Αρνείται τα πάντα 21χρονος Ρομά κατηγορούμενος για την κλοπή των «προσκυνηταρίων» της Φιλερήμου

• Η υπό­θε­ση της κλο­πής των 7 χαλ­κο­γρα­φιών από τον «δρόμο του Γολ­γο­θά» μπαί­νει σε κρί­σι­μο στά­διο ανά­κρι­σης με πρώτο κα­τη­γο­ρού­με­νο έναν νεαρό ημε­δα­πό, ενώ η έρευ­να για την εμπλο­κή πε­ρισ­σό­τε­ρων προ­σώ­πων πα­ρα­μέ­νει σε πλήρη εξέ­λι­ξη

Μόλις λίγες ημέ­ρες χώ­ρι­ζαν τους αρ­χαιο­λο­γι­κούς φύ­λα­κες της Φι­λε­ρή­μου από μια ανα­κά­λυ­ψη που δεν πε­ρί­με­ναν. Το από­γευ­μα της 3ης Φε­βρουα­ρί­ου 2024, στις 15:30 ακρι­βώς, ο αρ­χαιο­φύ­λα­κας του χώρου πραγ­μα­το­ποιού­σε τον συ­νη­θι­σμέ­νο του έλεγ­χο στον «δρόμο του Γολ­γο­θά», την ιερή δια­δρο­μή που οδη­γεί μέσα από τον αρ­χαιο­λο­γι­κό λόφο της Φι­λε­ρή­μου. Αυτό που αντί­κρι­σε τον άφησε άναυ­δο. Από 7 κτι­στά προ­σκυ­νη­τά­ρια, αυτά που φέ­ρουν αριθ­μούς VI, VII, VIII, IX, X, XI και XIV, είχαν αφαι­ρε­θεί οι χαλ­κο­γρα­φί­ες που για σχε­δόν έναν αιώνα κο­σμού­σαν και συ­νό­δευαν την πο­ρεία των προ­σκυ­νη­τών. Στη θέση τους άδεια κοι­λώ­μα­τα και ση­μά­δια βί­αι­ης από­σπα­σης.

Η κα­ταγ­γε­λία κα­τα­τέ­θη­κε αμέ­σως στο Αστυ­νο­μι­κό Τμήμα Ια­λυ­σού. Η κλοπή, όπως προ­έ­κυ­ψε από τις πρώ­τες έρευ­νες, είχε συ­ντε­λε­στεί στο διά­στη­μα με­τα­ξύ της νύ­χτας της 2ης και των πρώ­των ωρών της 3ης Φε­βρουα­ρί­ου 2024. Οι δρά­στες είχαν ερ­γα­στεί με ψυ­χραι­μία και με­θο­δι­κό­τη­τα, απο­σπώ­ντας ένα προς ένα τα βα­ρύ­τι­μα αντι­κεί­με­να από τα κτι­στά τους ερεί­σμα­τα, αφή­νο­ντας πίσω τους εγ­χα­ρά­ξεις, χτυ­πή­μα­τα και θραύ­σμα­τα που μαρ­τυ­ρούν τη βιαιό­τη­τα της πρά­ξης.

Αντι­κεί­με­να σχε­δόν εκατό ετών με νο­μι­κή προ­στα­σία αυ­στη­ρό­τα­του βαθ­μού

Για να κα­τα­νο­ή­σει κα­νείς το μέ­γε­θος της πρά­ξης, αρκεί να εξε­τά­σει τι ακρι­βώς αφαι­ρέ­θη­κε. Οι 7 χαλ­κο­γρα­φί­ες που κο­σμού­σαν τον «δρόμο του Γολ­γο­θά» δεν ήταν δια­κο­σμη­τι­κά στοι­χεία δευ­τε­ρεύ­ου­σας ση­μα­σί­ας. Το­πο­θε­τή­θη­καν στα προ­σκυ­νη­τά­ρια με­τα­ξύ 1926 και 1928, σε μια εποχή όπου η Ρόδος τε­λού­σε υπό ιτα­λι­κή διοί­κη­ση και ο λόφος της Φι­λε­ρή­μου απο­τε­λού­σε χώρο εντα­τι­κής αρ­χαιο­λο­γι­κής και θρη­σκευ­τι­κής αξιο­ποί­η­σης. Απει­κο­νί­ζουν τα πάθη του Χρι­στού και απο­τε­λούν ανα­πό­σπα­στο κομ­μά­τι της θρη­σκευ­τι­κής και πο­λι­τι­στι­κής ταυ­τό­τη­τας του χώρου.

Από νο­μι­κή άποψη, τα αντι­κεί­με­να αυτά δεν είναι απλώς πα­λαιά ή ση­μα­ντι­κά. Υπά­γο­νται στο αυ­στη­ρό­τα­το κα­θε­στώς προ­στα­σί­ας που ορί­ζει ο νόμος 4858/2021, ο Κώ­δι­κας νο­μο­θε­σί­ας για την προ­στα­σία των Αρ­χαιο­τή­των και εν γένει της Πο­λι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς. Ο λόφος της Φι­λε­ρή­μου είναι αρ­χαιο­λο­γι­κός χώρος αδό­μη­της ζώνης Α’, η υψη­λό­τε­ρη βαθ­μί­δα προ­στα­σί­ας που προ­βλέ­πει η ελ­λη­νι­κή νο­μο­θε­σία. Αυτό ση­μαί­νει ότι όσοι αφαί­ρε­σαν τα αντι­κεί­με­να δεν αντι­με­τω­πί­ζουν απλώς κα­τη­γο­ρί­ες κλο­πής, αλλά βα­ρύ­τα­τες κα­τη­γο­ρί­ες που σχε­τί­ζο­νται με την αρ­χαιο­λο­γι­κή νο­μο­θε­σία και φέ­ρουν ποι­νές ανά­λο­γες του βά­ρους τους.

Η γνω­μά­τευ­ση της βυ­ζα­ντι­νο­λό­γου και το πλή­ρες εύρος των ζη­μιών

Μετά την ανεύ­ρε­ση και πε­ρι­συλ­λο­γή των χαλ­κο­γρα­φιών, οι αρχές κά­λε­σαν βυ­ζα­ντι­νο­λό­γο της Εφο­ρεί­ας Αρ­χαιο­τή­των Ρόδου να εξε­τά­σει κατά λόγο αρ­μο­διό­τη­τας τα κα­τα­σχε­θέ­ντα αντι­κεί­με­να. Η γνω­μά­τευ­ση που ακο­λού­θη­σε επι­βε­βαί­ω­σε αφε­νός την προ­στα­τευό­με­νη φύση τους και αφε­τέ­ρου κα­τέ­γρα­ψε με λε­πτο­μέ­ρεια τις φθο­ρές που υπέ­στη­σαν.

Σε όλες ανε­ξαι­ρέ­τως τις χαλ­κο­γρα­φί­ες εντο­πί­στη­καν εγ­χά­ρα­κτες γραμ­μές κατά τό­πους, τις οποί­ες η εμπει­ρο­γνώ­μων απέ­δω­σε πι­θα­νό­τα­τα στον τρόπο από­σπα­σης και με­τα­φο­ράς τους. Η ει­κό­να που πα­ρου­σί­α­ζαν τα αντι­κεί­με­να όταν εντο­πί­στη­καν στην πε­ριο­χή «Αμπέ­λια» ήταν απο­κα­λυ­πτι­κή της βί­αι­ης και απρό­σε­κτης με­τα­χεί­ρι­σής τους. Η σο­βα­ρό­τε­ρη ζημία αφορά στην χαλ­κο­γρα­φία με αριθ­μό VI. Από αυτή λεί­πει εντε­λώς η τρι­γω­νι­κή από­λη­ξη, φέρει εμ­φα­νή και πολ­λα­πλά χτυ­πή­μα­τα από με­ταλ­λι­κό ερ­γα­λείο που χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­κε κατά την από­σπα­ση, ενώ πα­ρου­σιά­ζει θραύ­ση μή­κους 79 εκα­το­στών. Η τε­λευ­ταία πι­θα­νο­λο­γεί­ται ότι προ­ϋ­πήρ­χε της κλο­πής, αν και η συ­νο­λι­κή κα­τά­στα­ση του αντι­κει­μέ­νου έχει επι­δει­νω­θεί αι­σθη­τά.

Τέσ­σε­ρις μέρες μετά την κλοπή, τα αντι­κεί­με­να εμ­φα­νί­ζο­νται εγκα­τα­λε­λειμ­μέ­να

Τέσ­σε­ρις ημέ­ρες μετά την κλοπή, στις πρώ­τες πρω­ι­νές ώρες της 7ης Φε­βρουα­ρί­ου 2024, οι 7 χαλ­κο­γρα­φί­ες εντο­πί­στη­καν στην πε­ριο­χή «Αμπέ­λια» έπει­τα από ει­δο­ποί­η­ση που έλα­βαν οι αρχές από αθίγ­γα­νο δρά­στη ο οποί­ος απο­κά­λυ­ψε το ση­μείο εγκα­τά­λει­ψής τους. Η λε­πτο­μέ­ρεια αυτή δεν πέ­ρα­σε απα­ρα­τή­ρη­τη από τους ερευ­νη­τές. Κά­ποιος που γνώ­ρι­ζε πού βρί­σκο­νταν τα αντι­κεί­με­να επέ­λε­ξε να ει­δο­ποι­ή­σει τις αρχές. Το γε­γο­νός αυτό από μόνο του δεν απα­ντού­σε σε ερω­τή­μα­τα, αλλά τα πολ­λα­πλα­σί­α­ζε.

Τα αντι­κεί­με­να πε­ρι­συλ­λέ­χτη­καν από τις αρχές και με­τα­φέρ­θη­καν στο Αστυ­νο­μι­κό Τμήμα Ια­λυ­σού, όπου πα­ρα­μέ­νουν φυ­λασ­σό­με­να. Από εκεί­νη την ημέρα, η έρευ­να στρά­φη­κε με αυ­ξη­μέ­νο εν­δια­φέ­ρον στον αθίγ­γα­νο που είχε δώσει τη χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή εκεί­νη πλη­ρο­φο­ρία. Ο 21χρο­νος, ημε­δα­πός Ρομά, μπήκε από νωρίς στο στό­χα­στρο των ερευ­νών ως ο κύ­ριος ύπο­πτος της υπό­θε­σης.

Η μακρά ανα­μο­νή και η συ­γκέ­ντρω­ση απο­δει­κτι­κού υλι­κού

Οι αστυ­νο­μι­κοί του Αστυ­νο­μι­κού Τμή­μα­τος Ια­λυ­σού, που χει­ρί­στη­καν την υπό­θε­ση από την αρχή, γνώ­ρι­ζαν ότι χρειά­ζο­νταν συ­γκε­κρι­μέ­να και τεκ­μη­ριω­μέ­να στοι­χεία πριν προ­χω­ρή­σουν. Για τον λόγο αυτό ανέ­με­ναν τα απο­τε­λέ­σμα­τα δύο κρί­σι­μων ερευ­νη­τι­κών ερ­γα­λεί­ων. Πρώ­τον, την άρση απορ­ρή­του των τη­λε­φω­νι­κών συν­δια­λέ­ξε­ων του υπό­πτου, και δεύ­τε­ρον το στίγ­μα του κι­νη­τού του τη­λε­φώ­νου κατά τις επί­μα­χες ώρες της 2ης και 3ης Φε­βρουα­ρί­ου 2024.

Τα στοι­χεία που συ­γκε­ντρώ­θη­καν μέσα από αυτή τη δια­δι­κα­σία φέ­ρε­ται να απο­τέ­λε­σαν το νο­μι­κό έρει­σμα που χρεια­ζό­ταν η υπό­θε­ση για να προ­χω­ρή­σει. Κατά πλη­ρο­φο­ρί­ες, τα τη­λε­φω­νι­κά δε­δο­μέ­να το­πο­θε­τούν τον 21χρονο στην ευ­ρύ­τε­ρη πε­ριο­χή κατά τις ώρες που η κλοπή εκτι­μά­ται ότι συ­ντε­λέ­στη­κε. Το στοι­χείο αυτό, σε συν­δυα­σμό με τη γνω­στή σύν­δε­σή του με την ει­δο­ποί­η­ση για το ση­μείο εγκα­τά­λει­ψης των αντι­κει­μέ­νων, δια­μόρ­φω­σε ένα πλέγ­μα εν­δεί­ξε­ων που οδή­γη­σε στο σχη­μα­τι­σμό δι­κο­γρα­φί­ας.

Ο νε­α­ρός κα­τη­γο­ρού­με­νος και η απο­λο­γη­τι­κή του γραμ­μή

Σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες της «Δη­μο­κρα­τι­κής», ο 21χρο­νος αρ­νεί­ται κα­τη­γο­ρη­μα­τι­κά κάθε εμπλο­κή του στην αφαί­ρε­ση των χαλ­κο­γρα­φιών. Η απο­λο­γη­τι­κή γραμ­μή που υιο­θε­τεί είναι σαφής και συ­γκε­κρι­μέ­νη. Ισχυ­ρί­ζε­ται ότι έμαθε τυ­χαία, από τρίτα πρό­σω­πα του πε­ρι­βάλ­λο­ντός του, το ση­μείο όπου τα αντι­κεί­με­να είχαν εγκα­τα­λει­φθεί. Υπο­στη­ρί­ζει ότι η ει­δο­ποί­η­σή του προς τις αρχές ήταν πράξη καλής πί­στης και συ­νερ­γα­σί­ας, όχι απόρ­ροια ενο­χής. Δια­τεί­νε­ται επί­σης ότι αγνο­ού­σε πλή­ρως την ιστο­ρι­κή και καλ­λι­τε­χνι­κή αξία των αντι­κει­μέ­νων, καθώς και την αρ­χαιο­λο­γι­κή τους προ­έ­λευ­ση.

Το επι­χεί­ρη­μα αυτό έχει μια εσω­τε­ρι­κή λο­γι­κή που δεν μπο­ρεί να απορ­ρι­φθεί εξαρ­χής. Ωστό­σο οι ανα­κρι­τι­κές αρχές φέ­ρε­ται να το αντι­με­τω­πί­ζουν με έντο­νη επι­φυ­λα­κτι­κό­τη­τα. Το κρί­σι­μο ερώ­τη­μα που τί­θε­ται από την πλευ­ρά της κα­τη­γο­ρί­ας είναι απλό και ταυ­τό­χρο­να καί­ριο. Πώς ακρι­βώς πλη­ρο­φο­ρή­θη­κε ο νε­α­ρός, από ποιους και υπό ποιες συν­θή­κες, το ση­μείο εγκα­τά­λει­ψης αντι­κει­μέ­νων που είχαν μόλις αφαι­ρε­θεί από αρ­χαιο­λο­γι­κό χώρο, και γιατί επέ­λε­ξε να ει­δο­ποι­ή­σει τις αρχές αντί να σιω­πή­σει, εφό­σον δεν είχε καμία εμπλο­κή στην υπό­θε­ση. Οι απα­ντή­σεις που έδωσε δεν φέ­ρε­ται να ικα­νο­ποί­η­σαν πλή­ρως τους ερευ­νη­τές.

Οι αστυ­νο­μι­κοί του Αστυ­νο­μι­κού Τμή­μα­τος Ια­λυ­σού σχη­μά­τι­σαν εις βάρος του 21χρο­νου δι­κο­γρα­φία, την οποία υπέ­βα­λαν στην Ει­σαγ­γε­λία Πλημ­με­λειο­δι­κών Ρόδου ως συ­μπλη­ρω­μα­τι­κή της αρ­χι­κής που είχε ασκη­θεί κατ’ αγνώ­στων δρα­στών.