Σταθερότητα χωρίς κοινωνική ενσυναίσθηση, ισοδυναμεί με χάος

Η έννοια της στα­θε­ρό­τη­τας συχνά παρου­σιά­ζε­ται ως ύψιστη αξία για την εύρυθμη λει­τουρ­γία μιας κοι­νω­νίας. Συν­δέ­ε­ται με την ασφά­λεια, την προ­βλε­ψι­μό­τητα και την ανά­πτυξη. Ωστόσο, όταν απο­συν­δέ­ε­ται από την κοι­νω­νική ενσυ­ναί­σθηση, η στα­θε­ρό­τητα παύει να είναι εγγύηση προόδου και μετα­τρέ­πε­ται σε έναν μηχα­νι­σμό συντή­ρη­σης ανι­σο­τή­των και αδικιών. Σε αυτή την περί­πτωση, αντί να λει­τουρ­γεί ως θεμέλιο ευη­με­ρίας, κατα­λή­γει να παράγει κοι­νω­νικό χάος.

Η ιστορία έχει δείξει ότι τα πλέον «σταθερά» καθε­στώτα ήταν συχνά εκείνα που περιό­ρι­ζαν τις ελευ­θε­ρίες και τη φωνή των πολιτών. Η στα­θε­ρό­τητα που επι­βάλ­λε­ται από τα πάνω, χωρίς συμ­με­τοχή και χωρίς κατα­νό­ηση των κοι­νω­νι­κών αναγκών, δεν είναι πραγ­μα­τική στα­θε­ρό­τητα. Είναι στα­σι­μό­τητα. Στις δημο­κρα­τίες, αντί­θετα, η αλλαγή απο­τε­λεί συστα­τικό στοι­χείο της λει­τουρ­γίας τους. Οι εκλο­γι­κοί κύκλοι, η εναλ­λαγή της εξου­σίας και η δυνα­τό­τητα ανα­θε­ώ­ρη­σης πολι­τι­κών δια­σφα­λί­ζουν ότι η κοι­νω­νία παρα­μέ­νει ζωντανή και προ­σαρ­μό­σιμη.

Η κοι­νω­νική ενσυ­ναί­σθηση είναι αυτό που δίνει νόημα στη στα­θε­ρό­τητα. Είναι η ικα­νό­τητα του πολι­τι­κού συστή­μα­τος να αφου­γκρά­ζε­ται τις ανάγκες των πολιτών, να ανα­γνω­ρί­ζει τις ανι­σό­τη­τες και να επι­διώ­κει τη δικαιο­σύνη. Χωρίς αυτήν, η στα­θε­ρό­τητα μετα­τρέ­πε­ται σε εργα­λείο δια­τή­ρη­σης προ­νο­μίων για τους λίγους. Δημιουρ­γεί ένα περι­βάλ­λον όπου οι απο­φά­σεις λαμ­βά­νο­νται απο­κομ­μέ­νες από την κοι­νω­νική πραγ­μα­τι­κό­τητα, οδη­γώ­ντας σε απο­ξέ­νωση και δυσα­ρέ­σκεια.

Σε έναν κόσμο που αλλάζει με ταχύ­τα­τους ρυθμούς, η προ­σκόλ­ληση σε μια άκαμπτη έννοια στα­θε­ρό­τη­τας μπορεί να απο­δει­χθεί επι­κίν­δυνη. Οι οικο­νο­μι­κές, τεχνο­λο­γι­κές και κοι­νω­νι­κές εξε­λί­ξεις απαι­τούν ευε­λι­ξία και προ­σαρ­μο­στι­κό­τητα. Όταν οι πολι­τι­κές αγνοούν αυτές τις μετα­βο­λές στο όνομα της στα­θε­ρό­τη­τας, δημιουρ­γούν ένα χάσμα ανάμεσα στην πραγ­μα­τι­κό­τητα και στη δια­κυ­βέρ­νηση. Αυτό το χάσμα είναι που γεννά το χάος. Κοι­νω­νι­κές εντά­σεις, έλλειψη εμπι­στο­σύ­νης στους θεσμούς και αίσθημα αδικίας.

Επι­πλέον, η επί­κληση της στα­θε­ρό­τη­τας ως φόβητρο, ως δίλημμα ανάμεσα στην τάξη και την αβε­βαιό­τητα, υπο­νο­μεύει τη δημο­κρα­τική βούληση. Οι πολίτες δεν πρέπει να καλού­νται να επι­λέ­ξουν υπό καθε­στώς φόβου, αλλά να συμ­με­τέ­χουν ενεργά στη δια­μόρ­φωση πολι­τι­κών που αντα­να­κλούν τις αξίες και τις ανάγκες τους. Η πραγ­μα­τική στα­θε­ρό­τητα δεν επι­βάλ­λε­ται, οικο­δο­μεί­ται μέσα από εμπι­στο­σύνη, δικαιο­σύνη και συμ­με­τοχή.

Συνεπώς, η στα­θε­ρό­τητα δεν μπορεί να απο­τε­λεί αυτο­σκοπό. Χρειά­ζε­ται να συνο­δεύ­ε­ται από έναν ισχυρό αξιακό πυρήνα, όπου κυριαρ­χούν η κοι­νω­νική δικαιο­σύνη και η ενσυ­ναί­σθηση. Μόνο τότε μπορεί να λει­τουρ­γή­σει ως βάση για βιώσιμη ανά­πτυξη και συλ­λο­γική ευη­με­ρία. Δια­φο­ρε­τικά, μετα­τρέ­πε­ται σε ένα κενό σύνθημα που συγκα­λύ­πτει ανι­σό­τη­τες και τρο­φο­δο­τεί την κοι­νω­νική απο­σύν­θεση.

Η πρό­κληση για κάθε σύγ­χρονη κοι­νω­νία δεν είναι να επι­λέ­ξει ανάμεσα στη στα­θε­ρό­τητα και την αλλαγή, αλλά να βρει τη σωστή ισορ­ρο­πία μεταξύ τους. Μια στα­θε­ρό­τητα που δεν ακούει, δεν κατα­νοεί και δεν εξε­λίσ­σε­ται, δεν είναι στα­θε­ρό­τητα. Είναι η αρχή του χάους.