Νομικές απόψεις για τη δήλωση παράστασης πολιτικής αγωγής των Δικηγορικών Συλλόγων στη δίκη των Τεμπών

Είναι σφόδρα πιθανός και όχι απί­θα­νος, ο κίν­δυ­νος, απορ­ρί­ψεως ως απα­ρα­δέ­κτου της δηλώ­σεως ή απο­βο­λής από την παρά­σταση τους ως πολι­τι­κής αγωγής, αφού κατά τις δια­τά­ξεις του ΚΠΔ, η δυνα­τό­τητα να παρα­στεί κάποιος ως πολι­τι­κώς ενάγων, προ­βλέ­πε­ται από τα άρθρα 63–68 του Κώδικα Πολι­τι­κής Δικο­νο­μίας και συν­δέ­ε­ται με την ιδιό­τητα αυτού που έχει υποστεί άμεση ζημία από το αδίκημα ή έχει προ­σω­πική προ­σβολή του έννομου αγαθού που προ­στα­τεύει ο ποι­νι­κός νόμος. Το δικα­στή­ριο ελέγχει την ύπαρξη ή όχι ενερ­γη­τι­κής νομι­μο­ποί­η­σης ήτοι κατά πόσον ο δηλών έχει υποστεί προ­σω­πική ζημία/ηθική βλάβη από την τέλεση της αξιό­ποι­νης πράξης. Η νομική βάση της παρά­στα­σης των Δικη­γο­ρι­κών Συλ­λό­γων στη­ρί­ζε­ται όχι σε άμεση ζημία ιδιω­τι­κού έννομου αγαθού (όπως π.χ. υλική ή ηθική βλάβη που υπέ­στη­σαν οι ίδιοι) αλλά σε γενι­κό­τερο θεσμικό και κοι­νω­νικό έννομο συμ­φέ­ρον, το οποίο περι­λαμ­βά­νει, την προ­ά­σπιση του κράτους δικαίου και της σωστής λει­τουρ­γίας της δικαιο­σύ­νης, δηλαδή την απο­τε­λε­σμα­τική, δίκαιη και αξιο­πρεπή ποινική δια­δι­κα­σία για κύρια υπόθεση πολύ σοβαρής κοι­νω­νι­κής σημα­σίας, τη «συμβολή στην απο­κά­λυψη της αλή­θειας» και την απόδοση δικαιο­σύ­νης σε μια υπόθεση με ενδια­φέ­ρον για την ελλη­νική κοι­νω­νία στο σύνολό της»,την προ­στα­σία των εγγυ­ή­σεων της δίκαιης δίκης και τη δια­σφά­λιση κατάλ­λη­λων συν­θη­κών ώστε η δίκη να διε­ξα­χθεί με σεβασμό στα δικαιώ­ματα όλων των δια­δί­κων. Αυτά μπορούν να θεω­ρη­θούν άμεσο έννομο συμ­φέ­ρον στο ευρύ­τερο θεσμικό πεδίο διότι αφορά στην προ­ά­σπιση και εφαρ­μογή των βασικών αρχών του ποι­νι­κού δικαίου και της δίκαιης δίκης, ιδίως σε μια υπόθεση που έχει μεγάλο κοι­νω­νικό και νομικό αντί­κτυπο. Νομικά, το Δικα­στή­ριο θα προβεί σε αξιο­λό­γηση της νομι­μο­ποί­η­σης , η θέση των Συλ­λό­γων θα τεθεί υπό κρίση βάσει των άρθρων 63-68 του ΚΠΔ για ενερ­γη­τική νομι­μο­ποί­ηση, όπου συνήθως απαι­τεί­ται άμεση βλάβη ή προ­σω­πικό δικαί­ωμα ,αλλά στην Ελλη­νική πρα­κτική έχει υπάρξει η δυνα­τό­τητα να εξε­τά­ζε­ται και γενι­κό­τερο έννομο συμ­φέ­ρον σε ειδικές περι­πτώ­σεις με μεγάλη κοι­νω­νική βαρύ­τητα. Δεν υπάρχει δημόσια αναφορά ότι οι Δικη­γο­ρι­κοί Σύλ­λο­γοι έχουν υποστεί συγκε­κρι­μένη άμεση ζημία από την υπόθεση Τεμπών. Σε αντί­θεση με συγ­γε­νείς θυμάτων ή θύματα που μπορούν να επι­κα­λού­νται ηθική ή υλική βλάβη, οι Σύλ­λο­γοι: α).-Δεν διεκ­δι­κούν απο­ζη­μί­ωση για δική τους ζημία β).-δεν έχουν εμφα­νι­στεί ως ζημιω­θεί­σες προ­σω­πι­κό­τη­τες στο ποινικό δίκαιο. Αντί­θετα, η παρέμ­βασή τους στοι­χειο­θε­τεί­ται κυρίως ως θεσμικό και κοι­νω­νικό συμ­φέ­ρον, προ­κει­μέ­νου να υπο­στη­ρι­χθεί η ορθή διε­ξα­γωγή της δίκης και η ανα­ζή­τηση της αλή­θειας. Τυχόν απορ­ρι­πτική απόφαση του Δικα­στη­ρίου ως απα­ρα­δέ­κτου της δηλώ­σεως πολι­τι­κής αγωγής ή απο­βο­λής τους δεν θα είναι εσφαλ­μένη απόφαση, αν κρίνει ότι οι Δικη­γο­ρι­κοί Σύλ­λο­γοι δεν έχουν δικαί­ωμα παρά­στα­σης ως πολι­τι­κώς ενά­γο­ντες βάσει των δια­τά­ξεων του Κώδικα Ποι­νι­κής Δικο­νο­μίας (ΚΠΔ). Και τούτο εξη­γεί­ται εκ του ότι σύμφωνα με τα άρθρα 63–68 ΚΠΔ: Πολι­τι­κώς ενάγων μπορεί να παρα­στα­θεί φυσικό ή νομικό πρόσωπο που υπέστη άμεση ζημία από την αξιό­ποινη πράξη ή έχει προ­σω­πικό έννομο συμ­φέ­ρον που προ­στα­τεύ­ε­ται από τον ποινικό νόμο. Η συμ­με­τοχή του πολι­τι­κώς ενά­γο­ντος αφορά κυρίως αξιώ­σεις απο­ζη­μί­ω­σης ή ηθικής βλάβης, δηλαδή προ­σω­πική ζημία. Οι Δικη­γο­ρι­κοί σύλ­λο­γοι ως συλ­λο­γικά όργανα δεν έχουν υποστεί άμεση ζημία ούτε προ­σω­πική προ­σβολή. Η παρέμ­βασή τους έχει γενι­κό­τερο θεσμικό χαρα­κτήρα, δηλαδή αφορά σε κοι­νω­νικό ή θεσμικό συμ­φέ­ρον, όχι προ­σω­πικό δικαί­ωμα που προ­στα­τεύει ο Ποι­νι­κός Νόμος

Η ελλη­νική νομο­λο­γία συνήθως :Απο­δέ­χε­ται ως πολι­τι­κώς ενά­γο­ντες θιγό­με­νους πολίτες ή φορείς που έχουν υποστεί άμεση ζημία. Δεν απο­δέ­χε­ται συλ­λο­γι­κούς φορείς με γενικό θεσμικό ή κοι­νω­νικό ενδια­φέ­ρον ως πολι­τι­κώς ενά­γο­ντες, εκτός αν υπάρχει συγκε­κρι­μένη ζημία ή άμεσο έννομο συμ­φέ­ρον που ανα­γνω­ρί­ζε­ται από το δικα­στή­ριο. Άρα, από καθαρά νομική σκοπιά, το δικα­στή­ριο δεν θα σφάλει αν απορ­ρί­ψει τη δήλωση παρά­στα­σης πολι­τι­κής αγωγής ή αν απο­βά­λει τους Συλ­λό­γους από την πολι­τική αγωγή, επειδή ο ΚΠΔ δεν προ­βλέ­πει ρητά τέτοιο δικαί­ωμα σε συλ­λο­γι­κούς φορείς χωρίς ζημία.Το δικα­στή­ριο δεν παρα­βιά­ζει τον νόμο αν βασι­στεί στο γράμμα του ΚΠΔ και δεν επι­τρέ­ψει την παρά­σταση του Δικη­γο­ρι­κού Συλ­λό­γου, ως πολι­τι­κώς ενά­γο­ντα. Η απόφαση δεν κρί­νε­ται αυθαί­ρετη ή εσφαλ­μένη: απλώς εφαρ­μό­ζει τις δια­τά­ξεις περί ενερ­γη­τι­κής νομι­μο­ποί­η­σης.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ: Η νομο­λο­γία δέχεται την παρά­σταση πολι­τι­κής αγωγής νομικών προ­σώ­πων μόνο εφόσον υφί­στα­ται άμεση προ­σβολή εννόμου αγαθού τους. Δεν έχει ανα­γνω­ρι­σθεί ενερ­γη­τική νομι­μο­ποί­ηση συλ­λο­γι­κών φορέων για λόγους γενικού ή θεσμι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος. Συνεπώς, η παρά­σταση Δικη­γο­ρι­κών Συλ­λό­γων ως πολι­τι­κώς ενα­γό­ντων δεν βρίσκει έρεισμα στη νομο­λο­γία.

Η Επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία υπέρ της νομι­μο­ποί­η­σης των Δικη­γο­ρι­κών Συλ­λό­γων:

Μπορεί να υπο­στη­ρι­χθεί ότι: Οι Δικη­γο­ρι­κοί Σύλ­λο­γοι υπέ­στη­σαν Ηθική Βλάβη ως ΘΕΣΜΟΙ, λόγω της σοβαρής δια­τά­ρα­ξης της εμπι­στο­σύ­νης στη λει­τουρ­γία του κράτους, που σχε­τί­ζε­ται με τη υπόθεση και άρα το έννομο συμ­φέ­ρον δεν είναι απο­κλει­στικά περιου­σιακό ή ατομικό, ότι υφί­στα­νται παρα­λεί­ψεις του κρα­τι­κού μηχα­νι­σμού, που πλήτ­τουν την εμπι­στο­σύνη των πολιτών στη Δικαιο­σύνη και τους Θεσμούς, ότι έχουν το ίδιο έννομο αγαθό (θεσμικό κύρος και απο­στολή), που υφί­στα­ται προ­σβολή. Μπορεί να γίνει επί­κληση του άρθρου 20 Συντάγ­μα­τος (δικαί­ωμα δικα­στι­κής προ­στα­σίας), της αρχής του κράτους δικαίου (άρθρο 25), ότι δεν είναι απλά σωμα­τεία είναι νομικά πρόσωπα δημο­σίου δικαίου με θεσμική απο­στολή και άρα έχουν καθήκον να παρεμ­βαί­νουν όταν δια­κυ­βεύ­ε­ται η ορθή απονομή της δικαιο­σύνης και ότι η συμ­με­τοχή τους στη δίκη συν­δέ­ε­ται με λει­τουρ­γική ανα­γκαιό­τητα και όχι από απλό ενδια­φέ­ρον και Άρα μπορεί να υπο­στη­ρι­χθεί ότι:«Σε εξαι­ρε­τι­κές περι­πτώ­σεις, η έννοια του άμεσου εννόμου συμ­φέ­ρο­ντος πρέπει να ερμη­νεύ­ε­ται ευρύ­τερα, ώστε να καλύ­πτει και θεσμι­κούς φορείς που εκπρο­σω­πούν το συλ­λο­γικό ενδια­φέ­ρον για δικαιο­σύνη.», ότι σε άλλα πεδία Δικαίου, ανα­γνω­ρί­ζε­ται actio popularis ή συλ­λο­γική προ­στα­σία (π.χ. περι­βαλ­λο­ντι­κές υπο­θέ­σεις και οτι άρα δεν είναι ξένη προς το δίκαιο η ιδέα της διευ­ρυ­μέ­νης νομι­μο­ποί­η­σης που μπορεί να μετα­φερ­θεί κατ’ ανα­λο­γία σε εξαι­ρε­τι­κές ποι­νι­κές υπο­θέ­σεις. Ολα αυτά και άλλα πολλά επι­χει­ρή­ματα υπέρ της μιάς ή της άλλης απόψεως που μπορούν να προ­βλη­θούν και επί των οποίων θα κληθεί να απο­φα­σί­σει το Δικα­στή­ριο προ της ενάρ­ξεως της επ’ ακρο­α­τη­ρίου απο­δει­κτι­κής δια­δι­κα­σίας, εμφα­νί­ζουν προ­φα­νώς μέγα νομικό ενδια­φέ­ρον και ερε­θί­σματα προς συζή­τηση στο πεδίο Θεωρίας και Νομο­λο­γίας και θα περι­μέ­νουμε να τις δούμε με μεγάλο ενδια­φέ­ρον

ΝΙΚΟΣ ΣΑΜΑΡΑΣ συν. Δικη­γό­ρος Ρόδου.