, αναφέροντας οφειλή ύψους 740.184,15 ευρώ. Η Αποκεντρωμένη Διοίκηση ζήτησε διευκρινίσεις, και σε απάντηση που εστάλη τον Απρίλιο του 2024 αναφέρθηκε ότι οι οφειλές πλην καταλογισμών ανέρχονται σε 9.939,28 ευρώ. Βάσει αυτής της αλληλογραφίας, η γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου εξέδωσε στις 19 Απριλίου 2024 τη διαπιστωτική πράξη αυτοδίκαιης έκπτωσης.
Ο αιρετός προσέφυγε στο ΣτΕ, υποστηρίζοντας ότι ουδέποτε είχε ενημερωθεί για τις οφειλές αυτές προτού εκδοθεί η πράξη έκπτωσής του.
Η υπόθεση ακροάστηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2024 υπό την προεδρία του αντιπροέδρου Διομήδη Κυριλλόπουλου και με εισηγήτρια την πάρεδρο Ελένη Κουλεντιανού.
Το νομικό ερώτημα που έκρινε το δικαστήριο
Η κεντρική νομική αντιπαράθεση επικεντρώθηκε στο ζήτημα αν η Διοίκηση υποχρεούται να ενημερώσει τον αιρετό για τις οφειλές του πριν εκδώσει πράξη έκπτωσης, και αν η παράλειψη αυτή επηρεάζει τη νομιμότητα της πράξης.
Το ΣτΕ απάντησε με αδιαμφισβήτητη σαφήνεια. Ερμηνεύοντας το άρθρο 11 παρ. 2 του ν. 4804/2021 σε συνδυασμό με τα άρθρα 5 παρ. 1 και 102 παρ. 2 του Συντάγματος, το δικαστήριο διατύπωσε κατά τρόπο δεσμευτικό ότι η Διοίκηση οφείλει, πριν από την έκδοση πράξης αυτοδίκαιης έκπτωσης, να έχει ενημερώσει τον αιρετό προσηκόντως, δηλαδή με τρόπο που να διασφαλίζει ότι αυτός έλαβε πλήρη γνώση της οφειλής του, του ύψους και της αιτίας της.
Η αιτιολογία της απόφασης και η νομολογιακή τομή
Το δικαστήριο εντόπισε το πρόβλημα στην πολυπλοκότητα του θεσμικού πλαισίου. Ο νόμος 4804/2021 ορίζει ότι το ασυμβίβαστο ισχύει έναντι οφειλών προς τον ίδιο τον δήμο αλλά και έναντι νομικών προσώπων δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου που συνδέονται με αυτόν, συμπεριλαμβανομένων των ΔΕΥΑ. Δεδομένου ότι πολλοί από αυτούς τους φορείς λειτουργούν με κανόνες ιδιωτικής οικονομίας και δεν αποστέλλουν ατομικές ειδοποιήσεις κατά τις διατάξεις του δημοσίου δικαίου, δεν μπορεί να θεωρείται αυτονόητο ότι ο πολίτης γνωρίζει την ύπαρξη και το ύψος οφειλής που τον αφορά.
Υπό αυτό το πρίσμα, το ΣτΕ επισήμανε ότι οι οικονομικές υπηρεσίες των δήμων οφείλουν να μην περιορίζονται στον έλεγχο των ανακηρυχθέντων αιρετών, αλλά να τους ενημερώνουν κατά τρόπο αναμφίρηστο για κάθε οφειλή που υπερβαίνει τα 300 ευρώ, και μάλιστα εντός ευλόγου χρόνου από την ανακήρυξη, ώστε να υπάρχει πραγματικός χρόνος εξόφλησης ή ρύθμισης πριν από την εγκατάσταση. Σε αντίθετη περίπτωση, η διαπιστωτική πράξη έκπτωσης δεν μπορεί να εκδοθεί νομίμως.
Το σκεπτικό αυτό δεν βασίζεται σε διαδικαστική τυπολατρία. Κατά τον συλλογισμό του δικαστηρίου, η έκπτωση αιρετού από το αξίωμά του συνιστά επέμβαση στο συνταγματικά κατοχυρωμένο παθητικό εκλογικό δικαίωμα, στο δικαίωμα δηλαδή του πολίτη να αναλαμβάνει και να ασκεί αξίωμα για το οποίο εξελέγη. Τέτοιοι περιορισμοί, αν και θεμιτοί υπό προϋποθέσεις, πρέπει να ερμηνεύονται στενά και να εφαρμόζονται με πλήρη τήρηση των εγγυήσεων που συνοδεύουν την αρχή της ασφάλειας δικαίου.
Η απόφαση υπογραμμίζει ρητά ότι η υποχρέωση προσήκουσας ενημέρωσης προκύπτει αυτοτελώς από τη διάταξη του νόμου, ανεξάρτητα από τυχόν άλλες υποχρεώσεις κοινοποίησης που προβλέπονται σε διαφορετικά νομοθετικά πλαίσια.
Η κρίση για την προσβαλλόμενη πράξη
Εφαρμόζοντας τις αρχές αυτές στα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης, το ΣτΕ διαπίστωσε ότι από τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει αν ο αιτών είχε πράγματι ενημερωθεί προσηκόντως, και δη εντός ευλόγου χρόνου από την ανακήρυξή του, για την ύπαρξη των επίμαχων οφειλών. Η προσβαλλόμενη διαπιστωτική πράξη δεν βεβαίωνε στο σώμα της ότι είχε γνωστοποιηθεί στον αιρετό η οφειλή πριν από την εγκατάστασή του.
Η ελλιπής αυτή προϋπόθεση, την οποία το δικαστήριο χαρακτηρίζει αντικειμενική προϋπόθεση νομιμότητας της πράξης, αρκούσε για να οδηγήσει στην ακύρωση. Δεν εξετάστηκαν οι λοιποί λόγοι που είχε προβάλει ο αιτών, καθώς κρίθηκαν αλυσιτελείς μετά την αποδοχή του κεντρικού λόγου ακύρωσης.
Το Ελληνικό Δημόσιο καταδικάστηκε στα δικαστικά έξοδα του αιτούντος, ύψους 920 ευρώ, ενώ διατάχθηκε η απόδοση του καταβληθέντος παραβόλου.
Το πλαίσιο και οι συνέπειες για άλλες εκκρεμείς υποθέσεις
Η υπόθεση δεν ήταν μεμονωμένη. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 2024, η ίδια υπόθεση και υποθέσεις ανάλογης φύσης είχαν οδηγήσει σε προσωρινές διαταγές αναστολής εκτέλεσης, με τις οποίες αριθμός αιρετών επέστρεψε στα καθήκοντά του εν αναμονή της οριστικής κρίσης. Η έκδοση της απόφασης Α184/2026 και η αρχή που διατυπώνει αναμένεται να επηρεάσει και τις εκκρεμείς υποθέσεις, εφόσον στο επίκεντρό τους βρίσκεται το ίδιο νομικό ζήτημα.